PL100507B1 - Srodek szkodnikobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodniko¬ bójczy, nadajacy sie do zwalczania szkodników bezkregowych.

Srodek szkodnikobójczy zawiera jako substancje czynna nowe N-sulfenylowe pochodne N-alkilo-N'- -acyloformamidyny.

Srodki szkodnikobójcze zawierajace N-alkilo-N'- -aryloformamidyny sa znane np. z belgijskich opi¬ sów patentowych nr nr 760141, 770825 i opisów patentowych RFN nr nr 1172081 i 2202034.

Srodek szkodnikobójczy wedlug wynalazku za¬ wierajacy nowe formamidyny jest bardzo skutecz¬ ny w zwalczaniu szkodników bezkregowych. Jest trwaly w przechowywaniu a po zastosowaniu wy¬ kazuje dlugotrwala aktywnosc. Oprócz bezposred¬ niego niszczenia szkodników srodek jest absorbo¬ wany przez uklad naczyniowy wielu roslin, np. bawelne, i zabija szkodniki pasozytujace na rosli¬ nach.

Srodek szkodnikobójczy wedlug wynalazku za¬ wiera zwykle stosowane w takich srodkach obo¬ jetne nosniki i substancje pomocnicze a jako sub¬ stancje czynna zawiera nowy zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza chlorowiec, nizszy alkil, nizszy alkil podstawiony chlorowcem, nizszy alkoksyl lub nizszy tioalkil, B, C, D i E oznaczaja atom wodoru lub maja znaczenie podane wyzej dla A, R oznacza nizszy alkil a Y oznacza rodnik weglowodorowy o 1—10 atomach wegla, taki jak alkil, alkenyl o 2—10 atomach wegla, aryl o 6—10 atomach wegla, cykloalkil o 5—10 atomach wegla lub aryloalkil o 7—10 atomach wegla, podstawiony chlorowcem rodnik weglowodorowy o poprzednio podanym znaczeniu, fenyl podstawiony nizszym alkilem lub fenyl podstawiony nizszym alkoksylem, lub jego sól addycyjna z kwasem.

Przykladami rodników alkilowych zawierajacych 1—10 atomów wegla sa metyl, etyl, propyl, butyl, pentyl, heksyl, oktyl, nonyl, decyl oraz ich postacie izomeryczne. Do przykladowych rodników alkeny-- Iowyeh zawierajacych 2—10 atomów wegla nalezy winyl, allil, butenyl, pentenyl, heksenyl, heptenyl, oktenyl, nonenyl, decenyl i ich postacie izome¬ ryczne a do przykladowych rodników aryIowyeh zawierajacych 6—10 atomów wegla naleza fenyl, tolil, ksylil, etylofenyl, izopropylofenyl, naftyl i podobne. Przykladowymi rodnikami cykloalkilo- wymi zawierajacymi 5—10 atomów wegla sa cy- klopentyl, cykloheksyl, metylocykloheksyl, etylo- cykloheksyl, propylocykloheksyl, butylocykloheksyl i podobne, a rodnikami aryloalkilowymi zawieraja¬ cymi 7—10 atomów wegla sa benzyl, fenetyl, feny- lopropyl, fenylobutyl i podobne.

Okreslenie chlorowiec jest tu zastosowane w zna¬ czeniu konwencjonalnym i oznacza chlor, brom, jod i fluor.

Okreslenie „podstawiony chlorowcem rodnik weglowodorowy" oznacza rodnik weglowodorowy o poprzednio podanym znaczeniu, w którym jeden lub wiecej stomów wodoru zastapiono stomem 100 507100 50? chlorowca. Przykladami podstawionych chlorowcem rodników weglowodorowych sa chlorometyl, dwu- chlorometyl, trój chlorometyl, 1,2-dwubromoetyl, 1,2-dwujodobutyl, 1,1,2,2-czterochloroetyl ,trójfluoro- metyl, 1,1,2,2,3,3-szesciofluorodecyl, 1,2-dwubromo- allil, l,l,l-trójchloro-2-butenyl-chloroienyl, bromo- tolil, chlorocykloheksyl, jodobenzyl i podobne.

Okreslenie „nizszy alkil" stosuje sie tu w odnie¬ sieniu do alkilu opisanego powyzej zawierajacego 1—4 atomów wegla.

Okreslenie „podstawiony chlorowcem nizszy al- fcir oznacza nizszy alMl jak opisano powyzej, w którym jeden lub wiecej atomów wodoru zostalo zastapionych atomem chlorowca.

Okreslenie „nizszy @lkoksyl" oznacza jednowar¬ tosciowa grupe o wzorze -0- nizszy alMl, w któ¬ rej nizszy alkdl zostal okreslony powyzej. Przykla¬ dowo, nizszymi grupami alkoksylowymi sa grupy metoksy, etoksy, propoksy, butoksy i ich postacie izomeryczne.

Okreslenie „nizszy tioalkil" jest zastosowane w odniesieniu do grupy tioalkilowej zawierajacej 1—4 atomów wegla, takiej jak tiometylowa, tioetylowa, tiopropylowa, tiobutylowa i ich postacie izome¬ ryczne.

Okreslenie „fenyl podstawiony nizszym alkilem" oznacza fenyl, w którym atom wodoru zastapiono nizsza grupa alkilowa opisana poprzednio.

Okreslenie „fenyl podstawiony nizszym alkoksy- lem" jest zastosowane w odniesieniu do fenylu, w którym atom wodoru zastapiono nizsza grupa alko- ksylowa opisana poprzednio.

Ze zwiazków o wzorze 1 stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku szczególnie ko¬ rzystny ze wzgledu na jego dzialanie roztoczobój- cze oraz stabilnosc chemiczna okazal sie zwiazek o wzorze 2 i jego sole addycyjne z kwasami, w których Rx oznacza nizszy alkil, R2 oznacza wodór, chlorowiec, nizszy alkil, R3 oznacza nizszy alkil, fenyl, fenyl podstawiony chlorowcem, fenyl pod¬ stawiony nizszym alkilem, fenyl podstawiony niz¬ szym alkoksylem i podstawiony chlorowcem nizszy alkil.

Szczególnie cennymi zwiazkami stanowiacymi substancje czynna srodków wedlug wynalazku o dzialaniu roztoczobójczym sa zwiazki o wzorze 2, w których Ri i R2 oznaczaja nizszy alkil zwlasz¬ cza metyl, a R3 oznacza metyl, fenyl, fenyl pod¬ stawiony metylem i trójchlorometyl.

Do korzystnych zwiazków o wzorze 1# stanowia¬ cych substancje czynna srodka wedlug wynalazku naleza: N-metylo-N-I/trójchlorometylo/tio]-N,-2,4-ksyMlofor- mamidyna, chlorowodorek, temperatura topnienia 82—83°C, N-metylo-N-/p-tolilp/-N,-/4-chloro-o-tolilo/-formia- midyna, temperatura topnienia 49—50,5°C N-metylo-N-fenylofóo-N^mezytyloformamidyna, temperatura topnienia 47—49°C N-metylo-N-/fenylo-tio/-N,-2,4-ksyliloformamidyna, bezbarwny olej Widmo' H NMR /CDCla/t 2,2/s 1, metin/, 3,0/m, 8, aromatyczny H/, 6,65/s, 3, N-CH«/f 7,75/s, 8, aro- raaityczny CH|/.

N-metylo-N-/fenylotio/-N'-/2-metylo-4-chlorofenylo/ -formamidyna, bezbarwny olej Widmo' H NMR /CDCIj/t 2,2/s, 1, metin/, 3,0/m, 8, aromatyczny H/, 6,65/s, 3, N-CHs/, 7,75/s, 3, aro- N-metylo-N-/metoksyfenylotio/-N'-2,4-ksyliloforma- matyczny CHj/. midyna, bezbarwny olej Widmo' H NMR /CDCl|/t 2,2/s 1, metin/, 3,0/m, 8, aromatyczny H/, 6,65/s, 3, N-CHi/, 7,75/6, 3, airo- rdatycznyCH|/. / N-metylo-N-/fenylotio/-N'-o-1x)liloformamidyna, jas¬ no bursztynowy olej Widmo' H NMR /CDC1|/t 2,2/s 1, metin/, 3,0/m, 9§ aromatyczny H/, 6,65/s, 3, N-CHt/, 7,7/s, 3, aro- 11 matyczny CHi/.

N-metylo-N-/4-;n^toksyfenylotio/-N'-/2-metylo-4- -chk)rofenyk)/-formamidyna, czerwony olej Widmo' H NMR /CDCls/t 2,15/s 1, metin/, 3,0/m, 7^ aromatyczny H/, 6,25/s, 3, OCHg/, 6,7/s, 3, N-CHi/, 7,8/s, 3, aromatyczny CH«/.

N-metylo-N-/trójchlorometylotio/N'-2,4-ksylilofor- mamidyna, czerwono-pomaranczowy olej Widmo' H NMR /CDCWt 2,15/s 1, metin/, 3,1/m, 3, aromatyczny H/, 6,4/s, 3, N-CH8/, 7,7/s, 6, aroma- 26 tyczny CHt/.

N-metylo-N-/p-tolitio/N'-2,4-ksyliloformalina, bez¬ barwny olej Widmo' H NMR /CDC18/t 2,2/st 1, metin/, 3,1/m, 7, aromatyczny H/, 6,7/s, 3, N-CHs/, 7,75/s, 9, aroma- tyczny CH8/.

N-metylo-N-/trójchlorometylotio/-N'-/2-metylo-4- -chlorofenylo/-formamidyna, zólty olej Widmo' H NMR /CDC18/t 2,2/s, 1, metin/, 3,0/m, 3, aromatyczny H/, 6,4/s, 3, N-CH8/, 7,75/s, 3, aroma- tyczny CH8/.

N-metylo-N-/metylotio/-N/-2,4-ksylilofeormamidyna, jasno bursztynowy olej Widmo' H NMR /CDCWt 2,3/s, 1, metin/, 3,2/m, 3, aromatyczny H/, 6,75/s, 3, N-CHs/, 7,65/s, 3, S-CH|/, 40 7,75/s, 6, aromatyczny CH3/.

N-metylo-N-/metylotio/-N'-/2-metylo-4-chlorofenylo/ -formamidyna, jasno bursztynowy olej Widmo' H NMR /CDC18/t 2,3/s, 1, metin/, 3,2/m, 3, aromatyczny H/, 6,75/s, 3, *J*CJi*/, 7,6/s, S-CHi/, 45 7,8/s, 3, aromatyczny Cil8/.

N-metylo-N-trójch]orometyloiio/-N/-o-toliloforma- midyna, zólty olej Widmo' H NMR /CDCl3/t 2,2/s, 3, metin/, 3,2/m, 4, aromatyczny H/, 6,4/s, 3, N-CH8/, 7,7/s, 3, aroma- tyczny CIV.

N-metylo-N-/4-chlorofenylotio/-N'-2,4-ksyliloforma- midyna, bezbarwny olej Widmo' H NMR /CDCU/t 2,25/s, 1, metin/, 3,0/m, 7, aromatyczny H/, 6,65/,, 3, N-CH8/, 7,75/s, 6, aroma- 08 tycziiy CH8/.

N-metylo-N-4-chlorofenylotto/-NV2-metylo-4-chlo- roi!enylo/-for:m^midyna, bezbarwny olej ,. Widmo' H NMR /CDCls/t 2,25/s, 1, metin/, 3,0/m, 7, aromatyczny H/, 6,65/s, 3, N-CH8/, 7.75/s, 3, aroma- 60 tyczny CH8/.

Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym A, B, C, D, E, R i Y maja poprzednio podane znaczenie, stanowiace substancje czynna srodka wedlug wy¬ nalazku, otrzymuje sie, przez reakcje równomolo- 00 wych ilosci N^alkilo-N^fenyio-formamidyny o wzo-100 507 rze 3, w którym A, B, C, D, E i K okreslone po¬ wyzej z chlorkiem sulfenylu o wzorze Y-S-Cl, w którym okreslono powyzej w srodowisku, obojet¬ nego rozpuszczalniKa organicznego. Jako obojetny rozpuszczalnik organiczny reakcji stosuje sie taki J rozpuszczalnik, który nie wchodzi w reakcje ze skladnikami mieszaniny i w zadnym wypadku nie wplyw* na przebieg reakcji. Jako obojetne roz¬ puszczalniki organiczne stosuje sie tetrahydrofuran, benzen, dwuetyloester i chlorek metylenu. -Korzyst- i* nym rozpuszczalnikiem jest tetrahydrofuran.

Ilosc zastosowanego rozpuszczalnika nie Jest istotna, lecz korzystna jest Ilosc dostateczna do rozpuszczenia fonmamidyny.

Podczas przebiegu powyzej opisanej reakcji jako ** produkt uboczny powstaje chlorowodór. Korzystne jest usuwanie go ze srodowiska reakcji. Mozna to przeprowadzic konwencjonalnymi i znanymi meto¬ dami, np. przez dodanie do srodowiska reakcji zwiazków wiazacych kwas. Przykladami akceptora *• kwasu sa trzeciorzedowe aminy, takie jak trójety- loamcna, fcrójpropyloamina, trójbutyloamina, piry¬ dyna i podobne.

Jakkolwiek powyzsza reakcje mozna przeprowa¬ dzic w szerokich granicach temperatur, tj. od oko- n lo —30°C do okolo temperatury wrzenia miesza¬ niny pod chlodnica zwrotna, korzystnie prowadzi sie ja w temperaturze okolo 0°C. Przebieg powyz¬ szej reakcji moze byc kontrolowany konwencjonal¬ nymi metodami analitycznymi, takimi jak np. ma- *• gnetycznego rezonansu jadrowego, który wykazuje charakterystyke spektralna otrzymanych zwiazków o Wzorze 1 lub za pomoca chromatografii cienko¬ warstwowej. Po zakonczeniu reakcji otrzymany produkt wydziela sie z mieszaniny reakcyjnej kon- •• wencjonalnymi metodami, takimi jak odsaczenie stalej pozostalosci, badz oddestylowanie rozpuszr czalnifea.

Zwiazki o wzorze 1 i ich sole addycyjne z kwa¬ sami moga byc stosowane do zwalczania populacji *• szkodników bezkregowych w ich czystej postaci, Jednak korzystnie jest, jesli sa stosowane w po¬ staci srodków in situ, zawierajacych zwiazek o wzorze 1 oraz odpowiedni rozpuszczalnik lub nos¬ nik. Rozcienczalniki i nosniki, stosowane do spo- * rzadzania srodków szkodnikobójczych sa powszech¬ nie znane. Np. te zwiazki o wzorze 1, które w temperaturze otoczenia sa cialami stalymi, mozna formowac w granulaty, proszki, zwilzalne proszki, koncentraty do emulgowania, wodne zawiesiny, ¦• roztwory i plynne pasty, w celu stosowania prze¬ ciwko insektom, roztoczom lub miejscowo. Ze zwiazków o wzorze 1, które w temperaturze oto¬ czenia wystepuja w postaci cieklej, sporzadza sie srodki wedlug wynalazku w postaci dajacych sie M emulgowac koncentratów, wodnych rozproszyn, za¬ wiesin, roztworów aerosoli i podobnych.

Przykladowo, proszki sa zazwyczaj przygotowy¬ wane przez rozdrabnianie mieszaniny zwiazku o wzorze 1 z dajacym sie sproszkowac nosnikiem. M Rozdrabnianie przeprowadza sie zazwyczaj w mly¬ nie kulowym, mlotowym lub rozdrabniaczu mikro- czasteczkowym. Korzystna, graniczna wielkoscia czasteczek jest mniej niz 60 mikronów. Zwlaszcza gdy 95#/« czasteczek posiadla wymiar ponizej 50 •• mikronów i okolo 75°/t 5—20 mikronów. Proszki o tym stopniu rozdrobnienia sa odpowiednie do opylania i moga byc stosowane do opylania przed¬ miotów nieozywionych, drzew owocowych, roslin uprawnych i gleby, a takze nakladane przez roz¬ prowadzanie i pokrywanie. Proszki sa szczególnie odpowiednie dla skutecznego tepienia bezkregowych szkodników, takich jak insekty i roztocza na du¬ zych przestrzeniach przy pomocy samolotu. Sa one równiez wskazane przy hodowaniu roslin pod folia. ^ Przykladem dajacych sie proszkowac nosników rozcienczajacych odpowiednich dla pestycydów sa naturalne glinki, takie jak z Chin, Georgii, Barden, attakulgus, kaolin i bentonity, mineraly w ich na¬ turalnej postaci, takiej jak sa wydobywane z zie¬ mi, takie jak talk, pirofilit, kwarc, ziemia okrzem¬ kowa, ziemia Fuller'sa, kreda, skaly fosforanowe i siarczanowe, siarka, krzemionka i krzemiany, mineraly chemiczne modyfikowane takie jak prze¬ mywane bentonity,. wytracane krzemiany wapnia, syntetyczne krzemiany magnezu i krzemionka ko¬ loidalna, organiczne maczki takie jak maczka drzewna, maczka ze skorupek orzechów, soji, na¬ sion bawelny, maczka tytoniowa i latwo plywajaca hydrofobowa skrobia.

Proszki mozna równiez przygotowac przez roz¬ puszczenie zwiazku o wzorze 1 w lotnym rozpusz¬ czalniku takim jak chlorek metylenu, zmieszanie roztworu z dajacym sie sproszkowac, rozciencza¬ jacym nosnikiem i odparowanie rozpuszczalnika.

Stosunek nosnika do zwiazku o wzorze 1 moze sie zmieniac w szerokich granicach w zaleznosci od rodzaju zwalczanego szkodnika oraz warunków traktowania. Na ogól preparaty proszków zawie¬ raja do okolo 50°/o (w stosunku do masy zasady) zwiazku o wzorze 1 lub jego soli jako skladnika aktywnego szkodnikobójezo. Mozna stosowac prosz¬ ki zawierajace mniej niz 0,00l*/o skladnika aktyw¬ nego, jednakze na ogól korzystnie jest stosowac srodki o zawartosci 20—50*/o zwiazku o wzorze 1.

Preparaty do rozpraszania przygotowuje sie przez wprowadzenie opisanego wyzej zestawu srodka powierzchniowo czynnego. Przez wprowadzenie okolo 0,1—12°/o srodka otrzymuje sie proszek la¬ twy do rozpylania, szczególnie odpowiedni do dal¬ szego mieszania z woda w celu opryskiwania pro¬ duktów nieozywionych, drzew owocowych, pól u- prawnych i gleby.

Takie zdolne do tworzenia zawiesin proszki moz¬ na mieszac z woda do uzyskiwania zawiesiny o dowolnym stezeniu zwiazku o wzorze 1. Miesza¬ niny te mozna podawac w ilosciach wystarczaja¬ cych dla wprowadzenia okreslonych ilosci zwiazku w postaci jednolitych dawek. Korzystnie, proszki dajace sie rozpraszac zawieraja okolo 10—80% wa¬ gowych zwiazków o wzorze 1 jako aktywnego skladnika srodka szkódnikobójczego.

Stosowane srodki powierzchniowo-czynne powin¬ ny sie charakteryzowac zdolnoscia do zmniejszania napiecia powierzchniowego wody do mniej niz oko¬ lo 40 dyn/om w stezeniu okolo 1% lub mniejszym.

Przykladowo, konwencjonalnymi srodkami po* wierzohniowo-czynnymi stosowanymi do wytwarza¬ nia proszków dajacych sie dyspergowac sa alkilo-100 507 8 siarczany i sulfoniany, alkilo-arylosulfoniany, estry sulfosukcynianu, siarczany polioksyetylenu, monolaurynian polioksyetylenosorbitu, alkilo-arylo- -polieterosiarczany, alkilo-arylo-polietero alkohole, alkilo-naftalenosulfoniany, czwartorzedowe sole alkiloamoniowe, sulfonowane kwasy tluszczowe i estry, sulfonowane amidy kwasów tluszczowych, laurynian glicero-mannitu, polialkiloeterowe kon¬ densaty kwasów tluszczowych, siarczany ligniny i podobne. Korzystnymi srodkami powierzchniowo- czynnymi stosowanymi do wytwarzania preparatów zawierajacych zwiazek o wzorze 1 sa mieszaniny sulfonowanych olejów i estrów polialkoholi z kwa¬ sami karboksylowymi dostepne w handlu pod na¬ zwa Emcol H-77 mieszaniny eterów polioksyetyleno- wych i rozpuszczalnych w oleju sulfonianów, do¬ stepne w handlu pod nazwa Emcol H-400 miesza¬ niny alkilo-arylosulfonianów i alkilofenoksy-polie- toksy-etanoli dostepne w handlu pod nazwa Tri- tons X-151, X-161 i X-171, zawierajace w przybli¬ zeniu równe ilosci z dodecylobenzenosulfonianu sodu i i^zooktywfenoksypolietoksy-etanol zawieraja¬ cy okolo 12 grup etoksy i mieszaniny alkilo-arylo sulfonianów wapnia z polietoksylowanymi olejami roslinnymi dostepnymi w handlu pod nazwa Agri- mul N4S. Omówione powyzej siarczany i sulfo¬ niany stosuje sie korzystnie w postaci ich rozpusz¬ czalnych soli np. sodowych.

W sklad srodków wedlug wynalazku wprowadza sie ewentualnie srodki rozpraszajace takie jak metyloceluloza, alkohol poliwinylowy, ligninosul- fonian sodowy i podobne, tworzac proszki nadaja¬ ce sie do rozpraszania. Mozna równiez dodawac srodki zwiekszajace adhezje i kleistosc, takie jak oleje roslinne, zywice naturalne, kazeina i inne.

Ewentualnie mozna równiez' dodawac inhibitory korozji, takie jak epichlorohydryna i srodki prze- ciwpienne takie jak kwas stearynowy.

Srodki wedlug wynalazku w postaci granulatów sa odpowiednie do stosowania na glebie, gdy po¬ zadana jest trwalosc. Srodki takie nadaja sie do stosowania w siewie rzutowym lub miejscowo to jest na grzedach. Poszczególne granulki moga byc dowolnego ksztaltu o wymiarach od 30 — 60 mash do 20 — 40 mash lub nawet wieksze. Granulki wytwarza sie przez rozpuszczenie zwiazku aktyw¬ nego w rozpuszczalniku takim jak chlorek metyle¬ nu, ksylen lub aceton i dostosowanie roztworu do ilosci zgranulowanego nosnika absorbujacego.

Przykladami zgranulowanych nosników absorbu¬ jacych sa trzony kolb kukurydzy, skorupki orze¬ chów, lupiny orzechów i podobne. Ewentualnie zaimpregnowane nosniki absorbujace mozna po¬ krywac powloka, która chronilaby zwiazek zawar¬ ty w granulacie podczas stosowania w obiektach lub miejscowo. Takie powloki sa powszechnie zna¬ ne. Zwiazki o wzorze 1 moga byc równiez miesza¬ ne z innymi znanymi pestycydami w celu wy¬ tworzenia srodków wedlug wynalazku. Np. mozna je mieszac z melationem, arylofosforometylem, kar- bonylem, metoksychlorem i podobnymi pestycy¬ dami.

Zwiazki o wzorze 1 w postaci srodków wedlug wynalazku mozna stosowac przeciwko insektom, roztoczom, w postaci róznych preparatów lub bez nosników stalych miejscowo w roztworach wod¬ nych nadajacych sie do rozpylania.

Wodne roztwory do rozpylania przyrzadza sie ze stezonych roztworów zwiazków o wzorze 1 w obo- 8 jetnym rozpuszczalniku organicznym jako nosniku.

Stosuje sie obojetny rozpuszczalnik organiczny mieszajacy sie lub niemieszajacy z woda. Zwiazki o wzorze 1 rozpuszczalne w wodzie, moga byc rozpuszczane w obojetnym rozpuszczalniku orga- nicznym mieszajacym sie z woda, jako nosniku, np. w etanolu i mieszane z woda w celu otrzyma¬ nia shomogenizowanego roztworu. Zwiazki o wzo¬ rze 1, które sa mniej rozpuszczalne w wodzie moz¬ na rozpuszczac w rozpuszczalniku stanowiacym nosnik, który nie miesza sie z woda i rozpraszac roztwór w wodzie uzyskujac jednorodne rozpro¬ szenie, tj. emulsje. W emulsji olej w wodzie faza rozpuszczalnika jest rozproszona w fazie wodnej, a faza rozproszona zawiera zwiazek o wzorze 1.

W W ten sposób uzyskuje sie jednorodne rozpro¬ wadzenie nierozpuszczalnego w wodzie zwiazku o wzorze 1 w wodnym roztworze do rozpylania. Po¬ zadany jest rozpuszczalnik stanowiacy nosnik, w którym zwiazki o wzorze 1 sa dobrze rozpuszczal- ne, tak, aby mozna bylo uzyskac wzglednie wyso¬ kie stezenie tych zwiazków. W celu uzyskania stezonego roztworu zwiazku o wzorze 1 'mozna sto¬ sowac jeden lub wiecej rozpuszczalników stano¬ wiacych nosniki z lub bez rozpuszczalnika dodat- kowego. Glównym celem zastosowania rozpuszczal¬ nika zwiazku o wzorze 1 nie mieszajacego sie z woda jest utrzymanie zwiazku w roztworze w gra¬ nicach stezen uzytecznych przy stosowaniu do zwalczania szkodników bezkregowych lub miej- scowo.

Koncentraty nadajace sie do emulgowania stano¬ wia korzystne postaci srodka wedlug wynalazku, które wytwarza sie przez rozpuszczenie zwiazku o wzorze 1 jako skladnika aktywnego i srodka 40 powierzchniowo czynnego, takiego jak jeden z uprzednio opisanych, w niemieszajacym sie z woda rozpuszczalniku bedacym nosnikiem (to jest roz¬ puszczalniku, który jest rozpuszczalny w wodzie mniej niz 2,5% objetosciowych w temperaturze 45 29—30°C), np. cykloheksamonie, ketonie metylo- propylowym, lekkich olejach (parafinowym, po¬ sredniej frakcji destylacji posiadajacej lepkosc w granicach 40—85 sekund Saybolta i niesulfonowana pozostalosc powyzej 90°/o), dwuchlorku etylenu, we- 80 glowodorach aromatycznych takich jak benzen, toluen, ksylen i wysoko wrzacych frakcjach we¬ glowodorowych i ropy naftowej takich jak kerb- zyna, olej dieslowski i podobne. W celu zwieksze¬ nia rozpuszczalnosci zwiazku o wzorze 1 mozna 55 ewentualnie wprowadzic rozpuszczalniki pomocnicze takie jak keton metylowoetylowy, aceton i izopro- panol. Wodne emulsje przygotowuje sie przez zmieszanie koncentratu z woda uzyskujac dowolne * stezenie zwiazku o wzorze 1. •o Korzystnie stosuje sie stezenie zwiazku o wzo¬ rze 1 w koncentratach nadajacych sie do emul¬ gowania w granicach 5—50% wagowych, zwlaszcza —40%. Koncentrat zawierajacy 20% wagowych zwiazku o wzorze 1 rozpuszczony w rozpuszczalniku 44 ni$ mieszajacym sie z woda jak opisane wyzej100 507 1# mozna zmieszac z wodnym roztworem w ilosci 13 ml koncentratu ma 3,785 litra roztworu wodnego, uzyskujac mieszanine zawierajaca 700 cz. zwiazku o wzorze 1 na anilion czesci roztworu nosnika.

Podobnie 0,946 litra 20%-owego koncentratu mie¬ sza sie z 151,40 litrami wody uzyskujac roztwór zwiazku o wzorze 1 o stezeniu okolo 1200 ppm.

W ten sam sposób mozna otrzymac bardziej stezo¬ ne roztwory zwiazku o wzorze 1 lub jego soli ad¬ dycyjnych z kwasem.

Opisane poprzednio srodki przeznaczone do sto¬ sowania w postaci wodnych rozproszyn lub emul¬ sji korzystnie moga równiez zawierac substancje pochlaniajace wilgoc, tj. skladniki, które beda ulatwialy wysychanie srodka po zetknieciu z ma¬ terialem na którym zostaly zastosowane. Konwen¬ cjonalnymi zwiazkami pochlaniajacymi wilgoc sa gliceryna, glikol dwuetylenowy, rozpuszczalne li¬ gniny jak ligninosulflonian wapnia i podobne.

Zwiazki o wzorze 1 lub ich sole addycyjne z kwasami przeznaczone do stosowania w aerozolu mozna (rozpuszczac w acetonie lub mieszaninie ace¬ tonu z ciezkim olejem naftowym i mieszac w gru- bosciennym karnistrze lub bombie z propellantem takim jak chlorek metylu lub dwuchlorodwufiuo- rometan.

Srodki zawierajace zwiazki o wzorze 1 oraz ich sole addycyjne z kwasami moga byc stosowane przeciwko szkodnikom bezkregowym lub siedliskom szkodników metodami konwencjonalnymi.

Na przyklad, na powierzchni gruntów, w bu¬ dynkach lub na uprawach srodki wedlug wyna¬ lazku mozna stosowac przez rozpylanie zawiesin, emulsji lub roztworu z rozpylacza lub recznego opylacza plecakowego. Proszki do opylania mozna stosowac z opylacza mechanicznego lub recznego.

Kremy i masci mozna stosowac na obiekty w celu przedluzenia dzialania przeciwko insektom i roz¬ toczom.

Dla fachowca jest oczywiste, ze stosowanie srod¬ ków wedlug wynalazku zalezy w duzej mierze od warunków ich stosowania, które moga sie zmie¬ niac w szerokich granicach. Do takich zmiennych czynników naleza: stopien zakazenia szkodnikami, rodzaj tepionego szkodnika, rodzaj stosowanego zwiazku o wzorze 1, wlasciwosci miejsca, w któ¬ rym ma sie stosowac srodek, wiek lub stopien rozwoju chronionych roslin, przewazajace warunki klimatyczne, takie jak temperatura, wzgledna wil¬ gotnosc, ilosc opadów, warunki wywolane wply¬ wem srodowiska i podobne. W zaleznosci od tych zmiennych czynników wystepujacych w danej sy¬ tuacji ustala sie skutecznie dzialajaca ilosc zwiazku o wzorze 1, czestotliwosc i technike stosowania lub uzyskania optymalnego efektu.

Na ogól skuteczne dzialanie zwiazku o wzorze 1 i jego soli addycyjnych z kwasami wobec szkod¬ ników bezkregowych jest widoczna przy stezeniach 1000, 500, 100, 50, a nawet 30 ppm, w zaleznosci od rodzaju tepionego szkodnika. Niektóre szkod¬ niki bezkregowe sa bardziej wrazliwe na dzialanie zwiazku o wzorze 1 niz inne. Metody oznaczania stezenia dajacego maksymalna skutecznosc dziala¬ nia przy tepieniu szkodników bezkregowych sa i 10 u 45 powszechnie znane, np. z opisów patentowych St.

Zjedn. Ameryki nr nr 3 474170, 3 476 336 i 3 478 029.

Zwykle dobre wyniki w tepieniu szkodników uzy¬ skuje sie stosujac zwiazek o wzorze 1 lub jego sole w stezeniu 30 — 6000 ppm, zwlaszcza 100 — 4000 ppm.

Srodki wedlug wynalazku stosuje sie do ochrony roslin takich jak rosliny ozdobne, rosliny spozyw¬ cze, drzewa owocowe, rosliny wytwarzajace wlók¬ na, krzewy jagodowe, lasy przeznaczone na budu¬ lec oraz na dziedzincach farm, w pomieszczeniach dla zwierzat, budynkach terenowych, sanitarnych powierzchniach uzytkowych i podobnych terenach, które sa zainfekowane lub moga byc miejscami zainfekowane szkodnikaimi bezkregowymi zwalcza¬ nymi zwiazkami o wzorze 1, stanowiacymi sub¬ stancje czynna srodka wedlug wynalazku.

Srodki wedlug wynalazku zawierajace jako sub¬ stancje czynna nowe zwiazki o wzorze 1 sa uzy¬ teczne przy zwalczaniu populacji szkodników bez* kregowych, tj. osobników doroslych i jej szkodni¬ ków bezkregowych lub zwierzecych typu stawono¬ gów (Pirylum Arthropoda), np. z gromady owadów takich jak rzad Coleoptera, reprezentowanych przez kwieciaka bawelnowca (Abthonomus grandis Bo¬ neman); rzad Leopidoptera reprezentowany przez Prodenia eiidania Cramer; gromada Arachnida, której rzad roztacza (Acarina) reprezentowany jest przez plamistego pajaczka przedzaorkowatego (Te- tranychus telsius Linnaeus lub Tetranychus urticae Koch).

Tablica 1 Substancja czynna N-metylo-N-fenylotio-N'- 1 -2,4-ksyliloformamidyna N-metylo-N-(trójchloro- metylo)tio-N'-2,4-ksylilo- formamidyna N-metylo-N-p-tolilotip- -N'-2,4 ksyliloformamidy- 1 na N-metylo-N-(trójchloromc- tyIo)tio-N'-(4-chloro-o-toli- 1 lo)-formamidyna N-mctylo-N-(p-tolUotio- -N'M4-chloro-o-tolilo)- -formamidyna N-metylo-N-(p-metoksyfe- nylo)tio-N'-2,4-metylilofor- mamidyna N-metylo-N-mc^lotio- N/-(4-chloro-o-tolilo)-for- mamidyna N-metylo-N-(trójchlorome- tylo)tio-N'-o-tolilofonna- midyna N-metylo-N-(p-chlorofeny- lo)tio-N'-(4-chlo-o-tolilo) | -formamidyna | Stezenie Ppm 1000 300 100 1000 300 100 1000 300 100 1000 300 1000 300 100 1000 1000 1000 1000 Smiertelnosc | % 100 0 100 0 100 0 100 100 40 60 60 20100 507 U Ponizej przedstawiono wyniki badan aktywnosci srodków szkodnikobójczych wedlug wynalazku.

I. Dzialanie na Prodenia eridanda Cratner.- Liscie, lodygi toslin spryskano roztworem za¬ wierajacym substancje czynna w ilosci podanej w tablicy 1, po czym oznaczono smiertelnosc 11 osobników doroslych i Jajeczek. Wyniki przed¬ stawiono w tablicy 1. n. Dzialanie na letranychus telarius Linnaeus lub Tetrachynus urtica Koch.

A. Liscie i lodygi roslin spryskano roztworem za¬ wierajacym substancje czynna w ilosci podanej Substancja czynna ~1 N«metyIo-N-(p-Hlrz. butylofenylo)tió-N'-2,4- -kayliloformamidyna N-metyIo-N-fenylotio-N'-2,4-ksylilofonnamidy- na N-metylo-N-fenylotio-NX4-chloro-o-tolilo)- -fbrmamidyna I N-metylo-N-(p-metoksyfenylo)tio-N'-2,4-ksyli- 1 lofbnnamidyna N-metylo-N-fenylotio-N'-o-toliloformamidyna N-metylo-N-(p-mctoksyfenylo)uo-N,-(4-chloro- -o-tolilo)-formamidyna N-metylo-N-(trójchlorometylo)tio-N'-2,4-ksyli- 1 loformamidyna Chlorowodorek N-metylo-N-(trójchloromctylo) , tio-N'-ksyliformamidyna N-metylo-N-p-tolilotio-N/-2l4-ksylilofbrmamidyna .

N-metylo-N-(trójchloromctylo)tio-N/-(4-chloro- o-tolilo)-formamidyna N-metylo-N-p-tolilotio-N'-(4-chloro-o-tolilo)- -formamidyna N-metylo-N-metylodo-N/-214-ksyliloformami- dyna 1 Tablica 2 j Próba A Stezenie v ppm 2 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 ' 500 100 50 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1 1000 500 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1 Smiertelnosc I. % osobniki 1 ¦ dorosle 1 3 1 100 100 50 100 90 70 ' 70 100 90 90 50 100 100 100 100 IDO 100 0 0 100 100 100 80 80 80 100 100 100 50 100 100 0 0 0 0 100 80 - 0 100 100 50 50 | ? jajeczka 1 * j 90~" 90 50' 50 100 90 70 60 100 90 50 50 100 100 50 50 50 0 0 0 100 90 0 0 90 50 100 50 0 100 100 0 0 0 0 100 90 0 0 90 90 50 * 1 1 ... Próba B stezenie ppm | 5 100 — — — 100 50 12,5 100 50 12,5 100 — — — 100 — — — 100 50 12,5 100 50 12,5 100 50 / 12,5 100 50 50 12,5 100 -r- 100 50 12,5 100 — 1 — — | smiertelnosc % "i * H i ~~ ~~ —. - — 90 100 100 100 90 1 40*) 50*) 50*) 40 ~~ — — 0 — — — 90 0 0 0 90 60 60 50 100 80 75 75 90 100 70 50 60 _ 1 80 0 0 90 — — — 1 *) ppczwarkiII 100 507 C.d. tablicy .2 14 1 1 N-ractylo-N-mctylotio-N'-(4-chloro-o-tolilo) fonnamidyna N-metylo-N-(trójchloromctylo)tio-N'-o-tolilofor- mamidyna 1 N-metylo-N-(p-chlorofcnylo)tio-N,-2>4-k8yli- 1 lofonnamidyna N-metylo-N-(p-dJorofenylo)tio-N'-(4-chloro- -o-tolilo)fbrmamidyna N-propylo-N-fenylotio-N/-2,4-ksyliloformamidy- I DA N-propylo-N-(trójchloromctylo)tio-N/-2>4-k8y- lilofbrmamidyna N-izopropylo-N-fenylotio-N'-2,4-k6ylUofonna- midyna N-izopropylo-N-(trójchlorometylo)tio-N'-2,4- -ksyliloformamidyna N-ctylo-N-fenylotio-N'-2,4-k8yliloformaniidyna N-etylo-N-Ctrójchloromety^tio-N^^ksylilo- formamidyna N-metylo-N-fenylouo-N'-mezytyloformamidyna 2 1000 500 100 50 1000 500 1000 500 100 50 1000 500 100 50 1000 1000 1000 500 100 50 1000 1000 500 1000 1000 500 100 50 1 3 80 0 0 ' 0 60 0 0 0 1 70 50 0 0 40 0 50 0 0 0 0 100 0 0 100 90 0 0 1 4 100 70 70 50 0 0 60 0 0 0 90 70 0 0 0 0 ' 0 0 0 i 0 .' 0 0 0 100 90 0 • 1 100 50 12,5 100 — 100 50 12,5 100 50 12,5 100 100 100 50 12,5 100 100 — 100 100 50 12,5 6 90 50 50 50 0 — 80 50 50 80 90 50 40 0 l 80 0 0 0 0 — 100 90 70 « 1 w tablicy 2, po czym oznaczono smiertelnosc osobników doroslych i jajeczek.

B. Roztwór zawierajacy substancje czynna w ilos¬ ci podanej w tablicy 2 wprowadzono do podloza skad poprzez korzenie roslin zostal wchloniety przez uklad naczyniowy niszczac dorosle szkod¬ niki zywiace sie sokiem roslin.

Wyniki prób A i B przedstawiono w tablicy 2.

Wynalazek jest blizej wyjasniony w ponizszym przykladzie wykonania.

Przyklad. Sporzadza sie proszek do dysper¬ gowania przez zmieszanie i rozdrobnienie 148,33 kg glinki Georgia, 2,04 kg izooktylofenoksyetanolu (Triton X-100) jako srodka zwilzajacego, 3,98 kg spoHmeryzpwanej soli sodowej podstawionego dlugolancuchowego kwasu beezenosulfonowego jako dyspergatora i 51,26 kg NHmetylo-N-/p-tolilotio/- -N,-/2-metylo-4-chlorofenylo/-formamidyny. Otrzy¬ many srodek ma nastepujacy sklad procentowy (w procentach wagowych). 40 beruzenosulfonowego glinka Georgia 2*/t 72V# 45 50 N-metylo-N-/p-tolilotio/-N'-/2-metylo- -4-chlorofenylo/fbiimamidyna izooktylofenoksypolietoksyetanol ^polimeryzowana sól sodowa podstar wionego dlugolancuchowego kwasu 25Vo Srodek ten rozprasza sie w wodzie w ilosci 4,54 kg/378,5 1, otrzymujac plyn do opryskiwania za¬ wierajacy okolo 0,39/o (3000 ppm) zwiazku aktyw¬ nego, który mozna stosowac przeciwko szkodnikom bezkregowym, roslinom, lub innym osobnikom bez¬ kregowym lub bezkregowym szkodnikom zywnosci w celu ich tepienia.

Podobnie, zastepujac N-metylo-N-/p-tolilo!Uo/-N,- -/2-nietylo-4-chlorofenylo/-!rorimamidyne równa ilos¬ cia jakiegokolwiek innego zwiazku o wzorze 1, wy¬ mienionego poprzednio, otrzymuje sie srodek szkod- nikobójczy, który zabija i tepi szkodniki bezkre¬ gowe.

Claims (2)

Zastrzezenia patentowe

1. Srodek szkodniikobójczy, nadajacy sie do zwal¬ czania szkodników bezkregowych, zawierajacy obo¬ jetny nosnik lub rozcienczalnik i ewentualnie sub¬ stancje pomocnicze, takie jak srodki powierzch¬ niowo-czynne, srodki rozpraszajace, rozpuszczalniki, emulgatory, substancje pochlaniajace wilgoc, zna¬ mienny tym, ze jako substancje czynna zawiera15 100 507 16 skutecznie dzialajaca szkodndkobójczo ilosc zwiaz¬ ku o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza chlo¬ rowiec, nizszy alkil o 1—4 atomach wegla, nizszy alkil o 1-4 atomach wegla podstawiony chlorowcem, altoksyl o 1—4 atomach wegla lub nizszy tioalkil o 1—4 atomach wegla, B, C, D i E oznaczaja atom wodoru lub maja znaczenie podane poprzednio dla A, R oznacza nizszy alkil o 1—4 atomach wegla a Y oznacza rodnik weglowodorowy o 1^10 atomach wegla, taki jak alkil, alkenyl o 2—10 atomach we¬ gla, aryl o 6—10 atomach wegla, cykloalkil o 10 5—10 atomach wegla lub aryloalkil o 7—10 ato¬ mach wegla, podstawiony chlorowcem rodnik we¬ glowodorowy o poprzednio podanym znaczeniu, fenyl podstawiony nizszym alkilem o 1—4 atomach wegla lub fenyl podstawiony nizszym alkoksylem o 1—4 atomach wegla, lub ich sole addycyjne z kwasami.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-metylo-N-[/trój» chloroimetylo/tiio]-N'-/4-ch]oax>-o-to^ C-M-N-t-ft-S-Y D E Wzór 1 /R- H CH3 R2-hTVn=C-N-S-R3 Wzór 2 B A H R C-^hN=C-N-H D E Wzór 3 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18