BE899443A

BE899443A - Werkwijze voor het behandelen van koper en voor het toepassen van het aldus behandeld koper.

Info

Publication number: BE899443A
Application number: BE0/212782A
Authority: BE
Original assignee: Achter Pieter Paul Van
Priority date: 1984-04-17
Filing date: 1984-04-17
Publication date: 1984-08-16
Also published as: EP0161696A3; EP0161696A2; US4591394A

Abstract

Werkwijze voor het behandelen van koper dat bestemd is voor het vervaardigen van een diep te trekken of te forceren bimetaalplaat uit een laag koper en een laag chroom-nikkel-staal, waarbij men aan een bad vloeibaar koper een korrelgroeiremmend bestanddeel toevoegt, dat bij voorkeur gevormd wordt uit boor, zirconium en/of titanium.

Description


   <Desc/Clms Page number 1> 
 ten name van 
Pieter-Paul Van Achter voor : 
Werkwijze voor het behandelen van koper en voor het toepassen van het aldus behandeld koper". 

 <Desc/Clms Page number 2> 

 



   De uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het behandelen van koper dat bestemd is voor het vervaardigen van een bimetaalplaat die bestaat uit twee lagen van verschillende metalen, waarbij het ene metaal koper is en het andere metaal bij voorkeur chroom-nikkel-staal is. 



   Een dergelijke bimetaalplaat kan bekomen worden door een koperplaat en een andere metalen plaat, die dus bij voorkeur van chroom-nikkel-staal is, door walsen of explosieplattering tegen elkaar aan te drukken tot het vormen van een zeer hechte binding. 



   Deze bewerkingen hebben echter als gevolg dat het aldus bekomen bimetaal een zodanige hardheid en brosheid bereikt heeft dat voor een verdere verwerking ervan, zoals dieptrekken of forceren, een voorafgaandelijke uitgloeiing vereist is. 



   De meest geschikte uitgloeiingstemperatuur voor chroom-nikkel-staal ligt meestal op minstens   950 C.   



   Bij het uitgloeien op een dergelijke temperatuur treedt echter een sterke korrelgroei op in het koper, hetgeen bij een verdere vormgeving, zoals diepduwen, aanleiding geeft tot het zogenoemde"sinaasappelhuideffekt". 



   Dit fenomeen heeft als gevolg dat een dergelijk bimetaal ongeschikt is voor een verdere vormgeving. 



   Dit is dan ook de reden waarom tot nog toe steeds gebruik gemaakt wordt van een tussenlaag, zoals zilver of aluminium, die vervat is tussen de koperlaag en het chroomnikkelstaal voor het aan elkaar hechten van de koperlaag met het chroom-nikkel-staal. 

 <Desc/Clms Page number 3> 

 



   Een dergelijke werkwijze biedt nochtans meestal het nadeel dat de hechting onvoldoende is bij een verdere vormgeving. Ook betreft het hier een eerder dure oplossing, vooral indien gebruik gemaakt wordt van een zilveren tussenlaag. 



   Een andere oplossing bestaat erin een chroom-nikkel-staal plaat galvanisch te verkoperen. Dit heeft nochtans als bijzonder groot nadeel dat de koperlaag beperkt blijft tot enkele microns en bijgevolg een relatief slechte warmtegeleiding bekomen wordt, die van bijzonder belang is voor kookpannen en dergelijke. 



   De uitvinding heeft dus hoofdzakelijk tot doel aan deze verschillende nadelen te verhelpen en een werkwijze voor te stellen die toelaat een bimetaalplaat te vervaardigen waarbij een koperen laag van willekeurige dikte rechtstreeks, op een zeer hechte manier, bevestigd is op een andere metalen plaat die bij voorkeur uit chroom-nikkel-staal is. 



   Tot dit doel voegt men, volgens de uitvinding, aan een bad vloeibaar koper minstens een korrelgroeiremmend bestanddeel toe. 



   In een bijzondere uitvoeringsvorm van de uitvinding wordt dit korrelgroeiremmend bestanddeel in vaste toestand, onder vorm van een moederlegering met koper, aan het vloeibaar bad toegevoegd. 



   In een meer bijzondere uitvoeringsvorm van de uitvinding maakt men gebruik van een korrelgroeiremmend bestanddeel dat, al of niet in combinatie met aluminium, boor, zirconium en/of titanium bevat. 



   In een voorkeursuitvoeringsvorm van de uitvinding maakt men een koperlegering klaar met nagenoeg volgende samenstelling : 99,58 gew. % Cu, 0,40 gew. % Al en 0,02 gew. % B. 



   De uitvinding heeft eveneens betrekking op de werkwijze voor het bewerken van de hierboven beschreven bimetaalplaat, welke werkwijze gekenmerkt is door het 

 <Desc/Clms Page number 4> 

 feit dat deze bimetaalplaat uitgegloeid wordt op een temperatuur begrepen tussen   800 C   en   1100 C,   en bij voorkeur van de orde van grootte van 950 à   1000 C,   dat men vervolgens de aldus uitgegloeide bimetaalplaat onderwerpt aan een dieptrek-of forceerbewerking tot het vormen van een bij voorkeur hol voorwerp, zoals kookpannen en dergelijke. 



   Tenslotte, heeft de uitvinding nog betrekking op de aldus bekomen bimetaalplaat en het voorwerp dat vervaardigd is bij middel van deze plaat. 



   Andere bijzonderheden en voordelen van de uitvinding zullen blijken uit de hierna volgende beschrijving van enkele specifieke uitvoeringsvormen van een werkwijze, volgens de uitvinding, voor het behandelen van koper dat bestemd is voor het vervaardigen van een bimetaalplaat, van een werkwijze voor het bewerken van deze bimetaalplaat alsook van enkele specifieke samenstellingen van het aldus behandeld koper. 



   Deze beschrijving wordt enkel als voorbeeld gegeven en beperkt de uitvinding niet ; de hierna gebruikte verwijzingscijfers hebben betrekking op de hierbij gevoegde figuur die een schematische voorstelling is van een korrelstructuur van volgens de uitvinding behandeld koper. 



   De werkwijze volgens de uitvinding voor het behandelen van koper dat bestemd is voor het vervaardigen van een bimetaalplaat die, enerzijds, bestaat uit een laag koper en, anderzijds, uit een ander metaal dat bij voorkeur chroom-nikkelstaal is, bestaat erin aan een bad vloeibaar koper minstens één korrelgroeiremmend, ook nog genoemd korrelverfijnend bestanddeel toe te voegen. 



   Praktisch wordt dit bestanddeel bij voorkeur in vaste toestand, onder vorm van een moederlegering met koper, aan het bad vloeibaar koper toegevoegd. 



   Doelmatig maakt men gebruik van een korrelgroeiremmend bestanddeel dat, al of niet in combinatie met aluminium, boor, zirconium en/of titanium bevat. 



   Indien boor in combinatie met 

 <Desc/Clms Page number 5> 

 aluminium toegevoegd wordt, kan de hoeveelheid boor begrepen zijn tussen 0,01 en 0,1 gew. %, bij voorkeur tussen 0, 015 en 0,05 gew. 



  %, terwijl de hoeveelheid aluminium meestal begrepen is tussen 0,1 en 1 gew. %, bij voorkeur tussen 0,15 en 0,6 gew. %. 



   Indien gebruik gemaakt wordt van zirconium of titanium is de toevoeging van aluminium niet noodzakelijk en kan men zich bijvoorbeeld beperken tot een hoeveelheid van 0,1 tot 0,5 gew. % zirconium. 



   Bij het gebruik van een kopermoederlegering gaat men uit van een samenstelling die nagenoeg begrepen kan zijn tussen 0,5 en 2 gew. % boor, bij voorkeur tussen 1,5 en 2 % boor. 
 EMI5.1 
 



  De aluminium kan eventueel in deze moederlegering ingewerkt worden of kan afzonderlijk tot het bad vloeibaar koper toegevoegd worden. 



   Indien gebruik gemaakt wordt van zirconium als korrelgroeiremmend bestanddeel, dan kan eventueel uitgegaan worden van een moederlegering welke tussen 5 en 15 % zirconium bevat. 



   Vastgesteld werd dat indien gebruik gemaakt wordt van een dergelijke moederlegering een zeer homogene verdeling van het korrelgroeiremmend bestanddeel in het bad vloeibaar koper bekomen wordt en dit zonder dat bijkomende maatregelen vereist zijn. 



   Uit bijgevoegde figuur van de gietstruktuur van koper waaraan boor en aluminium toegevoegd werden als korrelgroeiremmend bestanddeel kan men afleiden dat zich precipitaten   1,   die rijk zijn aan aluminiumboride, gevormd hebben langs de grenzen van nagenoeg al de koperkorrels 2. 



   Deze precipitaten vormen hoofdzakelijk een skeletvormig fijn netwerk dat zich over de volledige kopermassa verdeelt en in zekere zin de koperkorrels onderling afzondert om aldus de groei ervan te verhinderen tijdens het uitgloeien. 

 <Desc/Clms Page number 6> 

 



   De precipitaten bestaan in feite uit zeer harde en stabiele insluitsels waarvan de dikte meestal varieert tussen 1 à 3 micron, terwijl de grootte van de korrels 2 meestal varieert tussen 90 en 150 micron. 



   Het aldus bekomen koper dat, hetzij een legering vormt met boor en aluminium, hetzij met zirconium, hetzij nog met titanium, stolt onder vorm van een prismavormige gieteling die dan met een plaat uit roestvrij staal, meer bepaald chroom-nikkel-staal, tot een bimetaal verwerkt wordt. 



   Dit gebeurt volgens op zichzelf bekende werkwijzen, zoals hierboven reeds beschreven werd, zoals walsen of explosieplattering, zodanig dat het koper en het roestvrij staal een zeer intieme en hechte binding vormen tussen hun contactoppervlakken. 



  De totale en relatieve dikte van beide metaallagen varieert naargelang de gewenste toepassing van het aldus bekomen bimetaal. 



   Een van de belangrijkste toepassingen is het vormen van kookpannen door dieptrekken of forceren. 



   In een dergelijk geval gaat men meestal uit van een bimetaal met een totale dikte van 2 à 2,5 mm, waarin de dikteverhouding tussen de laag roestvrij staal en de laag koper varieert tussen 4 en 9. 



   Typische samenstellingen zijn bijvoorbeeld 18/10 koper en 2/10 chroom-nikkel-staal, alsook 16/10 koper en 4/10 chroom-nikkel-staal. 



   Aangezien de bewerkingen, die geleid hebben tot het vormen van dit bimetaal, als gevolg hebben dat de samenstellende metaallagen een zodanige hardheid bereikt hebben dat dit bimetaal niet onmiddellijk geschikt is voor dieptrekken of forceren, zijn een voorafgaandelijke op zichzelf bekende uitgloeiing en afschrikking vereist, welke als doel hebben de inwendige spanningen in het metaal en de hardheid ervan in voldoende mate te verminderen. 



   De uitgloeitemperatuur is meestal begrepen tussen 800 en   1100  C   en is bij voorkeur van de orde van grootte van 9500 à   1000      C   voor chroom-nikkel-staal. 

 <Desc/Clms Page number 7> 

 



   Zoals hierboven reeds vermeld werd, heeft een dergelijke uitgloeibewerking van klassiek koper als gevolg dat de korrels van dit koper zullen aangroeien tot relatief grote afmetingen, tussen 500 en 1000 micron. 



   Deze koperlaag zal aldus bij 
 EMI7.1 
 dieptrekken en forceren het hierboven reeds aangehaalde"sinaasappelhuideffekt"vertonen en zelfs in sommige gevallen alle elasticiteitsei- genschappen verliezen. 



   Op een onverwachte wijze werd echter, volgens de uitvinding, vastgesteld dat door de aanwezigheid van dit korrelgroeiremmend bestanddeel het hierboven genoemd netwerk 1 rond de koperkorrels 2 de aangroei van deze laatste in dermate belemmerd en zelfs verhinderd wordt dat de bimetaalplaat, na uitgloeien, zonder specifieke voorzorgen, diepgetrokken en geforceerd kan worden tot het vormen van holle voorwerpen, zoals kookpannen en dergelijke. 



   Aangenomen mag worden dat de belangrijkheid van dit remmend effekt afhankelijk is van de relatieve concentratie van de hoeveelheid korrelgroeiremmend bestanddeel, meer bepaald van de graad van verdeeldheid, dichtheid en stabiliteit van het genoemd netwerk. 



   Bij de rekristallisatie van het koper door koudvervorming en verwarming of door warmvervorming zullen de insluitsels, indien ze zeer fijn, homogeen en talrijk verspreid zijn in de kopermassa, de grootte van de gekristalliseerde koperkorrels beperken en beperkt houden ook bij verdere uitgloeien op hoge temperatuur, b. v.   1000 C.   



   Zo werd vastgesteld dat goede resultaten bekomen worden indien de relatieve concentratie van het korrelgroeiremmend bestanddeel begrepen is tussen de hierboven reeds vermelde grenzen. 



   Ook dient vermeld te worden dat het van belang is dat het korrelgroeiremmend bestanddeel stabiel is tot boven de uitgloeitemperatuur, waaraan het bimetaal onderworpen 

 <Desc/Clms Page number 8> 

 wordt, zodanig dat het op deze temperatuur de korreigroei kan belemmeren. 



   Ter illustratie van de uitvinding worden hierna enkele specifieke uitvoeringsvormen van de werkwijze volgens de uitvinding beschreven. 



  Voorbeeld   l.   



  Het gebruikte korrelgroeiremmend bestanddeel wordt gevormd door boor dat, in aanwezigheid van aluminium, op hoge temperatuur stabiel aluminiumboride vormt. 



   Aldus werd volgende legering samengesteld : in gew. % : 99,45 % koper + 0,05 % boor + 0,5 % aluminium. 



   Na stollen wordt het gegoten stuk koudgewalst op kamertemperatuur met een diktereduktie van 11,5 mm oorspronkelijk tot 2,2 mm. 



   Stalen van de aldus gewalste 
 EMI8.1 
 plaat worden zacht gegloeid op 1000  C gedurende respectievelijk 3 minuten, 5 minuten en 8 minuten, en nadien afgeschrikt in water. 



   Eén enkel monster, met een gloeitijd van 5 minuten, wordt handgeplooid over   90 C.   



   Met behulp van een lichtmikroskoop wordt de struktuur bepaald van een gietmonster en van de gewalste en de warmte behandelde monsters. 



   De korrelgrootte wordt bepaald met behulp van de ASTM vergelijkingsmethode (voor een gewalst monster in dwarsdoorsnede, evenwijdig met de walsrichting"W. R."). 



   Als hardheidswaarde wordt 
 EMI8.2 
 de RockwellF-hardheid (HRF) genomen. 



   Met behulp van een mikrosonde wordt de aard en de verdeling van de filmvormende faze onderzocht. 



   Tenslotte, wordt door mikroanalyse de samenstelling van het netwerk onderzocht en blijkt dat dit rijk is aan boor en aluminium. 



   De resultaten van deze test worden samengevat in de hierna volgende tabel I. 

 <Desc/Clms Page number 9> 

 TABEL1 
 EMI9.1 
 
<tb> 
<tb> Behandeling <SEP> Korrelverdeling <SEP> Korrelgrootte <SEP> D <SEP> Hardheid <SEP> HRF <SEP> Precipitaatverdeling
<tb> (am) <SEP> (precipitaatgrootte <SEP> d <SEP> tum))
<tb> Gieteling <SEP> gelijkassige, <SEP> onregel-120 <SEP> Precipitaten <SEP> vooral <SEP> langs <SEP> de <SEP> kor
<tb> matige <SEP> korrels <SEP> reigrenzen <SEP> als <SEP> een <SEP> netwerk <SEP> ;
<tb> hier <SEP> en <SEP> daar <SEP> een <SEP> hoekig <SEP> precipitaat <SEP> in <SEP> de <SEP> korrel.
<tb> d <SEP> = <SEP> 1 <SEP> à <SEP> 3 <SEP>  m
<tb> Koudgewalst <SEP> langgerekte, <SEP> vervormd <SEP> evenwijdig <SEP> aan <SEP> 97 <SEP> + <SEP> 1 <SEP> Precipitaten <SEP> vooral <SEP> langs <SEP> de
<tb> (KW) <SEP> korrels <SEP> WR <SEP> :

   <SEP> 300 <SEP> 1000 <SEP> korrelgrenzen <SEP> meer <SEP> verspreid
<tb> loodrecht <SEP> op <SEP> na <SEP> vervorming.
<tb> 



  WR <SEP> : <SEP> 60 <SEP> d <SEP> = <SEP> 1 <SEP> à <SEP> 3 <SEP>  m
<tb> KW <SEP> + <SEP> 10000e <SEP> 3'rekristallisatie <SEP> : <SEP> 90 <SEP> 39 <SEP> + <SEP> 10 <SEP> De <SEP> meeste <SEP> precipitaten <SEP> zitten
<tb> gelijkassige <SEP> hoekige <SEP> nog <SEP> langs <SEP> de <SEP> korrelgrenzen,
<tb> korrels <SEP> en <SEP> belemmeren <SEP> verdere <SEP> korreltweelingen <SEP> tweelingen <SEP> groei.
<tb> 



  KW <SEP> + <SEP> 1000 <SEP>  C <SEP> 5'120 <SEP> 30 <SEP> + <SEP> 10 <SEP> Hier <SEP> en <SEP> daar <SEP> een <SEP> rij <SEP> van <SEP> preciKW <SEP> + <SEP> 1000 <SEP> 0 <SEP> e <SEP> 8'150 <SEP> 29 <SEP> + <SEP> 7 <SEP> pitaten <SEP> in <SEP> de <SEP> korrel <SEP> waar <SEP> voor
<tb> rekristallisatie <SEP> de <SEP> korrelgrens
<tb> zich <SEP> bevond. <SEP> d <SEP> * <SEP> 1 <SEP> à <SEP> 3 <SEP> jLm
<tb> KW <SEP> + <SEP> 1000  <SEP> C <SEP> 5'-gelijkassige <SEP> hoekige <SEP> 120 <SEP> 48+ <SEP> 2 <SEP> idem <SEP> 
<tb> korrels
<tb> - <SEP> tweelingen <SEP> 
<tb> - <SEP> geen <SEP> scheuren
<tb> 
 

 <Desc/Clms Page number 10> 

 
Uit deze resultaten blijkt dat het netwerk dat neergeslagen is op de grenzen van de koperkorrels hoofdzakelijk bestaat uit boor en aluminium en effektief is om de korrelgroei in koper, op hoge temperatuur, te beperken. 



   Ook blijkt de aldus koudgewalste en uitgegloeide legering op   10000C   zonder problemen plooibaar te zijn. 



   Tenslotte kan men stellen dat de hardheid van deze legering vergelijkbaar is met de hardheid van koper zonder boor en aluminium toevoeging. 



  Voorbeeld 2. 



  Een koper-aluminium-boor legering met volgende samenstelling wordt klaargemaakt : 99, 58 % koper + 0,40 % aluminium + 0,02 % boor. 



  Na afkoelen wordt het gegoten stuk koudgewalst op kamertemperatuur met een diktereduktie van 11, 5 tot 2,2 mm. Daarna wordt een monster van de aldus bekomen plaat op   IOOO'C,   gedurende 5 minuten uitgegloeid, terwijl een monster handgeplooid wordt over   90 C.   



  Deze monsters worden dan verder   onderzocht,, op dezelfde   manier als aangegeven werd in voorbeeld 1. 



  De resultaten van dit onderzoek zijn samengevat in volgende tabel 11. 

 <Desc/Clms Page number 11> 

 
 EMI11.1 
 



  Tabel 
 EMI11.2 
 
<tb> 
<tb> Behandeling <SEP> Korrelgrootte <SEP> en <SEP> verdeling <SEP> Precipitaatverdeling <SEP> en
<tb> D <SEP> ( m) <SEP> -grootte <SEP> d( m)
<tb> Gieteling <SEP> D <SEP> = <SEP> 60 m <SEP> Al-B-rijke <SEP> faze <SEP> langs
<tb> onregelmatige <SEP> korrels <SEP> korrelgrenzen
<tb> d <SEP> # <SEP> 1 <SEP>  m
<tb> Koudgewalst <SEP> langgerekte <SEP> vervormde <SEP> kor-Al-B-precipitaten <SEP> langs
<tb> (KW) <SEP> reis <SEP> loodrecht <SEP> op <SEP> walsrich-korrelgrenzen
<tb> ting <SEP> # <SEP> 1 <SEP>  m
<tb> D <SEP> = <SEP> 25 <SEP> ohm <SEP> 
<tb> KW <SEP> + <SEP> 1000 C <SEP> gerekristalliseerde, <SEP> gelijk-Al-B-precipitaten <SEP> in
<tb> 5' <SEP> (+ <SEP> handge-assige <SEP> korrel <SEP> + <SEP> tweelingen <SEP> slierten <SEP> volgens <SEP> de <SEP> oorplooid)

   <SEP> D <SEP> = <SEP> 35 <SEP> r <SEP> spronkelijke <SEP> vervormde
<tb> korrels
<tb> d <SEP> # <SEP> 1 <SEP>  m
<tb> 
 

 <Desc/Clms Page number 12> 

 
Zoals uit deze tabel af geleid kan worden, heeft de in dit voorbeeld kleinere hoeveelheid gebruikt boor een positieve invloed op het korrelverfijnend effekt in vergelijking met voorbeeld I. 



   Deze samenstelling kan dus als een voorkeursamenstelling beschouwd worden. 



  Voorbeeld III. 



  Hierbij wordt gebruik gemaakt van een moederlegering : 90 gew. % koper   + 10   gew. % zirconium. Bij middel van deze moederlegering wordt dan een eerste staal klaargemaakt met volgende samenstelling : 99,9 gew. % koper + 0,1 gew. % zirconium, en een tweede staal bestaande uit 99,95 gew. % koper en 0, 05 gew. % zirconium. 



  Deze stalen vertonen een gietstruktuur met grote stengelkristallen met een breedte tussen 1 à 2 mm en een lengte tussen 3 en 5 
 EMI12.1 
 mm. 



  Na koudwalsen en een warmtebehandeling bij 10000e gedurende 5 minuten werd voor het eerste staal een gemiddelde korrelgroottre van 150 micron bekomen (variërend tussen 120 en 250 micron) en voor het tweede staal een gemiddelde korrelgrootte van 250 micron (variërend tusen 130 en 350 micron). 



  Hieruit kan afgeleid worden dat een voorkeur dient gegeven te worden aan boor als korrelgroeiremmend bestanddeel, alhoewel voor sommige specifieke toepassingen het gebruik van zirconium voldoeninggevende resultaten kan leveren. 



  Aangezien de verwerking van de koperlegering volgens de uitvinding, tot het vormen van een bimetaal, hetzij door walsen, hetzij door explosieplattering kan geschieden volgens op zichzelf bekende technieken, werd het niet nodig geacht hiervoor specifieke voorbeelden te geven. Het is immers zo dat deze bekende technieken zonder meer op het volgens de uitvinding behandeld koper kunnen toegepast worden. 

 <Desc/Clms Page number 13> 

 



   Het spreekt vanzelf dat de uitvinding niet beperkt is tot de hierboven beschreven   uitvoering-   vormen en dat binnen het raam van de uitvinding meerdere veranderingen overwogen kunnen worden, ondermeer wat betreft de keuze van het groeiremmend bestanddeel. In principe kan het volstaan dat dit gevormd is uit een element dat stabiel is bij een temperatuur boven de uitgloeitemperatuur van de te vervaardigen bimetaalplaat en zodanig is dat het rond de korrels van het koper een bij deze temperatuur stabiel netwerk vormt, met voldoende hardheid, fijnheid en homogeniteit. 



   Ook kunnen, naast het dieptrekken of forceren, andere bewerkingen van de bekomen bimetaalplaat overwogen worden binnen het raam van de uitvinding.

Claims

CONCLUSIES.

1. Werkwijze voor het behandelen van koper dat bestemd is voor het vervaardigen van een bimetaalplaat, die bestaat uit twee lagen van verschillende metalen, waarbij het ene metaal koper is en het andere metaal bij voorkeur chroom-nikkelstaal is, met het kenmerk dat men aan een bad vloeibaar koper minstens een korrelgroeiremmend bestanddeel toevoegt.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk dat men dit korrelgroeiremmend bestanddeel in vaste toestand, onder vorm van een moederlegering met koper, aan het bad vloeibaar koper toevoegt.

3. Werkwijze volgens één van de conclusies 1 of 2, met het kenmerk dat men gebruik maakt van een korrelgroeiremmend bestanddeel dat, al of niet in combinatie met aluminium, boor, zirconium en/of titanium bevat.

4. Werkwijze volgens conclusie 3, met het kenmerk dat men aan het bad vloeibaar koper tussen 0,01 en 0,1 gew. % boor, bij voorkeur tussen 0,015 en 0, 05 gew. %, en tussen 0,1 en 1 gew. % aluminium, bij voorkeur tussen 0, 15 en 0,6 gew. %, toevoegt.

5. Werkwijze volgens conclusie 4, met het kenmerk dat men een koperlegering klaarmaakt met nagenoeg volgende samenstelling : 99, 58 gew. % Cu, 0,40 gew. % Al en 0,02 gew. % B.

6. Werkwijze volgens conclusie 3, met het kenmerk dat men aan het bad vloeibaar koper tussen 0,1 en 0,5 gew. % zirconium toevoegt.

7. Werkwijze volgens één van de conclusies 3 tot 5, met het kenmerk dat men een kopermoederlegering klaarmaakt met nagenoeg 0,5 tot 2 gew. % boor, bij voorkeur tussen 1, 5 en 2 % boor.

8. Werkwijze voor het vervaardigen van een bimetaalplaat die hoofdzakelijk bestaat uit een laag koper en een laag chroom-nikkel-staal, met het kenmerk dat gebruik gemaakt wordt van zoals hierboven beschreven behandeld koper. <Desc/Clms Page number 15>

9. Werkwijze voor het behandelen van de hierboven beschreven bimetaalplaat, met het kenmerk dat deze uitgegloeid wordt op een temperatuur begrepen tussen 800 C en 1100 C, en bij voorkeur van de orde van grootte van 9500 à 100C C, dat men vervolgens de aldus uitgegloeide bimetaalplaat onderwerpt aan een dieptrek-of forceerbewerking tot het vormen van een bijvoorkeur hol voorwerp, zoals kookpannen en dergelijke.

10. Bimetaalplaat of voorwerp vervaardigd bij middel van deze plaat, welke bestaat uit een laag koper en bij voorkeur een laag chroom-nikkel-staal, met het kenmerk dat het koper een korrelgroeiremmend bestanddeel bevat zoals hiervoor beschreven werd, en meer bepaald in de voorbeelden aangegeven werd.

11. Koperlegering bestemd voor het vormen van bovenvermeld bimetaal met het kenmerk dat ze beantwoordt aan de hierboven beschreven samenstelling en meer bepaald een korrelgroeiremmend bestanddeel bevat.