Przy uzyciu w przewodach rurowych zaworów przepustowych, majacych na celu odsloniecie otworu przelotowego po umieszczeniu zasuwy w polozeniu otwar¬ cia, wrzeciono odbywa duza droge, co po¬ woduje strate czasu, a nawet nieprawidlo¬ wosci w dzialaniu sieci. Wskutek tego u- silowano zapomoca licznych prób zapobiec tym niedogodnosciom, stosujac narzady szybkozamykajace. Wytworzone przyrza¬ dy odznaczaly sie skomplikowana budowa, co znacznie podnosilo ich cene.Przedmiot wynalazku stanowi zawór przepustowy, wymagajacy do odsloniecia otworu przelotowego tylko i/4 obrotu kola recznego, natomiast docisniecie lub pod¬ niesienie grzybków zaworowych wymaga w zaleznosci od wymiarów przewodu ru¬ rowego lub od wielkosci cisnienia robocze¬ go od 3 do 8 obrotów kola recznego.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia przekrój zaworu wedlug wy¬ nalazku przez os wrzeciona i os rury; fig. 2 — przekrój wzdluz linji A — B fig. 1; fig. 3 — widok zgóry po zdjeciu pokrywy zaworu; fig. 4 — przekrój, odpowiadajacy fig. 3 z uwidoczniona przepustnica.Cyfra / oznaczono kadlub zaworu, za¬ mkniety pokrywa 2, polaczona z palakiem 3. Wrzeciono 4 zaworu obraca sie w na- srubku 5, na którym osadzone jest kolo reczne 6.W kadlubie zaworu umocowana jest wodpowiedni sposób, np, zapomoca srub, plyta prowadnieza ifl.|W plycie tej znaj¬ duje sie prostokatne wyciecie 21 oraz wy¬ ciecia o ksztalcie wycinków walcowych 22, W wycieciu 21 przesuwa sie prostokatna glowica 4a wrzeciona 4, w wycieciach zas 22 osadzona jest obracalnie nasada prze¬ pustnicy 19. Przepustnica 19 sklada sie z dwóch polówek, polaczonych zapomoca srub 23. Plaszczyzna przepolowienia prze- pustnicy jest prostopadla do osi jej otwo¬ ru przelotowego. Po zwolnieniu srub 23 i rozebraniu obydwóch polówek przepustni- cy osiaga sie z latwpscia dostep do umie¬ szczonych w przepustnicy grzybków oraz dzwigni, sprzezonych z grzybkami. Glowi¬ ca 4a wrzeciona 4 przesuwa sie pionowo w plytce prowadniczej 10 i w przepustnicy 19. Przy tern przesuwaniu sie glowica wspóldziala z koncami dzwigni U, wy- posazonemi w czopy 25, otoczone tu¬ lejkami i przesuwajace sie wzdluz row¬ ka 24, wykonanego w glowicy 4a wrzecio¬ na. Dzwignie 11 sa osadzone wahadlowo na czopach 26, umocowanych w przepustni¬ cy, a przeciwlegle ich konce zaopatrzone sa w podluzne otwory, w których przesu¬ waja sie sworznie 13, umocowane na po- mocnfozycli grzybkach zaworowych 14.Pomocnicze grzybki zaworowe moga przesuwac sie w kierunku osiowym i zao¬ patrzone sa w kanaly przepustowe 27, któ¬ re sie odslaniaja przy odsuwaniu sie grzyb¬ ków* Skok grzybków pomocniczych ograni¬ czony jest zapomoca pierscienia 15. Skoro dzieki przesunieciu sie nadól wrzeciona 4 zostanie wywarty nacisk na czopy 25, to dzwignie 11 przenosza go za posrednic¬ twem sworzni 13 na pomocnicze grzybki zaworowe 14, które zostaja docisniete do przylani siodelek 16, a po docisnieciu po¬ mocniczych grzybków poruszaja glówne grzybki zaworowe 17 ku ich siodelkom, powodujac w ten sposób zamkniecie prze¬ wodu rurowego, Skoro przez obrót kola recznego 6 wrzeciono 4 zostanie poruszone ku górze, to czynnosci powyzsze powtarzaja sie w odwrotnej kolejnosci. Po odsunieciu glów¬ nych grzybków oraz grzybków pomocni¬ czych od ich siodelek glowica 4a wrzeciona 4 jest wysunieta z wyciecia prostokatnego 21 i przybiera polozenie, uwidocznione na fig. 1. Górny koniec wrzeciona 28 przylega wtedy do dna wglebienia, wykonanego w nasrubku 5, tak iz przy dalszym obrocie kola recznego 6 zespól czesci, umocowa¬ nych na wrzecionie, obraca sie na czopie oporowym 18, przepustnica 19 zas ustawia sie w kierunku osi rury, umozliwiajac w' ten sposób wolny przelot przez zawór. Nasta¬ wianie przepustnicy w kierunku osi rury lub prostopadle do niej ograniczone jest przez umieszczone na plycie prowadniczej 10 oporki 30a i 306, o które opieraja sie odpowiednio umieszczone wystepy prze¬ pustnicy. Celem zamkniecia zaworu nale¬ zy obracac kolo reczne 6 w odwrotnym kierunku. Jezeli obrót przepustnicy w lo¬ zyskach wytwarza wieksze tarcie, niz obrót nagwintowanego wrzeciona 4 w na¬ srubku 5, to moze sie zdarzyc, ze glowica 4a wrzeciona, ustawiona w danej chwili prostopadle do wyciecia 21, zostanie przy¬ cisnieta do plyty prowadniczej 10, co mo¬ ze spowodowac znaczne uszkodzenie za¬ woru. Aby temu zapobiec na czworogranie 31 wrzeciona 4 umieszczone jest sprzeglo 7, zaopatrzone w wyzlobienie 32. Sprzeglo 7 polaczone jest z krazkami prowadniczemi 8, toczacemi sie wzdluz ukosnych wyciec prowadniczych 33, wykonanych w nieru¬ chomej rurze 9 w ten sposób, ze nasrubek 5 sprzezony jest we wszystkich poloze¬ niach zapomoca sprzegla 7 z przepustnica, z wyjatkiem polozen, w których grzybki zaworowe znajduja sie przed swemi sio¬ delkami, Z chwila osiagniecia tego poloze¬ nia krazki 8 zaczynaja toczyc sie wzdluz wyciecia 34, wykonanego w kierunku osi — 2 —wrzeciona, a wystep 35 nasrubka 5 wysu¬ wa sie ze zlobka poprzecznego 32 sprze¬ gla 7. Jednoczesnie dalsze pokrecanie kola recznego powoduje opuszczanie sie wrze¬ ciona, którego glowica 4a wsuwa sie w wyciecie 21 plyty prowadniczej 10 i powo¬ duje docisniecie; grzybków zaworowych do siodelek.Ze sworzniami 13 sprzezone sa za po¬ srednictwem podluznych otworów drazki podporowe 12, osadzone obracalnie na czo¬ pach 36 w dolnej czesci przepustnicy.Drazków tych, jak równiez i grzybków po¬ mocniczych 14, mozna nie stosowac w za¬ worach mniejszych rozmiarów lub w zawo¬ rach do przewodów nizszego cisnienia. Je¬ zeli grzybki pomocnicze nie sa zastosowa¬ ne, to sworznie 13 sa oczywiscie umocowa¬ ne bezposrednio na grzybkach zaworo¬ wych 17.Aby osiagnac nalezyte dociskanie sie grzybków zaworowych, a zatem calkowite uszczelnienie nawet przy najwyzszem ci¬ snieniu, drazki 11 sa wykonane w postaci dzwigni nierównoramiennych i osadzone tak, ze krótsze ramiona drazków sa sprze¬ zone z grzybkami zaworowemi, dluzsze zas ramiona sa poruszane przez wrzeciono za¬ woru.Celem odciazenia wrzeciona zaworu w polozeniu zamkniecia przewodu rurowego oraz aby grzybki podpieraly sie w tern po¬ lozeniu wzajemnie, konce 37 dzwigni 11 posiadaja ksztalt luków, wspólsrodkowych z czopami 26. W ten sposób po zamknieciu zaworu powierzchnie 37, obracajace sie wo¬ kolo srodkowych punktów czopów 26, wspieraja sie wzajemnie, wskutek czego si¬ ly, wywierane przez jedna z dzwigni 11 i jeden z grzybków, przenoszone sa bezpo¬ srednio na druga dzwignie // oraz drugi grzybek; isily te zatem znosza sie wzajem¬ nie i nie moga oddzialywac na wrzeciono zaworu. Dzialanie to jest wzmozone z tego wzgledu, iz powierzchnie boczne 38 piast dzwigni 11, obejmujacych czopy 26, tocza sie po powierzchniach bosznych 39 dolnej czesci glowicy wrzeciona i wspieraja sie wskutek tego ruchu o glowice.Calkowite odciazenie wrzeciona zaworu osiaga sie dobierajac czesci urzadzenia w ten sposób, aby w polozeniu zamkniecia przewodu rurowego geometryczne osie kaz¬ dej pary, zlozonej ze sworznia 25 i czopa 26, znalazly sie dokladnie lub w przyblize¬ niu na jednej linji prostej. PL