Opis patentowy opublikowano: 30.11.1978 97977 MKP D06p 5/04 Int. Cl.2 D06P 5/04 CZYiLLMA Twórcy wynalazku: Kazimierz Poreda, Dominik Nowak, Irmgarda Joszko Uprawniony z patentu: Instytut Ciezkiej Syntezy Organicznej „Bla¬ chownia", Kedzierzyn, (Polska) Sposób wytwarzania srodka do utrwalania wybarwien barwnikami siarkowymi Przedmiotem patentu glównego nr 75 044 jest sposób wytwarzania srodka do utrwalania wybar¬ wien na tkaninach barwionych barwnikami siar¬ kowymi przez kondensacje 1 mola dwucyjandwu- amidu z 1,0—1,0 mola aldehydem mrówkowymi, podgrzewanie mieszaniny w obecnosci kwasu or¬ ganiezinego, oraz 0,2—0^5 mola soli anionowej moc¬ nego kwasu, ogrzewanie calosci w czasie 1—2 go¬ dzin w temperaturze do 85°C, po czyim wprowa¬ dzenie do kompozycja 18—30 g soli alkoholu wi¬ nylowego i ogrzewanie w ciagu 30^*60 minut w temperaturze 85—9i5°C.W procesie wedlug patentu nr 91 628 otrzymuje sie najpierw kompozycje srodka wedlug patentu 46 776, a nastepnie do srodowiska reakcji wpro¬ wadza sie polialkoholi winylowy i ogrzewa miesza- nine reakcyjna do temperatury 85—05°C utrzy¬ mujac calosc w tej temperaturze w ciagu 30 do 60 minut. Tak sporzadzony srodek w stosunku do znanych srodków wykazuje lepsze od mich zdol¬ nosci do utrwalania wybarwien na tkaninach bar¬ wionych barwnikami bezposrednimi zwlaszcza siar¬ kowymi, oraz wykazuje wieksza odipornosc wy¬ barwien na dzialanie potu oraz na tarcie mokre i suche.Otrzymany wedlug patentu nr 75 044 srodek do utrwalania wybarwien mimo bardzo korzystnych wlasciwosci jego w oddzialywaniu na tkaniny, klo¬ potliwy jest w stosowaniu, ze wzgledu na jego wysoka lepkosc. Produkt ten w normalnych wa- runkach jest gesta mleczna ciecza o lepkosci mie¬ rzonej w temperaturze 20°C, wynoszacej 15.000— .0(00 cP, który po czasie okolo 1 miesiaca ulega czesciowemu zzelewaniu rozdzielajac sie na dwie warstwy.Celem wynalazku bylo zmodyfikowanie dotych¬ czasowego sposobu wytwarzania srodka do utrwa¬ lania wybarwien, dobierajac tafcie warunki pro¬ cesu, w wyniku których otrzymany produkt po¬ siadalby niska lepkosc przy zachowaniu poprzed¬ nik) posiadanych korzystnych wlasciwosci uzytko¬ wych, a jednoczesnie byl trwaly w czasie. Stwier¬ dzono, ze cel ten moze byc osiagniety jezeli przed wprowadzeniem alkoholu poliwinylowego do pro¬ cesu., obnizy sie temperature do 60—'75°C a na¬ stepnie wprowadzi do srodowiska alkohol poli¬ winylowy wraz z woda i przeprowadzi reakcje w teij temperaturze w czasie 60—120 minut, po¬ czym obnizy temperature do okolo 50°C i wpro¬ wadzi dodatek alkoholu metylowego.Obnizenie temperatury procesu, dodatek wody i alkoholu metylowego oraz wydluzenie czasu re¬ akcji powoduje zmiany reakcji. W takich warun¬ kach powstaja przy prawie tym saimym' skladzie komponentów nizsze polimery, a otrzymany pro¬ dukt wykazuje korzystniejsze wlasnosci uzytkowe, to jest odpornosc na tarcie mokre i suche i sta¬ nowi jednorodna przezroczysta ciecz o lepkosci w granicy 1000—5000 cP, nie rozwarstwiajaca sie w trakcie magazynowania po okresie 6-ciu miesiecy. 979773 97977 4 Sposobem wedlug wynalazku srodek do utrwa¬ lania wybarwien na tkaninach barwionych bar¬ wnikami siarkowymi wytiwairza sie przez konden¬ sacje dwucyjandwuaimidu z alkoholem mrówko¬ wym, stosujac na 1 mol dwiicyijancVwuamidu 1,0— 1,9 mola aldehydu mrówkowego.Do mieszaniny wprowadza sie 0,04—0,07 mola kwasu organicznego i ogrzewa do temperatury 70—80°C utrzymujac te temperature w czasie —60 minut. Nastepnie do srodowiska reakcji do¬ daje sie 0,2, 0,5 mola chlorku amonowego oraz 0,0094—0,001 mola siarczanu glinowego i ogrzewa calosc do temperatury 85°C utrzymujac ja w cza¬ sie 1—2 godzin.Nastepnie obniza sie temperature procesu do 60—80°C, i wjprowadza sie do srodowiska reakcji 18—30 g alkoholu poliwinylowego oraz 2—5 moli wody. Reakcje prowadzi sie, w tej temperaturze w czasie 1—2 godzin otrzymujac jednorodny pro¬ dukt. Nastepnie obniza sie temperature do 45— 60°C, dodaje 0,2^2,0 moli alkoholu metylowego i miesza zawartosc reaktora w czasie 1(0 minut.Srodek do utrwalania wybarwien na tkaninach otrzymany sposobem wedlug wynalazku w nor¬ malnych warunkach jest przezroczysta ciecza roz¬ puszczajaca sie latwo w wodzie o lepkosci sred¬ niej mierzonej w temperaturze 20°C w granicy 1000—5000 cP. Produkt naniesiony w postaci roz¬ tworu wodnego na tkaniny barwione barwnikami siarkowymi, poprawia odpornosc na tarcie suche i mokre w granicy 0y5—2,0 stopni wedlug szarej skali.Przyklad I. 1 mol dwucyjandwuamidu, 1 mol aldehydu mrówkowego, 0,04 mola kwasu octowe¬ go ogrzewa sie 30 minut w temperaturze 75°C, nastepnie dodaje sie 0,2 mola chlorku amonowego, 0,1 mola aldehydu mrówkowego, 0,0004 mola siar¬ czanu, glinowego, 18 g alkoholu poliwinylowego i 2 mole wody, calosc ogrzewa .sie 60 minut w temperaturze 60°C. Nastepnie obniza sie tempe¬ rature do 45°C, dodaje 2 mole metanolu i miesza w czasie 10 mlinult. Otrzymany produkt posiada dobre wlasnosci utrwalajace, poprawia odpornosc wybarwien na tarcie na sucho i na mokro od 0,5—12,0 stofpnia wedlug skali szarej.Przyklad II. 1 mol dwucyjandwuamidu, 1,5 mola aldehydu mirciwkiowego, 0;55 mola kwasu octowego ogrzewa sie sie 45 minut w temperatu¬ rze 80°C, nastepnie dodaje sie 0,35 mola chlorku anionowego, 0,2,5 mola aldehydu mrówkowego, 0,0007 mola siarczanu glinowego, 24 g alkoholu poliwinylowego, 3 mole wody, calosc ogrzewa sie 90 minut w temperaturze 70°C, po czym obniza sie temperature do 50°C i dodaje 1,3 mola meta¬ nolu i miesza w czasie 10 minut. Otrzymany pro¬ dukt posiada dobre wlasciwosci utrwalajace, po¬ prawia odpornosc wybarwien na tarcie suche mokre od 0,5—2^0 stopnia wedlug szarej skali.Przyklad III. 1 mol dwucyjandwuamidu, 1,9 mola aldehydu mrówkowego, 0,07 mola kwasu octowego, ogrzewa sie 60 minut w temiperaturze 60°C, nastepnie dodaje sie 0,5 mola chlorku a- monowego, 0,4 mola aldehydu mrówkowego, 0,001 mola siarczanu glinowego, 30 g alkoholu poliwi¬ nylowego i 4 mole wody, calosc ogrzewa sie 120 minut w temperaturze 80°C. Po zakonczeniu re¬ akcji obniza sie temperature do 50°C, dodaje 0,6 mola metanolu i miesza w czasie 10 mlinut. Otrzy¬ many produkt posiada dobre wlasciwosci utrwa¬ lajace, poprawila odpornosc wybarwien na tarcie suche i mokre od 0,5^2,0 stopnia wedlug szarej skali.Przyklad IV. 1 mol dwucyjandwuamidu, 1,5 mola aldehydu mrówkowego, 0y2 mola kwasu siarkowego ogrzewa sie 40 minut w temperaturze 75°C, nastepnie dodaje sie 0,35 mola aldehydu mrówkowego, 0^0005 mola siarczanu glinowego, 24 g alkoholu poliwinylowego i 5 m^oli wody, ca¬ losc ogrzewa sie 90 minut w temiperaturze 70°C, po czym obniza sie temperature, srodowiska reakcji do 50°C dodaje 0,2 mole metanolu i miesza w cia¬ gu 10 minut.Otrzymany produkt posiada dobre wlasciwosci u- trwalajace poprawia odjpornosc wybarwien na tar¬ cie suche i mokre od 0,5—2,0 stopnia wedlug szarej skali. PL