Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia 5 - «1 - hydroksy - 1 - metylo) - etylo] - 1- -metylo - 2 - nitroimidazolu o wzorze 1. Zwia¬ zek ten moze byc stosowany jako doskonaly sro¬ dek bakteriobójczy oraz jako skladnik aktywny w preparatach farmaceutycznych. Srodek ten moze byc stosowany do zwalczania infekcji spowodowanych przez rzesistka pochwo¬ wego (Trichomonas vaginalis) u ssaków. 2 - nitroimidazole naleza do klasy zwiazków, która od dawna szeroko bada sie z punktu wi¬ dzenia chemicznego, gdyz zadany jest nowy syn¬ tetyczny sposób ich otrzymywania (G. C. Lancini i Lazzari, Experientin, 21, 83, 1965) oraz od strony farmakologicznej z powodu ich bardzo interesu¬ jacych wlasnosci 'bakteriobójczych a zwlaszcza znacznej aktywnosci przeciwko doswiadczalnej in¬ fekcji spowodowanej przez Trichomonas vagina- lis (G. C. Lancini i inni, J. Med. Chem., 12, 775, 1969. Jednakze, zwiazek o wzorze 1, chociaz podobny strukturalnie do innych 2-nitroimidazoli znanych wczesniej, jako taki jest nowy, poniewaz nie sa znane konkretne przyklady 2-nitroimidazoli pod¬ stawionych w pozycji 5 grupa hydroksyalkilowa, w której rodnik hydroksylowy jest zwiazany z III-rzedowym weglem, bezposrednio polaczonym z pierscieniem imidazolowym. Na przyklad, 2-nitroimidazole podstawione al- kilem sa opisane w patencie St. Zjedn. Am. nr 3 420 842 i w patencie St. Zjedn. Am. nr 3 449 967; w tym ostatnim opisie patentowym jest równiez wymieniany dezoksy zwiazek odpowiadajacy wy¬ zej opisanej substancji o wzorze 1, a mianowicie - izopropylo - 1 - metylo - 2 - nitroimidazol. Patent Republiki Poludniowej Afryki nr 4723 ujawnia, miedzy innymi, 5 - hydroksymetylo - 1- -metylo - 2 - nitrpimidazol, w którym atom we¬ gla laczacy sie z grupa hydroksylowa jest wyraz¬ nie I-rzedowy, podczas gdy patent belgijski nr 741 692 obejmuje ogólna klase zwiazków przedsta¬ wiona za pomoca wzoru ogólnego 2, w którym podstawniki Rj i R2 definiuje sie w taki sposób, ze kiedy jeden z nich jest nizszym alkilem, to drugi jest nizszym hydroksyalkilem. Chociaz zwiazek wytwarzany sposobem wedlug wynalazku jest formalnie objety poprzednio po¬ danym wzorem ogólnym 2, zauwazono, ze w cyto¬ wanym patencie belgijskim sa przedstawione tyl¬ ko konkretne przyklady nizszych podstawników -hydroksyalkilowych, w których nizsze grupy hy- droksyalkilowe stanowia 2-hydroksyetyl oraz 2- -hydroksypropyl, to jest obejmuje tylko pierwszo- i drugorzedowe alkohole. Zwiazek otrzymywany sposobem wedlug wy¬ nalazku wykazuje bardzo interesujace wlasnosci bakteriobójcze, które mozna stwierdzic poprzez zwykle próby in vitro. Jednakze mial on dosko¬ nala aktywnosc in vivo przeciw doswiadczalnej infekcji u myszy, spowodowanej przez Trichomo- 98 6023 nas vaginalis, pierwotniaka, który powoduje swe¬ dzenie i inne przykre i klopotliwe choroby dróg rodnych. Aktywnosc ta, wyrazona jako wartosc ED50, wystepuje przy równoczesnie bardzo niskiej toksycznosci, wyrazonej jako wartosc LD50, która oznaczono zasadniczo zgodnie z metoda opisana przez Lichtfielda i Wilcoxona, Journ. Exp. Ther., 96, 99, 1949. W reprezentatywnych doswiadczeniach otrzy¬ mano nastepujace wyniki: zwiazek ED50 mg/kg LD50 mg/kg mysz doust- mysz doust¬ nie nie -[(l-hydroksy-l- -metylo)-etylo]-l- -metylo-2-nitroimi- dazol 2,3 730 Wyniki te oznaczaja, ze zwiazek otrzymany spo¬ sobem wedlug wynalazku jest bardzo uzytecznym i obiecujacym czynnikiem przeciwko Trichomo- nas. Staje sie to nawet bardziej wyrazne, jesli wezmie sie pod uwage jego wskaznik terapeu¬ tyczny (TI). Parametr ten, który matematycznie wyraza sie stosunkiem LD50/ED50 daje wiarygodne pojecie o bezpiecznym stosowaniu lekarstwa i, biorac pod uwage sposób obliczania, staje sie ja¬ sne, ze im wyzsza wartosc TI, tym bezpieczniejsze jest lekarstwo; wysoka wartosc TI oznacza w rzeczywistosci niska dawke efektywna (ED50) w porównaniu z dawka smiertelna (LD50). W przypadku zwiazku wedlug wynalazku, TI wynosi 317, co stanowi wartosc duzo wieksza niz ta, która charakteryzowaly sie najlepsze z do¬ tychczas znanych 2-nitroimidazoli. Na przyklad - izopropylo - 1 - metylo - 2 - nitroimidazol, opisany w patencie St. Zjedn. Am. nr 3 499 967 i wymieniony jako jeden z najdoskonalszych, ak¬ tywnych in vivo 2-initroimidazoli przeciw Tricho- monas vaginalis, ma wskaznik terapeutyczny wy¬ noszacy 102. 'Wyniki farmakologiczne, które otrzymano ba¬ dajac in vivo aktywnosc przeciw Trichomonas zwiazku wedlug wynalazku sa absolutnie nieoczy¬ wiste i nie mogly byc przewidziane na podstawie dotychczasowej wiedzy o 2-nitroimidazolach. Za¬ sadniczo odnosza sie one do konkretnej czastki (l-hydroksy-l-metylo)-etylu, umiejscowionej w po¬ zycji 5 pierscienia imidazolu, zawierajacej jak wspomniano, rodnik hydroksylowy, polaczony z III-rzedowym atomem wegla, który bezposrednio zwiazany jest z pierscieniem heterocyklicznym. Rola, jaka odgrywa powyzsza struktura i wyni¬ kajace z tego nadspodziewanie dobre efekty tera¬ peutyczne, które sie osiaga, staly sie jasne w wyniku zestawienia porównawczych doswiadczen. 1) W przedstawionym doswiadczeniu porówna¬ ne sa aktywnosci in vivo przeciw Trichomonas i wskazniki terapeutyczne (TI), zwiazku wedlug wynalazku, przedstawionego wzorem 1 i czterech - hydroksyalkilo - 2 - nitroimidazoli opisanych lub wymienionych w dotychczas znanych paten¬ tach. W tych czterech zwiazkach grupa hydroksy¬ lowa jest zwiazana z pierwszo- lub drugorzedo- 602 4 wym atomem wegla, który nie musi byc polaczo¬ ny z pierscieniem imidazolu. Nizej przedstawione wyniki w sposób wyrazny pokazuja, ze zwiazek o wzorze 1 z jego specyficznym •ugrupowaniem w pozycji 5, ma duzo wyzsza aktywnosc in vivo i wskaznik terapeutyczny. Tablica 1 Zwiazek 1 0 wzorze 3 0 wzorze 4 0' wzorze 5 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 1 ED50mg/kg (per os)mysz 14,1 17 2,3 LD50mg/kg (per os)mysz 350 1500 670 776 730 TJ 24,8 43 39,4 .33,8 317 Zwiazek o wzorze 3 jest opisany w patencie Republiki Poludniowej Afryki nr 4723. Zwiazki o wzorach 4 i 5 sa opisane w patencie belgijskim nr 741692, zwiazek o wzorze 6 jest ujety ogól¬ nym wzorem podanym w opisie patentowym bel- bijskim nr 741 692. Szczególnie godna uwagi jest róznica* pomiedzy wskaznikami terapeutycznymi zwiazków o wzo¬ rach 1 i 3, w których grupa hydroksylowa jest zwiazana z atomem wegla bezposrednio polaczo- , nym z pierscieniem imidazolowym. Jednakze fakt, ze w zwiazku o wzorze 3 atom wegla zwiazany z grupa hydroksylowa jest we¬ glem I-rzedowym, powoduje, ze wskaznik tera¬ peutyczny tej substancji jest duzo nizszy od wskaznika zwiazku o wzorze 1, to znaczy zwiaz- ku wytworzonego sposobem wedlug wynalazku. 2) W nastepnym zestawieniu doswiadczen oce¬ niane 'sa zmiany wskaznika terapeutycznego (do¬ datnie wzglednie, ujemne), które zaobserwowano porównujac niektóre wczesniej znane 5-alkilo-2- 40 -nitroimidazole z odpowiednimi 5-hydroksyalkilo- -2-nitroimidazolami wlacznie z nowym zwiazkiem o wzorze 1. Oczywiscie, wszystkie te zwiazki sa badane pod katem ich aktywnosci in vivo prze¬ ciwko Trichomonas vaginalis. Celowym wydaje 45 sie znowu podkreslenie nieoczekiwanie dobrych rezultatów terapeutycznych, które uzyskano w przypadku zwiazku o wzorze 1 i oprócz tego, na¬ lezy zauwazyc, ze dotychczas nie opracowano me¬ tody, która' pozwalalaby wykwalifikowanemu tech- 50 nikowi przewidywac te doskonale rezultaty tera¬ peutyczne. Jak wynika z porównania pierwszych czterech par zwiazków, zawartych w nizej przedstawionej tablicy, zmiany wskaznika terapeutycznego, które 55 zaobserwowano, sa nieznacznie dodatnie albo na- ! wet ujemne, to znaczy, ze wskaznik terapeutyczny znanych 5-hydroksyalkilo-2-nitroimidazoli jest al¬ bo gorszy albo zasadniczo taki sam, jak w przy- v padku odpowiednich zwiazków 5--alkilowych; co 60 oznacza w praktyce, ze nie otrzymano zadnych dajacych sie oszacowac efektów terapeutycznycH oraz, ze biorac pod uwage ostatnia pare substan¬ cji, to jest zwiazek o wzorze 10 i zwiazek o wzorze 1, nalezy sie spodziewac równiez niewlas- 65 ciwej wartosci wskaznika terapeutycznego. Tym-98602 Tablica 2 Zwiazek o wzorze 7 o wzorze 8 o wzorze 9 o wzorze 10 1 o wzorze 10 ED5Gmg/kg (peros)mysz ,5 9,8 26 2,6 2,6 LD50mg/kg (per os)mysz 246 372 560 265 265 TI 23,4 38 21,6 102 102 Zwiazek o wzorze 3 o wzorze 4 o wzorze 5 o wzorze 6 o wzorze 1 j:D5amg/kg (per os)niysz 14,1 17 2,3 LD£0nig/kg (per os)mysz 350 1500 670 776 730 TI 24,8 43 39,4 383 317 A TI l + 5,4 + 5 + 173 «. 63,2 +215 czasem obserwowana jest wyjatkowo korzystna wartosc teg!o parametru i oczywiscie efekt ten in¬ terpretuje sie jako wybitne polepszenie wlasnosci terapeutycznych przeciw Trichomonas. Zwiazki o wzorach 7—10 sa opisane w opisie "patentowym St. Zjedn. Am. nr 3 499 967, zwiazek o wzorze 1 jest zwiazkiem wedlug wynalazku. Wyjasnienia odnosnie zwiazków 3—6 umieszczone sa pod tablica 1. Tl oznacza wskaznik terapeu¬ tyczny a ATI oznacza róznice miedzy wskazni¬ kiem terapeutycznym zwiazków 5-hydroksyalkilo- wych i 5-alkilowych. 3) W trzecim doswiadczeniu sa ocenione efekty wplywajace na zmiane wskaznika terapeutyczne¬ go wynikajace z podstawienia dwiema grupami metylowymi dwóch atomów wodoru w rodniku metylowym w pozycji 5, w zwiazku o wzorze 7, w porównaniu z elektami wplywajacymi na ten sam parametr, spowodowanymi przez podstawie¬ nie dwiema grupami metylowymi dwóch atomów wodoru grupy hydroksymetylowej w zwiazku o wzorze 3. Zwiazki sa oczywiscie badane pod ka¬ tem wlasnosci in vivo przeciw Trichomonas. W wyniku tego podstawienia, dokonanego w zwiaz¬ ku o wzorze 7, otrzymuje sie zwiazek o wzorze 10, a gdy dokona sie podstawienia w zwiazku o wzo¬ rze 3, otrzymuje sie zwiazek o wzorze 1, bedacy przedmiotem wynalazku. Jak wyzej powiedziano, zwiazkami o wzorach 7 i 10 sa wymienione w patencie St. Zjedn. Ame¬ ryki nr 3 499 967, a zwiazek o wzorze 3 w paten¬ cie Republiki Poludniowej Afryki nr 4723* Otrzymane wyniki, które podsumowano w przed¬ stawionej nizej tablicy, potwierdzaja w dalszym ciagu i definitywnie wazna role odgrywana przez czastke, umiejscowiona w pozycji 5 w zwiazku o wzorze 1 oraz fakt, ze daje to doskonale i nie¬ oczekiwane rezultaty terapeutyczne. W rzeczywis¬ tosci, biorac pod uwage zmiane wskaznika terape¬ utycznego dla zwiazków o wzorach 7 i 10, mozna w sposób logiczny przewidziec, ze w przyblizeniu, zmiana w takim samym stopniu powinna równiez wystapic miedzy zwiazkami o wzorach 3 i 1. Tym¬ czasem okazalo sie, ze zmiana wskaznika tera- peutycznego jest duzo bardziej korzystna niz moz¬ na bylo tego oczekiwac. Zwiazki o wzorach 7 i 10 sa opisane w patencie St. Zjedn. Am. nr 3 499 967. Zwiazek o wzorze 3 jest opisany w patencie Republiki Poludniowej Afryki nr 4723. Zwiazek o wzorze 1 jest zwiazkiem wedlug wy- nalazku. TI oznacza wskaznik terapeutyczny. ATI oznacza róznice miedzy wskaznikami terapeutycz¬ nymi zwiazków o wzorach 10 i 1 oraz zwiazków o wzorach 7 i 3, Zwiazek otrzymany sposobem wedlug wynalaz- ku mozna podawac rozmaicie; na przyklad, doust¬ nie, podskórnie, wzglednie zewnetrznie. W celu doustnego podawania substancje proponuje sie w postaci tabletek, zdolnych do rozpuszczania sie proszków, kapsulek, syropów i roztworów, Tab- 8° letki moga zawierac aktywny skladnik zmieszany z konwencjonalnymi, farmakologicznie przyswa¬ jalnymi dodatkami, jak na przyklad obojetne roz¬ cienczalniki takie jak weglan wapnia, weglan sodu, laktoza i talk, czynniki granulujace_i roz¬ drabniajace, takie jak skrobia, kwas alginowy i sól sodowa karboksymetylocelulozy, srodki wiaza¬ nce, na przyklad skrobia, zelatyna, £oma arabska, poliwinylopirolidon i srodki smarujace, jak na przyklad stearynian magnezu, kwas stearynowy i talk. Syropy i roztwory przygotowuje sie w zna¬ ny sposób. Razem ze zwiazkiem aktywnym moga one zawierac czynniki zawiesinotwórcze, takie jak na przyklad metyloceluloza, hydroksyetyloce- luloza, tragakanrt i alginian sodu, srodki zwilza¬ jace, na przyklad lecytyna, stearyniany polioksy- etylenu i polioksyetylen, monooleinian sorbitanu i powszechnie stosowane srodki ochronne, slo¬ dzace i buforujace." Kapsulka i tabletka moze zawierac sam sklad¬ nik aktywny wzglednie zmieszany z obojetnym, stalym rozcienczalnikiem, takim jak na przyklad weglan wapnia, fosforan wapnia i kaolin. Dla po¬ dawania zewnetrznego skladnik aktywny o wzo¬ rze 1 przygotowuje sie w postaci masci lub wkla¬ dek dopochwowych. Dawka zwiazku o wzorze 1 efektywna do zwalczenia infekcji spowodowanej 40 45 50 55 Zwiazek wzór 7 wzór 3 ED5amg/kg p.o. mysz ,5 14,1 LD5emg/kg p.o. mysz 246 350 T TI 23,4 24,8 aSiica 3 Zwiazek wzór 10 wzór 1 ED50mg/k.g p.o. mysz 2,6 2,3 LD50mg/kg p.o. mysz 265 730 TI 102 317 / ATI 78,6 292,2 |V 98 602 7 Trichomonas vaginalis zmienia sie w bardzo sze¬ rokich granicach. Ogólnie najlepsze wyniki otrzymuje sie wtedy, kiedy zwiazek wedlug wynalazku podaje sie raz dziennie w dawce od okolo 35 mg do okolo 100 mg w ciagu 10 lub wiecej dni zaleznie od stanu wy*- wolanego infekcja. Stosowane dawki na ogól za¬ wieraja od okolo 35 do okolo 1000 mg aktywnego skladnika w mieszaninie ze stalym lub cieklym farmakologicznie przyswajalnym nosnikiem lub rozcienczalnikiem. Wedlug wynalazku zwiazek o wzorze 1 otrzy¬ muje sie w procesie wielostopniowym przedsta- wionym na schematach 1, 2, 3, na których symbol Mo oznacza atom metalu alkalicznego. W etapie przedstawionym na schemacie 1, mol zwiazku o wzorze 11, przygotowanego z aldehydu izomaslowegó metoda opisana w patencie St. Zjedii. Am. nr 3 652 579 poddaje sie reakcji w temperaturze okolo 5°C z 2—3 równowaznikami molowymi metyloaminy w obecnosci wody jako rozpuszczalnika, a nastepnie po jednogodzinnym mieszaniu w tej samej temperaturze, dodaje sie do mieszaniny reakcyjnej molowy równowaznik cyjanku metalu alkalicznego, na przyklad cyjan¬ ku potasu. Roztwór miesza sie przez dalsze dwie godziny, w temperaturze 10—15°C, aczkolwiek ten zakres nie musi byc rygorystycznie przestrzega¬ ny. Mieszanine reakcyjna przerabia sie ostatecz¬ nie w znany sposób w wyniku czego otrzymuje sie zwiazek o wzorze 12, mianowicie 3-metoksy- -3-metylo - 2 - metyloamino-butyronitryl(cyjanek 1-metyloamino - 2 - metoksy - 2,2 - dwumetylo- etylowy) w postaci substancji oleistej. Otrzymany zwiazek uwodarnia sie katalitycznie w srodowis¬ ku silnie kwasnym w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem atmosferycznym, tak jak to przed¬ stawiono w pierwszej czesci schematu 2. Wsród powszechnie stosowanych katalizatorów uwodornienia, najkorzystniej stosuje sie 10*/o-owy katalizator palladowy osadzony na weglu drzew¬ nym, podczas gdy kwas solny korzystnie stosuje sie w charakterze dodatku do reakcji. Reakcje uwodornienia przeprowadza sie az do zuzycia mola wodoru, a nastepnie po odfiltrowa¬ niu katalizatora i doprowadzeniu pH srodowiska reakcji do wartosci okolo 4,5—5,0, dodaje sie nie¬ znaczny nadmiar molowy cyjanamidu do roztwo¬ ru, którj to roztwór ogrzewa sie przez 2 godziny w temperaturze okolo 30—60eC. Mieszanine reakcyjna przerabia sie wedlug zna¬ nych metod i otrzymuje sie surowa, oleista pozo¬ stalosc, która stosuje sie w tej postaci w nastep¬ nym etapie przedstawionym na schemacie 3. Ta surowa pozostalosc zasadniczo sklada sie ze zwiaz¬ ku o wzorze 13, mianowicie 2-amino-5[(l-meto- ksy - 1 - metylo)etylo]-l - metylo imidazolu w postaci jego kwasnej soli addycyjnej, na przyklad chlorowodorku, jezeli zastosuje sie kwas solny w charakterze kwasnego skladnika reakcji, oraz za¬ nieczyszczen, które absolutnie nie maja wplywu na zadawalajacy przebieg nastepnego etapu. Je¬ dnakze, jesli jest to pozadane, to zwiazek o wzo¬ rze 13 mozna przeksztalcic w odpowiednia po- 8 chodna, na przyklad wewnetrzna sól z kwasem pikrynowym, trójnitrobenzoesowym lub styfnino- wym. Zwiazek o wzorze 13 przeksztalca sie ostatecz- nie w koncowy produkt o wzorze 1 za pomoca metody przedstawionej w opisie patentowym Wiel¬ kiej Brytanii nr 1114154. Metoda ta obejmuje najpierw dwuazowanie wyzej wymienionego 2- -aminoimidazolu o wzorze 13 z azotynem metalu alkalicznego w stezonym -kwasie fluoroborowym, a nastepnie zmieszanie otrzymanej dwuazopochod- nej z azotynem metalu alkalicznego, w srodowis¬ ku wodnym, w obecnosci proszku miedzi jako katalizatora. Korzystnie prowadzi sie reakcje w temperatu¬ rze od —10°C do —20°C w ciagu okolo 4 godzin. Mieszanine poddaje sie nastepnie procesom, któ¬ re wykwalifikowany technik powszechnie stosuje w celu odzyskania produktu ze srodowiska reak¬ cji, takim jak ekstrakcja rozpuszczalnikami orga¬ nicznymi, oczyszczanie na kolumnie^ chromatogra¬ ficznej i rekrystalizacja z odpowiednich. ukladów rozpuszczalników lub rozpuszczalnika. Dzieki te¬ mu zwiazek o wzorze 1 otrzymuje sie w czystej postaci. Obserwuje sie ze przemiana grupy eterowej mo¬ ze nie byc zupelna i dlatego razem ze zwiazkiem o wzorze 1 takze mala ilosc substancji o wzorze 14 czyli 5 - [(1 - metoksy - 1 - metylo)etylo]-l- -metylo-2-nitroimidazolu, moze ulec przemianie w pozadany zwiazek o wzorze 1 za pomoca hydroli¬ zy kwasowej. Równiez zwiazek o wzorze 14 ma wysoki sto¬ pien aktywnosci in vivo przeciwko Trichomonas^ nawet jezeli wskaznik terapeutyczny nie jest tak wysoki jak w przypadku zwiazku o wzorze 1. Re¬ prezentatywne próby in vivo daly nastepujace wy¬ niki: zwiazek o wzorze ED50mg/kg LD5amg/kg TI (per os)mysz (per os)mysz 14 2,18 350 160,5 które jednakze pokazuja, ze równiez ten zwiazek ma daleko lepszy wskaznik terapeutyczny od naj¬ lepszego zwiazku 2-nitroimidazolu, znanego do¬ tychczas. Nastepujace przykladly sa dalsza ilustracja spo¬ sobu wedlug wynalazku. Przyklad. 5 - Rl - hydroksy - 1 - metylo) etylo] - 1 - metylo - 2 - nitroimidazol A) 149,7 g (1,465) mola aldehydu alfa-metoksy- izomaslowego temp. wrzenia 95—100°C) dodaje sie kroplami do roztworu 65 g pirosiarczynu so¬ du w 160 ml wody, w temperaturze ód 0 do —2°C. Otrzymana w ten sposób mieszanine mie¬ sza sie w ciagu 1 godziny, a nastepnie dodaje sie- do niej 314 ml wodnego roztworu, zawierajacego % wagowego metyloaminy (3,25 mola). Podczas dodawania wodnego roztworu metyloanikiy tempe¬ ratura wzrasta i utrzymuje sie na poziomie 5°C za pomoca cyrkulujacej zimnej Wody. Po godzin¬ nym mieszaniu w tej temperaturze, dodaje sie; malymi porcjami 94,9 g (1,46 mola) cyjanku po¬ tasu, nastepnie otrzymana mieszanine dalej mie¬ sza sie przez mniej wiecej 2 godziny w tempera- 40 45 50 55 609 turze 10—15CC i stala substancje, która tworzy sie, usuwa sie nastepnie za pomoca filtracji. Wod¬ ny filtrat ekstrahuje sie wielokrotnie eterem ety¬ lowym, nastepnie zbiera sie ekstrakty organiczne i suszy je nad siarczanem sodu. Po odparowaniu 5 rozpuszczalnika, otrzymana pozostalosc oczyszcza sie za pomoca destylacji, pod zmniejszonym cis¬ nieniem, uzyskujac w ten sposób 118 g 3-meto- ksy-3-metylo - 2 - metyloamino^butyronitrylu. Temperatura wrzenia 98—101°C/20 mim Hg. Chlo- 10 rowodorek topi sie w temperaturze 198—200°C (z izopropanolu). B) 25,3 g (0,178 mola) zwiazku przygotowanego metoda opisana w punkcie A uwadarnia sie kata¬ litycznie w ukladzie zamknietym w« temperaturze 15 pokojowej i pod cisnieniem atmosferycznym, w obecnosci 380 ml 1 N HC1 i 3 g 10%-awego pal¬ ladu osadzonego na weglu drzewnym. Uwodornie¬ nie przeprowadza sie w ciagu 2 godzin, zuzywa¬ jac w tym celu 1 mol wodoru, nastepnie usuwa 2o sie katalizator za pomoca filtracji, doprowadza sje pH roztworu do wartosci okolo 4,6 dodatkiem °/o-owego wodnego roztworu NaOH, i wreszcie dodaje sie 11,5 g (0,274 mola) cyjanamidu. Otrzy¬ mana mieszanine ogrzewa sie przez 2 godziny w 25 temperaturze 60°C, mieszajac energicznie, nastep¬ nie odparowuje do sucha, a pozostala reszte naj¬ pierw ekstrahuje na goraco eterem dwuetylo- wym, a/pózniej na zimno absolutnym etanolem. Frakcje eterowa odrzuca sie. Po odparowaniu eta- 30 nolu pod próznia, uzyskuje sie ,35 g oleistego pro¬ duktu, skladajacego sie zasadniczo ze zwiazku o wzorze 13, to znaczy 2-amino - 5-[(l-metoksy-l- -metylo)etylo]-l-metyloimidazolu, w postaci chlo- rodowodorku. Zwiazek ten stosuje sie w tej posta- 35 ci w nastepnym etapie procesu. Pikrynian zwiazku o wzorze 13 spieka sie w temperaturze 169—170°C i topnieje w temperaturze 198—200°C. C) 35 g zwiazku przygotowanego metoda opisa¬ na w punkcie B) rozpuszcza sie w 75 cm8 wody, 40 nastepnie dodaje sie 120 ml 40%-owego wodnego roztworu kwasu fluoroborowego. Mieszanine ozie¬ bia sie do —20°C, nastepnie powoli dodaje sie roztwór 10 g azotynu sodu w 40 ml wody w ciagu minut, ciagle mieszajac. Po pozostawieniu w 45 spokoju przez 15 minut w temperaturze —10°C do —20°C, ciecz wlewa sie do mieszaniny 29 g proszku • miedzi, 95,2 g azotynu sodu i 1400 ml wody, mieszajac energicznie w ciagu 1,5 godziny. Podczas tej fazy przepuszcza sie azot przez roz- 50 twór reakcyjny. Po filtracji pH doprowadza sie do wartosci 2,5 dodatkiem 10%-owego kwasu chlorowodorowego, azot przepuszcza sie jeszcze w ciagu 30 minut, a nastepnie roztwór ekstrahuje sie octanemetylowym. 55 Ekstrakty organiczne przemywa sie 10°/o-owym wodnym roztworem" wodoroweglanu sodu, nastep¬ nie woda i suszy nad siarczanem sodu. Po odpa¬ rowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie pozosta¬ losc, która najpierw poddaje sie krystalizacji z eo benzenu i nastepnie oczyszcza na kolumnie chro- matograficznej. Ostatecznie otrzymuje ^sie 5,9 g glównego zwiazku, czyli 5-[(l-hydroksy - 1 - me- tylo)etylo]-l - metylo - 2 - nitroimidazolu. Tem¬ peratura topnienia 160—162°C. Benzenowy lug macierzysty osusza sie i otrzy¬ mana pozostalosc poddaje sie chromatografii na kolumnie wypelnionej zelem krzemionkowym, stosujac jako eluent benzen z 5% (objetosciowo) dodatkiem octanu etylu. Otrzymane frakcje bada sie za pomoca cienko¬ warstwowej chromatografii kolumnowej z zelem krzemionkowym jako wypelnieniem. Frakcje ma¬ jace wartosc Rf wynoszaca 0,7 zbiera sie, rozpusz¬ czalnik odparowuje sie, a pozostalosc rekrystali- zuje z mieszaniny eteru dwuetylowego z eterem naftowym. Otrzymuje sie 0,6 g zwiazku o wzorze , czyli 5-[l-metoksy - 1 - metylo/etylo]-l-mety¬ lo - 2 - nitroimidazolu. Temperatura topnienia 120—121°C. Frakcje majace wartosc Rf równa 0,43 zbiera sie, rozpuszczalnik odparowuje sie i pozo¬ stalosc rekrystalizuje z benzenu. Wydajnosc glów¬ nego zwiazku wynosi 2,03 g. Temperatura topnie¬ nia 160—162°C. 0,6 g otrzymanego zwiazku o wzo¬ rze 15 dodaje sie do 60 ml 1 n HC1 i otrzymana mieszanine ogrzewa sie do okolo 80°C az do skla¬ rowania sie roztworu. Po 10-minutowym miesza¬ niu, odparowuje sie pod próznia rozpuszczalnik, otrzymujac stala substancje, która rekrystalizuje sie z benzenu. Wydajnosc glównego zwiazku wy¬ nosi 0,350 g. Temperatura topnienia 160—162°C. ipN CH50-CAN^-NHa HO-C 4N-N02 LH5 p|j LH5 pi. Uh5 Schemat3 Lh1s PL PL PL PL