Przedmiotem wynalazku jest guzik zwlaszcza do odziezy, z umocowana na materiale nosnym stop¬ ka za pomoca podkladki mocujacej umieszczonej z drugiej strony materialu nosnego oraz z rucho¬ mo osadzona w stopce glówka guzika za pomoca czopika. Znany z opisu patentowego USA nr 1359 038 guzik do odziezy sklada sie z glówki, oddzielnego czopika ruchomo osadzonego w stopce oraz pod¬ kladki mocujacej polaczonej ze stopka na zasa¬ dzie zacisku lub przez zagiecie obrzezy obu tych czesci, po uprzednim wycieciu stosunkowo duzej powierzchni materialu nosnego. Glówka ma ksiztalt kopulasty i jest w niej wykonany poosiowy otwór do osadzania w nim czopika, a podkladka mo¬ cujaca ma ksztalt pustego wewnatrz nita z wywi¬ nietym na zewnatrz kolnierzem oporowym. Ten znany guzik ma dosc istotna wade, polegajaca na tym, ze aby on mógl byc przymocowany do materialu nosnego, material ten musi byc naj¬ pierw przedziurawiony prizez wyciecie w nim sto¬ sunkowo duzej powierzchni. Zazwyczaj w wyniku takiego przedziurawienia materialu nosnego, za¬ chodzi niebezpieczenstwo wyrwania sie z niego stopki guzika. Przy takiej konstrukcji guzika, rów¬ niez sila zacisku materialu nosnego przez pod¬ kladke mocujaca i stopke nie gwarantuje wyma¬ ganej trwalosci jego przetwierdzenia. Ponadto przez obrotowe i poosiowo przesuwne osadzenie glów¬ na czopiku, koniec tego czopika czesto wystaje 2 poza glówke guzika, co jest niepraktyczne i nie¬ estetyczne. Celem wynalazku jest opracowanie takiego gu¬ zika do odziezy, aby glówka jego byla ruchoma wzgledem sitopki a mimo to aby nie posiadal wad znanych tego rodzajoi guzików i aby guzik ten ~ mógl byc przytwierdzony do materialu nosnego w sposób pewny i trwaly. Zgodnie z wynalazkiem cel ten zostal osiagniety io dzieki temu, ze tarczowa glówka guzika i prosto¬ padly wzgledem niej czopik stanowia jednolita czesc, w której znajduje sie wsp&srodkowo prze¬ lotowy otwór, przy czym wolny koniec czopika jest na zewnatrz obwodowe zagiety na ksztalt oporowego kolnieirza, zas stopka guzika, w której otworze jest ruchomo osadzony czopik, ma ksztalt odwróconej miseczki i jest ona na swym zewnetrz¬ nym obrzezu przecieta dla utworzenia pazurków do przebijania materialu nosnego i zaginania ich na podkladce mocujacej. Dlugosc czopika jest tak dobrana, aby po zmon¬ towaniu guzika odleglosc od spodniej powierzchni tarczowej glówki do krawedzi otworu w stopce byla w przyblizeniu równa srednicy czopika. Ko- rzystnie jest gdy czopik w poblizu swojego wol¬ nego konca ma obwodowe przewezenie a pazurki mocujace sa wykonane na podkladce zamiast na stopce. Takie uksztaltowanie guzika do ubrania ma -podwyzszona wartosc uzytkowa i estetyczna, gdyz wszystkie elementy laczace poszczególne jego 1021911021&1 3 4 czesci, np. takie jak szwy nitowe czopika, sa Ukryte wewnatrz stopki -i zasloniete tarczowa glówka. Dla zanitowania czopika, narzedzie jest doprowadzane od spodu stopki, tak ze unika sie uszkodzen i zarysowac drukowanych znaków na powierzchni glówki. Na optymalizacje stabilnosci wzglednie przegu- bowosci ozopiika wplywa ksztalt stop(ki, który jest zblizony do odwróconej miseczki. Szew nitowy czopiika w postaci oporowego kolnienza moze byc stosunkowo masywny i dosc gleboko osadzony we- wnajtrtz stopiki, tak ze dla jego wyciagniecia trzeba uzyc dosc duzej sily. Gwarantuje to trwalosc po¬ laczenia glówki guzika z jego stopka. Ponadto korzystnie jest, gdy swolbodny koniec ozopika ma wieksza srednice zewnetrzna od srednicy pozosta¬ lej jego czesci i gdy wewnatrz czopiika umieszczo¬ ny jest kulisty element, który rozszerza wolny ko¬ niec czopika, powodujac tym samym wymagane zamocowanie glówki wraz z czopikiem w gniez¬ dzie stopki, przy ozym w tym przypadku czopik swa czolowa powierzchnia spoczywa na materiale nosnym. Dzieki przelotowemu otworkowi w czopi- ku i glówce, kulisty element bez trudu mozna wy¬ pchnac z otworka ozopika a nastepnie latwo mo¬ zna ten czopik wraz z glówka wyciagnac z gniazda stopki. W innym przykladzie rozwiazania guzika wedlug wynalazku, wolny koniec czopika jest kuliscie zam¬ kniety i posiada stosunkowo glebokie przewezenie obwodowe. Takie uksztaltowanie czopika, tak samo jak w przypadku czopika z elementem kulistym, pozwala na montaz guzika bez uzycia narzedzi. Ponadto, takie Uksztaltowanie guzika jest korzyst¬ ne równiez dlatego, ze zagiete konce pazurków w które jest wyposazona stopka zostaja ulozone w uformowanym rowku podkladki mocujacej, która oprócz tego rowka ma dwa otworki, przez które przechodza pazurki. Dalsza korzystna cecha gu¬ zika wedlug wynalazku jest to, ze spodnia strona stopki jest wygieta pod katem. Srednica kuliscie zamknietego konca czopika jest wieksza od srednicy otworka wykonanego w stop¬ ce, tak ze czopik jest osadzany w tym otworku elastycznie na wcisk. Dla uzyskania osiowego osa¬ dzenia czopiika, krawedzie otworka stopki moga byc zagiete do wewnatrz. Na wysokosci krawedzi otwor¬ ka stopki znajduje sie obwodowe przewezenie czo¬ pika, co umozliwia wahliwe poruszenie sie glówki. Przymocowanie guzika do materialu nosnego od¬ bywa sie za pomoca podkladki umieszczonej po drugiej stronie materialu nosnego. W tym przykla¬ dzie wykonania podkladka mocujaca ma postac wy¬ tloczonej niecki, która jest zaopatrzona w mostek utworzony przez zagiecie przedluzenia jednej ze scianek wzdluznych podkladki, przy czym mostek ma prostokatne wyciecie. Pomiedzy bocznymi krawedziami mosika i rów¬ noleglymi do nich. krawedziami scianek bocznych podkladki znajduja^ sie szczeliny. Wzajemne lacze¬ nie stopki i podkladki mocujacej odbywa sie przez przebicie pazurkami materialu nosnego, wprowa¬ dzenie tych pazurków do szczelin podkladki i wskutek oponu dna zagiecie ich we wnetrzu tej podkladki. Podkladka jest wykonana z jednego ka¬ walka materialu i ma zaokraglone krawedzie. Znaj¬ dujace sie w podkladce szczeliny sa z tego wzgledu korzystne, ze przez jedynie docisniecie stopki do podkladki nastepuje wzajemne unieruchomienie tych dwóch czesci, przy czym zagiete pazurki sa nie¬ widoczne. Zwrócona do materialu nosnego powierzchnia podkladki ma przy tym jedynie szczeliny przejscio¬ we dla pazurków, tak ze uzyskuje sie korzystne plaskie oparcie, które zapobiega zbyt duzemu wcis¬ nieciu sie plytki w spodnia powierzchnie mate¬ rialu nosnego. Równiez zbyt duzy wcisk stopki w przeciwna strone materialu nosnego jest tu ko¬ rzystnie eliminowany, dzieki duzej plaszczyznie za¬ gietego obrzeza tej stopiki. Czopik jest wykonany jako wewnatrz pusty, przez co poza swoja lek¬ koscia, ma on dodatkowo pewna sprezystosc, która ulatwia wciskanie i mocowanie go w stopce. Znaj¬ dujace sie na powierzchni czopika przewezenie ob¬ wodowe powoduje to, ze po wcisnieciu czopika w gniazdo stopki, czopik ma w kazdym swoim polozeniu korzystna powierzchnie oparcia. Kuliscie zamkniety koniec czopika opiera sie na powierzchni materialu nosnego, przez co swolbodny ruch glówki wraz z czopikiem jest tylko taki, na jaki zezwala im ich wlasny ciezar i sila tarcia miedzy powierzchnia materialu nosnego i" kuliscie zamknietym koncem czopiika. Przez przedluzenie i zagiecie wzdluznego boku podkladki, zostaja utwo¬ rzone boczne szczeliny dla pazurków mocujacych, przy czym srodnik tworzacy mostek tej podkladki moze opierac sie wskutek jego zagiecia, na po¬ wierzchni dna podkladki, bez utrudnienia wcho¬ dzenia pazurków w szczeliny. W innym przykladzie wykonania, podkladke mocujaca tworzy wytloczona z jednego kawalka materialu niecka prostokatna z zaokraglonymi krawedziami, majaca dno i mostek, który tak samo jak w pierwszym przypadku jest utworzony przez zagiecie przedluzenia jednego z wzdluznych boków podkladki. Koniec mostka jest podparty za pomoca wsporniczka a ten z kolei jest zabez¬ pieczony za pomoca zagietej nadkladki. Dzieki wsporniczkowi unika sie zagiecia mostka pod sila nacisku stopki. W mostku jest wykonane prostokatne wyciecie, w którym znajduja swe po¬ lozenie haczykowato zagiete konce pazurków. Mie¬ dzy bocznymi krawedziatmi mostka i bocznymi krawedziami scianek podkladki sa utworzone szcze¬ liny do wprowadzania przez nie pazurków mo¬ cujacych. Dno podkladki jest zaokraglone, tak ze gdy przy montazu konce pazurków dotykaja dna, to pod sila nacisku zaginaja sie bez uzycia na¬ rzedzia. Podkladka mocujaca ma ponadto kolnierz obwodowy, który zmniejsza sile nacisku na je¬ dnostke powierzchni materialu nosnego. Nieckowy ksztalt podkladki mocujacej daje te korzysc, ze wszystkie elementy mocujace, np. takie jak ha¬ czykowato zagiete pazurki, sa ukryte we wnetrzu tej podkladki. Ponadto, dzieki pplywowym ksztal¬ tom podkladki mocujacej unika sie wszelkich za- haczen o inne czesci odziezy i niebezpieczenstwa skaleczenia. Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na fctóryim 40 45 50 55 60102191 6 fig. 1. prizedstawia guzik w przekroju poosiowymi, fig. 2 — gluzifc w widoku od spodu podkladki mocujacej, fig. 3 — guzik z fig. 1 z wykonanym na czopiku przewezeniem w przekroju poosiowym, fig. 4 — guzik z umieszczonym w otworze czopika elementem kulistym w przekroju poosiowym, fig. — guzik w innym przykladzie wykonania w przekroju poosiowym, fig. 6 — guzik wedlug jeszcze innego przykladu wykonania w przekroju poosiowym, fig. 7 — podikladke mocujaca guzika w przekroju poprzecznym, fig. 8 — guzik z fig. 6 obrócony o 90° w. przekroju poosiowym, fig. 9 — podkladke mocujaca guzika z fig. 8 w przekroju poprzecznym, fig. 10 — guzik przytwierdzony do materialu nosnego w przekrojiu poosiowym, fig. 11 — podkladke mocujaca guzika w innym przy¬ kladzie wykonamia, fig. 12 — podkladke z fig. 11 w widoku z góry, fig. 13 — podkladke z fi g. 12 w przekroju poprzecznym, fig. 14 — guzik z fig. 6 praytowderdzony do materialu nosnego w przekroju poosiowym, fig. 15 — podkladke mocujaca wedlug nastepnego przykladu wykonania w widoku z góry, fig. 16 — podkladke z fig. 15 w przekroju poprzecznym, fig. 17 — podkladke z fig. 15 w przekroju wzdluznym, fig. 18 — podkladke mo¬ cujaca guzika w nastepnym przykladzie wykona¬ nia i w przekroju poprzecznym, fig. 19 — fragment podkladki z fig. 18, fig. 20 — podikladke mocuja¬ ca guzika w nieco zmienionym przykladzie wyko¬ nania w przekroju poprzecznym, fig. 21 — frag¬ ment podkladki z fig. 20 w przekroju poprzecz¬ nym, fig. 22 — fragment podkladki z fig. 20 z przeciwnie wygieta krawedzia w przekroju po¬ przecznym, fig. 23 — fragment podkladiki w prze¬ kroju wedlug linii A—A na fig. 18, fig. 24 — fragment podkladki z fig. 23 z róznie usytuowa¬ nymi kanalikami, fig. 25 — fragment podkladki z fig. 24 w przekroju poprzecznym i fig. 26 — fragment podkladki z fig. 23 z kanalikami wy¬ konanymi po zewnetrznej sitronie w rozwinieciu Mniowym. Guzik wedlug pierwszego przykladu wykonania (fig. 1—2) sklada sie z glówki 1 wraz z czopikiem 3 stopki 2 oraz podkladki mocujacej 8. Czopik 3 jest z luzem osadzony w otworze 4 stopki 2. Ten luz stosuje sie zaleznie od zamierzonego stopnia wychyflnosci wzglednie wahliwosci glówki guzika, jaik równiez glebokosci T wydrazenia 5 miseczko- watej stopki. Swobodny koniec czopika 3 ma kolnierz 3' tak, ze glówka 1 guzika zamocowana jest na koncu stopki. Roznitowanie nastepuje bez uszkodzenia glówki guzika, gdy narzedzie montazowe nalozo¬ ne zostanie na powierzchnie oporowa St, sasiadu¬ jaca z krawedzia otworu 4, a drugie narzedzie montazowe wprowadzone bedzie w latwo dostepne wydrazenie 5 miseczkowatej stopki 2. Do zamocowania montowanego w ten sposób guzika wyciete sa w miseczkowatej stopce 2' pa¬ zurki 6 mocujace i odgiete w kierunku przytwier¬ dzanej podstawy mocujacej w postaci materialu 7 nosnego hjb temu podobnego. Jezeli ma on wzgled¬ nie duza wytrzymalosc* to wystarcza zacisnac pa¬ zurki mocujace w polozenie przedstawione linia przerywana. Przytwierdzenie materialu 7 nosnego moze je¬ dnak równiez nastapic z zastosowaniem drugo- sitronnej podkladki mocujacej 8, która ma w stre¬ fie pazurków mocujacych wyciecia 9. Wytloczony maiterial tworzy ploze 10 sterujaca dla pazurków 6 mocujacych, które przy wzajemnym zaciskairiiu zaginaja sie na czesci przytwierdzajacej material nosny. Glówka 1 guzika moze byc zaopatrzona w ozdobna pokrywke 11, która moze sie utrzymywac na zasadzie polaczenia zatrzaskowego. Nalozenie jej nastepuje po zakonczeniu roznitowania tak, ze calkowity odstep pomiedzy powierzchnia opo¬ rowa St narzedzia montujacego i dolna strona 1' glówki guzika jest do dyspozycji. Przyklad wykonania wedlug fig. 3 rózni sie o (tyle od fig. 1, ze czopik 3 w strefie krawedzi 4' otworu wejsciowego posiada przewezenie 13. To przewezenie 13 ogranicza osiowe zaglebienie czo¬ pika 3 w przestrzeni wewnetrznej wzglednie wy¬ drazeniu 5 miseczkowatej stopki 2. Koncowy od¬ cinek o zmniejszonym przetaoju odiporwiednio od¬ sadzonej do wlozenia koncówki czopika zostaje w koncu znów rozszerzony przez roznitowanie. W tym przykladzie wykonania zastosowana jest kolowa podkladka 14. Umieszczone na jej obwo¬ dzie pazurki mocujace 15 przebijaja material nos¬ ny 7 i zostaja w koncu zagiete nad obrzezem 2' miseczkowatej stopki 2. W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 mozliwy jest montaz guzika bez dodatkowych narzedzi. Czopik 3 utworzony jest tu równiez jako wydra¬ zony. Jego swobodny koniec jest rozszerzony. Roz¬ szerzenie oznaczone jest przez 16. Wskutek- podluz¬ nych szczelin 20 scianki czopika i wprowadzenia do jego otworu 18 elementu kulistego 17 przekrój czopika moze powiekszyc sie tak, ze równiez tu zrealizowane jest umocowanie glówki 1 guzika do stopki 2. Glówka 1 guzika wykonana jest z two¬ rzywa sztucznego. Lozysko jest tak dopasowane do wypuklosci elementu kulistego 17, ze ten nie moze sie z tego lozysika wysunac. Otwór 4 utworzony jest przez wywiniecie kra¬ wedzi otworu 4 stopka 2. Dzieki temu ostra kra¬ wedz 4' nie styka sie z wykonanym z tworzywa sztucznego czopikiem 3 i unika sie zatem jego scierania. Pjzez wybicie elementu kulistego 17, co mozliwe jest za pomoca gwozdzia lub temu podobnego narzedzia przez znajdujacy sie w je¬ dnej linii z otworem 18 otwór 19 przepychowy, rozszerzona koncówka czopika moze z powrotem sie zmniejszyc a glówka 1 wraz z czopikiem 3 moze latwo byc z otworu stopki wyciagnieta. W tym przykladzie wykonania pazurki 21 przytwier¬ dzajace maiterial nosny wystaja z krawedzi stopki 2 guzika. W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 wycho¬ dzacy z glówki 1 guzika czopik 3 przegubowy ma na swym swobodnym koncu kulista glówke 22 za¬ trzaskujaca sie w otworze 4 wejsciowym stopki 2 guzika. Czopik 3 i znajdujacy sie przed wydra¬ zeniem zatrzaskowym odcinek wejsciowy sa tak wymierzone, ze takze tutaj uzyskane jest takie samo jak na fig, 1 polozenie wychylne glówka 1 guzika. 40 45 50 557 102191 8 Wyteonana tutaj z tworzywa sztucznego stopka gTizika przedluza sie w sirodlkowy trzpien 23. Ten ostatni przebija material nosny 7 i wchodzi w wy¬ ciecie 24 drugostronnej podkladki mocujacej 25. Wyciecie to przechodzi w wybranie 26 o wieksizej sretiirJicy. Tb ostatnie tworny odsadzenie 27 mocu¬ jace dla dajacego sie w korzystny sposób uksztal¬ towac, przez podgrzanie trzpienia 23 z termopla¬ stycznego tworzywa sztucznego. W przykladzie wykonania wedlug fig. od 6 do 13 guzik sklada sie z glówki 201, stopki 202 oraz podkladki 209. Nakrywka 201 wykonana jest w ksztalcie tarczy i posiada od spodu brzeg 201', fetory zagiety jest na glówce 203 guzika. Czopik 204 jest wykonany jako wydrazany i posiada w swoim srodkowym odcinku przewezenie. Koniec 207 czopika 204 jest kuliscie zamkniety tak, ze jego dolna powierzchnia czolowa 206 wykonana jest w ksztalcie czaszy. Polaczenie czopika 204 ze stopka 202 nastepuje na zasadzie zacislku. Najwiekszy przekrój poprze¬ czny odcinka Z0T czopika 204 jest wiekszy niz srednica otwdrka przelotowego 208 stopki tak, ze wcisk czopika do otworka stopki nastepuje przez elastyczne odksztalcenie konca 207 czopika. Po- niewaz przewezenie 205 czopika 204 lezy na wy¬ sokosci brzegu otworu 208 stopki, przeto glówka 201 jest w swojej osi ruchoma, jak równiez moze sie w pewnej mierze swobodnie pochylac na wszystkie stroiny. Przytwierdzanie guzika do ma¬ terialu nosnego odbywa Sie za pomoca podkladki mocujacej 209. Wierzchnia strona podkladki jest zaanaczona jaiko 209' i moze byc utworzona przez dosrodkowe zagiecie przedluzen bocznych scianek podkladki mocujacej. Stopka uksztaltowana w formie miseczki przed¬ stawia wystajace od dolu pazurki mocujace 210, kftóre przenikaja material 211 i trafiaja w od¬ powiednie przyporzadkowane otworki przelotowe 212 wierzchniej'strony 2Ó9' jpodkladki. Dalej tra¬ fiaja one na wygiete dno podkladki wskutek cze¬ go zaginaja sie do wewnatrz. W ten sposób zo- staja wzajemnie polaczone stopka guzika oraz pod¬ kladka, miedzy którymi znajduje sie material nos¬ ny 211. Stosownie do tego polaczenia kuliscie zam¬ kniety koniec 207 czopika dociska do materialu nosnego 211, skutkiem czego wahliwosc glówki gu¬ zika jest rrmiej swobodna i zalezy od wlasnego ciezaru oraz od sily tarcia miedzy materialem nos¬ nym i czolowa powierzchnia czopika. Pokazana na fig. 11 do 13 podkladka mocujaca "220 posiada mostek 221, w którym jest wykonane wyciecie 223. Wolny koniec 225 tego mostka jest zagiety do wewnatrz i opiera sie swa powierzchnia czolowa o dno podkladki. Szczeliny wlotowe 224 dla wy¬ gietych pazurków pozostaja otwarte miedzy bocz¬ nymi brzegami plytki i obrzezem mostka 221. Pokazana na iig. 14—17 podkladka mocujaca ma zaokraglona powierzchnie dna 301, która podczas mocowania stopki powoduje zaginanie pazurków 302. Otwór 303 wykonany w mostku 306 podkladki prowadzi do tworzenia sie dwóch sredników 311, pod którymi zaginaja sie pazurki 302. Wypuklosc $13 w sirodkowym odcinku dna podkladki powodu¬ je to, ze haczykowato zagiete konce pazurków 302 wchodza do otworu 303 mostka 306 i wystaja na zewnatrz. Wspornik 305 jest takze jednolita czescia pod- kladki mocujacej i wspiera sie on na jej dnie 307. Nakladka 309, która równiez jest jednolita czes¬ cia podkladki mocujacej zabezpiecza wspornik 309 i wystaje do otworu 303. Promieniowo Uksztaltowane wyzlobienie 301 oraz scianka boczna 310 maja kolnierz obwodowy 312. W przykladowym wykonaniu, które jest wskazane na fig. 18 do fig. 20 jest pokazana podkladka 409, gdzie wygiete zlobki 413 tak sa pozaginane, ze w przekroju poprzecznym tworza prawie zamkniete pierscienie. Powierzchnie kierujace, utworzone z wygietych wyzlobien 413 plytki 409 uksztaltowanej w postaci kola sa zaopatrzone w promieniowe, w srodkowym punkcie wykonane wytloczenie P, które stabilizuje pokrywe plytki. Oprócz tego, odleglosci pozostajace miedzy pojedynczymi wytloczeniami tworza wiodace kanalki K' dla pazurków mocuja¬ cych 410. Jak zostalo przedstawione na fig. 23 i 24, mozna zmieniac liczbe kanalków wiodacych przez rózne wjrmiary wytloczen, ponadto jest tu przedstawio¬ ne tego rodzaju wytloczenie materialu, ze zew¬ netrzna strona plytki pozostaje zupelnie gladka. Na fig. 24 jest przedstawione przechodzace na wy- lot przetloczenie, przy którym takze widoczne na zewnatrz zeberko, wykonane jest w ksztalcie gwiazdy. Wedlug fig. 18 i 19 sa wykonane wzajemnie wygiete wyzlobienia 413 plytki, co powoduje, ze przekrój poprzeczny moze byc nieznacznie zmniej¬ szony. Zewnetrzny brzeg 410 jest przy tym polozony nieco glebiej niz wygieta tylna krawedz tworzaca brzeg wewnetrzny 441 dla zagietych pazurków. 40 Celem unikniecia wyciecia zewnetrznego brzegu w materiale, na fig. 18 pokazano go z zaokraglo¬ nymi obrzezami lub jak na fig. 19 calkowicie przygietymi do zaokraglonych ramion. Przy wykonaniu plytki pokazanej na fig. 20 do 45 22, wygiete wyzlobienia sa tak uksztaltowane, ze pazurki mocujace stopki 404 moga byc zagiete na zewnatrz w rolke. Takze tutaj sa odpowiednie strefy zetkniecia sie z materialem, aby nie do¬ puscic do spowodowania wyciecia odpowiednio za- 50 okraglonej powierzchni. PL PL PL PL PL PL