Przedmiotem wynalazku jest sródmaciczny me¬ chaniczny srodek antykoncepcyjny, zawieraja¬ cy substancje biologicznie czynna. Srodek antykoncepcyjny wedlug wynalazku, za¬ wierajacy substancje biologicznie czynna przezna¬ czony jest do stosowania sródmacicznego tak, aby bez zahamowania jajeczkowania przy za¬ stosowaniu mniejszych ilosci biologicznie czynnych srodków niz przy dozowaniu poprzez uklad zolad- kowo-jelitowy pewnie i skutecznie zapobiegac cia¬ zy. Dzieki temu organizm czlowieka jest obciaza¬ ny tylko minimalna iloscia substancji biologicz¬ nie czynnej, a przez to nienarazony na dzialania uboczne subiektywne i dajace sie obiektywizo¬ wac. Wprowadzanie najróznorodnieJBzyich pod (wzgle¬ dem materialu, ksztaltowania i skutecznosci srod¬ ków do macicy w celu zapobiezenia ciazy jest jako takie znane od dawna. Mechanizm dzialania tych znanych sródmacicznych w stosowaniu srod¬ ków zapobiegajacych ciazy nie jest natomiast osta¬ tecznie wyjasniony. Stosowany domacicznie przyrzad do zapobiega¬ nia ciazy opracowany zostal juz w roku 1920 przez Grafenberga przy uzyciu materialu drucia¬ nego skladajacego sie ze stopu miedzi i srebra. Pózniej stosowano formowane rózne tworzywa jak nylon, polietylen i kopolimer etylenu z octa¬ nem winylu same lub z dodatkiem siarczanu ba¬ ru do najrozmaitszych srodków zapobiegajacych ciazy, stosowanych w jamie macicy, przewaznie o charakterze blokujacym lub objetosciowym do¬ macicznie jak np. spirala Margulisa (opis paten¬ towy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 200 815, opisy patentowe RFN nr 1416 942 i nr 1441359) palak Brinberga (opis patentowy Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 3 253 590), zwój saf-T-coil (opisy patentowe Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 234 938 i nr 3 374 788) i petla Lippes Loop (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 250 271). Ze srodkiem w ksztalcie T, zapobiegajacym cia¬ zy (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 3 533 406), Dalkon-Shield (opis patentowy RFN nr 1956 701) i Lippes Loop D staly sie po¬ wszechne w uzyciu domacicznym, mniejsze w ob¬ wodzie i objetosci sporzadzone z tworzywa sztu¬ cznego srodki zapobiegajace ciazy. Niezawodnosc w dzialaniu tych srodków zapobiegajacych ciazy mozna bylo podwyzszyc przez naniesienie miedzi metalicznej na powierzchnie przyrzadu (porównaj Zipper, Amer. J. Obst. Gynec. 105, 1274^1278 (1969) i Jecht et al., Contraception, 7 (5), 381 (1973) lub przez wlaczenie srodków biologicznie czynnych do materialu tworzywa sztucznego. Jako srod¬ ki biologicznie czynne o wybitnej skutecznosci dy¬ spergowano w materiale tworzywa sztucznego pyl miedziany lub hormony steroidowe. Postac wyko¬ nania Dalkon Shieldu zawiera na przyklad miedz o wysokim rozdrobnieniu zdyspergowana w nos- 100 167a 100 167 4 niku tworzywowym. Copper-T i Copper-7 (opis patentowy Stanów Zjedn. Ameryki nr 3 563 235) owinieto czesciowo drutem miedzianym albo Cop- iper TOu' 220 C (opds patentowy Stanów Zjedn. Ameryki nr 3 533 406 (powleczono czesciowo oslo- 5 nami miedzianymi (opis patentowy Stanów Zjedn. Ameryki nr 3 563 235). Niezawodnosc dzialania za¬ pobiegajacych ciazy przyrzadów, stosowanych do- macicznie, powleczonych na powierzchni miedzia, mozna bylo podwyzszyc przez dodatkowe nanie- io sienie cynku lub srebra (opis patentowy Stanów Zjedn. Ameryki nr 3 563 235; Zipper et al., Amer. J. ObsL Gynec. 105, 529—534 (1969a); Zipper et al., Amer. Human fertility control through the use of endouterine metal antagonism of trace *5 elements in control of human fertility, Nobel 15, Almquist — Wiksell, Stockholm 1971, str. 199). Znane sa dalsze domaciczne srodki zapobiega¬ jace ciazy skladajace sie z przyrzadu z tworzywa sztucznego i polaczonej z nim oslony z kauczuku 20 silikonowego, zawierajacej srodek czynny. Tego rodzaju kombinacje srodków zapobiegajacych cia¬ zy sa równiez przeznaczone do stosowania w ja¬ mie macicy (Int. J. Fert. 15, 210 (1970)). Domaciczne srodki zapobiegajace ciazy, zawie- 25 rajace lecznicze substancje czynne, podobnie jak przyrzady o zblizonej postaci, nie zawierajace le¬ czniczych substancji czynnych, prowadza jednak¬ ze w okresie stosowania do niepozadanych dzialan ubocznych jak krwawienie i bóle (Fortier et al., 3° J. Amer. Obstet. Gynec. 115, 291 (1973); Tatum, Contraception 6, 179 (1972); Mishell et al., Amer. J. Obstet. Gynec. 116, 1092 (1973)). Ujemnymi nastepstwami stosowania znanych srodków zapobiegajacych ciazy, stosowanych do- 35 macicznie sa wydalenia samoistne, zaplodnienia lub koniecznosc usuniecia ciazy ze wzgledów le¬ karskich. Usuniecia z powodu dzialan ubocznych wystepuja szczególnie na poczatku okresu stoso¬ wania (Avery, Rep. Popul. Family Plan 4,6:139 40 (1973)). Najczestszymi dzialaniami ubocznymi znanych srodków zapobiegajacych ciazy, stosowanych do- macicznie sa krwawienia i bóle. Liczba usuniec srodków zapobiegajacych ciazy stosowanych do- 45 macicznie z powodu tych dolegliwosci jest wie¬ ksza w przypadku przyrzadów z tworzyw uformo¬ wanych blokujace rtiz • w przypadku przyrzadów mniej blokujacych jak Dalkon-Shield, srodek za¬ pobiegajacy ciazy w ksztalcie T lub petla Lippes 50 Loop D. Dzialania" uboczne i usuniecia z powodu tych dzialan ubocznych, jak równiez samoczynne wy¬ dalenia srodków domacicznych zapobiegajacych ciazy wytworzonych z materialu z tworzyw sztu- 55 cznych odnosza sie nie tylko do niekorzystnego ksztaltowania i wymiarów tych przyborów. Dal¬ szymi istotnymi czynnikami tego sa elastycznosc i twardosc materialu z tworzyw sztucznych. Przy¬ rzady z materialu z tworzyw sztucznych o elasty- 60 cznosci zbyt malej, a wiec twarde, powoduja cze¬ sto bóle i skurcze. Przyrzady te nalezy wytwa¬ rzac o rozmaitych wielkosciach stosownie do wy¬ miarów jamy macicy. Srodki zapobiegajace ciazy z materialu z tworzywa zbyt miekkiego moga sie 65 w macicy przemieszczac i ulegaja wtedy czesto wyrzuceniu lub przebijaja umiesnienie macicy. Ka¬ walki takich domacicznie zastosowanych srodków zapobiegajacych ciazy i przyrzady w calosci wdzie¬ raja sie, gdy przebija scianke macicy do jamy brzusznej, wywoluja tam dalsze uszkodzenia lub powoduja skret kiszek. Liczbowo obserwuje sie mniej dzialan ubocznych i samorzutnych wydalen w przypadku domacicz¬ nych srodków zapobiegajacych ciazy o mniejszej objetosci wytworzonych z materialu z tworzyw niz w przypadku przyrzadów z tworzyw o obje¬ tosci duzej. Bezwzgledna liczba niepozadanych dzialan ubocznych i samorzutnych wydalen jest jednakze w obydwu rodzajach domacicznych srodków zapobiegajacych ciazy nie do przyjecia. Równiez przy domacicznych srodkach zapobiega¬ jacych ciazy o mniejszej objetosci obserwuje sie dzialanie uboczne jak wystepowanie zaburzenia miesiaczkowania, nadmierne krwawienie mdesiaez- " kowe macicy i uplawy biale poprzedzone wyste¬ powaniem ciaglych bólów, a niekiedy bólów skur¬ czowych (porównaj np. Ostergard et al., Contra¬ ception 4/5/, 313—317 /1971/; Portruff et al., Am. J. Obst. Gynec. 114/77, 934^-937 /1972/; Taylor et al., Obst. Gynec. 41/3/, 404-^13 /1973/; Buchmann, Fert. Steril. 21/4/, 348—355 /1970/). Prawdopodobienstwo ciazy liczone wedlug me¬ tody life-table (Tietze, Intra-Uterine Contracep¬ tion, Recommended Prócedures for Data Analysis Studies in Family Planning. Nr. 18 /Suppl/, The Population Council. New York, 1967), jest tak wy¬ sokie przy stosowaniu tych srodków zapobiegaja¬ cych zajsciu w ciaze, ze niezawodnosc ich dziala¬ nia budzi watpliwosc (Fuchs et al., Contraception /2/, 119—127 /1972/, Baeyertz Austr. N. Z. J. Obst. Gynec. 11, 117—121 /19717; Davis, Amer. J. Obst. Gynec. 114/1/, 134—151 /1972/). Obserwuje sie równiez czesto perforacje scianek macicy przez tego rodzaju srodki zapobiegajace ciazy (Buchmann, Fert. Steril. 21/4^, 348—355 /1973/). Uformowane sztywno domaciczne srodki zapo¬ biegajace ciazy moga zlamac sie w macicy pod wplywem przemiennego obciazenia zginajacego. Fragmenty moga byc niepostrzezenie wydalone samorzutnie albo tez nieuszkodzone przyrzady przebijaja scianke macicy i przedostaja sie do jamy brzusznej (Last, J. Obst. Gynec. Brit. Commonw. 79/2/, 190—191 71972/; Domany et al., Brit. Med. J. 1, 549/197a/). Po uzyciu domacicznych srodków zapobiegaja¬ cych ciazy zawierajacych lecznicze substancje czynne, jak uzycie TCu 200 ewentualnie TCu 220 C, srodka zapobiegajacego ciazy zawierajacego miedz i cynk, pnzynzadai zawierajacego progesteron (opis patentowy RFN nr 2 247 949) lub dl-llfl-etylo-17a- -etynylo-17j3-hydroksy-go-nen-4-on-3, obserwuje sie juz zmniejsizone prawdopodobienstwa ciazy w po¬ równaniu do domacicznych srodków zapobiegaja¬ cych ciazy wytworzonych tylko z materialu z two-- rzywa sztucznego. Te domaciczne srodki, zapobie¬ gajace ciazy zawierajace lecznicze substancje czynne, tak samo jak podobne w ksztalcie przy¬ rzady nie zawierajace leczniczych substancji czyn-5 100 167 6 nych powoduja w okresie stosowania niepozadane dzialania uboczne jak krwawienia i bóle (Fortier et al., J. Amer. Obst. Gynec. 115/3/, 291—^297 /1973/; Tatum, Contraception 6/3/, 179—189/1972/; Mishell et al., Amer. J. Obst. Gynec. 116/8/, 1092—1096 /1973/). Cecha wspólna wszystkich przyrzadów w ksztal¬ cie T jest to, ze ze wzgledu na niewystarczajaca sile pamieciowa materialu tworzywa sztucznego nie mozna ich sterylizowac w przyborniku. Poza tym wkladanie przyrzadu do przybornika jest nie¬ mozliwe z zachowaniem warunków aseptycznych, poniewaz przyrzad i przybornik nie sa dopaso¬ wane wzajemnie w odpowiedni sposób. Przyrzad i przybornik razem moga powodowac zranienia podczas stosowania, gdyz przyrzad ra¬ zem zlozony i górna, krawedz rurki wprowadzaja¬ cej maja ostre krawedzie. Przyrzad Dalkon-Shield i opracowany dla, tego przyrzadu przybornik sa tak spreparowane, ze wprowadzenie srodka zapo¬ biegajacego ciazy; jest mozliwe tylko przy silnym wydluzeniu kanalu szyjkowego. Do duzej liezby usuniec tych srodków zapobie¬ gajacych ciazy na tle dzialan ubocznych dochodza jeszcze samorzutne wydalania (Fortier et al., Amer. J. Obst. Gynec. 115/3/, 291—197 /1973/; Johannisson, Contraception 8/2/, 99—112 /1973/; Snowden et al., Contraception 7/2/, 91—104 /1973/; Horowitz, Contraception 7/1/, 1—10 /1973/). Niektó¬ re z tych przyrzadów ulegaja wydalaniu samorzut¬ nemu. (Dalkon Shield: DT OS 1956 701; Ostergard et al., Obst. Gynec. 41/2/, 257—258 /1973/; srodki zapobiegajace ciazy w ksztalcie litery T, Copper-7: Newton et al., Lancet 1972/11, nr 7784, 951—954; Bernstein et al., Contraception 6/2/, 99—107 /1972/). chociaz sa one tak uformowane, ze maja podpórki, które sa ulkiieriunikowane przeciwnie do kierunku wydalania. Podpórki powinny utrudniac ruch wyrzutowy przyrzadu (Jones et al., Brit, Med. J., 3, 143 /1973/). W przyrzadzie Dalkon-Shield sa te podpórki za¬ mocowane do pierscienia jako boczne wystepy w postaci koleczków i kolców. Uformowane w ten sposób domaciczne srodki zapobiegajace ciazy po¬ laczone sa oczywiscie z niebezpieczenstwem zra¬ nienia macicy przy stosowaniu, w okresie uzycia (Koetsawang, Contraception 7/4/, 327—332 /1973/; Johannisson, Contraception 8/2/, 99—112 /1973/; Lehfeldt et al., Obst. Gynecol. 37/6/, 826—831 /1971/; Brooks et al., Amer. J. Obst. Gynecol. 113/1/, 104—106 /1972/; Sprague et al., Obst. Gynecol. 41/1/, 80—82 /1973/; Rienprayura et al., Contraception, 7/6/, 515—521/1973/) i przy wyj¬ mowaniu (Snowdon et al., Contraception, 7 72/, 91—104 /1973/) Kamal et al., (Fert. Steril. 24/3/, 166—169 /197i3/) okreslaja nieznaczne zranienia scia¬ nek macicy, spowodowane przez obie poziome ko¬ mórki srodka zapobiegajacego ciazy w ksztalcie T (opis patentowy Stanów Zjedn. Ameryki nr 3 533 406), które zahaczaja przyrzad w sciance macicy i jako korzystne dla skutecznosci i umo¬ cowania srodka zapobiegajacego ciazy. W domacicznych srodkach zapobiegajacych cia¬ zy zawierajacych miedz, jak w Cópper-T drucik miediziany moze sie zlamac lub czesciowo oddzie¬ lic od korpusu z tworzywa przy odpowiednikn na¬ prezeniu mechanicznym. Fragmenty drucika mie¬ dzianego moga spowodowac zranienia. Moga one przebic scianke macicy, przedostac sie do jamy brzusznej i jako odlamki trudno daja sie umiej¬ scowic. Dla przyrzadu Copper, TCu 220 C niebez¬ pieczenstwo perforacji scianki macicy z nastep¬ nym oddzieleniem cylinderka miedzianego i pozo¬ stanie cylinderka miedzianego w jamie brzusznej io jest szczególnie duze. Znane srodiki zapobiegajace ciazy, równiez ze wzgledu na ich calkowity ciezar i ewentualnie roz¬ lozenie ciezaru w obrebie przyrzadu, które sprzy¬ ja samoistnemu wydaleniu, sa obarczone wadami. Przyrzad Copper-TCu 220 C wazy 612 mg, od¬ miana przyrzadu Lippes Loop nawet 665 mg. Do¬ maciczne srodki zapobiegajace ciazy zawierajace metal, jak to podano w opisie patentowym RFN nr 2 207 939, z powodu zlego rozlozenia ciezaru w obrebie przyrzadu (pierscienie metalowe sa zamo¬ cowane wylacznie przy trzonie materialu tworzy¬ wa) ulegaja latwo samoistnie wydaleniu. Srodki zapobiegajace ciazy, np. wedlug opisu patentowego RFN nr 1 441 359 ' lub nr 2 207 939, maja przedluzenie stosowanej domacicznie #pirali, które sie rozciaga do jamy macicy przez kanal szyjkowy az do pochwy. Przyrzady te wytwarza sie jednolicie z tworzyw sztucznych. JTworzywo sztuczne nadajace sie dobrzi do formowania spi¬ so rali jest jednakze za sztywne dla czesci ulozonej sródszyjkowo i sródmacicznie. Dlatego przy tych srodkach zapobiegajacych ciazy siegajacych az do kanalu szyjkowego obserwuje sie szczególnie wiele dzialan ubocznych jak bóle skurczowe i krwawie- nia (Willson, Amer. J. Obstet. Gynecol. 92, 62 /1965/j. Efektem sfcurcz6w macicy sa czesto niedostrzegalne samoistne wydalenia, a nastepnie ciaze. Dalsza wada znanych srodków zapobiegajacych 40 ciazy zawierajacych lecznicze substancje czynne jest to, ze oddawanie niemetalicznych substancji czynnych z nich, nie przebiega przez dlugi okres z regularnoscia wymagana do podtrzymania dzia¬ lania zapobiegajacego ciazy i w ilosci ustalonej, *5 w okreslonych zadanych granicach. Wytworzenie wiekszej liczby sztuk tego rodzaju srodków zapo¬ biegajacych ciazy jest na dalsza mete technicznie uciazliwe i da sie wykonac tylko przy uzyciu sze¬ regu zabiegów, so Prawdopodobienstwo*ciazy, które obliczono we¬ dlug metody life-table (Tietze, Intra-Uterine Con¬ traception, Recommended Proc. for Data Analyses Studies in Family Planning No. 18 (Suppl), The Population Council, New :York, 1967), jest, przy 55 stosowaniu dotad znanych i uzywanych doma¬ cicznych srodków zapobiegajacych ciazy, tak wy¬ sokie, ze w swym dzialaniu nie osiaga ono nieza¬ wodnosci znanych srodków zapobiegajacych ciazy uzywanych doustnie, zawierajacych hormony jako 60 lecznicze srodki czynne (Davis, Amer. J. Obstet. Gynec. 114, 134 /1972/; Fuchs et al., Contraception , 1 19i/1972/). Celem wynalazku jest wytworzenie uniwersal¬ nego i nieskomplikowanego, stosowanego doma- 65 cicznie przez czlowieka, dzialajacego niezawodnie7 100167 S srodka zapobiegajacego ciazy, zawierajacego sub¬ stancje biologicznie aktywne. Srodek zapobiega¬ jacy ciazy powinien byc móc stosowany bez ry¬ zyka w ciagu szeregu lat w sposób ciagly bez fi¬ zycznego lub psychicznego uszczerbku przy wszystkich spotykanych rozmiarach jamy macicy u nieródki, nieciezarnej, wieloródki i wielociezar- nej. Powinien on byc tego rodzaju, aby przez okres stosowania nie hamowal plodnosci, ani nie przynosil straty. Stosowanie srodka zapobiegaja¬ cego ciazy, zawierajacego lecznicze substancje czynne nie powinno byc zwiazane z ryzykiem nie¬ pozadanych dzialan ubocznych, jak krwawienia, zakazenia, bóle skurczowe, praemiesizczeniia, wla¬ czajac perforacje i migracje oraz ryzyko wynika¬ jace z samoczynnych usuniec. Domaciczny srodek zapobiegajacy ciazy przy uwzglednieniu wszystkich spotykanych rozmiarów jamy macicy musi byc tak uformowany, aby w macicy równiez przy wysokiej jej ruchliwosci i niewielkich rozmiarach macicy nie mógl sie przesuwac i niepozadanie umieszczac aby o kaz¬ dym czasie dal sie w sposób prosty i pewny zlo¬ kalizowac w razie potrzeby równiez rentgenolo¬ giczni* i przy wlasnej w najwyzszym stopniu sta¬ bilnosci i wymaganej gietkosci nadawal ,do sto¬ sowania, uzycia i odtworzenia odnosnie postaci i materialu zastosowanego do jego wytworzenia oraz aby nie powodowal zadnych mechanicznych uszkodzen macicy. Wprowadzenie srodka zapobiegajacego ciazy do macicy powinno byc mozliwie proste i bezbolesne bez wiekszego rozszerzenia kanalu szyjkowego i umozliwiac rezygnacje ze stosowania innych srodków, z zachowaniem warunków aseptycznych. Przybornik dla domacicznego srodka zapobiega¬ jacego ciazy musi byc tak spreparowany i zgra¬ ny z przyrzadem, aby srodek zapobiegajacy ciazy mógl byc uzyty w warunkach aseptycznych. Tego TOdzaju srodki zapobiegajace ciazy, zawierajace lecznicze substancje czynne powinny byc technicz¬ nie prosto i pewnie wytwarzane i sterylizowane w duzej liczbie sztuk. Ten rodzaj srodków zapo¬ biegajacych ciazy powinien byc tak spreparowany aby prawdopodobienstwo niepozadanej ciazy w -trakcie stosowania bylo najpewniej równe zeru. Zadanie to spelnia srodek wedlug wynalazku w ten sposób, ze zawiera sztabke cylindryczna z sze¬ regiem kulek ze sztucznego tworzywa o wysokiej elastycznosci, wytrzymalosci na rozrywanie i umiarkowanej twardosci a maksymalnym cieza¬ rze 0,5 g Oraz zawiera jedna lub kilka substancji biologicznie czynnych i ewentualnie sródszyjkowa przywieszke z- tworzywa, korzystnie z elastomeru silikonowego LTV w postaci nitki. Srodek zapobiegajacy ciazy wedlug wynalazku i przybornik sa przedstawione na rysunku fig. 1. Sródek ten przy calkowitej dlugosci równej 3—4 cm wykazuje rzut poziomy podobny do Y. Wycho¬ dzac od centralnej kulki (1) o srednicy 2,5—3,0 mm sa usytuowane trzy sztabki okragle (2^4) o roz¬ maitej dlugosci i srednicy 1,0—1,5 mm konczace sie kulkami. Sztabka okragla (3) o dlugosci 0,8—1,2 cm, oraz (4) o dlugosci 0,5—0,8 cm koncza sie kulkami (5) o srednicy 4—5 mm i (6) o sred^ nicy 1,5—<2,0 mm przy czym sztabki (3) i (4) usy¬ tuowane sa pod katem rozwartym do trzeciej sztabki okraglej (2). Trzecia sztabka okragla (2) stanowi potrójny lacznik skladajacy sie z odcin- ków (7, 8, 9) dla 4 kulek (10—13) o srednicy 2—3 mm, przechodzi w koncówke (14) o ksztalcie ziar¬ na fasoli o dlugosci 4—5 mm i srednicy Wnm z otworem centralnym (15) o srednicy 0,5—1,5 mm. Uszko jest przewidziane do zamocowania nitki (18) z odpowiedniego materialu, jak np. poliamidu lub ipoliesitnu. Nitka ta sluzy jaiko nitka wskazujaca dla prostego sprawdzenia obecnosci srodka zapo¬ biegajacego ciaze. Specjalna postac wykonania srodka zapobiega¬ li jacego ciazy wedlug wynalazku polega na tym, ze przez otwór centralny (15) przymocowuje sie do¬ datkowo do nitki sygnalizacyjnej (18) dalsza nitke jaiko sródszyjkowa przywiesake (J19) z tworzywa sztucznego, która równiez zawiera substancje bio- logicznie czynna. Ta specjalna postac wykonania jest przedstawiona na rysunku fig. 2, na którym pozostale elementy sa oznaczone jak na rys. fig. 1. Do wytworzenia korpusu srodka zapobiegajace¬ go ciazy wedlug wynalazku stosuje sie ogólnie znane tworzywa sztuczne, które sa w stanie od¬ dawac rozproszone w nich niemetaliczne substan¬ cje biologicznie czynne, a z drogiej sitrony wyka¬ zuja wystarczajace wlasciwosci mechaniczne jak wytrzymalosc na rozrywanie, elastycznosc i roz- ciagalnosc na zimno i daja sie latwo uformowac do odpowiedniej postaci. Jako takie wymienia sie, na pirzylklad polietylen, kopolimer etylenu z octa¬ nem winylu, wywodzace sie z polietylenu zywice jonomerowe, poliamidy, elastomery polieterowo- -estrowe na podstawie tereftalanu, poli-(terefta- lan etylenu), jak tez kauczuk silikonowy. Tworzy¬ wa sztuczne mozna stosowac pojedynczo lub tez kombinowane, np. przez formowanie warstwowe Substancjami biologicznie czynnymi w srodku 40 zapobiegajacym ciazy wedlug wynalazku sa meta¬ le, stopy metali lub niemetaliczne substancje bio¬ logicznie czynne pochodzenia naturalnego lub sztucznego, które sa utrwalane na powierzchni ksztaltki tworzywowej lub sa zawarte w podlozu 45 tworzywowym. Jako metaliczne substancje czynne wymienia sie na przyklad metale, jak miedz, srebro, nnkiel lub zestaw tych metali miedzy soba, jak tez zestawy zlozone z czystych metali z odpowiednimi stopami so metali. Metale, ewentualnie stopy metali moga byc rozproszone równomiernie w calej ksztaltce tworzywowej lub tylko w okreslonych czesciach tej ksztaltki lub tez naniesione czesciowo i/lub przemiennie na powierzchnie srodka zapobiegaja- 55 cego ciazy w odpowiedni sposób. Metaliczne substancje czynne wprowadza sie do ksztaltki lub nanosi sie na ksztaltke tworzywowa ogólnie znanym sposobem np. przez galwanizacje, zapylanie, stracanie redukcyjne ewentualnie za w pomoca srodka ulatwiajacego przyczepnosc lub przez rozproszenie. Nie jest na ogól bez wplywu na skutecznosc to, w jakiej postaci metal w na¬ noszeniu galwanicznym metalu lub metali straca sie i czy warstwy róznych metali nanosi sie jedne w na drugie. Grubosc warstwy naniesionego metalu100 167 9 10 dobiera sie tak, aby metal przy wysokim zmien¬ nym obciazeniu zginajacym srodka zapobiegaja¬ cego ciazy nie oddzielil sie jeszcze od ksztaltki tworzywowej. W szczególnej postaci stosowania srodka zapo¬ biegajacego ciazy nanosi sie metaliczny srodek czynny na kulki (5), (6), (10), (11), (12), 13), przy czym metal na kulkach moze byc ten sam lub rózny. Uklad moze byc grupowy lub tez prze¬ mienny. Szczególnie korzystne jest nalozenie ko¬ lejno na przemian miedzi i niklu. Niemetaliczne substancje czynne zawarte w srodku zapobiegajacym ciazy wedlug wynalazku sa przewaznie zwiazkami o dzialaniu hormonal¬ nym, srodkami o dzialaniu znieczulajacym miejs¬ cowo i slabo zasadowymi substancjami buforowy¬ mi. Na przyklad mozna wymienic A*-pregneno- dion-3,20 (Progesteron), d-13etylo-17a-etynylq-17|3- -hydroksy-gonen-4-on-3 (d-Norgestrel), i jego estry, 17 go estry, 6-chloro-17-hydroksj£fcLa,2a-metylenopre- gnadieno-4,6-dion-3,20 (Cyproteron) i jego estry, 3-metoksy-19-nor-17ia-pregnatrien-1,3,5/10/-yn-20-ol- -17 (Mestranol), 17,a-kapronian 18-metylo-19-nor-A*- -pregnenolo-17 -l,3,5/10/-oai-17 (Estron), 17-acetoksy-6p, 70-epoksy- -la, 2a-metyleno^pregneno-4^dion-3,20, 4,6-dJwuchlo- ro-17-acetoksy-16a-metylo-pregnadieno-4,6-dion-3,20, octan 17a-hydroksy-6-metylo-pregnadieno-4,6-dionu -3,20 (octan megestrolu), 19-nor-5ct-pregnandion-3,20, 3p-hydroksy-19-nor-5 ksyprógesteron i jego estry, octan 6-chlorp-17-hy- droksy-pregniadieno-4,6-dionu-3y20 (octan chloroma- dinpnu), estratrieno-l,3,5(10)-diol-3,17i|3 (estradiol), estratrieno-l,3,5/10/-triol-3,16a, 17(3 (estriol), 170-hy- droksy-4-androstenon-3 (testosteron) i jego estry, 21-hydroksy-5p-pregnanodion-3,20 i jego estry, 17a- -acetoksy-6aHmeftylo-iproigesteron (octan medroksy- -progesteronu), 10*x-pregnadieno-4,6-dion-3,20 (dy- drogesteron), 17i|3-estracliol jak tez ksylokaina i no- wokaina, jak równiez trójetanoloamina, sól dwuso- dowa kwasu etylenodwuaminoczterooctowego i bu¬ for fosforanowy wedlug Sórensena. Niemetaliczne srodki czynne moga byc w ksztalt¬ ce tworzywowej, ewentualnie równiez poslugujac sie substancjami pomocniczymi, rozproszone jedno¬ rodnie lub byc zawarte w poszczególnych czesciach srodka zapobiegajacego ciazy z substancjami po¬ mocniczymi lub bez nich, np. jako grzbietowy fragment czesci ksztaltki tworzywowej, w odpowied¬ niej ilosci. Substancjami pomocniczymi sa np srodki powierzchniowo-czynne, dwutlenek krzemu o wyso¬ kim rozdirobnieniu, srodki przeciwpianowe, solubiliza- tory, opózniacze resorpcji, rentgemowsikie srodkikon¬ trastowe, substancje ferromagnetyczne sluzace do lokalizacji srodka zapobiegajacego ciazy. Korzystna postac wykonanie srodka zapobiega¬ jacego ciazy zaiwiera równomiernie rozdrobniony d- -13-etylo-17 -norgestrel) w podlozu kauczuku silikonowego wul¬ kanizujacego w temperaturze lekko podwyzszonej, wzmocnionym dwutlenkiem krzemu o wysokim rozdrobnieniu i zawierajacym 5% siarczanu baru. Dalsza postac wykonania srodka wedlug wyna¬ lazku zapobiegajacego ciazy zawiera w kulkach (5), (6), (10), (11), (12), (13) fragmenty grzbietowe zlo¬ zone z mieszaniny octanu 6-chloro-17-hydroksy- -la, 2a-metyleno-pregnadieno-4,G-dionu-3,20 (oc¬ tan cyproteronu) i cukru mlekowego, przy czym ksztaltka tworzywowa tego srodka zapobiegajacego ciazy sklada sie z kopolimeru etylenu z octanem winylu. Substancje czynne zawarte w przywieszce w ksztalcie nici (19) sa regularnie oddawane z nos¬ nika z tworzywa w okreslonych, zalozonych gra¬ nicach w potrzebnej ilosci w ciagu ograniczonego okresu, tj. w pierwszych miesiacach stosowania srodka zapobiegajacego ciazy, przy czym dziala¬ nie zapobiegajace ciazy wynika równiez z obec- nosci w srodku zapobiegajacym ciazy udowod¬ nionych jako skuteczne substancji czynnych. Przywieszke (19) mozna jako taka uzywac, zwlasz¬ cza z wszystkimi stosowanymi domacicznie srodka¬ mi zapobiegajacymi ciazy zawierajacymi metal, któ¬ re nadaja sie wedlug zasad sztuki do polaczenia z sródszyjkowym leczniczym nosnikiem substancji czynnej w ksztalcie nitki, np. przez zawiazanie na wezel lub sklejenie albo przyspawanie. Mozna wy¬ mienic w szczególnosci srodki zapobiegajace ciazy, jak sa one znane z opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 533 406 i nr 3 563 235 oraz z opisów patentowych RFN nr 1956 701 i nr 2 207 939. Rozmiary nitki tak sie dobiera, aby nitka siegala wprawdzie do kanalu szyjkowego, lecz nie siegala do pochwy. Ta nitka zawierajaca lecznicze sub¬ stancje czynne ma srednice 0,2—1,0 mm i dlugosci 1,0—5,0 cm. Zawartosc srodka czynnego w nitce wynosi 10—70*/o. Niemetaliczne substancje czynne zawarte w sród- szyjkowej przywieszce w ksztalcie .nitki sa prze¬ waznie zwiazkami o dzialaniu hormonalnym. Na przyklad mozna wymienic — A4-pregnenodion-3,20 (progesteron), d-13-etylo-17a-etynylo-17(3-hydroksy- 40 -gonen-4-on-3 (d-norgestrel) i jego estry, 17w-etyny- lo-19-nortestosteron (norethisteron) i jego estry, 6- -chloro-17-hydroksy-la, 2a-metyleno-pregnadieno- -4,6-dion-3,20 (cyproteron) i jego estry, 3-metoksy- -19-nor-17ia-pregnatrieno-l,3,5/10/-yn-20-ol-17 (me- 45 stranol), 17 nol°-17ia-dionu-3,20, 3-hydroksyestratrien-1,3,5/10/- -on-17 (estron), 17-acetoksy-GP, 7ip-epoksy-la, 2a-me- tyleno-pregneno-4-dion-3,20, 4,6-dwuchloro-17-ace- toksy-16ta-metylo-pregnadieno-4,6-dion-3,20, octan 50 17ia-hydroksy-6 -metylo-pregnadieno-4,6-dionu -3,20 (octan megestrolu), 19-nor-5a-pregnanodion-3,2Q, 30- -hydiroksy-19-nor-5a-pregnano1n-20, 19-narhydroksy- progesteron i jego estry, octan 6-chloro-17-hydro- ksy-pregnadieno-4,6-dionu-3,20 (octan chloromadinó- 55 nu), 15,16a- i 15,16p-metyleno-17J3-hydroksy-18-me- tylo-17w-etynyloesfcren-4-on-3, 17|3-hydroksy-4, an- drosteron-3 (testosteron) i jego estry, 21-hydroksy- -50-pregnanodion-3,2O i jego estry, 17ia-acetoksy-6a- -metyloprogesteron (octan medroksy-progesteronu), 60 10a-pregnadieno-4,6-dion-3,20 (dydrogesteron). Korzystne sa hormony steroidowe o wybitnej sku¬ tecznosci, jak D-norgestrel i progesteron, norethiste¬ ron, octan cyproteronu, norhydroksyprogesteron, 15, 16a- i 15,16p-metyleno-D-norgestrel. •• Niemetaliczne substancje czynne sa równomiernie11 100 167 12 rozproszone na nitce ewentualnie z dodatkiem sub¬ stancji pomocniczych. Substancjami pomocniczymi sa na przyklad srodki powierzchniowoczynne, srod¬ ki przeciwpianowe, solubilizatory i opózniacze re¬ sorpcji, jak dwutlenek krzemu o wysokim rozdrob¬ nieniu i inne. Jako tworzywa do wytwarzania przywieszki (19) zawierajacej lecznicze substancje czynne sluza w szczególnosci znane masy dwuskladnikowe kauczu^ ku silikonowego LTV, wytwarzane sposobem wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 823 218. W szczególnosci nadaja sie takie ma¬ sy, które *skladaja sie 89—91% z liniowego poli- dwumetylosiloksanu zawierajacego maksymalnie 0,5% molowych jednostek metylowinylosiloksanu i z polidwumetylosiloksanu zawierajacego 9—11% wiazan Si-H o ciezarze czasteczkowym 500—1000, które moga zawierac do trzech wiazan Si-H i sa katalizowane platyna lub zwiazkami platyny jak kwas szesciochloroplatynowy (masa elastomerowa I) lab takie, które skladaja sie w 85—89% z poli- dwumetylosiloksanu o maksymalnie 0,5% molo* wych jednostek metylowinylosiloksanowych, z 5— 6% polidwumetylosiloksanu o wiazaniach Si-H, z —10% zywicy polidwumetylosiloksanowej dzia¬ lajacej sieciujaco i wzmacniajaco o maksymalnie 1,2% molowych jednostek metylowinylosiloksano¬ wych, która katalizuje sie kompleksowym zwiaz¬ kiem platynoetanolowym (masa elastomerowa II). Srodek zapobiegajacy ciazy wedlug wynalazku przewyzsza znane srodki zapobiegajace ciazy w dzialaniu dlugotrwalym o tyle, ze daje wyraznie mniejsze prawdopodobienstwo ciazy uzyskane na podstawie metody life-tagle i nie ulega wydzie¬ leniu samoistnemu jak równiez wykazuje w mniej¬ szym stopniu inne dzialania uboczne. Prawdopodobienstwo wydalenia srodka zapobie¬ gajacego ciazy wedlug wynalazku jest nadzwy¬ czaj niewielkie, chociaz przyrzady nie maja zad¬ nych elementów jak podpórki uniemozliwiajace ruch w kierunku ujscia, a ich postac umozliwia zahaczanie w sluzówce macicy ewentualnie mies¬ niach macicy. W przeciwienstwie do domacicznych srodków zapobiegajacych ciazy nie zawierajacych substancji czynnych mo£na zrezygnowac z duzej powierzchni styku przyrzadu i sluzówki macicy bez pogorszenia skutecznosci, gdyz przez dodatek substancji czynnych ewentualnie zestawu takich substancji czynnych osiaga sie polepszona skutecz¬ nosc. . ¦ '*¦ Przez zastosowanie ogólnie znanych, jednakze nie uzywanych dotad tworzyw do wytwarzania domacicznych srodków zapobiegajacych ciazy mo¬ zna sporzadzic na przyklad wybitnie sprawne srodki zapobiegajace ciazy, które przez miesiace, a nawet lata wykazuja dozowanie znajdujacych sie porcji srodków leczniczych czynnych, koniecz¬ ne w odpowiednich granicach do sródmacicznego zapobiegania ciazy. Te srodki do zapobiegania ciazy sa niezaleznie od wielkosci jamy macicy sto¬ sowalne uniwersalnie. Przyrzady sa tak zbudo¬ wane, ze nie wciskaja sie w miesnie macicy ani jej nie przebijaja. Zaleta srodka zapobiegajacego ciazy z przywiesz- ka wedlug wynalazku polega na tym, ze uspoka¬ jajace dzialanie gestagenii dziala korzystnie ha macice (Ufer J. Hormontherapie in der Frauen- heilkunde, Verlag Walter De Gruyter Berlin, 1972, s. 124). Wystepujace podwyzszenie fizjologiczne ruchowosci miesni macicy spowodowane wprowa¬ dzeniem ciala obcego obniza sie. Zmniejsza sie przez to prawdopodobienstwo wczesniejszych usu¬ niec i w zaleznosci od tego równiez liczba nie- . pozadanych zaplodnien. Wylacza sie w ten sposób w istniejacy dotad dla wszystkich domacicznych srod¬ ków zapobiegajacych ciazy szkodliwy skutek wie* kszej ilosci nieudanych prób w pierwszych mie¬ siacach stosowania, tj. mozna pokonac pierwsza faze krytyczna w stosowaniu domacicznych srod- iB ków zapobiegajacych zaplodnieniu. Srodek zapobiegajacy ciazy wedlug wynalazku zawierajacy substancje czynne jest w stosowaniu wygodny do uzycia. Dó stosowania nadaja sie ogólnie znane rurki wprowadzajace (16) o sred- nicy wewnetrznej np. 3,5 mm i grubosci scianki 0,5 mm z polietylenu wysokocisnieniowego lub in¬ nych odpowiednich tworzyw. Srodek zapobiega¬ jacy ciazy wprowadza sie w warunkach aseptycz- nych az do nasady kulki (5) z nitka wskaznikowa (18) zamocowana w uszku (15) i zwiazanym z nia pretem pociagowym i posuwnym (17). Kulka (5) przyrzadu tworzy przy tym zamkniecie kulowe dla jednostki stosowania zlozonej ze srodka za¬ pobiegajacego ciazy i przybornika. Poniewaz krawedz rurki wprowadzajacej jest przykryta, wyklucza sie w stosowaniu zranienia pierwotne. Ostatniemu przeszkadza kulista kon¬ cówka o srednicy 4—5 mm, aby dno macicy bylo przebite przy uzyciu. Uzycie srodka zapobiegaja- cego ciazy jest dla specjalisty latwe do wykona¬ nia. Moze ono przebiegac w warunkach aseptycz- nych bez znieczulenia lub stosowania innych le*- ków lub rozszerzenia kanalu szyjkowego nawet u kobiet, które jeszcze nie rodzily, bez wywola¬ lo nia bólów skurczowych. Przyklad I. Ksztaltka tworzywowa utworzo¬ na wtryskowo z termoplastycznego elastomeru po- lieteroestrowego wg rysunku fig. 1 ma nastepu¬ jace wymiary: dlugosc calkowita 3,6 cm, srednica *5 kulki (5) 4,8 mm, t(6) 1,5 mm, (1), (10—13) 2,8 mm, srednica precika okraglego ' (4) 1,3 mm, (2—3), (7—9) 1,5 mm, dlugosc precika okraglego (3) 0,85 cm, a precika (4) 0,65 cm, dlugosc uszka 4,5 mm, srednica uszka 2,8 mm; ciezar calkowity ksztalt- 50 ki tworzywowej 220 mg. Powierzchnie kulki ksztaltki tworzywowej gal¬ wanizuje sie przy pomocy podkladu reagujacego czesciowo i wybiórczo miedzia i niklem. Kulki (5), (6), <10), (11), (12), (13) powleka sie galwani- w cznie niklem (grubosc warstwy lOOjjim), a kulki (5), (11), (13) dodatkowo miedzia (grubosc warstwy 100 (xm). Przyklad II. Z termoplastycznego tworzywa wywodzacego sie z polietylenu, który zawiera gru- w py karboksylowe przylaczone przez kopolimeryza- cje do czasteczki lancuchowej polimeru i jest usiecjpwany jonami sodu, formuje sie ksztaltki o wymiarach podanych w przykladzie I. Kulki (5-M), . (10—13) ksztaltki tworzywowej miedziuje sie clre- W micznie powierzchniowo z. zastosowaniem podklar 26 40 46 50 5513 100 16T 14 du reagujacego zawierajacego zelazo o wysokim rozdrobnieniu {grubosc warstwy : okolo 0,5 fxm). Na warstwe miedzi stracona chemicznie nagalwa- nizowuje sie nikiel {grubosc warstwy: 80 [im). ' Kulki (5), i(ll), (13) powleka sie dodatkowo mie- 5 dzia galwanicznie (grubosc warstwy : 60 ^m). Przyklad III. 75,0 g drobnego granulatu ter¬ moplastycznego elastomeru polieterowoestrowego na podstawie tereftalanu miesza sie równomiernie z 12,5 g pylu miedzianego o wysokim rozdrobnieniu 10 i 12,5 g pylu niklowego o wysokim rozdrobnieniu. Z mieszaniny formuje sie srodki zapobiegajace ciazy o wymiarach podanych w przykladzie I. Przyklad IV. 60,0 g katalizowanej miesza¬ niny dwuskladnikowej kauczuku silikonowego ty- 15 pu wulkanizujacego w niskiej temperaturze (LTV) miesza sie z 40,0 g dwutlenku krzemu o wysokim z rozdrobnieniu. Z mieszaniny zawiesiny wytwarza sie ksztaltki tworzywowe o wymiarach podanych w przykladzie I przez jednogodzinna wulkaniza- 20 cje uformowanej masy w temperaturze 110°C. Ksztaltki tworzywowe, jak opisano w przykladzie II, powleka sie czesciowo i wybiórczo galwanicz¬ nie na powierzchni miedzia i niklem. Przyklad V. Domaciczny srodek zapobiega- 25 jacy ciazy, który na powierzchni zawiera czescio¬ wo i w uporzadkowaniu wybiórczym miedz i sre¬ bro wytwarza sie nastepujaco: Z polietylenu wy¬ sokocisnieniowego formuje sie ksztaltki tworzy¬ wowe o rzucie poziomym podanym na rysunku 30 fig. 1 i nastepujacych wymiarach : dlugosc cal¬ kowita 3,4 cm, srednica kulki (5) 4,6 mm, (6) mm, (1), (10—13) 2,6 mm, srednica preta okraglego (4) 1,2 mm, <2—3), (7—9) 1,6 mm, dlugosc preta okra¬ glego i(3) 0,9 cm, (4) 0,7 cm, dlugosc uszka 4,5 mm, 35 srednica uszka 2,6 mm. Na kuliscie uksztaltowa¬ ne czesci (5—6) i (10—13) ksztaltki tworzywowej straca sie redukcyjnie srebro (grubosc warstwy okolo 1 \im). Na te warstwe srebra nagalwanizo- wuje sie miedz (grubosc warstwy okolo 90 ^m), 40 powierzchnie kulek (5), (11) i (13) powleka sie dodatkowo srebrem galwanicznie (grubosc warstwy 70 fim)*. . Przyklad VI. Z termoplastycznego elastome¬ ru polieterowoestrowego na podstawie tereftala- 45 nu wykonuje sie metoda wtryskowa ksztaltki two¬ rzywowe o wymiarach podanych w przykladzie V i o ksztalcie wedlug rys. fig. 1. Czesciowa, powloke metaliczna ksztaltek tworzywowych, skla¬ dajaca sie z miedzi i srebra w uporzadkowaniu 50 wybiórczym nanosi sie jak podano w przykladzie II przy uzyciu podloza reaktywnego i nastepne galwanizowanie. Powleka sie przy tym kulki (5—6) i (10—13) warstwa miedzi o grubosci 100 [im, zas kulki (5), (11) i ((13) dodatkowo powleka sie war- 55 stwa srebra o grubosci 75 \im nalozona na war¬ stwe miedzi o grubosci 100 firn. Przyklad VII. Ksztaltki tworzywowe z ter¬ moplastycznych elastomerów polieteroestrowych na podstawie tereftalanu o rzucie poziomym po- 60 danym na rysunku 1. i wymiarach z przykladu I powleka sie na czesciach kulistych (6), (10) i (12) ksztaltki tworzywowej po naniesieniu przewodza¬ cym lakierem srebrnym o grubosci warstwy 10 \im niklem (grubosc warstwy 90 i^m), a na kulach 05 (5), (11) i (13) równiez na warstwe lakieru srebra przewodzacego o grubosci okolo 10 \im srebrem (grubosc warstwy 80 ]im) galwanicznie. Przyklad VIII. 35,0 g d-13-etylo-17:a-etynylo- 17|3-hydroksy-gonen-4-onu-3 o wymiarach ziarn po¬ nizej mikrona i 5 g siarczanu baru silnie rozdrob¬ nionego miesza sie równomiernie z 600 g poliety¬ lenu o niskiej gestosci subtelnie rozdrobnionego (wielkosc ziaren okolo 500 jxm). Z mieszaniny formuje sie stosowane domacicznie srodki zapo¬ biegajace ciazy o rzucie poziomym podanym na rysunku 1 i o wymiarach podanych w przykladzie V. Przyklad IX. 30,0 g d-13-etylo-17 17(3-hydroksy-gonen-4-onu-3 (d-norgestroil) wrabia sie do mieszaniny skladajacej sie z 5,0 g siarczanu baru silnie rozdrobnionego, 20,0 g dwutlenku krze¬ mu silnie rozdrobnionego i 45,0 g masy dwusklad¬ nikowej kauczuku silikonowego LTV zawierajacej katalizator. Zawiesine sie ksztaltuje i wulkanizuje w ciagu 1 godziny w temperaturze 110°C, otrzy¬ mujac ksztaltki tworzywowe w rzucie poziomym wedlug rysunku 1 i wymiarach z przykladu I za¬ wierajace d-norgestrel. Przyklad X. Z mieszaniny zlozonej z 50,0 g progesteronu o wymiarach ziaren ponizej mikro¬ na i 49,1 g cukru mlekowego z dodatkiem srodka poslizgowego wyprasowuje sie wypnasfci o sred¬ nicy 2 mm o promieniu wypuklosci równym 3 mm. Wypraski z progesteronu wprowadza sie jako rdze¬ nie do czesci kulistych (5) i (10—13) domacicznego srodka zapobiegajacego ciazy, którego bryla pod¬ stawowa i wyimiaxy sa pokazane na rysunku 1 i opisane w przykladzie V i sa wytworzone z mie¬ szaniny zlozonej z 5,0 g siarczanu baru, 35,0 g dwu¬ tlenku krzemu simie rozdrobnionego i 600 g masy dwuskladnikowej kauczuku silikonowego LTV za¬ wierajacej katalizator przez jednogodzinna wulka¬ nizacje w temperaturze 100°C w polaczeniu do rozformowania. Przyklad XI. Jednorodna mieszanine zlozo¬ na z 40,0 g octanu 6-chloro-17-hydroksy-lia, 2a- metyleno-pregnadieno-4,6-dionu-3,20, 59,8 g cukru * mlekowego i 0,2 g mieszaniny srodka poslizgowego wypTasowuje sie na wypraski (o srednicy 2 mm i promieniu wypuklosci równym 3 mm). Te wy¬ praski wprowadza sie jako rdzenie do kulek (5) i (10^13) stosowanego domacicznie srodka zapo¬ biegajacego ciazy, którego bryla podstawowa po¬ kazana jest na rysunku 1 i którego wymiary sa podane w przykladzie V i który wytwarza sie z polietylenu o niskiej gestosci z dodatkiem 5^/o siarczanu baru. Przyklad XII. Z mieszaniny opisanej w przykladzie IX przez uformowanie i dwugodzinna wulkanizacje w temperaturze 100°C wytwarza sie ksztaltki tworzywowe zawierajace lecznicze sub¬ stancje czynne, z których przez nastepujace jedna po drugiej ekstrakcje po 10 ml 96 procentowego etanolu w ciagu 90 minut, 70, 60, 30 i 10 procen¬ towym etanolem w ciagu 30 minut wytwarza sie stosowane domacicznie srodki zapobiegajace ciazy z rdzeniem ksztaltki tworzywowej wzbogaconym w d-norgestrel. Przyklad XIII. 50,0 g enantanu 17a-etynylo-100 167 16 19-nortestosteronu miesza sie równomiernie z 10,0 g dwutlenku krzemu silnie rozdrobnionego, 5,0 g siarczanu baru i 35,0 g masy dwuskladnikowej kauczuku silikonowego LTV zawierajacej kataliza¬ tor. Mieszanine formuje sie na bryle podstawowa 5 uformowana wedlug Y o srednicy preta równej 1 mm i o calkowitej dlugosci 3 cm, wulkanizuje sie w ciagu 10 godzin w temperaturze 60°C, która to bryla sluzy jako rdzen domacicznego srodka zapobiegajacego ciazy o rzucie poziomym wedlug 10 rysunku 1. Te bryle podstawowa zawierajaca leczniczy srodek czynny otacza sie polietylenem o niskiej gestosci w ten sposób, ze otrzymuje sie srodki zapobiegajace ciazy o wymiarach podanych w przykladzieV. 15 Przyklad XIV. 30,0 g d-13-etylo-17a-etynylo- -170-hydroksy-gonen-4-onu-3 miesza sie z 10,0 g siarczanu baru i 60,0 g kopolimeru polietylenu z octanem winylu subtelnie rozdrobnionego i ka^taltuje sie w bryle podstawowa uksztaltowa- 20 na podobnie do Y o srednicy preta równej 1 mm i calkowitej dlugosci 3 cm. Te bryle podstawowa zawierajaca lecznicze substancje czynne otacza sie mieszanina skladajaca sie z 45,0 g dwutlenku krzemu silnie rozdrobnionego, 10,0 g siarczanu 25 baru i 45,0 g dwuskladnikowej masy kauczuku silikonowego zawierajacej katalizator do wymia¬ rów z przykladu I przy rzucie poziomym wedlug rysunku 1, wulkanizuje sie przez jednogodzinne ogrzewanie w temperaturze 100°C. 30 Przyklad XV. Ksztaltka tworzywowa wtry- snieta z termoplastycznego elastomeru polietero- estrowego na podstawie tereftalanu o rzucie po¬ ziomym przedstawionym na rysunku 1 ma naste¬ pujace wymiary: dlugosc calkowita 3,6 cm, sred- 35 nica kulek (5) 4,8 mm, (6) 1,5 mm, (1), (10—13) 2,8 mm, srednica preta okraglego (4) 1,3 mm, (2—3), (7—9) 1,5 mm. Dlugosc sztabek okraglych (3) ewen¬ tualnie (4) 0,85 cm ewentualnie* 0,65 cm, dlugosc uszka 4,5 mm, srednica uszka 2,8 mm; waga cal- 40 kowita ksztaltki tworzywowej: 220 mg. Po¬ wierzchnie kulek ksztaltki tworzywowej galwani¬ zuje sie przy uzyciu podkladu reaktywnego czes¬ ciowo i wybiórczo miedzia i srebrem. Kulki (5), (6), (10), (11), (12), (13) powleka sie galwanicznie sre- 45 brem (grubosc warstwy 100 jim), a kulki (6), (10, (12) dodatkowo miedzia {grubosc warstwy 100 (xm). Przyklad XVI. Z termoplastycznego mate¬ rialu tworzywowego wywodzacego sie od poliety¬ lenu, który na drodze kopolimeryzacji zawiera 50 grupy karboksylowe przylaczone do czasteczki lancuchowej polimeru i jest sieciowany jonami sodu, formuje sie ksztaltki tworzywowe o rozmia¬ rach podanych w przykladzie I. Kulki (5—6), (10—13) ksztaltki tworzywowej miedziuje sie p 55 wierzchniowo na drodze chemicznej z zastosowa¬ niem zelaza silnie rozdrobnionego zawierajacego podklad reaktywny (grubosc warstwy: okolo 0,5 (mm). Na warstwe miedzi stracona chemicznie na- galwanizowuje sie srebro (grubosc warstwy: 60 80 ym). Kulki (6), (10), ,(12) dodatkowo powleka sie miedzia galwanicznie (grubosc warstwy: 80 \vm). PirzykLad XVII. 75*0 g termoplastycznego ela¬ stomeru polieteroestrowego na* podstawie terefta¬ lanu istniejacego jako granulat o subtelnym roz- 65 drobnieniu miesza sie równomiernie z 12,5 g pylu miedzianego silnie rozdrobnionego i 12,5 g pylu srebrowego silnie rozdrobnionego. Z mieszaniny formuje sie srodki zapobiegajace ciazy o rozmia¬ rach podanych w przykladzie I. Przyklad XVIII. 60,0 g mieszaniny dwu¬ skladnikowej kauczuku silikonowego typu wulka¬ nizujacego w niskiej temperaturze (LTV) miesza sie z 40,0 dwutlenku krzemu silnie rozdrobnione¬ go. Z zawiesiny wytwarza sie ksztaltki tworzywo¬ we o wymiarach podanych w przykladzie I prze2 jednogodzinna wulkanizacje uformowanej masy w temperaturze 110°C. Ksztaltki tworzywowe powle¬ ka sie galwanicznie, czesciowo lub wybiórczo na powierzchni miedzia i srebrem jak opisano w przykladzie II. * Przyklad XIX. Domaciczny srodek zapobie¬ gajacy ciazy, który zawiera na powierzchni czes¬ ciowo lub w uporzadkowaniu wybiórczym miedz i srebro, wytwarza sie w sposób nastepujacy: z polietylenu o niskiej gestosci formuje sie ksztaltki tworzywowe o rzucie poziomym podanym na rysunku 1 i nastepujacych rozmiarach .szcze¬ gólowych: dlugosc calkowita 3,4 cm, srednica ku¬ lek (5) 4,6 mm, (6) 1,6 mm, (1), (10—13) 2,6 mm, srednica preta okraglego (4) 1,2 mm, i(2—3), (7—9) 1,6 mm, dlugosc sztabek okraglych (3) 0,9 cm, <4) 0,7 cm, dlugosc uszka 4,5 mm, srednica uszka 2,6 mm. Na czesciach ksztaltki tworzywowej ufor¬ mowanych kuliscie X5—6 i (10—13) aktywuje sie powierzchnie tworzywa roztworem jonotwórczym palladu. Na te powierzchnie aktywowana straca sie chemicznie miedz o grubosci warstwy od okolo 1 do 2 {im. Nastepnie wedlug przyjetych metod straca sie elektrolitycznie na tym srebro grubosci okolo 8 |xm, a na kulkach (6), (10) i (12) dodatkowo miedz o grubosci 100 firn. Przyklad XX. Z termoplastycznego elasto¬ meru polieteroestrowego na podstawie tereftalanu wtryskuje sie ksztaltki tworzywowe o rozmiarach podanych w przykladzie V i rzucie poziomym na¬ rysowanym na rysunku 1. Czesciowa powloke me¬ taliczna ksztaltek tworzywowych, skladajaca sie z miedzi i srebra w uporzadkowaniu wybiórczym straca sie chemicznie i elektrolitycznie, jak opi¬ sano w przykladzie XIX na powierzchnie kulek (5—6) i (10—13) aktywowane za pomoca jonotwór- czego roztworu palladu. Warstwa srebra stracona elektrolitycznie ma warstwe o grubosci okolo 90 [xm, warstwa miedzi stracona elektrolitycznie okolo 60 \im. Przyklad XXI. Czesciowo metalizowane ksztaltki tworzywowe z termoplastycznego elasto¬ meru polieteroestrowego na podstawie tereftalanu miedzia i srebrem w uporzadkowaniu wybiórczym o rzucie poziomym podanym na rysunku 1 mie¬ dziuje sie chemicznie jonotwórczym roztworem palladu po uaktywnieniu powierzchni tworzywa (grubosc warstwy okolo 1 do 2 \im). Potem straca sie elektrolitycznie jedno po drugim 100 [im sre^ bra i 80 |nm miedzi. Przy uzyciu odpowiedniego lakieru pokrywajacego * usuwa sie w procesie dwustopniowym pokrycie metaliczne* wszystkich pretów okraglych, fragmentu koncowego (14)17 i kulki centralnej i(l), metalizowanie kulek (5), (11) i (13) utrzymuje sie calkowicie, a, kulek (6), (10) i (12) z wyjaitikiieim iwarstwy miedzi 80 \vm. Przyklad XXII. Zarabia sie 30,0 g D-13- -etylo-17a^etyn^lo-17p-hydiroksy-gonen-4-onu-3 (D- -norgestrel) o rozdrobnieniu ponizej mikrona i 70,0 g masy dwuskladnikowej kauczuku siliko¬ nowego LTV zawierajacej pecherzyków powietrza. Zawiesine formuje sie w nitki tloczac przez dysze i wulka¬ nizuje przez dwugodzinne ogrzewanie w tempera¬ turze 100°C. Otrzymuje sie nitke o srednicy 0,5 mm, która sie tnie na odcinki dlugosci 4 cm, przy czyim po przywiazaniu do domacicznegó srodka zapobie¬ gajacego ciazy wedlug rysunku 1 zatrzymuje jesz¬ cze wolny odcinek dlugosci 2 cm. Nitke razem ze srodkiem zapobiegajacym ciazy sterylizuje sie w parze wodnej nasyconej w ciagu 30 minut i ste¬ rylnie pakuje. Przyklad XXIII. Podobnie do przykladu XXII wytwarza sie nitke o tych samych rozmia¬ rach, która zawiera 25 procent 17j3-acetoksy-17 -etynylo-estren-4-on-3 (octan norethisteronu) jako wybitnie skuteczny hormon steroidowy. Przyklad XXIV. Nitke . sródszyjkowa Wy¬ twarza sie przy zastosowaniu 40 czesci wagowych progesteronu subtelnie rozdrobnionego ponizej mikrona, który sie miesza z 60 czesciami wagowy¬ mi dwuskladnikowej masy kauczuku silikonowego LTV zawierajacego katalizator (masa elastomeru II), przez uformowanie zawiesiny progesteronu i nastepne jednogodzinne ogrzewanie w tempera¬ turze 100°C. Nitka ma dlugosc 2,5 cm i srednice 0,5 mm. Przyklad XXV. Podobnie do przykladu XXII wytwarza sie nitke o tej samej dlugosci, jednakze o srednicy 0,4 mm, która zawiera 30 procent 17 jako wybitnie skuteczny hormon steroidowy (nor- hydroksyprogesteron). PL PL PL PL PL