PL100596B1 - Srodek wspomagajacy do prania chemicznego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek wspomaga-- jacy do prania chemicznego stosowany jako sklad¬ nik kapieli uzywanych podczas oczyszczenia odzie¬ zy ii tkanin w rozpuszczalnikach niewodnych.

W procesie chemicznego oczyszczenia odziezy w rozpuszczalnikach organicznych rozpuszczeniu ule¬ gaja tylko zanieczyszczenia hydrofobowe. Przez co duzy procent pranej chemicznie odziezy wymaga prania mokrego lub odplamiania.

Szczególnie widoczne jest to w takich miejscach odziezy jak kolnierze, mankiety, obrzeza czy pod¬ szewki. Aby w jednej kapieli uzyskac równoczes¬ nie rozpuszczanie zanieczyszczen hydrofobowych i hydrofilowych wprowadza sie do rozpuszczalni¬ kowej kapieli pioracej tak zwane srodki wspoma¬ gajace, pozwalajace na wprowadzenie do kapieli pioracej odpowiedniej ilosci wody.

Jako srodki wspomagajace stosowane sa wybra¬ ne substancje powierzchniowo-czynne. Podstawa oceny przydatnosci wspomagacza prania chemicz¬ nego jest: dobra rozpuszczalnosc w rozpuszczalniku organicznym stanowiacym podstawowy skladnik kapieli czyszczacej, zdolnosc wiazania i utrzymy¬ wania w kapieli wody w ilosciach okreslonych wymogami technologicznymi procesów czyszczenia, zwiekszenie usuwalnosci zabrudzen — szczególnie hydrofilowych, zapobieganie podwyzszeniu stopnia zaszarzenia odziezy. Nie bez znaczenia jest równiez wplyw jaki ma dodatek srodka wspomagajacego do kapieli na techniczna sprawnosc procesu oczy- szczenia w powiazaniu z aspektami ekonomiczny¬ mi wynikajacymi z jego stosowania. Szczególnie wymagana jeist latwosc irageineiracji irozipuszczalLai- ka z kapieli oraz wysoka sprawnosc filtracji roz¬ tworów wspomagacza. Niezaleznie od tych wymo¬ gów procesy chemicznego prania z zastosowaniem wspomagacza nie moga wplywac destrukcyjnie ma walory uzytkowe obrabianej odziezy.

Znane sa wspomagacze prania chemicznego jed¬ no lub wieloskladnikowe, na przyklad chroniony patentem brytyjskim nr 757075 wspomagacz jest produktem kwaternizacji siarczanem dwumetylu oktadecyloamiiny oksyetylowanej 28 molami tlenku etylenu. Inny znany z opisu patentu brytyjskiego nr 992861 wspomagacz prania chemicznego jest mieszanina soli kwasu alkiloarylosulfonowego i srodka niejonowego, przy czym istotna role odgry¬ wa kation soli, którym najczesciej jest jon metalu o wyzszej wairtosaioiwosicii.

Ze zgloszenia polskiego nr P-148322 znany jest wspomagacz prania chemicznego, skladajacy sie z 34—39% kwasu dodecylobenzenosulfonowego 88%, 9—10% monoetanoloaminy 86%, 7—14% alfenolu, 8—13% alkoholu amylowego, 1—3% gliceryny, 2— 4% alkoholu etylowego oraz 30% rozpuszczalnika,, tak dobrany islkilad wsipiotmagacza pozwala na wpro¬ wadzenie do kapieli pioracej pewnej ilosci wody.

Oprócz typowych zwiazków powierzchniowo- - czynnych w roli czynnika wspomagajacego pro¬ ces prania chemicznego w benzenie zastosowano 100 5963 100 596 4 (opis patentowy RFN nr 942466) powierzchniowo- -czynne pochodne kwasu ortofosforowego, w któ¬ rego czasteczce 1 albo wiecej grup hydrofilowych zastapiono grupa powierzchniowo-czynna. 'Wedlug opisu patentowego RFN nr 1302929 efekt prania 5 chemicznego ulegnie poprawie jesli obok znanego srodka powierzchniowo-czynnego zastosuje sie zwiazek fosforoorganiczny przedstawiony we wzo¬ rze 1, w którym R jest rodnikiem alkilowym o 5 do 20 atomach wegla w lancuchu, a X jest alki- io lem o 1 do 20 atomach wegla w lancuchu.

Inna metode chemicznego czyszczenia przy za¬ stosowaniu rozpuszczalników i srodków powierzch¬ niowo-czynnych podaje opis RFN DOS nr 2228538; Charakterystyczne dla tej metody jest to, ze czy- is szczenie prowadzi sie za pomoca znanych srod¬ ków powierzchniowo-czynnych z dodatkiem ak¬ tywnych skladników takich jak: gliceryna, pen- taerytryt, aminy alifatyczne o 6 do 12 atomach wegla, 'Oiksyeitylaty kwasu beinzoesiowegio z 2—7 20 molami tlenku etylenu i toluenosulfoniany. Pewna odmiana tej metody jest zastosowanie w miejsce znanych powszechnie zwiazków powierzchniowo- -czynnych nowych zwiazków powierzchniowo-czyn- nych miedzy innymi zwiazku przedstawionego 25 wzorem 2, w którym Ri jest rodnikiem alkilowym 0 2—13 aitomach wegla lub ajtamach wodoru, R2 jest rodnikiem alkilowym o 2—13 atomach we¬ gla lub jednowartosciowym jonem metalu, R3 jest rodnikiem alkilowym o 2—13 atomach we- 30 gla lub reszta aminowa o 1—10 atomach we¬ gla, a n jest liczba oalkowita od 0 do 5.

Rozwój przemyslu wlókien chemicznych spowodo¬ wal,, ze coraz wieksza ilosc odziezy wymaga pra¬ nia chemicznego. Jednak stopien zabrudzenia odzie- 35 zy jest czesto taki, ze w jednokapielowym procesie nie ulegaja wypraniu nawet zanieczyszczenia hy¬ drofobowe, w zwiazku z czym duzy procent pra¬ nej odziezy wymaga dodatkowej obróbki.

Szczególnie trudne jest usuniecie w procesie pra- 40 niia chemicznego zanieczyszczen hydrofilowych zwlaszcza z miejsc szczególnie zabrudzonych, ta¬ kich jak kolnierze, mankiety, obrzeza czy podszew¬ ki.

W procesie chemicznego czyszczenia czesto ule- 45 gaja uszkodzeniu apretury uszlachetniajace wyro¬ by wlókiennicze, 00 wplywa na zmiane wlasnosci uzytkowych przejawiajacych sie zwiekszona gnio- tliwosóia, pogorszeniem sie tak zwanego chwytu i sklonnosciami do brudzenia i elektryzowania. 50 Srodek wspomagajacy do prania wedlug wyna¬ lazku sklada sie z 40—50 czesci wagowych pro¬ duktu przylaczenia 6—15 moli tlenku etylenu do 1 mola alkilofenoli, 35—45 czesci wagowych nie¬ rozpuszczalnych w wodzie soli kwasów tluszczo- 55 wych lub alkiloaryloisulfonowych, przy czym ka¬ tion tych soli jest jonem metalu dwu lub trójwar¬ tosciowego, 5—15 czesci wagowych wody, 1—4 cze¬ sci wagowych estrów fosforowych alkoholi tlusz¬ czowych o lancuchu weglowodorowym od C8 do Cis 60 zobojetnionych etanoloaminami lub zasadami nie¬ organicznymi, lub estrów fosforowych produktu przylaczenia srednio od 3—8 moli tlenku etylenu do alkoholi tluszczowych o lancuchu weglowodo¬ rowym od Cs do Cis zobojetnionych etanploamina- 65 mi lub izasadamii nieoirganicizinymi, 1—(2,5 czesci wagowych czwartorzedowego zwiazku amoniowego.

Korzystny efekt prania chemicznego uzyskuje sie przy nastepujacym skladzie wspomagacza wedlug wynalazku: 37 czesci wagowych dodecylobenzeno- sulfonianu wapnia, 45 czesci wagowych produktu przylaoaeinJia 9,5 rnela tlenku etylenu do noinylo- fenolu, 13 czesci wagowych wody, 3 czesci wago¬ wych estru fosforowego alkoholu izooktylowego zo¬ bojetnionego wodorotlenkiem sodu, 2 czesci wago¬ wych chlorku dwumetylodwuoktadecyloamoniowe- go.

Srodek wedlug wynalazku jest jednorodna sub¬ stancja o konsystencji od oleistej do pólplynnej rozpuszczalna w typowych rozpuszczalnikach uzy¬ wanych w procesie prania chemicznego, najlepiej rozpuszczajaca sie w czteroehloroetylenie. Dzieki swojemu skladowi wspomagacz wedlug wynalazku posiada wysoka zdolnosc solubilizacji i emulgowa¬ nia wody w roztworach rozpuszczalnika. Posiada dzialanie ochronne przed zaszarzeniem wszystkich grup odziezy, nie wykazuje dzialania toksycznego, podnosi cechy uzytkowe odziezy takie jak chwyt oraz zapobieganie elektryzowaniu sie. Ponadto w pirocesie czyszczenia ze wspomagaczem nie ulegaja uszkodzeniu apretury uszlachetniajace wyroby wló¬ kiennicze. Zastosowanie wspomagacza w znacznym stopniu usuwa brud z miejsc o szczególnej inten¬ sywnosci zabrudzenia takich jak kolnierze, man¬ kiety, obrzeza, gurty, tasmy spodni czy podszewki celulozowe. Jezeli jako wskaznik efektywnosci prania przyjac procentowa ilosc garderoby, która po czyszczeniu jednokapielowym jest gotowa do prasowania, to zastosowanie srodka wedlug wy¬ nalazku w ilosci 3,5 g/l kapieli poprawia ten wskaznik z 37—40% przy czyszczeniu w czystym rozpuszczalniku na 83—90%, podczas gdy inny znany wspomagacz daje wskaznik efektywnosci 60—75%. Zastosowanie w srodku wedlug wynalaz¬ ku obok innych skladników estrów fosforowych alkoholi tluszczowych zobojetnionych etanoloami¬ nami lub zasadami nieorganicznymi nadalo mu dzialanie ochronne zabezpieczajace przed redepo- zycja brudu z roztworu czyszczacego na czyszczo- iia odiziieiz. Miiesizainiina iskladimiików wspamagaciza wedlug wynalazku pozbawiona zwiazku fosforo¬ organicznego obniza wskaznik efektywnosci prania z 83—90% na 50—65%. Podczas gdy sam ten zwia¬ zek fosforoorganiczny wykazuje wskaznik efekty¬ wnosci prania na poziomie 40—45% to znaczy pra¬ wie taki sam jak w czystym rozpuszczalniku.

Dodatek zwiazków anionowych posiadajacych grupy hydrofilowe zapewnia wspomagaczowi bez¬ pieczne wprowadzenie do ukladu wiekszej ilosci wody. Zwiazki amoniowe dodatkowo ulatwiaja prowadzenie procesu prania i nadaja pranym wy¬ robom wlasnosci antyelektrostatyczne, poprawiajac jednoczesnie ich chwyt.

Stosowanie wspomagacza wedlug wynalazku zmniejsza o okolo 50% naklady pracy na czynno¬ sci wynikajace z koniecznosci dodatkowej obróbki odziezy polegajacej na odplamianiu i praniu wod¬ nym. Przy stosowaniu srodka wedlug wynalazku nie obserwuje sie wzrostu cisnienia na filtrach agregatów zarówno typu sprezynowego jak i HU100 596 trach tkaninonwych. Stosowanie wspomagacza nie wplywa niekorzystnie oa przebieg procesu regene¬ racji kapieli. Niezaleznie od bardzo dobrych wla¬ sciwosci wspomagajacych pranie chemiczne wspo- magacz wykazuje dobre wlasciwosci bakteriobój¬ cze.

P r z y k l ai d I. Do 50 kg dodecylobenzenosuMo- niianu wapnia zawierajacego 13 kg wody podgrza¬ nego do temperatury 60°C dodano 45 kg produktu przylaczania 9,5 irnoli tleinJku etylenu ido 1 moila nonylofenolu, 3 kg estru fosforowego alkoholu izo- oktylowego zobojetnionego wodorotlenkiem sodu oraz 2 kg chlorku dwumetylodwuoktadecyloamonio- wego. W wyniku wymieszania tych skladników o- trzymano pólplynna paste koloru jasnobrunatnego rozpuszczalna w trójchloroetylenie, cizterochloroety- lenie i benzynie. Do rozpuszczalnikowego roztworu wspomagacza mozna wprowadzic do 50% wody w stosunku do ilosci wspomagacza. Z otrzymanym wspomagaczem przeprowadzono próby przemyslo¬ we czyszczenia odziezy, posiadala ona zabrudze¬ nia naturalne, przy czym dobierana byla tak, aby stopien zabrudzenia odpowiadal najwyzszemu we¬ dlug trzystopniowej skali stosowanej w pralnic- twie. Czyszczenie prowadzono metoda jednokapie- lowa jednostopniowa, przy dozowaniu wspomaga¬ cza w ilosci 3,5 g/litr kapieli. Jako wskaznik efektywnosci czyszczenia przyjeto ilosc garderoby, która po czyszczeniu: 1. jest gotowa do prasowania 2. wymaga dodatkowej obróbki w tym: — prania na mokro — odplamiania W tablicy zebrano efektywnosci chemicznego czy¬ szczenia, przy uzyciu czystego rozpuszczalnika (ko¬ lumna I), przy uzyciu wspomagacza wedlug przy¬ kladu (kolumna II), przy uzyciu mieszaniny we¬ dlug przykladu I pozbawionej zwiazków fosforo¬ organicznych, (kolumna III) przy uzyciu wspoma¬ gacza, o którym wiadomo, ze zawiera kwas dode- cylobenzenosulfonowy, monoetanoloaminy, alfenol (kolumna IV).

Wskazniki Odziez go¬ towa do pra¬ sowania odziez wy¬ magajaca dodatkowej obróbki w tym: a) prania na mokro b) odpla¬ miania T a b 1 i c a Ilosc odziezy po rozpu¬ szczalnik I 41,8 58,2 19,6 38,6 wg przy¬ kladu I II 90,1 9,9 • 1,6 8,3 czyszczeniu w % bez zwiazku fosfor.

III 62,8 37,2 12,2 ,0 inny spo- magacz IV • 75,3 24,7 6,9 17,8 45 50 55 60 Zastosowana metoda oczyszczania jednokapielo- wego z dozowaniem wspomagacza w ilosci 3,5 g/ /liitir ikapieili w lOidindiesieiniu do 'Cfzyistego ozterochlo- roetylenu jak i znanego wspomagacza daje wy¬ razna poprawe efektów jakosciowych w zakresie ocenianych w pralnictwie kryteriów: zaszarzenie próbek dzianin z wlókien celulozo¬ wych pranych lacznie z odzieza nie przekracza 2 jednostek i jest organoleptycznie niewyczuwalne.

Zaszarzenie próbek dzianin testowych z innych ro¬ dzajów wlókien czyszczonych wraz z odzieza ule¬ ga wyraznemu obnizeniu na przyklad dla welny o 44—65%, dla elany o 31—66°/o, a dla anilany o 42%.

Regeneracja rozpuszczalnika polegajaca na desty¬ lacji czterochloroetylenu przebiegala bez zaklócen.

Przyklad II. Do 45 kg dodecylobenzenosul- fonianu glinu zawierajacego 12 kg wody podgrza¬ nego do temperatury 60°C dodano 40 kg produktu addycji 6 imoli 'tilankiu otylemu do 1 mola nonylo¬ fenolu, 2 kg estru fosforowego produktu addycji 4 moli tlenku etylenu do alkoholu laurylowego zo¬ bojetnionego metanoloamina i 1 kg octanu oksy- atylowanej 6 irnolaimi (tlenku etylenu loikitadecylio- arrriny. W wyniku wymieszania tych skladników otrzymano srodek o wlasnosciach podobnych jak w przykladzie I dajaieago nastepujace wskazniki efektywnosci prania chemicznego: odziez gotowa do prasowania 87,4% odziez wymagajaca dodatkowej obróbki 12,6% w tym: prania na mokro . 6,7% odplamiania 5,5% Przyklad III. Przez zmieszanie 50 kg pro- duiktu przylaczania 10 imali tlenku etylenu do 1 mola nonylofenolu, 35 kg stearynianu wapnia, 10 kg wody, 2,5 kg estru fosforowego alkoholu lojo¬ wego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu zobojetnionego dwuetyloamina i 2,5 kg siarczanu dksyiatylowarnej 3 imolaimti tlenku etylenu aimiiny oleilowej, otrzymano pólplynna paste koloru ja- /siacibruinaitinego roizpuiszazalna iw rozpuszczalnikaich uzywanych w procesie chemicznego prania. Wla¬ snosci uzytkowe srodka byly podobne jak w przy¬ kladzie I dajace nastepujace wskazniki efektyw¬ nosci prania chemicznego: odziez gotowa do prasowania: 83,6% odziez wymagajaca dodatkowej obróbki: 16,4% w tym: prania na mokro 12,0% odplamiania 4,4%

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek wspomagajacy do prania chemicznego ziaiwiierajacy allkilofanoHe, oksyatylowaine tlenkiem etylenu, nierozpuszczalne w wodzie sole kwasów tluszczowych lub alkiloarylosulfonowych, których kation jest jonem metalu dwu lub trójwartoscio¬ wego, organiczne zwiazki fosforowe, znamienny tym, ze sklada sie z 40—50 czesci wagowych pro¬ duktu przylaczenia 6—15 moli tlenku etylenu do 1 mola alkilofenolu, 35—45 czesci wagowych nie¬ rozpuszczalnych w wodzie soli kwasów tluszczo¬ wych lub alkiloarylosulfonowych, 5—15 czesci wa¬ gowych wody, 1—4 czesci wagowych estrów fosfo-100 596 8 rowych alkoholi tluszczowych o lancuchu weglo¬ wodorowym od Cs do Cis zobojetnionych etanolo- aminami lub zasadami nieorganicznymi, lub estrów fosforowych produktu przylaczenia srednio od 3— 8 moli tlenku etylenu do alkoholi tluszczowych o 5 lancuchu 'weglowodorowymi od C8 do Cig zobo¬ jetnionych etanoloaminami lub zasadami nieorga¬ nicznymi, 1—2,5 czesci wagowych czwartorzedowe¬ go zwiazku amoniowego, X0 0 R 0 OX P~C~P\ X(/ H 0X wzór 0=P^0-Rz 0-R, hJZOr >rZ. WZG-raf. Z-d nr 2, zam. 67/79, nakl. 9f. c Cena 45 zl