PL102971B1 - Srodek chwastobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest nowy srodek chwastobójczy, zawierajacy nowy ester S-2,3-dwu- chloroallilowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbaminowego.

Z opisu patentowego RFN DOS nr 2312045 wiadomo, ze karbotiolany, np. ester S-2,3,3-trójch!orallilowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbaminowego, moga byc stosowane jako srodki chwastobójcze. Ich dzialanie chwastobójcze na chwasty jest jednakze slabe.

Równiez z opisu patentowego polskiego nr 38521 znane sa liczne karbotiolany azetydyny, które sa okreslone wzorem ogólnym.

Stwierdzono obecnie, ze ester S-2f3-dwuchloroallilowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbamino¬ wego o wzorze przedstawionym na rysunku posiada lepsze dzialanie chwastobójcze niz znane substancje czynne o zblizonej budowie.

Konkretny powyzszy zwiazek pomimo ze miesci sie w zakresie ogólnego wzoru z opisu patentowego nr 88521, nie byl ujawniony w tym opisie; stanowi wiec nowy zwiazek, dotychczas nie opisany w literaturze.

Zwiazek ten wykazuje nieoczekiwana wyzszosc wlasciwosci i niezwykle silne i dobre dzialanie chwastobójcze, którego nie mozna bylo sie spodziewac na podstawie analizy wlasciwosci zwiazków ujawnionych w opisie patentowym nr 88521. Nieoczekiwane spotegowanie dzialania chwastobójczego ilustruja podane w dalszym ciagu opisu przyklady II, III, XIV oraz XV.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera staly lub ciekly nosnik oraz jako substancje czynna ester S-2,3-dwuchloroallilowy kwasu 2,2,4-trój metyloazetydyno-1- tiokarbaminowego.

Zwiazek ten wytwarza sie przez reakcje 2,2,4-trój metyIoazetydyny z tlenosiarczkiem wegla i chlorkiem 2,3-dwuchloroallilowym w obecnosci trójaIkiloaffflny. Atomy chlorowca reszty dwuchloroaIIilowej moga znajdo¬ wac sie zarówno w polozeniu cis jak i trans.

Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku stosuje sie na przyklad w postaci roztworów do bezposredniego opryskiwania, proszków, zawiesin lub dyspersji, emulsji, dyspersji olejowych, past, srodków do opylania, srodków do posypywania, granulatów przez opryskiwanie, rozpylanie mglawicowe, opylanie, posypywanie lub podlewa-2 102 971 nie. Rodzaje form uzytkowych zaleza calkowicie od przeznaczenia, ale w kazdym przypadku powinny one zapewniac mozliwie najwyzszy stopien rozdrobnienia substancji czynnej srodka chwastobójczego wedlug wynalazku.

Do wytwarzania roztworów do bezposredniego opryskiwania, emulsji, past i dyspersji olejowych moga byc stosowane frakcje ropy naftowej o sredniej do wysokiej temperaturze wrzenia, jak nafta lub olej napedowy, dalej oleje ze smoly weglowej itd., jak równiez oleje pochodzenia roslinnego lub zwierzecego, weglowodory alifatyczne, cykliczne i aromatyczne, na przyklad benzen, toluen, ksylen, olej parafinowy, czterowodoronaftalen, alkilowane naftaleny, lub ich pochodne, na przyklad metanol, etanol, propanol, butanol, chloroform, czterochlo¬ rek wegla, cyklóheksanol, cykloheksanon, chlorobenzen, izoforon itd., silnie polarne rozpuszczalniki, na przyklad dwumetyloformamid, dwumetylosiarkotlenek N-metylopirolidon, woda itd.

Wodne formy uzytkowe mozna przygotowac z koncentratów do emulgowania, past lub proszków zawiesinowych, dyspersji olejowych przez dodanie wody. Do wytwarzania emulsji, past lub dyspersji olejowych mozna substancje czynne, same lub rozpuszczone woleju lub rozpuszczalniku, homogenizowac w wodzie przy pomocy srodków zwilzajacych, zwiekszajacych przyczepnosc, dyspergujacych lub emulgujacych. Mozna równiez wytwarzac koncentraty nadajace sie do rozcienczania woda, skladajace sie z substancji czynnej, srodka zwilzajacego, zwiekszajacego przyczepnosc, dyspergujacego lub emulgujacego i ewentualnie rozpuszczalnika lub oleju.

Jako substancje powierzchniowo czynne wymienia sie: sole mata Ii alkalicznych, metali ziem alkalicznych i sole amonowe kwasu ligninosulfonowego, kwasów naftalenosulfonowych, kwasów fenolosulfonowych, alkilo- arylosulfoniany, siarczany alkilowe, alkilosulfoniany, sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych kwasu dwubutylonaftalenosulfonowego, sulfonowany addukt tlenku etylenu do alkoholu laurylowego, siarczany alkoholi tluszczowych, sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych kwasów tluszczowych, sole sulfono¬ wanych heksadekanoli, heptadekanoli, oktadekanoli, sole sulfonowanego eteru glikolu i alkoholu tluszczowego, produkty kondensacji sulfonowanego naftalenu i jego pochodnych z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenu wzglednie kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formaldehydem, eter oktylofenolowy polioksy- etylenu, etoksylowany izooktylofenol, etoksylowany oktylofenol, etoksylowany nonylofenol, eter alkilofenolo- wy poliglikolu, eter trójbutylofenylowy poliglikolu, alkiloarylopolieteroalkohole, alkohol izotrójdecylowY, produkty kondensacji alkoholi tluszczowych z tlenkiem etylenu, etoksylowany olej rycynowy, etery alkilowe polioksyetylenu, etoksylowany polioksypropylen, acetaloeter laurylowy poliglikolu, estry sorbitu, lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.

Proszki, srodki do posypywania i opylania mozna wytwarzac przez zmieszanie lub wspólne zmielenie substancji czynnych ze stalym nosnikiem.

Granulaty, na przyklad granulaty, powlekane, nasycane i jednorodne mozna wytwarzac przez naniesienie substancji czynnych na stale nosniki. Jako stale nosniki stosuje sie na przyklad ziemie mineralne, takie jak ziemia krzemionkowa, kwasy krzemowe, zele krzemionkowe, krzemiany, talk, kaolin, glinka Attaclay, wapien, wapno, kreda, glinka bolus, less, ton, dolomit, diatomit, siarczan wapniowy i magnezowy, tlenek msgnezowy, zmielone tworzywa sztuczne, nawozy, jak na przyklad siarczan amonowy, fosforan amonowy, azotan amonowy, moczniki i produkty roslinne, jak maczki zbozowe, maczka z kory drzewnej, drewna i lupin orzechów, proszek celulozowy i inne stale nosniki.

Formy uzytkowe zawieraja 0,1—95% wagowych substancji czynnej, przewaznie 0,5—900/- wagowych.

Do mieszanin lub pojedynczych substancji czynnych mozna ewentualnie dodawac równiez, bezposrednio przed uzyciem (mieszanie w zbiorniku), róznego rodzaju oleje, srodki zwilzajace lub zwiekszajace przyczepnosc, srodki chwastobójcze, grzybobójcze, nicieniobójcze, owadobójcze, bakteriobójcze, pierwiastki sladowe, nawozy, srodki przeciwpieniace, (na przyklad silikony), regulatory wzrostu, odtrutki albo inne zwiazki o dzialaniu chwastobójczym, jak na przyklad podstawione aniliny, podstawione kwasy aryloksykarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstavione etery, podstawione kwasy arsonowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione benzimidazole, podstawione benzoizotiazole, podstawione dwutlenki benz^tiadiazynonu, podstawione benzoksa- zyny, podstawione benzoksazynony, podstawione benzotiadiazole, podstawione biurety, podstawione chinoliny, podstawione karbaminiany, podstawione alifatyczne kwasy karboksylowe, oraz ich sole, estry i amidy, podsta¬ wione aromatyczne kwasy karboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione karbamy'oalkilotiolo- lub -dwutiofosforany, podstawione chinazoliny, podstawione kwasy cykloalkiloamidokarbotiolowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione cykloalkilokarboamidotiazole, podstawione kwasy dwukarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione dwuwodorobenzenofuranylosulfoniany, podstawione dwusiarczki, podstawione sole dwupirydyliowe, podstawione dwutiokarbaminiany, podstawione kwasy dwutiofosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione moczniki, podstawione szesciowodoro-1 H-karbotioniany, podstawione hydantoiny, podsta¬ wione hydrazydy, podstawione sole hydrazyniowe, podstawione izooksazolopirymidony, podstawione imidazole,102 971 3 podstawione izotiazolopirymidony, podstawione ketony, podstawione naftochinony, podstawione nitryle alifa¬ tyczne, podstawione nitryle aromatyczne, podstawione óksadiazole, podstawione oksadiazynony, podstawione oksadiazolidyndiony, podstawione oksadiazyndiony, podstawione fenole oraz ich sole i estry, podstawione kwasy fosfonowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione chlorki fosfoniowe, podstawione fosfonoalkiloglicyny, podstawione fosforyny, podstawione kwasy fosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione piperydyny, podstawione pirazole, podstawione kwasy pirazoloalkilokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione sole pirazoliowe, podstawione alkilosiarczany pirazoliowe, podstawione pirydazyny, podstawione pirydazony, podstawione kwasy pirydynokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione pirydyny, podstawione pirydynokarboksylany, podstawione pirydynony, podstawione pirymidyny, podstawione pirymidony, podstawio¬ ne kwasy pirolidynokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione pirolidyny, podstawione pirolidony, podstawione kwasy arylosulfonowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione styreny, podstawione czterowodo- rooksadiazyndiony, podstawione czterowodorooksadiazolodiony, podstawione czterowodorometanoindeny, pod¬ stawione czterowodorodiazolotiony, podstawione czterowodorotiadiazynotiony, podstawione czterowodoro- tiadiazolodiony, podstawione aromatyczne amidy kwasów tiokarboksylowych, podstawione kwasy tiokarboksylo- we oraz ich sole, estry i amidy, podstawione tiolokarbaminiany, podstawione tiomoczniki, podstawione kwasy tiofosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione triazyny, podstawione triazole, podstawione uracyle, podstawione uretydyndiony. Wymienione na koncuf zwiazki o wlasnosciach chwastobójczych mozna równiez stosowac przed lub po uzyciu substancji czynnej srodka wedlug wynalazku.

Domieszanie tych zwiazków do substancji o wlasnosciach'chwastobójczych srodka wedlug wynalazku jest mozliwe w stosunku wagowym 1:10 do 10:1. To samo odnosi sie do olejów, srodków zwilzajacych lub srodków zwiekszajacych przyczepnosc, srodków grzybobójczych, njcieniobójczycb, owadobójczych, bakteriobójczych, odtrutek imregulatorów wzrostu roslin.

Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku mozna stosowac jedno-lub kilkakrotnie, miedzy innymi przed wysadzeniem, po wysadzeniu, przedsiewnie, przedwschodowo, powschodowo lub w czasie wschodu roslin uprawnych lub roslin niepozadanych.

Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku moga byc stosowane w róznych ilosciach. Wie i kosc uzytej dawki zalezy glównie od rodzaju pozadanego efektu.

Stosowane dawki wynosza zwykle 0,1—15 kg/ha lub wiecej/przewaznie 0,2^6 kg/ha.

Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku mozna stosowac w uprawach zbozowych, takich jak Avena spo., Triticum spp., Hordeum spp., Secale spp,, Saccharum officinarum, Sorghum* Zea rnays, Panicum miliaceum, Oryza spo, i w uprawach roslin dwulisciennych, takich jak: Cruciferae, np. firassicd spp., Sinapis spp., Raphanus spp., Lepidium spp., Composistae, np. Lactuca spp., Helianthus spp., Carthamus spo., Scorzonera spo., Malvaceae, np.

Gossypium hirsutum, Leguminosae, np. Medicago spp,, Trifolium spp., Pisum spp., Phaseolus ppp., Arachis spp., lycine Max, Chenopodiacea, np. Beta spp., Spinacia spp. Solanaceae, hp. Solanum spp., Nicotianja spp., Capsicum annuum, Linaceae, np. Linurn spp., Umbelliferae, np. Petroselinum spp., Daucus carota, Apium graveolens, Rosaceae, np. Fragaria, Cucurbitaceae, np. Cucumis spp., Cucgrbita sppi# Liliaceae, np. Allium spp., Vitaceae, np. Vitis vinifera, Bromeliaceae, np. Ananas sativus.

Srodki wedlug wynalazku wykazuja silne dzialanie chwastobójcze i dzieki temu moga byc stosowane do niszczenia chwastów lub zwalczania roslin niepozadanych. To, czy sroclki te dzialaja jako srodki totalne czy selektywne, zalezy glównie od dawki substancji czynnej na jednostke powierzchni.

Jako chwasty wzglednie rosliny niepozadane nalezy rozumiec wszystkie rosliny jednoliscienne i dwuliscien¬ ne rosnace w miejscach niepozadanych.

Przy pomocy srodków chwastobójczych wedlug wynalazku mozna zwalczac na przyklad trawy, jak Cynodon spp., Oigitaria spp,, Echinochloa spp., Setaria spp., Panicum spp., Alepecuru$ spp., Lolium spp., Sorghum spp., Agropyron spp., PhaJaris spp., Spera spp„ Dactylis $pp., Avena spp., Bromus spp., Uniola spp,,Poa spp., Leptochloa spp.F Brachiaria spp., Eleusine spp., Cenchrus spp.^ Eragrostis spp.., Phragmites communis i inne.

Cyperaceae, jak Carex spp., Cyperus spp., Eleocharis spp., Scirpus spp., i inne.

Chwasty dwuliscienne, jak Malvaceae, np. Abqtilon theoprasti, Sida spp,, Hibiscus spp., Malva spp. i inne.

Compositae, jak Ambrosia spp., Lactuca spp., Senecio spp., Sonchus spp., Xanthium spp., Iva spp., Galinsoga spp., Taraxacum spp., Chrysanthemum spp., Cirsium spp., Centaurea spp., Tussilago spp., Lapsana communis, Tagetes spp., Erigeron spp., Anthemis spp., Matricaria spp., Artemisia spp., Bidens spp. i inne.

Convolvulaceae, jak Convolvulus spp., Ipomea spp., Cuscuta spp., Jaquemontia tamnifolia, i inne.

Cruciferae, jak Barbarea vulgaris, Brassica spp., Capsella spp., Sisymbrium spp., Thlaspi spp., Sinapis arvensis, Arabidopsis thaliana, Descurainia spp.. Draba spp., Coronopusdidymus, Lepidium spp., Raphanus spp., i inne.4 102 971 Geraniaceae, jak Erodium spp., Geranium spp., i inne.

Portulacaceae, jak ortulaca spp., i inne.

Primulaceae, jak Anagallis arvensis, Lysumachia spp., i inne.

Rubiaceae, jak Richardia spp., Galium spp., Diodia spp. i inne.

Scrophulariaceae, jak Linaria spp., Veronica spp., Digitalis spp., i inne.

Solanaceae, jak Physalis spp., Solanum spp., Nicandra spp., Datura spp. i inne.

Urticaceae, jak Rutica spp, N/iolaceae, jak Viola spp. i inne.

ZygophyHaceae, jak Trifoulus terrestis i inne, Euphorbiaceae, jak Mercurialis annua, Euphorbia spp., Umbelliferae, jak Daucus carota, Aethusa cynapium, Ammi majus i inne, Commelinaceae, jak Commelina spp., i inne Labiatae, jak Lamium spp., Galeopsis spp., i inne, Leguminosae, jak Medicago spp., Trifolium spp., Vicia spp., Sesbania exaltata, Cassia spp., Lathyrus spp., i inne, Plantaginaceae, jak Plantago spp., i inne, Polygonaceae, jak Polygonum spp., Fagopyrum spp., Rumex spp., i inne.

Aizoaceae, jak Mollugo yerticillata, i inne.

Amaranthaceae, jak Amarahthus spp., i inne, Boraginaceae, jak Amsinckia spp., Myostis spp., Anchusa spp., Lithospermum spp., i inne.

Caryophyllaceae, jak Stellaria spp., Spergula spp., Saponaria spp., Scleranthus annuus, Silene spp., Cerastium spp., Agrostemma githago, i inne.

Chenopodiaceae, jak Chenopodium spp., Kochia spp., Salsola Kali, Atriplex spp., Monolepsis nattalliana, i inne.

Lythraceae, jak Cuphea spp., i inne.

Oxalidaceae, jak Oxalis spp., Ranunculaceae, jak Ranunculus spp., Delphinium spp., Adonis spp., i inne, Papaveraceae, jak Papaver spp., Fumaria officianalis i inne.

Onagraceae, jak Jussiaea spp., i inne.

Rosaceae, jak Ichemillia spp., Potentilla spp., i inne, Potamogetonaceae, jak Potamogeton spp., i inne.

Najadaceae, jak Najas spp., i inne, Marsileaceae, jak Marsilea quadrifolia i inne, Polypodiaceae, jak Pteridium aguilinum, Alismataceae, jak Alisma spp., Sagittaria sagittifolia i inne.

Equisetaceae, jak Equisetaceae spp., i inne.

Ponizsze przyklady blizej ilustruja wynalazek nie ograniczajac jego zakresu.

Przyklad I. 38,6 czesci wagowych 2,2,4-trój metyloazetydyny i 39,3 czesci wagowe trójetyloaminy rozpuszcza sie w 200 czesciach wagowych bezwodnego benzenu. Do tego roztworu wprowadza sie 23,4 czesci wagowe tlenosiarczku wegla w temperaturze 0°C. Mieszanine reakcyjna doprowadza sie do temperatury pokojowej i miesza 1 godzine. Nastepnie, w temperaturze 0—5° wkrapla sie 57,0 czesci wagowych chlorku 2,3-dwuchlorallilowego, rozpuszczonego w 100 czesciach wagowych bezwodnego benzenu. Calosc miesza sie w temperaturze pokojowej do zakonczenia reakcji, a nastepnie odsacza wytracony chlorowodorek trójetyloaminy i wytrzasa z woda. Po wysuszeniu, oddestylowuje sie rozpuszczalnik, a pozostalosc destyluje pod zmniejszonym cisnieniem zbierajac frakcje o temperaturze wrzenia 111—112°C przy cisnieniu 0,01 mm Hg i o iip = 1,5269.

Wydajnosc estru S-2,3-dwuchloroallilowego kwasu 2,2,4-trój metyloazetydyno-1- tiokarbaminowego wynosi 57,0 czesci wagowych.

Przyklad II. Naczynia doswiadczalne wypelnione gliniastopiaszczysta ziemia obsiano nasionami róznych roslin i umieszczono w szklarni. Bezposrednio po tym poddano je opryskowi stosujac jako substancje czynna: I ester S-2,3-dwuchlorallilowy kwasu 2,2,4-trój metyloazetydyno-1- tiokarbaminowego uzywajac jako substancje porównawcza: II ester S-2,3,3-trójchloroallilowy kwasu 2,2,4-trój metyloazetydyno-1- tiokarbaminowego.

Substancje czynne stosowane kazdorazowo w dawce 0/8 lub 1,6 kg/ha, dyspergowano lub emulgowano w wodzie uzytej w ilosci 500 l/ha.

Po 3—4 tygodniach stwierdzono, ze substancja czynna I wykazala lepsze dzialanie chwastobójcze niz substancja czynna II przy jednakowej toleranqi przez rosliny uprawne.

Wyniki doswiadczen przedstawiono w ponizszej tablicy I.102 971 Tablica I Substancja czynna kg/ha Rosliny uprawne Beta yulgaris Beta yulgaris var. condttiva 0 Beta vulgaris var. altissima Tritlcumaestiyum Hordeum yulgare Secale cereale Brasslca napus Rosliny niepozadane Alopecurus myesuroides Avena sterilit Avena fatua Lolium multiflorum Poa annua 00 0 0 0 0 0 0 0 95 75 80 90 95 1 1.6 0 0 0 0 0 0 0 100 95 100 100 100 , Ofl 0 0 0 0 0 0 0 75 36 70 75 I 1,6 0 0 0 0 0 0 95 80 85 90 95 0 - brak uszkodzen 100 - calkowite zniszczenie Przyklad IN. Rózne rosliny wyrosniete do wysokosci 2-20 cm poddano w szklarni opryskowi stosujac jako substancje czynna I ester S-2,3-dwuchloroallilowy kwasu 2,2,4-trój metyloazetydyno-1- tiokarbaminowego, uzywajac jako sub¬ stancje porównawcza: 11 ester S-2,3,3-trójchloroalliJowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-l - tiokarbaminowego.

Substancje czynne stosowane kazdorazowo w dawce 0JB kg/ha dyspergowano lub emulgowano w wodzie uzytej w ilosci 500 l/ha.

Po 2—3 tygodniach stwierdzono, ze substancja czynna I wykazala lepsze dzialanie chwastobójcze niz substancja czynna II przy jednakowej tolerancji przez rosliny uprawne.

Wyniki doswiadczen przedstawiono w ponizszej tablicy II.

Tablica * Substancja czynna kg/ha Rosliny uprawne Beta yulgaris Triticumaestivum Rosliny niepozadane Alopecurus myosuroides Avena fatua Lolium multiflotum II 1 0,8 0 0 80 70 80 II 03 0 0 60 60 0 - brak uszkodzen 100 - calkowite zniszczenie Przyklad IV. Naczynia doswiadczalne wypelnione gliniastopiaszczysta ziemia obsiano nasionami róznych roslin i umieszczono w szklarni. Nastepnie, tak przygotowana glebe trakowano dyspersjami lub emulsjami nastepujacych substancji czynnych: IV 1-fenyk>-4-amino-5-chloropirydazon-(6) III N-izopropyloanilid kwasu O-metyloaminosulfonyloglikolowego I ester S-2,2,3-dwuchloroallilowy keasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbaminowego w dawkach: 0,25, 05, 0,75, 1, 1,5, 2, 3 i 4 kg/ha lub ich mieszanin: IV+I i lll+l w dawkach: 0,25+0,75,0,75+0,25,2+1,1+2,1,5 + 1,5 oraz 2+2 kg^a oraz IV+I+III wdawkach: 0,25+0,25+0,5, 0,25+0,5+0,25, 0,5+0,25+0,25, 0,25+0,25+1,5, 0,25+1,5+0,25 i 1,5+0,25+0,25 kg/ha.

Po 4—5 tygodniach stwierdzono, ze mieszaniny uzyte w nizszych dawkach wykazaly lepsze, a w wyzszych dawkach jeszcze lepsze dzialanie chwastobójcze niz pojedyncze substancje czynne, przy jednakowej tolerancji przez rosliny uprawne.6 102 971 Wyniki doswiadczen przedstawiono w ponizszej tablicy III.

Substancja czynna kg/ha 1 Rosliny uprawne Beta vulgaris Rosliny niepozadane: Avena fatua Echinochloa crus-galli Matricaria chamomnilla Substancja czynna Beta vulgaris Avena fatua Echinochloa crus-galli Matricaria chamomilla Substancja czynna Beta vulgaris Avena fatua Echinochloa crus-galli Matricaria chamomilla Substancja czynna kg/ha Beta yulgaris Avenafatua Echinochloa crus-galli Matricaria chamomilla Substancja czynna kg/ha Beta vulgaris Avena fatua Echinochloa crus-gali Matricaria chamomilla Substancja czynna kg/ha Beta yulgaris Avena fatua Echinochloa crus-galli Matricaria chamomilla 0,25 2 0 0 0 0 - 0 025+0,75 0 100 60 60 0 100 75 50 025+0,25+ 0,5 0 95 73 60 T 0,5 3 0 6 0 0 40 2 abli i ca 0,75 4 0 8 0 45 0 80 0,75+0^5 0 95 55 70 0 100 90 65 0,25+0,5+ 025 0 95 75 70 III IV 1 0 12 13 40 Ml 0 40 70 I 0 90 8 IV + I 2+1 0 100 90 100 lll+l 0 100 100 100 1,5 6 0 60 0 45 90 55 95 1+2 100 92 100 100 100 100 ~TVTT 2 7 0 32 85 0 54 100 80_ 98 40 3 8 0 40 65 100 0 75 100 90 100 45 1.5+1J5 TTTT 0 100 90 100 0 100 100 100 0,5+025+ 025+025+ 025 0 97 73 62 1,5 0 100 100 90 4 9 75 75 100 80 100 95 100 50 2+2 100 100 100 100 100 100 025+1,5 + 025 0 100 100 100 1,5+025+ 025 0 100 100 100 0 = brak uszkodzen 100 = calkowite zniszczenie Przyklad V. Naczynia doswiadczalne wypelnione gliniastopiaszczysta ziemia obsiano oddzielnie nasionami róznych roslin testowych i umieszczono w szklarni. Bezposrednio po tym poddano je opryskowi stosujac jako substancje czynne: I ester S-2,3-dwuchloroallilowy kwasu 22,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbaminowego II ester 2,3-dwuchloroallilowy kwasnu N,N-dwuizopropylotiolokarbaminowego III ester 22,3-trójchloroallilowy kwasu N,N-dwuizopropylotiolokarbaminowego kazdorazowo zemulgovane w wodzie w ilosci 500 l/ha.

Po opryskaniu, polano naczynia doswiadczalne woda i przykryto oddzielnymi oslonami plastikowymi, które usuwano po wzejsciu roslin. W trakcie trwania doswiadczenia naczynia utrzymywano wstanie dobrze nawilzonym.

Rodzaje roslin testowych, stezenia substancji czynnych oraz uzyskane wyniki poddano w zamieszczonej ponizej tablicy, swiadcza one, ze substancja czynna I wykazuje w porównaniu z substancja czynna III lepsze102 971 7 dzialanie chwastobójcze w stosunku do roslin niepozadanych. Tolerancja przez rosliny zbozowe jest w przypadku substancji czynnej I lepsza niz w przypadku substancji czynnej II.

Wyniki zestawiono w tablicy IV.

Tablica IV Substancjaczynna I II III kg/ha 0,4-0,5 0£-1,0 1,5-2,0 0,4^0,5 00-1,0 1,5-2,0 0,4-05 00-1,0 1,5-2,0 Beta vulgaris Hordeumvulgare Secale cereale Triticumaestivum Alopecurus myosureides Avena fatua Bromus inermfe Digitaria sanguinalis Eleusine indica Sorghum halepense 0 0 0 13 66 80 100 60 90 0 0 0 23 86 88 100 90 95 70 6 0 0 40 95 95 - - — - 0 0 * 47 36 62 90 60 50 0 40 40 63 61 85 95 90 95 45 0 60 80 75 95 95 - - - - 0 0 0 47 0 50 40 0 40 0 0 47 57 81 95 90 » 0 0 40 80 70 95 - - - - 0 - brak uszkodzen 100 « calkowite zniszczenie Przyklad VI. Na poletkach doswiadczalnych zastosowano w oddzielnych doswiadczeniach, osobno dla róznych roslin upr»vnych nastepujace substancje czynne: I ester S-2,3-dwuchloroallilowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1 - tiokarbaminowego II ester 2,3-dwuchJoroallilovy kwasu N>N-dwuizopropylotiolokarbaminowego III ester2#2/3-trójchloroallilovy kwasu N,N-dwuizopropylotiolokarbairJnowego kazdorazovo zemulgovanQ w 7001 wody na 1 hektar. Przygotowane do siewu poletka opryskano dodanym srodkiem chwastobójczym iw ciagu godziny zmieszano 5 cm wierzchnia warstwe ziemi, aby substancje czynne wprowadzic do gleby. Nastepnie przeprovadzono siew- Hlebe stanowila gliniastopiaszczysta ziemia. W trakcie doswiadczenia panowaly naturalne warunki wilgotnosci.

Zamieszczona ponizej tablica V zawiera wykaz roslin testowych, zastosovane dawki substancji czynnych oraz uzyskane wyniki. a) Przecietne dzialanie wszystkich 3 substancji w stosunku do Alopecurus myosuroides i Avena fatua okazalo sie nieoczekiwanie slabe. b) Substancja czynna I wyróznia sie w stosunku do substancji czynnej III lepszym dzialaniem w stosunku do Alopecurus myosuroides, awzgledem substancji czynnej II korzystniejsza tolerancja przez jeczmien i psze¬ nice.

Tablica V 1,0 0 0 0 41 41 III 1,5 0 0 0 50 52 2,0 0 0 0 63 68 Substancja czynna kg/ha Beta vulgaris Hordeumvulgare Triticumaestivum Alopecurus myosuroides Avena fatua 1,0 0 0 68 48 I 1,5 0 0 67 61 2,0 0 0 81 65 1,0 0 53 47 II 1,5 0 66 57 0 = brak uszkodzen 100 = calkowite zniszczenie Przyklad VII. Miesza sie 90 czesci wagowych zwiazku I z 10 czesciami wagowymi N-metylo-alfa-piro- lidonu otrzymujac roztwór nadajacy sie do rozpylenia w formie bardzo malych kropli.

Przyklad VIII. Rozpuszcza sie 20 czesciami wagowymi zwiazku I w mieszaninie skladajacej sie z 80 czesci wagowych ksylenu, 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 8—10 moli tlenku etylenu do 1 mola N-monoetanoloamkJu kwasu olejowego, 5 czesci wagowych soli wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego i 5 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Przez wlanie roztworu do wody i dokladne wymieszanie w 100000 czesci wagowych wody, otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substancji czynnej.8 102 971 Przyklad IX. Rozpuszcza sie 20 czesci wagowych zwiazku I w mieszaninie skladajacej sie z 40 czesci wagowych cykloheksanu,30 czesci wagowych izobutanolu, 20 czesci wagowych produktu przylaczenia 7 moli tlenku etylenu do 1 mola izooktylofenolu i z 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Przez wylanie roztworu do wody i dokladne wymieszanie w 100000 czesci wagowych wody otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substancji czynnej.

Przyklad X. Rozpuszcza sie 20 czesci wagowych zwiazku I w mieszaninie skladajacej sie z 25 czesci wagowych cykloheksanolu, 65 czesci wagowych frakcji nafty o temperaturze wrzenia 210-280°C, 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Przez wlanie roztworu do wody i dokladne wymieszanie w 100000 czesci wagowych wody otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substanqi czynnej, Pr z y k l ad XI. Miesza sie dokladnie 20czesci wagowych substancji czynnej I z 3czesciami wagowymi soli sodowej kwasu dwuizobutylo-alfa-naftalenosulfonowego, 17 czesciami wagowymi soli sodowej kwasu ligninosulfonowego z lugów posulfitowych i 60 czesciami wagowymi sproszkowanego zelu krzemowego, a nas¬ tepnie miele w mlynku mlotkowym. Przez dokladne rozmieszanie proszku zawiesinowego w 20000 czesci wagowych wody otrzymuje sie ciecz do opryskiwania, zawierajaca 0,1% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XII. Miesza sie dokladnie 3 czesci wagowe zwiazku I z97 czesciami wagowymi drobno sproszkowanego kaolinu. W ten sposób otrzymuje sie proszek do opylania awierajacy 3% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XIII. Miesza sie dokladnie 30 czesci wagowych zwiazku I z mieszanina zawierajaca 92 czesci wagowe sproszkowanego zelu kwasu krzemowego i 8 czesci wagowych oleju parafinowego, naniesionego na powierzchnie zelu metoda natrysku. W ten sposób otrzymuje sie forme uzytkowa substancji czynnej o dobrej przyczepnosci.

Wykonano szereg doswiadczen w celu porównania zwiazku o wzorze 2 ze zwiazkiem o wzorze 1.

Przyklad XIV. Doswiadczenie w szklarni.

Parafinowane kubki tekturowe o pojemnosci 200 cm3 wypelniono gliniasto-piaszczysta ziemia zawierajaca 1,5% substancji humusowych i nastepnie obsiano plytko nasionami roslin testowych oddzielnie wedlug gatunku.

Ze wzgledu na cienka warstve ziemi przykrywajacej poszczególne ziarna stykaly sie bezposrednio z ciecza opryskowa. Bezposrednio po zasiewie powierzchnie ziemi w naczyniach doswiadczalnych opryskano badanymi substancjami, rozproszonymi albo zemulgowanymi w wodzie jako nosniku. Opryskiwanie prowadzono za pomoca subtelnie rozdrabniajacych dysz. Stosowane ilosci substancji czynnych podane sa w tablicy VI. Nastepnie polano naczynia woda i przykryto przezroczystymi oslonami plastikowymi. Oslony te utrzymywaly odpowiednia wilgotnosc i zapewnialy równomierne kielkowanie testowych roslin. Oslony te zapobiegaly jednoczesnie stratom przez odparowanie lotnych substancji. Po wzejsciu testowych roslin, czyli po okolo 3 dniach, usunieto oslony. Podczas doswiadczen trwajacych 5 tygodni naczynia utrzymywano w stanie dobrze nawilzonym.

Zaleznie od wymagan odnosnie temperatury rosliny testowe staly odpowiednio w chlodnej, o temperaturze -15°C, albo w cieplejszej, o temperaturze 18-28°C, czesci szklarni.

Wyniki doswiadczen oceniano wizualnie wedlug skali 0—100, przy czym 0 oznaczalo biak uszkodzen, a 100 calkowite zniszczenie.

Do badan stosowano nastepujace rosliny testowe: Nazwa lacinska Skrót w tablicy VI Nazwa polska Nazwa angielska Alopecurus myosuroides Avenafatua Beta vulgaris Brassica napus Bromus inermis Digitaria sanguinalis Echinochloa crus galii Glycina max Gossypium htrsutum Hordeum yulgare Lolium multiflorum Lolium perenne Poa annua Poa trivialis Sinapis alba Sorghum halepense Triticumaestivum Zea mays Alopecurus myosuroides Avena fat.

Beta vulg.

Brassica napus Bromus inermis • Digitaria sang.

Echinochloa crus g.

Glycina max Gossypium hirs.

Hordeum vulg.

Lolium mult.

Lolium peren.

Poa annua Poa triv.

Sinapis alba Sorghum halep.

Triticumaestiv.

Zea mays wyczyniec polny owies gluchy burak cukrowy rzepak stoklosa bezostna palusznik krwawy kurze proso soja bawelna jeczmien zycica wloska angielski rajgars wiklina roczna wiklina pospolita gorczyca biala sorgo alepskie pszenica zwyczajna kukurydza slender foxtail wild oat sugar beet rape smooth large crabgrass beanyard grass soybeane cotton barley Italian ryegrass annual white mustard wheat Indian corn102 971 9 Z otrzymanych danych wynika, ze pod wzgledem zwalczania niepozadanych roslin substanqa czynna o wzorze 1 przewyzsza substancje czynnna o wzorze 2, natomiast rosliny uprawne lepiej .toleruja substancje czynna o wzorze 2 niz substancje czynna o wzorze 1.

Wyniki doswiadczen przedstawione sa w tablicy VI.

Tablica VI Dzialanie chwastobójcze i tolerowanie przez rosliny uprawne tiolokarbaminianów ó wzorze 1 i 2 w szklarni Substancja czynna 2 1 Stosowana ilosc kg/ha 0.5 1,0 2,0 4/) 0,5 1,0 2.0 4.0 Beta vulg. 0 0 0 Brassica napus 0 0 0 0 0 0 0 0 Glycine max 12 12 40 Rosliny testowe i % uszkodenia Hordeum vulg. 0 0 50 50 75 Triticum Zea aestiv. mays 0 0 0 5 0 0 55 0 90 5 Alopecurus myosuroides 48 75 82 85 95 95 0 • brak uszkodzen 100 - calkowite zniszczenie x — z nasion Tablica ,VI (c.d.) Substancja czynna nr 2 1,0 2.0 4,0 1 Stosowana Roic kg/ha 0.5 60 65 85 0,5 1.0 2.0 4.0 Avena fat. 45 78 78 95 82 95 95 95 Bromus inermis 75 55 70 90 82 90 95 95 Rosliny testowe i Lolium molt. 32 45 85 92 95 95 95 Lolium* peren. 70 70 85 82 92 95 95 i % uszkodzenia Poa annua 42 70 90 90 92 95 Poa triv. 0 58 80 82 95 Przyklad XV. Doswiadczenia na poletkach.

Substancje o wzorach 1 i 2 porównywano równiez wdoswiadczniach na po letkach. Przed zasiewem roslin uprawnych badane substancje wrabiano w glebe na glebokosci kilku cm. W ten sposób zmniejszano straty przez odparowanie w przypadku latwo lotnych zwiazków. Jednak przez to zwiekszalo sie niebezpieczenstwo uszkodzeia roslin uprawnych przez substancje, których selektywnosc oceniano jako nieco krytyczna, a) Doswiadczenie z pszenica ozima przeprowadzone jesienia.

Do prób uzyto gliniasto-piaszczysta ziemie zawierajaca 1,3% substancji humusowych i wykazujaca pH 4jB.

Substancje czynne nanoszono na male dzialki za pomoca napedzanej silnikiem strzykawki, przy czym jako srodek rozprowadzajacy stosowano wode.

Do badan stosowano nastepujace rodzaje roslin: Nazwa lacinska Skrót w tablicy Vii Nazwa polska Nazwa angielska Alopecurus myosuroides Galium aparine Stellaria media Triticum aestivum Alopecurus myosuroides Galium apar.

Stellaria media Triticum aestiv. wyczyniec polny lepczyca gwiazdnica srednia pszenica zwyczajna slender foxtail wheat10 102 971 Oceny badan dokonano po uplywie 4 tygodni od traktowania i wysiewu, a wyniki przedstawione sa w tablicy VII. b) Wedlug danych w punkcie a) wykonano wieksza serie doswiadczen polowych na podobnych glebach w celu udowodnienia przydatnosci zwiazków o wzorze 1 i 2. W tym przypadku doswiadczenia prowadzono wiosna na roslinach przedstawionych ponize], przy czym dla gatunków szerokoIistnych wystepowaly jeszcze dalsze rodzaje.

Nazwa lacinska Skrót w tablicy VIII Nazwa polska Nazwa angielska Anthemis arvensis Avenafatua Beta vulgaris Chenopodium album Hordeum vulgaris Anthemis arven.

Avena fat.

Beta vulg.

Chonp. album Hordeum vulg. psi rumianek (gatunek szerokolistny) owies gluchy burak cukrowy komosa biala (gatunek szerokolistny) jeczmien jary Z wyników doswiadczen przedstawionych w tablicy VIII widac, ze substancja czynna o wzorze 2 wykazuje nieco slabsze dzialanie w porównaniu z substancja czynna o wzorze 1.

Cale serie przedstawionych tu doswiadczen przeprowadzonych w szklarni i na poletkach wykazaly, ze substancja o wzorze 1 jest najlepszym preparatem.

Tablica VII Usuwanie niepozadanych traw pszenicy (Tritlcum aestivum) chwastobójczymi tiolokarbaminianami na poletkach Substancja czynna Nr 1 2 0- 100- -¦ Stosowana ilosc Tritlcum kg/ha aestiv. 0J5 0 1,0 0 1,5 0 2,0 2,5 4,0 8 0,5 0 1,0 0 1,5 0 2,0 0 4J0 5 1 brak uszkodzen 1 calkowite zniszczenie * Rosliny testowe i % uszkodzenia Alopecurus myosuroides 58 75 88 8 22 45 55 68 Tablica VIII Porównanie chwastobójczych tlolokarbaminianów Substancja czynna Nr 1 2 Stosowana ilosc' kg/ha Betavulg. 0,6 1,0 0 "I* 0 2,0 0 33 0 OJB 1,0 0 13 0 2,0 0 3,0 0 Galium 0 23 32 0 0 0 12 w zboiu Jarym i burakach cu apar. * krowych Stellaria media 0 0 0 12 0 0 23 8 28 Rosliny testowe I % uszkodzenia Hordeum Alopecurus vulg. — 0 0 0 2,5 0 0 0 0 0 myoauroides 52,1 68,3 663 80,9 96,0 17,4 32,7 40,4 50^ 69^ Avena 38,6 47^ 603 64,5 903 17,4 263 423 54,1 67,0 Anthemis fatua 4,3 4.1 ,1 13,6 16,0 0 0 3 3 Chenop, aryen. 11 14 193 31 0 6 3 8 0 - brak uszkodzen 100 - calkowite zniszczenie102 971 11

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek chwastobójczy, zawierajacy staly lub ciekly nosnik, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna ester S-2,3-dwuchloroallilowy kwasu 2,2,4-trójmetyloazetydyno-1- tiokarbaminowego. Hq 0 Cl Cl II I I N —C —S —CH2—C = CH WZCfR 1 CH3 £H3 Cl I / Cl N ™ C — S — CH2— C = C \ Cl WZÓR 2