PL96642B1 - Sposob wytwarzania 1,3-bis-/iii-rzed.butylodwutio/-2-dwumetyloaminopropanu - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 1,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwumetyloamino- propanu o wzorze 1 i/lub jego soli addycyjnych z kwasami. Zwiazek ten mozna stosowac do zwalcza¬ nia szkodników.Jako sole addycyjne z kwasami korzystne sa zwlaszcza kwasne szczawiany i chlorowodorki zwiazku o wzorze 1.Wedlug wynalazku zwiazek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwasami mozna wytwarzac droga reakcji zwiazku o wzorze 2, w którym L oznacza grupe o wzorze 4, przy czym R4 oznacza rodnik alki¬ lowy, taki jak rodnik metylowy, etylowy, propylo¬ wy lub rodnik arylowy, taki jak rodnik fenylowy lub tolilowy, a m oznacza 0 lub 1, albo L oznacza grupe o wzorze —SOjM^ w którym Mt oznacza atom potasu, a zwlaszcza tom sodu, z przynajmniej dwoma równowaznikami zwiazku o wzorze 3, w któ¬ rym M2 otanacBa atotm potasu ikJb sodu, zwlaszcTia so¬ du, po czym otrzymany zwiazek ewentualnie prze¬ prowadza sie w sól addycyjna z kwasem.Reakcje wytwarzania l,3-bis-(III-rzed. butylodwu¬ tio)-2-dwumetyloaminopropanu mozna prowadzic jak nastepuje: Do zwiazku o wzorze 2, korzystnie mieszajac, w odpowiednim rozpuszczalniku, takim jak woda, al¬ kohol, na przyklad metanol, etanol, propanol, nitryl, na przyklad acetonitryl, keton, na przyklad aceton, metyloetyloketon, cykloheksanon, eter, na przyklad dioksan, czterowodorofuran, amid, na przyklad dwu- metylofonmamid, wzglednie w mieszaninie rozpusz¬ czalników, ewentualnie w postaci zawiesiny, zwlasz¬ cza w metanolu lub w wodzie i — jezeli L we wzorze 2 oznacza rodnik —SC^Mi— w temperaturze ponizej temperatury pokojowej, na przyklad w tem¬ peraturze 0—10°C, dodaje sie w ciagu na przyklad minut do okolo Z godzin zwiazek o wzorze 3, korzystnie w roztworze, na przyklad w rozpuszczal¬ niku uzytym do reakcji.Celem doprowadzenia reakcji do konca mozna mieszac jeszcze w ciagu pewnego czasu, na przyklad w ciagu V2 do 1V2 godziny i w temperaturze po¬ nizej temperatury pokojowej, jezeli L we wzorze 2 oznacza grupe o wzorze 4, korzystnie przy miernym ogrzewaniu na przyklad w temperaturze okolo 30°C.Sole addycyjne z kwasami zwiazku o wzorze 1 z nieorganicznymi lub organicznymi kwasami, na przyklad chlorowodorki, kwasne szczawiany, tolu- enosulfoniany, benzenosulfoniany, metanosulfoniany, kwasne siarczany, dwuwodorofosforany, octany lub benzoesany, mozna wytwarzac w znany sposób droga reakcji zwiazku o wzorze 1 z odpowiednim kwasem.Zwiazki wyjsciowe o wzorach 2 i 3 sa znane albo tez mozna je wytwarzac znanymi sposobami wzgled¬ nie analogicznie do znanych sposobów.Wolny zwiazek o wzorze 1, czyli 1,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwumetyloaminopropan, jest sub¬ stancja krystaliczna, stosunkowo niskotopliwa. Roz¬ puszcza sie w zwykle stosowanych rozpuszczalni¬ kach organicznych, takich jak benzen, metanol, ace- 96 64296 642 3 4 tonitryl i inne. Charakteryzuje sie go w znany spo¬ sób, na przyklad za pomoca temperatury topnienia, wartosci Rf (chromatografia cienkowarstwowa), przeprowadzania w sól addycyjna z kwasem itp.Zwiazek o wzorze 1, czyli 1,3-bis-(III-rzed. buty- lodwutio)-2-dwumetyloaminopropan, wykazuje nad¬ spodziewanie wysoka trwalosc. Mozna go na przy¬ klad destylowac w wysokiej prózni bez godnego uwagi rozkladu. Równiez w stosunku do czynników powodujacych zwykle w czasie skladowania i sto¬ sowania rozklad pestycydów, takich jak swiatlo, wilgoc, ogrzewanie, niektóre nosniki i srodki po¬ mocnicze, jest l,3^bis-l(III-rzed. butylodwutio)-2- -dwumetyloaminopropan w wysokim stopniu odpor¬ ny.Równiez sole zwiazku o wzorze 1 sa trwalymi, z reguly krystalicznymi zwiazkami, które mozna charakteryzowac za pomoca ich temperatury top¬ nienia.Wytwarzanie 1,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2- -dwumetyloaminopropanu przy uzyciu zwiazku o wzorze 2, w którym L oznacza rodnik o wzorze —SOjMi, jest w porównaniu ze stanem techniki niezwykle proste i przebiega z bardzo dobrymi wy¬ dajnosciami, dajac produkt o wysokim stopniu czy¬ stosci.Zwiazek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwa¬ sami wykazuja wlasciwosci silnie owadobójcze, roz- toczobójcze i grzybobójcze. Srodki owadobójcze wy¬ kazuja zarówno dzialanie kontaktowe, jak i przez przewód pokarmowy oraz systemiczne.Dzieki wzglednej trwalosci zwiazkul o wzorze 1, który ponadto wykazuje szczególnie korzystne za¬ chowanie sie w czasie biologicznej degradacji, na¬ daje sie on miedzy innymi do zwalczania szkod¬ ników, przy którym konieczny jest pewien okres trwania dzialania stosowanych substancji czynnych.Zwiazek o wzorze 1 nadaje sie znakomicie zarów¬ no do zwalczania owadów o narzadzie gebowym gryzacym, takich jaJk Lepidoptera i Coleoptera, jak równiez owadów o narzadzie gebowym ssacym.Podkreslic nalezy dzialanie l,3-bis-(III^rzed. buity- lodwutio)-2-dwumetyloaminopropanu w postaci wol¬ nej zasady. Nadaje sie on znakomicie do zwalcza¬ nia Lepidoptera, na przyklad Spodoptera littoralis, Anagasta kuehniella; równiez Coleoptera, na przy¬ klad Leptinotarsa decemlineata, Tribolium casta- neum i Tribolium confusum, Brudhidius obtectus,- Calandra granaria i Hemiptera, na przyklad Dysder- cus fasciatus, zwalcza sie z bardzo dobrym wyni¬ kiem. Ponadto zwiazek ten wykazuje dzialanie rów¬ niez w stosunku do Aphida i Diptera.Poza wymienionym juz znakomitym dzialaniem w stosunku do owadów, roztoczy i grzybów, zwia¬ zek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwasami wykazuja jednoczesnie tylko nieznaczne dzialanie toksyczne w stosunku do zwierzat cieplokrwistych.Podkreslic nalezy niska toksycznosc dla ryb 1,3- -bis-(III-butylodwutio)-2^dwumetyloaminopropanu.Zwiazek o wzorze 1 ii jego sole addycyjne z kwa¬ sami mozna dzieki temu stosowac jako srodek] do zwalczania szkodników w pomieszczeniach miesz¬ kalnych, piwnicach, klepiskach, stajniach itp., jak równiez w zbiornikach wodnych, jak równiez do ochrony zywych przedstawicieli swiata roslinnego i zwierzecego w ich rozmaitych stadiach rozwojo¬ wych przed szkodnikami, na przyklad szkodliwymi owadami, roztoczami, jak równiez grzybami.Wlasnosci owadobójcze w polaczeniu z bardzo korzystna toksycznoscia w stosunku do ryb, czynia zwiazek o wzorze 1 odpowiednim do stosowania w nawadnianych hodowlach. Poniewaz zwlaszcza równiez zespól szkodników ryzu (Chilo suppressalis itp.) daje sie bardzo dobrze zwalczac za pomoca zwiazku o wzorze 1, zwiazek ten nadaje sie zwlasz¬ cza do stosowania w hodowli ryzu.Podkreslic nalezy, ze 1,3-bds-(III-rzed. butylodwu- tio)-2-dwumetyloaminopropan nie wykazuje wiek¬ szego ubocznego dzialania fitotoksycznego.Szkodniki zwalcza sie w znany sposób, na przy¬ klad przez traktowanie chronionych obiektów sub¬ stancja czynna lub odpowiednimi preparatami za¬ wierajacymi te substancje czynna.Do stosowania jako srodki ochrony roslin wzgled¬ nie srodki do zwalczania szkodników mozna zwia¬ zek a wzorze 1 i jego sole przygotowac na przy¬ klad w postaci cieklych srodków do opryskiwania, proszków zwilzalnych, proszków do opylania, gra¬ nulatów, srodków do rozsypywania, past, aerozoli i tym podobnych.Wszystkie preparaty substancji czynnej o wzorze 1 i jej soli moga zawierac poza juz wymienionymi nosnikami i substancjami powierzchniowo czynnymi jeszcze pewne dodatki, takie jak stabilizatory, srodki dezaktywujace (dla stalych preparatów na nosni¬ kach o aktywnej powierzchni), srodki dla polepsze¬ nia przyczepnosci na roslinach, inhibitory korozji, srodki przeciwpienne, pigmenty itp.Substancja czynna o wzorze 1 i jej sole addycyj¬ ne z kwasami moga wystepowac w preparatach i roztworach do opryskiwania w mieszaninie z inny¬ mi znanymi substancjami czynnymi. Preparaty za¬ wieraja w zasadzie 1—90% wagowych substancji czynnej, zwlaszcza 5—50%. Postacie uzytkowe zawie¬ raja w zasadzie 0,02—00% wagowych, zwlaszcza 0,1— % substancji czynnej.Ponizsze przyklady wyjasniaja blizej sposób wy¬ twarzania l,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwume- tyloaminopropanu i jego soli addycyjnych z kwa¬ sami, nie ograniczajac jednak wynalazku w zadnej mierze. Dane temperaturowe wyrazono w stopniach Celsjusza. Temperatury topnienia nie sa korygo¬ wane.Przyklad I. l,3Hbis-(III-rzed. butylodwutio)-2- -dwumetyloaminopropan. 24 g (0,6 mola) wodorotlenku sodowego rozpusz¬ cza sie, mieszajac w 600 ml wody., Dodaje sie w temperaturze (^10°C 211 g (0,6 mola) soli jednoso- dowej 1,3-bis-tiiosulfonianu 2-dwumetyloaminopro- panu. Do roztworu tego wkrapla sie w ciagu 30 mi¬ nut w temperaturze 0—10°C, mieszajac, wodny roz¬ twór 1,2 mola soli sodowej III-rzed. butylomerkap- tanu, wytworzonej przez rozpuszczenie 48 g (1,2 mola) wodorotlenku sodowego w 600 ml wody i wkroplenie 108 g (1,2 mola) III-rzed. butylomer- kaptanu w temperaturze 0—10°C. Nastepnie mie¬ sza sie jeszcze w ciagu 30 minut w temperaturze 0—10°C.W celu dalszej obróbki dodaje sie 600 ml chloro¬ formu, miesza energicznie w dagu krótkiego czasu 40 45 50 55 605 96 642 6 i oddziela warstwe chloroformowa. Warstwe te prze¬ mywa sie trzykrotnie po 200 ml wody i po wysu¬ szeniu za pomoca siarczanu sodowego odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 50°C.Otrzymany jako pozostalosc olej uwalnia sie od latwo lotnych skladników przez ogrzewanie w tem¬ peraturze 50° w ciagu 30 minut w wysokiej prózni.Pozostala oleista substancja krystalizuje przy ozie¬ bianiu, dajac produkt o temperaturze topnienia 46°.Substancje te mozna destylowac bez rozkladu w wy¬ sokiej prózni w temperaturze 140—145°C/0,1 mm Hg.Za pomoca chromatografii cienkowarstwowej na zelu ki^emioinJkowyTn w ukladzie benzen/octain ety¬ lu (9:1), otrzymuje sie wartosc Rf 0,4.Analiza C^H^NS^ ciezar czasteczkowy: 327,6 obliczono: C 47,7% H 8,9% N 4,3% S 39,1% znaleziono: 47,8% 9,0% 4,3% 38,5% Sole addycyjne z kwasami zwiazku o wzorze 1 mozna na przyklad wytworzyc jak nastepuje: Przyklad II. Kwasny szczawian 1,3-bis-(III- -rzed. bu1ylodwu)tóo)-2-dwumetyloamiiiopropainu. 1,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwumetyloami- nopropan wytworzony wedlug przykladu I zadaje sie w eterowym roztworze eterowym roztworem kwasu szczawiowego w nieznacznym nadmiarze, przy czym wytraca sie kwasny szczawian. Po od¬ saczeniu przemywa sie niewielka iloscia eteru i su¬ szy w ciagu 1 godziny pod zmniejszonym cisnie¬ niem w temperaturze 30°. Temperatura topnienia wynosi 114—115°.Analiza C1SN29NS4 • GgH*04, ciezar czasteczkowy: 417,7 obliczono: C 43,1% H 7,5% N 3,4% S 30,7% znaleziono: 42,9% 7,5% 3,8% 30,6% Przyklad III. Chlorowodorek 1,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwumetyloaminopropanu. l,3-bis-(III-rzed. butylodwutio)-2-dwumetyloami- nopropan wytworzony wedlug przykladu I w roz¬ tworze eterowym dodaje sie do niewielkiego nad¬ miaru eterowego roztworu chlorowodoru. Wytraca sie chlorowodorek. Po odsaczeniu przemywa sie nie¬ wielka iloscia eteru i suszy pod zmniejszonym ci¬ snieniem w ciagu 1 godziny w temperaturze 30°.Temperatura topnienia wynosi 158°.Analiza C13H29NS4 • HC1: ciezar czasteczkowy: 364,1 obliczono: C 42,9% H 8,3% Cl 9,7% N 3,8% S 35,2% znaleziono: 42,9% 8,4% 9,9% 3,8% 35,3% PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania 1,3-bis-(III-rzed. butylodwu¬ tio)-2-dwumetyloaminopropanu o wzorze 1 i jego soli addycyjnych z kwasami, znamienny tym, ze zwiazek o »wzorze 2, w którym L oznacza grupe o wzorze 4, przy czym Rx oznacza rodnik alkilowy, taki jak rodnik metylowy, etylowy, propylowy albo rodnik aryIowy, taki jak rodnik fenylowy lub toli- lowy, a h oznacza 0 lub 1, albo L oznacza grupe o wzorze —SC^M^ w którym Mt oznacza atom po¬ tasu lub korzystnie sodu, poddaje sie reakcji z przy¬ najmniej dwoma równowaznikami zwiazku o wzo¬ rze 3, w którym M2 oznacza atom potasu lub sodu, zwlaszcza sodu i wytworzony zwiazek o wzorze 1 ewentualnie przeprowadza w sód addycyjna z kwa¬ sem. 10 15 20 2596 642 CH3\ /r-SS-C(CH3)3 XN- x Ort/ ^-SS-C(CH3)3 WZÓR 1 )N x CH3/ ^-S-L WZÓR 2 (CH3)3CSM2 WZ0R 3 -S-R, ? WZC5R 4 PZG Bydg., zam. 745/78, nakl. 105+20 Cena 45 zl PL