Przedmiotem wynalazku jest mechanizm napedu stolika w urzadzeniu obracajacym przedmioty, a w szczególnosci pólwyroby ceramiczne.Dotychczasowy stan techniki. Znane sa urzadzenia przeznaczone do obracania pólwyrobów ceramicznych dokola osi pionowej instalowane w ciagu agregatów zaladowczych. Wsród tych maszyn znane jest urzadzenie obracajace usytuowane miedzy ucinaczem a podajnikiem listew. Jest ono wyposazone w poziomy wahacz, którego swobodny koniec jest podnoszony i opuszczany przy pomocy mechanizmu krzywkowego. Na obu koncach wahacza znajduja sie kola nawrotne z nalozonym na nie obiegowym ciegnem w postaci lancucha ogniwowego. Do ciegna sa przymocowane obrotowe stoliki wyposazone pod spodem w czopy, które wchodzac na roboczym odcinki trasy ciegna w odpowiednio uksztaltowane prowadnice powoduja obrót stolika z pólwyrobem dokola osi pionowej o kat 90°. Naped urzadzenia jest przenoszony od ucinacza znanymi sposobami. Pólwyroby ceramiczne z ucinacza sa przenoszone na plyte slizgowa, w której wyciecie wchodzi stolik urzadzenia obracajacego i podnoszony przejmuje kolejna ksztaltke. Napedzany ciegnem stolik przenosi pólwyrób na przenosnik tasmowy, obracajac sie po drodze o kat 90°, dzieki przejeciu czopa przez prowadnice obracajaca.Przelozenie obróconego pólwyrobu ze stolika na przenosnik tasmowy podajnika listew odbywa sie przy zejsciu ciegna ze stolika w dól na kole nawrotnym. To znane urzadzenie cechuje wiele wad. Przy opisanym obracaniu ksztaltek ma miejsce udarowy charakter przejmowania przez stolik pólwyrobów, przy czym uderzenia wynikaja zarówno z szybkiego wymuszonego ruchu pionowego swobodnego konca wahacza, jak i róznicy predkosci stolika i wyrobu w plaszczyznie poziomej. Prócz tego opisane urzadzenie stanowi odrebna maszyne, która trzeba zainstalowac w szeregu urzadzen agregatu zaladowczego pomiedzy ucinaczem i podajnikiem listew.Powoduje to wydluzenie linii transportowej i tym samym wymaga wiekszej powierzchni w hali fabrycznej.Ponadto urzadzenie charakteryzuje sie duzym ciezarem i znaczna iloscia trudnych do wykonania elementów.Znane jest równiez inne urzadzenie obracajace, wedlug patentu tymczasowego PRL nr P-151234. W tym urzadzeniu wyeliminowano niektóre - choc nie wszystkie niekorzystne oddzialywania urzadzenia na2 98 415 pólwyroby. Urzadzenie (o ma obracajacy stolik usytuowany pomiedzy pasami przenosnika przesuwajacymi sie po dwóch slizgach. Dla realizacji ruchu obracajacego stolik jest zaopatrzony w drazek osadzony wolnym koncem przesuwnie w kulisie zamocowanej na obrotowym czopie u lozyskowanym w prowadnicy. Stolik jest osadzony obrotowo na wózku przesuwajacym sie w prowadnicy ruchem posuwisto-zwrotnym, realizowanym przez uklad dzwigni napedzanych krzywka. Prowadnica wraz z wózkiem jest unoszona i opuszczana drugim ukladem dzwigni napedzanych krzywka.~ W odmianie tego urzadzenia stolik dla uzyskania ruchu obrotowego ma segment zebaty zazebiony z zebatka przymocowana do prowadnicy. Poprzez zastosowanie mechanizmów dzwigniowo-krzywkowych urzadzenie kojarzy wszystkie ruchy robocze stolika. Krzywke napedu ruchu postepowego wózka dobrano w taki sposób, aby w chwili nabierania i zdawania ksztaltek stolik mial juz pewna predkosc.Obok niewatpliwych zalet urzadzenie ma wady polegajace na tym, ze przyjeta zasada napedu stolika nie zapewnia calkowitego wyeliminowania sil dynamicznych przy nabieraniu i zdawaniu pólwyrobów. O ile bowiem w stosunku do dawniejszych rozwiazan osiagnieto zmniejszenie udaru przy przekazywaniu ksztaltek w ruchu postepowym, o tyle nie sa zupelnie spelnione warunki bezudarowego przekazywania pólwyrobów w ruchu obrotowym. Dzieje sie tak dlatego, ze w ukladzie obrotowego napedu stolika skojarzonego z jego ruchem postepowym za pomoca drazka przesuwajacego sie w kulisie ma miejsce w chwili nabierania i zdawania pólwyrobów zapoczatkowany juz wczesniej obrót stolika. Skutkiem tego poruszajacy sie ruchem postepowym pólwyrób, którego predkosc katowa jest równa zeru jest podejmowany od spodu przez stolik poruszajacy sie z inna, choc zblizona do predkosci ksztaltki predkoscia postepowa i jednoczesnie obracajacy sie juz ze znaczna predkoscia obrotowa.Opisane kinematyczne warunki pracy urzadzenia sprawiaja, ze pólwyrób, obok nieznacznych udarów posuwnych doznaje przede wszystkim dwukrotnego udaru skretnego - raz przy podejmowaniu przez stolik, a drugi raz przy jego odkladaniu. To z kolei jest przyczyna skretnej deformacji ksztaltki widocznej podczas obserwacji pracy urzadzenia i uzasadnionej analiza kinematyczna jego pracy. Stopien deformacji pólwyrobu zalezy od szybkosci pracy urzadzenia, a górna dopuszczalna jego wartosc limituje wydajnosc zarówno samego podajnika obracajacego sie, jak i calej linii produkcyjnej pustaków, w której urzadzenie obracajace stanowi jedno z waznych ogniw. Deformacja pólwyrobów jest tez przyczyna pogarszajaca katowa dokladnosc obracania ksztaltek, co nabiera szczególnego znaczenia przy próbie zwiekszenia szybkosci pracy urzadzenia obracajacego.W pewnych warunkach katowa niedokladnosc obracania ksztaltek pochodzi od wady konstrukcyjnej.Mianowicie momenty obrotowe przenoszone sa z drazka sterujacego obrotem stolika przez polaczenie wpustowe na walek obrotu stolika, a z tego walka drugim polaczeniem wpustowym na stolik. Uzycie dwóch polaczen wpustowych prócz nietechnologicznosci i pracochlonnosci wykonania przyczynia sie do tego, ze przy nadmiernym zuzyciu tych polaczen dokladnosc obracania pogarsza sie, a odstepstwa od zalozonego obrotu 90° sa dosc znaczne, gdyz pewna niedokladnosc pochodzi juz od trwalych deformacji skretnych pólwyrobów.Czasem wiec obracanie wyrobów zrealizowane przez urzadzenie obracajace wymaga recznej korekty, gdy zle obrócenie ksztaltek pogarsza warunki przeplywu powietrza podczas suszenia pólwyrobów w suszarniach komorowych.Skretne udary pomiedzy stolikiem i pólwyrobem sa przyczyna natychmiastowego zerwania przyczepnosci na stykajacych sie powierzchniach, a skutkiem tego moment obrotowy przekazywany ze stolika na ksztaltke lub odwrotnie jest proporcjonalny do kinematycznego wspólczynnika tarcia miedzy tracymi sie powierzchniami.Poniewaz wspólczynnik ten jest znacznie mniejszy od wspólczynnika statycznego, przeto i moment obrotowy przekazywany przez stolik na pólwyrób musi byc w warunkach zerwanej przyczepnosci mniejszy od momentu mozliwego do, przenoszenia przez polaczenie w warunkach zapewniajacych wyzyskanie statycznego wspólczynnika tarcia. Momenty te decyduja o wielkosci predkosci katowej i przyspieszenia katowego, jakie moz*na nadawac wyrobowi, co scisle wiaze sie z wydajnoscia urzadzenia. Dlatego tez obracanie ksztaltek w warunkach tarcia ze wspólczynnikiem kinematycznym stanowi powazna wade urzadzenia obracajacego.Przy skojarzeniu postepowego ruchu stolika z jego ruchem obrotowym za pomoca opisanego mechanizmu, udaru skretnego wyclimonowac sie nie da przy zadnych predkosciach pracy urzadzenia.Istota wynalazku oraz skutki techniczne i techniczno-uzytkowe. Mechanizm obrotu stolika wedlug wynalazku ma do osadzonego obrotowo na wózku stolika bezposrednio przymocowana dzwignie kierujaca, obracana przez lozysko osadzone za posrednictwem sworznia w jednym z ramion dwuramiennej dzwigni pomocniczej lozyskowanej obrotowo na wsporniku polaczonym na stale z wózkiem. Obrót dzwigni pomocniczej realizuje sie poprzez wspólprace zewnetrznej biezni lozyska tocznego osadzonego na jej drugim ramieniu /prostopadla do ruchu wózka prowadnica polaczona wspornikiem z prowadnica wózka. Stolik ma kolowe wybranie w swej srodkowej czesci, korzystnie dodatkowe wybrania pierscieniowe na pozostalej powierzchni tak, ze pólwyrób styka sie ze stolikiem na jednej lub kilku powierzchniach pierscieniowych. Te98 415 3 powierzchnie styku celem zwiekszenia przyczepnosci do wyrobu sa poryflowane. Krzywka wymuszajaca postepowy ruch wózka jest dobrana tak, aby predkosc postepowa wózka w.chwili nabierania i zdawania pólwyrobów byla równa predkosci pasów transportera* W pierwszej odmianie mechanizmu napedowego wedlug wynalazku dzwignia pomocnicza dla uzyskania ruchu obrotowego ma segment zebaty zazebiony z zebatka przymocowana do prowadnicy wózka, przy czym , segment zebaty moze byc skojarzony z zebatka alternatywnie zapewniajac obrót dzwigni pomocniczej o kat 90° albo o kat 270°.W drugiej odmianie mechanizmu dzwignia pomocnicza jest wprawiana w obrót za pomoca dodatkowego lacznika o jednym koncu polaczonym obrotowo z ta ze dzwignia pomocnicza, a drugim równiez obrotowo z prowadnica wózka.Mechanizm obrotu stolika wedlug wynalazku przy zachowaniu pelnego skojarzenia wszystkich ruchów roboczych stolika zapewnia bezudarowo podejmowanie i zdawanie pólwyrobów, przy czym kryteria bezudarowych kontaktów stolika z ksztaltkami sa spelnione zarówno w postepowym jak i obrotowym ruchu stolika i to w kazdym zakresie szybkosci pracy urzadzenia. Stolik ma w chwili podejmowania i zdawania pólwyrobów predkosc postepowa równa predkosci pasów transportera, a predkosc obrotowa równa zeru. Tym samym eliminuje sie zarówno posuwne jak i skretne udary dynamiczne i zwiazane z tym deformacje pólwyrobów, a ponadto zapewnia sie prace przy statycznym wspólczynniku tarcia miedzy kontaktowa powierzchnia stolika i ksztalkta, co z kolei pozwala na zwiekszenie momentu tarcia w porównaniu z momentem przy kinematycznym wspólczynniku tarcia. Wazny przy obracaniu moment tarcia ulega dodatkowemu powiekszeniu poprzez zapewnienie styku na jednej lub kilku poryflowanych powierzchniach pierscieniowych* Zwiekszenie momentów tarcia, a tym samym i momentów obrotowych przekazywanych ze stolika na ksztaltke lub odwrotnie pozwala na skrócenie czasu obracania, a tym samym podwyzsza wydajnosc urzadzenia obracajacego wraz z cala linia produkcyjna pustaków. Przymocowanie dzwigni kierujacej do stolika pozwala na przenoszenie momentów obrotowych bezposrednio z dzwigni na stolik, a tym samym eliminuje skretne obciazenie. walka lozyskujacego stolik, co z kolei zapewnia zlikwidowanie dwóch polaczen wpustowych i upraszcza osadzenie stolika na osce lozyskujacej. Te zmiany pociagaja za soba zmniejszenie wymiarów polaczenia oska-stolik, a likwidacja wpustów przyczynia sie do podwyzszenia katowej dokladnosci obracania wyrobów.Objasnienie figur na rysunku. Mechanizm obrotu stolika wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm napedu stolika wraz z istotnymi elementami urzadzenia obracajacego w przekroju poprzecznym w polozeniu odpowiadajacym polowie roboczego skoku wózka, fig. 2 - przekrój urzadzenia w widoku z góry w stosunku do fig. 1., fig. 3 - przekrój w widoku z góry w koncowym polozeniu skoku wózka, fig. 4 - przekrój jak na fig. 1 w pierwszej odmianie mechanizmu, fig* 5 — przekrój jak na fig. 2 w pierwszej odmianie mechanizmu, fig. 6- przekrój jak na fig. 3 w pierwszej odmianie mechanizmu, fig. 7 - przedstawia polozenie jak na fig* 3 mechanizmu podstawowego w drugiej odmianie, a fig. 8 — polozenie jak na fig. 2 mechanizmu podstawowego w drugiej odmianie.Szczególowy opis wykonania wynalazku. Mechanizm obrotu stolika wedlug wynalazku ma miedzy dwoma pasami 1 przenosnika tasmowego, przesuwajacymi sie po slizgach 2, umieszczony lozyskowany na osi 3 w wózku 4 stolik 5 o jednej lub kilku poryflowanych pierscieniowych kontaktowych powierzchniach 6. Do stolika 5 jest na stale przymocowana kierujaca dzwignia 7, której boczne powierzchnie 8 wspólpracuja tocznie z zewnetrzna bieznia tocznego lozyska 9, osadzonego na sworzniu 10, utwierdzonym wjednym koncu dwuramiennej pomocniczej dzwigni 11, która za pomoca tocznych lozysk 12 i sworznia 13 jest lozyskowana w swej srodkowej czesci na wsporniku 14 przytwierdzonym do wózka 4 przetaczajacego sie na rolkach 15 w prowadnicach 16, przy czym boczne prowadzenie wózka 4 w prowadnicach 16 zapewniaja rolki 17. Na drugim koncu pomocniczej dzwigni 11 jest osadzony sworzen 18, na którego wolnym koncu jest osadzone toczne lozysko 19, którego zewnetrzna bieznia wspólpracuje tocznie z prostopadla do ruchu wózka 4 prowadnica 20 polaczona sztywno wspornikiem 21 z prowadnicami 16 wózka 4. W calym zakresie drogi przesuwu wózka 4 mechanizm obrotu stolika 5 jest zakryty oslona 22 przytwierdzona do prowadnicy 16. Posuwisto zwrotny ruch wózka 4, konieczny dla przesuniecia wyrobu oraz ruchy unoszenia i opuszczania wózka 4 wraz z jego prowadnicami 16 potrzebne do nabierania wyrobu celem obrócenia i zdawania po obróceniu - sa realizowane znanymi sposobami.Dla realizacji bezudarowego podejmowania, obracania i zdawania pólwyrobów pewne elementy mechanizmu obrotu stolika musza spelniac z góry narzucone warunki geometryczne. I tak, jesli s oznacza czynny roboczy skok wózka 4 wraz ze stolikiem 5 i pólwyrobem równy drodze liczonej od chwili podniesienia pólwyrobu do jego zlozenia na pasach 1 transportera, to dlugosc ramienia pomocniczej dzwigni 11, liczona od srodka sworznia 13 do srodka sworznia 18 musi byc równa s/\/2. Jesli r jest dlugoscia ramienia pomocniczej dzwigni 11 liczona od srodka sworznia 13 do srodka sworznia 10, to odleglosc od srodka sworznia 13 do srodka4 98 415 obrotu osi 3 stolika 5 musi byc równa r//2. Te dwa warunki geometryczne sa od siebie niezalezne. Ponadto krzywka wymuszajaca postepowy ruch wózka 4 musi byc dobrana tak, aby predkosc postepowa wózka 4 w chwili nabierania i zdawania pólwyrobów byla równa predkosci pasów 1 transportera, przy czym profil krzywki powinien równiez zapewniac, aby roboczy skok wózka 4 trwal dluzej od jego skoku jalowego* Dzialanie mechanizmu obrotu stolika 5 wraz z calym urzadzeniem obracajacym jest nastepujace.Przesuwany jednym ukladem krzywkowo-dzwigniowym wózek 4 jest w poczatku skoku roboczego podnoszony wraz z prowadnicami 16 przez uklad dzwigniowy czworoboku przegubowego wspólpracujacy z druga krzywka.W tym momencie stolik 5 majac predkosc postepowa równa predkosci pasów 1 transportera nabiera wyrób i podnosi go ponad poziom pasów 1 transportera, a równoczesnie rozpoczyna sie poczynajac od predkosci katowej równej zeru obrót stolika 5 wywolany dzialaniem na kierujaca dzwignie 7 lozysk 9. Dzialanie to pochodzi od wymuszonej postepowym ruchem wózka 4 wspólpracy zewnetrznej biezni lozyska 19 z prowadnica powodujacej obrót pomocniczej dzwigni 11 wokól osi sworznia 13. Obrót pomocniczej dzwigni 11 powoduje poprzez sworzen 10 i lozysko 9 nacisk na boczne powierzchnie 8 kierujacej dzwigni 7, w rezultacie czego nastepuje obrót dzwigni 7 i stolika 5 w kierunku przeciwnym do obrotu pomocniczej dzwigni 11.Po zrealizowaniu roboczego skoku stolika 5 uklad czworoboku przegubowego powoduje opuszczenie prowadnic 16 wraz z wózkiem 4, a pólwyrób majac predkosc katowa równa zero i postepowa równa predkosci pasów transportera 1 zostaje zlozony na pasy 1. W czasie opisanego wyzej skoku roboczego nastepuje wraz z przesunieciem obrót pólwyrobu o kat 90°. Po zlozeniu pólwyrobu stolik 5 wraz z wózkiem 4 i prowadnicami 16 opuszcza sie dalej tak, az kontaktowa powierzchnia 6 stolika 5 znajdzie sie ponizej poziomu pasów 1 transportera, wówczas wózek 5 na skutek wymuszajacego dzialania krzywki wycofuje sie do polozenia wyjsciowego, stolik 5 wykonuje w tym czasie obrót powrotny i caly cykl rozpoczyna sie od nowa.W pierwszej odmianie mechanizmu napedowego pomocnicza dzwignia 11 dla uzyskania ruchu obrotowego ma zebaty segment 23 zazebiony z zebatka 24 przymocowana za posrednictwem wsporników 25 do prowadnicy 16 wózka 4, przy czym segment 23 moze byc skojarzony z zebatka 24 alternatywnie, zapewniajac podczas roboczego skoku s stolika 5 obrót pomocniczej dzwigni 11 o kat 90° albo 270°.W drugiej odmianie mechanizmu pomocnicza dzwignia 11 jest wprawiana w obrót za pomoca dodatkowego lacznika 26 o jednym koncu polaczonym obrotowo z pomocnicza dzwignia 11, a drugim koncu osadzonym obrotowo na prowadnicy 16 wózka 4 za pomoca wspornika27. x Mechanizm obrotu stolika 5 urzadzenia obracajacego nadaje sie równiez do zastosowania przy obracaniu innych przedmiotów, jak np. przedmioty natryskiwane farba, pojemniki, przedmioty w procesie paczkowania, przy czym wazne jest, ze obracanie nastepuje w ruchu, tzn. w liniitransportowej. • PL