Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy zawierajacy jako skladnik czynny nowy 1,4-dwufenylo- -3-pirazolinon-5.Rozwój chwastów, czesto okreslanych jako rosliny rozwijajace sie tam, gdzie sa one niepozadane, wywiera ogólnie znany szkodliwy wplyw na plony roslin uprawnych porazonych tymi chwastami. Rosliny niepozadane rosnace zarówno na gruntach ornych jak i na ugorach, zuzywaja skladniki pokarmowe wystepujace w glebie i wode i wspólzawodnicza z roslinami uprawnymi o swiatlo sloneczne. Wskutek tego chwasty stanowia czynnik powodujacy zubozenie gleby i wywoluja wymierne straty w plonach. 1,4-dwufenylo-3-pirazolinony o wozorze podanym na rysunku, sa nowymi zwiazkami organicznymi, aczkolwiek znane sa pokrewne zwiazki herbicydowe. Poprzedni badacze stwierdzili, ze niektóre pirydazynony wykazuja aktywnosc herbicydowa, np. zwiazki opisane w opisie patentowym St. Zjedn. Am. nr 3644355.W chemii rolnej znajduja zastosowanie takze pewne srodki herbicydowe zawierajace pochodne pirymidynonu, takie jak zwiazki typu 6-alkilo-2,5- dwuchlorowco-3- fenylo-pirymidynonu-4, opisane w opisie St. Zjedn. Amer. nr 3823135.Niektóre pochodne dwufenylopirazolinonu-5 zostaly juz opisane, np. pochodna 3-metylo-1,4-dwufenylo- wa, opisana przez Beckh'a w Ber., 31,3164 (1898) i pochodna 2-metylo-1,3-dwufenylowa opisana przez Knorr'a i wsp. w Ber., 20, 2549 (1887). Pirazolinonem o zastosowaniu leczniczym jest 2,3-dwumetylo-1-fenylo-3- pirazolinon-5, zwany antypiryna, którego uzywano dawniej jako srodka przeciwbólowego. Merok lndex, 93 (wyd. VI11,1968).Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera obojetny nosnik oraz jako skladnik czynny 1,4-dwufe- nylo-3-pierazolinon-5 o wzorze podanym na rysunku, w którym R oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, R1 i R2 kazdy niezaleznie oznacza atom wodoru, chloru, fluoru, bromu, rodnik metylowy lub trójfluorometylowy, przy czym R1 i R2 nie oznaczaja jednoczesnie atomów wodoru, a R1 nie moze oznaczac atomu bromu lub chloru w pozycji 4.Termin „rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla" oznacza rodnik metylowy, etylowy lub propylowy.2 103509 Przyjmuje sie, ze wzór podar./ na rysunku dostatecznie opisuje zwiazki. Jednakie w celu zapewnienia calkowitego zrozumienia istoty wynalazku przez fachowców z dziedziny chemii rolnej, podano nastepujace zwiazki przykladowe. 4-/3-bromofenylo/-2-metylo -1 -fenylo-3- pirazolinon-5, 1-/3-chlorofenylo/-2-etylo-4-/3-fluorofenylo/-3-pirazolinon-5# 4-/3-chlorofenylo/-1-/2-fluorofenylo/-2-propylo-3-pirazolinon-5f 1,4-bis /3-bromofenylo/-2-metylo-3-pirazolinon-5, 2-propylo-1,4-bis /m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 4-/3-chlorofenylo/-2-metylo-1 -/a, a, a -trójfluoro-p-tolilo/-3-pirazolinon-5, - 2-etylo-1-fenylo-4- /m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 1-/3-chlorofenylo/-2-metylo4-/m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 1-/2-bromofenylo/-2-propylo-47 a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 4-/3chlorofenylo/-2-metylo-1-/o-tolilo/-3-pirazolinon-5, 4-/3-bromofenylo/-1-/2-chlorofenylo/-2-metylo-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1 f4-bis/ a, a, a-trójfluoro-m-tolilo/-3-pierazolinon-5, 1-/3-fluorofenylo/-2-metylo4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1-/2-fluorofenylo/-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1-/3-fluorofenylo/4-/m-tolilo/%3-pirazolinon-5, 4-/3-bromofenylo/-1-/4-fluorofenylo/-2-propylo-3-pirazolinon-5, 1-/2-bromofenylo/-4-/3-fluorofenylo/-2-propylo-3-pirazolinon-5, 1-/3-bromofenylo/-2-metylo4-/m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-metylo-4-/m-tolilo/-1 -/ a, a, a -trójflouro-o-tolilo/-3-pirazolinon-5, 4-/3-fluorofenylo/-2-metylo-1 -/ a, a, a -trójfk,uoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5.Do korzystnych zwiazków naleza zwiazki o wzorze podanym na rysunku, w którym R oznacza rodnik alkilowy o 1—2 atomach wegla, R1 oznacza atom wodoru, chloru lub fluoru, przy czym R1 nie moze oznaczac atomu chloru w pozycji 4, R2 oznacza rodnik trójfluorometylowy.Bardziej szczególowo, do tych korzystnych zwiazków naleza: 2-metylo-1 -fenylo-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1-fenylo-4-/a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1 -/4-fluoro-fenylo/-4-/ a, a, a-trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-etylo-1 -/3-chlorofenylo/-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-metylo-1-/3-chlorofenylo/-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 2-metylo-1 -/2-chlorofenylo/-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 1 -/3-bromofenylo/-2-etylo-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5, 1,4-bis-/3-chlorofenylo/-2-etylo-3-pirazolinon-5 i 2-metylo-1 -/4-fluorofenylo/-4-/ a, a, a -trójfluoro-m-tolilo/-3 -pirazolinon-5.Zwiazki o wzorze podanym na rysunku badano za pomoca szeregu ukladów testów herbicydowych, w celu okreslenia zakresu skutecznosci ich dzialania herbicydowego. Podane ponizej wyniki, uzyskane dla badanych zwiazków w reprezentatywnych testach, stanowia przyklady aktywnosci tych zwiazków.W niniejszym opisie dawki, w jakich stosowano badane zwiazki, wyrazono w kg zwiazku (hektar ziemi (kg/ha). Miejsca puste w zamieszczonych ponizej tablicach wskazuja na to, ze nie badano aktywnosci danego zwiazku wobec wymienionych w tablicy gatunków roslin. W ponizszych testach rosliny oceniano wedlug skali 1—5 stopniowej, w której 1 oznacza rosliny normalne, a 5 rosliny martwe, lub niewzejscie roslin. Zwiazki oznaczono numerami, objasnienia podano przy tablicy III.Test 1. Test szklarniowy szerokiego widma.Kwadratowe plastikowe doniczki wypelniono piaszczysta, jalowa ziemia szklarniowa, po czym wprowa¬ dzono do nich nasiona pomidorów, palusznika krwawego i szarlatu. Kazda doniczke nawozono oddzielnie. Do jednych doniczek zwiazki badane wprowadzano powschodowo, do innych przedwschodowo. W przypadku uzycia badanych zwiazków powschodowo opryskiwano pojawiajace sie rosliny po okolo 12 dniach od wprowadzenia nasion. W przypadku przedwschodowego uzycia badanych zwiazków opryskiwano glebe po uplywie jednego dnia od wprowadzenia nasion.Kazdy z badanych zwiazków rozpuszczono w mieszaninie 1 :1 acetonu i etanolu, w stosunku 2 g zwiaz¬ ku/100 ml rozpuszczalnika. Roztwór zawieral takze mieszanine anionowych i niejonowych substancji powierz¬ chniowo czynnych w ilosci okolo 2 g/100 ml. Pobierano 1 ml otrzymanego roztworu i rozcienczano do 4 ml woda dejonizowana. Do kazdej doniczki wprowadzono 1—0,5 ml tak otrzymanego roztworu, co odpowiada dawce 16,8 kg badanego zwiazku/ha.103 509 3 Po naniesieniu badanych zwiazków doniczki przeniesiono do szklarni i nawilzano w miare potrzeby. Po uplywie okolo 10—13 dni po zastosowaniu badanych zwiazków dokonywano obserwacji. W kazdym tescie uzywano standardowych roslin kontrolnych nie poddanych dzialaniu wyzej wymienionych zwiazków..Tablica I zawiera wyniki badan typowych zwiazków o wzorze podanym na rysunku.T a b I i c a I Zwiazek Aktywnosc badana przedwschodowo Aktywnosc badana powschodowo Nr Pomidor Palusznik Szarlat Pomidor Palusznik Szarlat krwawy krwawy I II IV "V VI VII VIII IX 3 4 4 3 3 2 4 4 4 4 4 4 3 4 4 3 4 2 3 4 4 3 4 3 2 4 4 3 3 Test 2. Test szklarniowy wielogatunkowy.Test przeprowadzono na ogól tak, jak wyzej opisano dla tes.u 1. Nasiona roslin umieszczano nie w doniczkach, ale na plaskich tacach metalowych. Badane zwiazki przygotowano do uzycia w taki sam sposób, jak to wyzej opisano, z ta róznica, ze rozpuszczono okolo 6 g zwiazku w 100 ml rozpuszczalnika zawierajacego substancje powierzchniowo czynna, a roztwór organiczny przed wprowadzeniem na tace rozcienczono woda uzyta w odpowiedniej ilosci. Badane zwiazki stosowano w rozmaitych dawkach, wykazanych w tablicach II i Ma, w których podano wyniki uzyskane w badaniach przeprowadzonych z uzyciem wyszczególnionych w tej tablicy gatunków roslin. W przypadku przeprowadzenia prób równoleglych, wyliczono wartosc srednia.103 509 b|uAq AMOjndjnd oa||M BMezjajzp^jzp ^n|8ig AUU90|AV ZB|5BZ Aipnl6 sajMO eojusol/v\ ;bhbzs boAzojoq Aaab/vu| |!Uzsn|Bd BlB|q BSOUUO| Buuoj^soupaf bojuisbaamo JOpjOIOJ |9Jo5o zAy A/\AOJ|nD jBJng BUM9JS BUJ90n-| Bomezsd B[OS BUldMBg BzpAjn|n| CM CNI CM o CM cc LD CM 00 CO co ^-CNCNWi-i-CMCMCOi-CMi-i-CMCM '-^tCO^t^-t-CM^-CM^-CMCOCMCOCN i- CO CM CO «- CM CM CO ^-CMCMin^-CMCO^-^-CMCMCOCMCOCO CM CM CM «- CO CM CO CO CO cMCo^f^co^rcom^-^-w^-co^*- (Minniflcoifl^^iD^iflin^ifl^ cm m co ^r ^i- tj- id co ** ^¦inTj-LncommiomminmmmTf *f LO CM ^t ^ LO m *fr *t cm m co w **¦ co in co m CM CO CM CM CM CO CM CM CM CM CM CM CM CO CM t* t* t- CM CM CM ^t CO *- *- CM CM Tt *- CO CM CO t- CM CM ** CM CM t- CM i- «- CMCMCMi-CMCO^frCMCMCOCOCMCOCM CO "l °i Q a ^ a i-^ o„ o^ i-% a o^ l-fc ia co O CM O) O) *—'" *f *—'' O) O) ^* ^f O) T-" ^1- Q = = 103 509 5 CM CM CN O CN en CM <- CN CN CN CM CO CO ^ CM CO co CD CO CM O) 00 CD CNCOCO^t<-«-*-CNCNCO<-CNCNCOCNCNi-CNCNCO^CO!- <- <- CO ,- CO CN CO t-CM^^i-l-t-tNCNWWCN^CNWCOl-tNCOtf^Wi- CM (Nl-N^lONl-^f^COtNCO^COWnf-COCMCO^^i- CM CM *- *- ^- *- *- CN ^ ^T *- CO CO CO CO ^f (N CO CO CO t- t- t- CM CM CO CO CO CM CN CO LD ^fr CO CO CO LD ^ ^ CM CO *¦ ^¦COCOLDlDCMCO^lDlDlDCMCO^-^t^-^-COLD^t^riD^t^ co co io ^coiflioiflCNCM^ioifl^^winiowinco^r^iflininto CM ^f ^ m io CM CO i- *¦ CM CO COlDlD t- C\ CO IT) If) CN CM ^ CO ^T IDCO^-^Tf CM CO LO^-^-LDLDCOColfJlDir. ID^-^-lD^tLD^-^-^-^-lDLD^f^- CN^t^t t-CO^LDLD COCO^^t^t CN CO ^ ^ ^fr CN CO CO CM CM LD ^1" CO *- CO *- CN CO *- CN * i- i- *- *- CO CO CO *- CNCMCO *- CO ^ CN CO i- i- *- *- i- CN i- CM CN CM CM LD ^- CO ID ID (O CO CO ^ ^t CO CO ^t ^ ^ CN CN CN CM ID *- CO CN LD LD CM CO CO CO ^ CN ^ CM CO CO i- <- *- CO *- CO ^ CO ^ CN CN ^ CM CO CN CN CM CO CO i- CN CN ID CN - CO CM CO ID ^t ID ID id ID ID ID ^f J3« ID ID LD ID ID CM CO ^ ul LD ID ^ LD LD LD LD ID LD ^ * "*" LD LD LD CN |Jj *t LD LD LD i- CN CO W *¦ *¦ - - - "l W CO *- CN ^ CO LD CN Tt ^f CO "i LD ^t CO CN ^ CO CO ^f ^f CN CN *¦ ^l tj- Tt CO " CO CO *- l- ^- CM CN CN i- ^- ^ ^ CN CM ^ LD^ Ov ^ O) lfl IN 00 CD 00 CD 00 CD 1^ Ofc C\ LD^ CM^ O^ C\ LDk ^ C\ LDv O^ C\ LDw i-^ CN^ LD^ O. C\ LD^ i-^ C\ LDv O^ O^ a* cvT Tt" cn" a* (D cT *-* cm* ^f* o* o" o" i-* cm" ^r* cjT o" o" «-* cm ^t* o o* "£«£«<*« ^ 00 CD ^ C\ LD^ ^ C\ LD^ Os O O O i-* CN* ^ CjT * X X X X X X6 103 509 CN CM i-t-^rMCNCOCO^^l-CNCN^^-CNCO^CNt-^CNCN CN *-i-**-CN^tTj»COi-CNCNICO*-CN ^cni^-co^-t-co^- CM O CM ^ ,_ *l _ "l CO CO ^ CN CN - - *— CM - «- CM <- CN CN CNt-^CN^^t^-TfCNCNCOTj-i-CN CM CM CNCO^lDCNCOCOCO 00 *- CN ^ CN ^ CO CO CNCMCO *- *- CN CO CO CMCNCM *— CN inminmcoiflioio f- CM "* CO ^ U ID lO CO Tf TJ- UV CN CN CN co CN CN ^ CO CO ^ *fr CMCOCO *- CN co tt id co Tf co CN^f^m^LOiOLnTj-^rm^t^-Ti- I^LOlDLDTfrtDlD^t co CN CO if* TT CO ^T ^T CO CO ^ COTf co Tt m lO ^r iD id CM cnj osj ^f^ ^r ^f- ^r ^a- co ^ tj- cnco co 5j- ^- m cn co ^r <-CNCNCN~:-COTt «- *- CM CNCO co CN CO LD CN *- CO " - - rf oi CN CN «- «- CN i- CO O) *- CO *- CN CM 00 CN CN CN CO ^f LO ID CN^CN CO ^ ^ W U) CO CM ID *- CM CN CO CO CO CO r- CN CM «- CM CO ^t Ifl CM CM ID CD i- CN CN CN CO CM CN CO CNCM^CO^- CN f i- t- t- CM CM CO <- CN *- CO CO t-CM^CM^CO^TrCMCMCOCOCMCMCO^^^COCMCOCO *— CM CN N ^t 00(D 00 CD P '"k ^ A *~* ^ A P *~» <\ A P *\ A *-. <\ A P *~L fH. ^ P o" o" o* cd *-* cn" ^f* cxT *-* cn" Tt* aT o" cT i-* cn* ^ oT *-" cm" ^ o* X X X X X103 509 Zwiazek Nr II IV V VI VII VIII IX XI XIII XIV XV XVI XVII XVIII Dawka kg/ha 9,0 9,0 9,0 9,0 9.0 9.0 9.0 9,0 9,0 9,0 9,0 9.0 9,0 9.0 Kukurydza Palusznik 2 2 2 1 2 1 2 4 2 3 3 2 2 2 krwawy 3 4 2 2 4 4 2 3 2 3 3 3 2 2 Tablica Ma Aktywnosc badana powschodowo Szarlat - 2 3 2 2 4 3 3 2 2 2 2 3 2 2 Wlosnica 2 3 1 1 3 2 1 3 2 3 3 3 2 2 1 Zaslaz Avicenny 2 3 1 1 3 2 1 2 2 2 2 3 2 2 Wilec Cynia puprurowy 3 2 1 1 3 2 2 2 2 2 2 2 2. 2 3 2 1 1 3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Test 3. Test odpornosci chwastów.Typowe zwiazki badano w ukladzie doswiadczen zmierzajacych do okreslenia zdolnosci tych zwiazków do zmniejszenia zywotnosci chwastów, odpornych na dzialanie licznych srodków herbicydowych. Zwiazki przygoto¬ wywano do badan, sporzadzano z nich zawiesiny i zawiesiny te stosowano w sposób jak wyzej opisano dla testu 1. We wszystkich przedstawionych ponizej testach dawka wynosila 9,0 kg/ha.Zwiazek Nr I IV V VI VII VIII Tabli ica III Aktywnosc badana przedwschodowo Cibora jadalna 1 4 2 4 4 3 Psianka slodkogórz 4 4 4 4 Gesiówka 2 4 3 2 2 2 Bozybyt 4 4 2 4 3 3 Aktywnosc badana powschodowo Cibora jadalna 2 4 1 2 2 18 103 509 Zwiazek nr Nazwa zwiazku I II III IV V VI VII VIII IX X xi XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX 2-metylo-1-fenylo-4-/a,a,a-trójfluoro- m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-1-fenylo-4-/3-fluorofenylo/- 3-pirazolinon-5 1-fenylo-2-propylo-4-/a,a,a-trójfluoro- m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-etylo-1 -fenylo-4-/a,a,a-trójfluoro-m- tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-1-fenylo-4-/3-chlorofenylo/-3- pirazolinon-5 2-metylo-1-/4-fluorofenylo-4-/a,a,a-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-1-/3-chlorofenylo/-4-/a,a,a-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-17m-tolilo/-4-/a,a,a-trójfluoro- m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-1,4-bis/a,et,a-trójfluoro-m- tolilo/-3-pirazolinon-5 2-metylo-1-/2-chlorofenylo/-4-/a,a,a-trój- fluorc-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 . 2-etylo-1-/3-chlorofenylo/-4-/a,a,a-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-etylo-1-/3-fluorofenylo/-4-/a,a,a-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-etylo-1,4-bis/a,a,a-trójfluoro-m- tolilo/-3-pirazolinon-5 1-/3-bromofenylo/-2-etylo-4-/a/i/i-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 2-etylo-1-/4-fluorofenylo/-4-/a,a,a-trój- fluoro-m-tolilo/-3-pirazolinon-5 1,4-bis/3-chlorofenylo/-2-etylo-3-pira- zolinon-5 4-/3-chlorofenylo/-1-/a,a,a-trójfluoro- m-tolilo/-3-pirazolinon-5 1-/3-chlorofenylo/-2-etylo-4-fenylo- 3-pirazolinon-5 2-etylo-4-fenylo-1-/a,a,a-trójfluoro- m-tolilo/-3-pirazolinon-5 Powyzsze przyklady przedstawiaja szerokie widmo aktywnosci zwiazków o wzorze podanym na rysunku.Wyniki przeprowadzonych badan uwypuklaja skutecznosc dzialania badanych zwiazków wobec traw jednorocz¬ nych, wzglednie latwych do zwalczania roslin szerokolistnych, takich jak szarlat, oraz bardziej odpornych roslin szerokolistnych, takich jak psianka slodkogórz. Wykazana aktywnosc zwiazków sugeruje, ze zwiazki te odznaczaja sie w szerokim zakresie aktywnoscia wobec niepozadanych ,roslin trawiastych, dla zwiezlosci okreslanych jako chwasty.Jak wynika z powyzszych testów, srodek wedlug wynalazku stosuje sie w celu zmniejszenia zywotnosci chwastów i uzycie go polega na kontaktowaniu chwastów ze srodkiem zawierajacym jeden ze zwiazków o wzorze 1 zastosowanym w ilosci skutecznej pod wzgledem chwastobójczym. Termin „zmniejszenie zywotnosci" odnosi sie tak do zabicia jak ido uszkodzenia rosliny skontaktowanej ze srodkiem. W niektórych przypadkach, co wynika jasno z przeprowadzonych badan, zniszczeniu ulega cala populacja chwastów skontaktowanych ze srodkiem. Winnych przypadkach czesc chwastów ulega zniszczeniu, a czesc uszkodzeniu. W jeszcze innych103 509 9 przypadkach zadna z roslin nie zostala zniszczona a chwasty ulegly jedynie uszkodzeniu w wyniku dzialania zwiazku. Jest rzecza zrozumiala, ze korzystne jest zmniejszenie zywotnosci populacji chwastów przez uszkodze* nie chociazby, czesci roslin, nawet jesli pozostala ilosc roslin przezyje oddzialywanie zwiazku. Chwasty o zmniejszonej zywotnosci sa nadzwyczaj wrazliwe na stressy zazwyczaj trapiace rosliny, takie jak choroba, susza, brak skladników pokarmowych itd.I tak, nalezy sie spodziewac, ze rosliny poddane dzialaniu srodka wedlug wynalazku, nawet jesli przezyly to oddzialywanie, beda zamierac pod wplywem stressowego wplywu otoczenia. Poza tym, w przypadku, gdy chwasty poddane dzialaniu srodka wzrastaja w polu wsród zboza, normalnie rozwijajace sie zboze przejawia tendencje do zacieniania chwastów o zmniejszonej zywotnosci i w wyniku tego zdobywa ono przewage nad chwastami we wspólzawodnictwie o skladniki pokarmowe i swiatlo sloneczne. A dalej, w przypadku, gdy dzialaniu srodka wedlug wynalazku poddano chwasty rosnace na ugorze, lub terenie przemyslowym, dla którego wystepowanie szaty roslinnej jest niepozadane, zmniejszenie zywotnosci chwastów w oczywisty sposób wplywa na ograniczenie zuzycia wody i skladników pokarmowych przez te rosliny, a takze sprowadza do minimum niebezpieczenstwo pozaru i niedogodnosci zwiazane z obecnoscia chwastów.Srodek wedlug wynalazku jest skuteczny pod wzgledem chwastobójczym tak przy stosowaniu przedwscho- dowym jak i powschodowym. I tak, mozna go bezposrednio kontaktowac z roslina po jej wzejsciu, mozna tez dzialac nim na glebe, gdzie styka sie z kielkujacymi chwastami. Korzystnie srodek stosuje sie przedwschodowo i w tym przypadku kielkujace i wschodzace chwasty kontaktuja sie z danym zwiazkiem za posrednictwem gleby poddanej dzialaniu srodka.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac takze do ograniczenia z/wotnosci chwastów w ten sposób, ze kontaktuje sie chwasty ze srodkiem zawierajacym zwiazek o wzorze podanym na rysunku, uzyty w ilosci skutecznej pod wzgledem herbicydowym. Termin „ilosc skuteczna pod wzgledem herbicydowym" odnosi sie do takiej ilosci zwiazku, w której wplywa on na zmniejszenie zywotnosci chwastów.Termin„chwasty" w konteks¬ cie niniejszego wynalazku odnosi sie równiez do nasion chwastów poddanych dzialaniu srodka wedlug wynalazku, za posrednictwem gleby potraktowanej tymi srodkami.Ilosci srodków herbicydowych podawane sa w jednostkach wagowych uzytego srodka/jednostke powierz* chni. Wielkosc ta zazwyczaj nazywana jest dawka. Optymalna dawka uzycia danego zwiazku o wzorze podanym na rysunku, wlasciwa dla zwalczania danego rodzaju chwastów, jest zmienna i zalezy od klimatu, struktury gleby, zawartosci wody i substancji organicznych oraz innych czynników wiadomych znawcom uprawy roslin.Stwierdzono jednak, ze optymalna dawka uzycia wynosi zazwyczaj od okolo 0,5 do okolo 20 kg/ha.Nie sugeruje sie, ze wszystkie zwiazki wykazuja aktywnosc we wszystkich dawkach wobec wszystkich chwastów. Niektóre zwiazki sa bardziej aktywne od innych wobec pewnych rodzajów chwastów. Jednakze wszystkie te zwiazki wykazuja aktywnosc wobec co najmniej niektórych chwastów. Ustalenie, które chwasty sa najskuteczniej zwalczane przez poszczególne zwiazki, jak równiez ustalenie optymalne] dawki dla danego przypadku, lezy w normalnych mozliwosciach znawcy uprawy roslin.Srodki wedlug wynalazku nanosi sie na glebe lub na chwasty po ich wzejsciu w zwykly sposób.Na glebe mozna dzialac tymi srodkami uzytymi albo w postaci zawiesin wodnych, albo w postaci zgranulowanej. Sposób ich wytwarzania podano w ponizszej czesci opisu. Na ogól srodki rozproszone w wodzie stosuje sie w przypadku dzialania na chwasty po ich wzejsciu. Srodki nanosi sie za pomoca opryskiwaczy i siewników dowolnego typu, znajdujacych szerokie zastosowanie przy nanoszeniu rolniczych srodków chemicz¬ nych na glebe lub roslinnosc na pniu. Na ogól, srodki sporzadza sie w zwykly sposób przyjety w chemi rolnej.Bardzo czesto sporzadza sie srodki herbicydowe w postaci koncentratów, nanoszonych nastepnie na glebe lub ulistnienie w formie zawiesin lub emulsji wodnych, zawierajacych od okolo 0,1 do okolo 5% zwiazku. Srodki herbicydowe sluzace do wytwarzania wodnych zawiesin lub emulsji wystepuja albo w postaci stalej i wtedy zazwyczaj nazywane sa proszkami zawiesinowymi, albo w postaci cieklej i wtedy zazwyczaj nosza nazwe koncentratów do wytwarzania emulsji. Proszki zawiesinowe stanowia jednorodna drobno sproszkowana mieszani¬ ne zwiazku, obojetnego nosnika i substancji powierzchniowo czynnych. Stezenie zwiazku, czynnego w srodku herbicydowym wedlug wynalazku wynosi zazwyczaj od okolo 10 do okolo 90%. Obojetny nosnik zazwyczaj dobierany jest z posród glin attapulgitowych, glin montmorylonitowych, glinek kaolinowych, ziem okrzemko¬ wych i oczyszczonych krzemianów. Do skutecznie dzialajacych substancji powierzchniowo czynnych stanowia¬ cych od okolo 0,5 do okolo 10% proszku zawiesinowego naleza pochodne kwasów lingnosulfonowych, produkty kondensacji naftalenosulfonianów, naftalenosulfoniany, alkilobenzenosulfoniany, alkilisiarczany oraz substancje powierzchniowo czynne niejonowe, takie jak addukty tlenku etylenu i fenolu.Typowe dla nowych zwiazków koncentraty do wytwarzania emulsji zawieraja zwiazek czynny w dogodnym stezeniu, takim jak stezenie wynoszace od okolo 100 do okolo 500 g/litr cieczy. Zwiazek ten jest rozpuszczony w obojetnym nosniku, stanowiacym mieszanine rozpuszczalnika niemieszajacego sie z woda i emulgatorów. Do10 103 509 uzytecznych rozpuszczalników organicznych naleza zwiazki aromatyczne, a zwlaszcza ksyleny i frakcje ropy naftowej, szczególnie wysokowrzace naftalenowe iolefinowe frakcje ropy naftowej. Mozna uzyc takze wielu innych rozpuszczalników, takich jak rozpuszczalniki terpenowe i zlozone alkohole, takie jak 2-etoksyetanoM.Przy sporzadzaniu koncentratów do wytwarzania emulsji odpowiednie emulgatory dobiera sie z posród substancji powierzchniowo czynnych tych samych typów, które stosuje sie przy wytwarzaniu proszków zawiesinowych.W przypadku nanoszenia srodka wedlug wynalazku wprost na glebe, jak to ma miejsce przy przedwschodo- wym stosowaniu zwiazku, dogodnie jest uzyc srodek herbicydowy w postaci zgranulowanej. Preparat taki zazwyczaj zawiera zwiazek czynny rozproszony na zgranulowanym obojetnym nosniku, takim jak gruboziarnista glina. Rozmiar granulek zazwyczaj waha sie od okolo 0,1 do okclo 3 mm. Sposób wytwarzania preparatów zgranulowanych zazwyczaj polega na rozpuszczeniu zwiazku czynnego w tanim rozpuszczalniku, a nastepnie naniesieniu otrzymanego roztworu na nosnik w odpowiednim mieszalniku cial stalych. Nieco drozszy sposób polega na rozproszeniu zwiazku czynnego w ciescie zarobionym z wilgotnej gliny luh innego objetnego nosnika, który nastepnie suszy sie i rozdrabnia za pomoca mielenia, otrzymujac zadany orodukt w postaci zgranulowanej.W chemii rolnej stalo sie rzecza zwykla jednoczesne uzywanie dwu, a iswet wiecej rolniczych srodków chemicznych w celu zwalczania chwastów róznych rodzajów, albo chwastów i innych szkodników, w jednej operacji nanoszenia. Zwiazki o wzorze podanym na rysunku nadaja sie dobrze do stosowania lacznie z innymi rolniczymi srodkami chemicznymi. Z korzystnym skutkiem mozna je laczyc z insektycydami, fungicydami, nematodycydami i innymi herbicydami, jesli jest to pozadane. PL PL