PL95489B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych i ich mieszanek z naturalnymi i sztucznymi wlókna- md celulozowymi, Stwierdzono, ze doskonale wybarwiienie uzyskuje sie na metrazowych wyrobach wlókienniczych z wló¬ kien poliestrowych oraz z ich mieszanek z innymi wlóknami, a przede wszystkim z bawelna i sztu¬ cznymi wlóknami celulozowymi, jesli jako barwnik stosuje sie nierozpuszczalny w wodzie nowy bar¬ wnik niejonowy, azowy rozpuszczalny w mniejszym lub wiekszym stopniu w organicznych rozpuszczal¬ nikach, a zwlaszcza w hydrofobowych rozpuszczal¬ nikach, takich jak chlorowcoweglowodory alifatyczne ii aromatyczne.

Cecha charakterystyczna sposobu barwienia we¬ dlug wynalazku jest zastosowanie barwników zawie¬ rajacych w ich czasteczce estryfikowanej grupy N — karboksymetylowej N-CH2COOR.

Barwienie tego rodzaju barwnikami bylo dotych¬ czas nieznane, ze wzgledu na nowa budowe barwni¬ ka o wzorze 1. We wzorze tym A — oznacza reszte aromatyczna, pochodna benzenu, naftalenu, dwufe- nyloaminy, azobenzenu lub reszte heterocykliczna, które to reszty nile zawieraja grup kwasowych — sulfonowych, moga jednak zawierac rózne podsta¬ wniki, jak — N02, — OAlkil, OH, Cl, Br, CN, Alkil, COOAlkil, NHCOAlkil, B — oznacza reszte aroma¬ tyczna pochodna benzenu lub naftalenu, równiez nie- zawierajaca wolnych grup sulfonowych, mogaca jed- nak zawierac inne podstawniki jak — Cl, CH8, C2H5, OCH3, OC2H5OH, NH-COalkil, NH-A1M1; R —oznacza alkil o 1—16 atomach wegla, cykloalkil o 5—6 atomach wegla lub aryloalkil na przyklad grupe benzylowa; Rt — oznacza alkil o 1—4 ato¬ mach wegla, mogacy zawierac podstawniki1: OH, NC, Cl, OR, OCOR, COOR, fenyl.

Do barwienia sposobem wedlug wynalazku stosu¬ je sie równiez barwniki otrzymane przez sprzeganie zdwuazowanych amiiin o wzorze A-NH2, w których A posiada oznaczenia podane we wzorze 1, ze skladni¬ kami biernymi o wzorze B-N-(R)-CH2COOR, w któ¬ rym B, R i RA maja oznaczenia podane przy wzo¬ rze 1, lub otrzymane przez estryfikowanie grup kar- boksylowych w barwnikach o wzorze 2. We wzorze 2 — A, B i Rj posiadaja oznaczenia wymieniione we wzorze 1.

Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wló¬ kien poliestrowych i ich mieszanek z wlóknami ce- luzowymi wedlug wynalazku polega na tym> ze sto¬ suje sde barwniki rozpuszczone w organicznych roz¬ puszczalnikach z grupy chlorowcoweglowodorów aromatycznych lub alifatycznych, przy czym rozpu¬ szcza sie barwniki pojedyncze lub ich mieszaniny w organicznym rozpuszczalniku w temperaturze od °C do temperatury jego wrzenia, lub w mieszani¬ nie dwu lub wiecej organicznych rozpuszczalników.

Barwienie sposobem wedlug wynalazku przepro¬ wadza sie w sposób nastepujacy: nowe barwniki na¬ noszone sa sposobem ciaglym metoda cieplnego 95 48995 489 3 4 utrwala sie we wlóknach po usunieciu czterochloro- etylenu promieniowaniem w podczerwieni w tempe¬ raturze 125° przez ójpgrzewanole dzianiny w czasie 0,5 minuty na metalowych bebnach ogrzanych do tem¬ peratury 190°. Wybarwiona dzianine plucze sie w czterochloroetylenie w temperaturze 25° i suszy sie.

Przyklad 111.50 czesci barwnika o wzorze 1, W którym A stanowi pochodna 3-amino-5-nitro, benzo-2,1 izotiazolu, a B — zawiera reszte estru w oktylowego kwasu alfanaftyloanilino-N-octowego rozpuszcza sie w 1000 czesci czterocWoroetylenu i barwi tkanine poliestrowo bawelniana metoda cieplnego utrwalania jak w przykladzie I, po upraednim odwoskowaniu bawelny w stabilizowa- nym trójchloroetylenie ogrzanym do temperatury 87°.

Przyklad IV. Tkanine z nieklejonych wlókien politereftalano etylenowych zmieszanych ze sztucz¬ nymi wlóknami celulozowymi — odtluszczona w czterochloroetylenie w temperaturze 20° napawa sie barwnikiem otrzymanym przez dwuazowanie 2-c&loro-4nitxoaniliny lub jednej z przedstawionych w tabeli (po

Claims (3)

zastrzezeniach patentowych) aminy A-NHj sprzeganej z róznymi skladnikami biernymi B-N (Rj) CH2COOR, których przyklady zamieszczo- 25 no w tabeli, rozpuszczonym w trójchloroetylenie w ilosci zapewniajacej 2% stezenia barwnika. Roz¬ puszczalnikowy roztwór barwnika odzyma sie z tka¬ niny, tak aby wyrób zatrzymal ciecz barwiaca w 90% jego ciezaru poczatkowego. Po odparo- 30 waniu rozpuszczalnika w temperaturze 120° bar¬ wnik W tkanino© utrwala sie cieplnie w ciagu 1 minuty w temperaturze 210° dzialaniem goracego powietrza lub przegrzanej pary wodnej. Reszte nie- utrwalonego barwnika usuwa sie z tkaniny pluka- 35 niem w organicznym rozpuszczalniku wedlug spo¬ sobu podanego w przykladzie I, wzglednie wyrób wlókienniczy plucze sie w trójchloroetylenie z do¬ datkiem 3% wody oraz 1:2% srodka powierzchnio¬ wo czynnego na przyklad dodecylobenzenosulfonian 40 sodowy zmieszany z adduktem tlenku etylenu i no- nylofenolu w ilosci 1:1. Przyklad V. 1 czesc barwnika otrzymanego przez sprzeganie dwuazowej m-mtroaniliny z wol¬ nym kwasem aniltao-N N-dwuoctowym i ogrzewa- 45 nie z n-butanolem i toluenem rozpuszcza sie w 18 czesciach czterochloroetylenu i napawa dzdlanine z jedwabiu politereftalano etylenowego, a nastepnie odzyma i cieplnie utrwala barwnik na wyrobie we¬ dlug sposobu podanego w przykladzie wykonania II. M Przyklad VI. 2 czesci barwnika otrzymanego przez sprzeganie dwuazowanej 2-cyjano-4-nitax»nIli- ny z wolnym kwasem N-betocyjanoetyleno-anii!lino- -N-octowym i traktowania otrzymanego zwiazku n-heksanelem, chlorkiem tionylu i wodnym roztwo- 55 rem amoniaku rozpuszcza sie w 45 czesciach trój¬ chloroetylenu ogrzanego do jego temperatury wrze¬ nia i barwi wyrób wlóMenniczy wedlug sposobu po¬ danego w przykladzie wykonania I. \ ^ Zastrzezenia patentowe utrwalania, wedlug którego przeznaczony do bar¬ wienia metrazowy wyrób wlókienniczy na przyklad tkanine lub dzianine napawa sie roztworem bar¬ wnika w organicznym rozpuszczalniku w tempera¬ turze nie wyzszej od temperatury wrzenia rozpu¬ szczalnika, a nastepnie wyzyma sie tak, aby napa¬ wany wyrób zatrzymal roztwór barwiacy w ilosci 40—140% jego ciezaru poczatkowego. W celu utrwalenia barwnika najpierw usuwa sie organiczny rozpuszczalnik z wyrobu wlókienniczego przez nadmuchiwanie cieplym powietrzem wzgle¬ dnie przez napromieniowanie ciepla z promienników podczerwieni w temperaturze nieprzekraczajacej temperatury rozkladu rozpuszczalnika, a nastepnie barwnik utrwala sie w suchym wyrobie wlókienni¬ czym przez kontaktowe ogrzewanie na metalowych bebnach lub w strumieniu goracego powietrza, wzglednie przegrzanej pary wodnej w temperaturze 180—210"C. Szczególnie korzystny jest wspomniany sposób cieplnego utrwalania do barwienia tkanin i dzianin z przedz poliestrowych gladkich lub teksturowanych oraz z przedz mieszanych poliestrowo-celulozowych. Wybarwienia otrzymane w sposobie wedlug wy¬ nalazku na wyrobach wlókienniczych zawierajacych wlókna poliestrowe poddaje sie dalszej obróbce po¬ legajacej na traktowaniu czystym organicznym roz¬ puszczalnikiem lub jego wodna emulsja zawiera¬ jaca srodek powierzchniowo czynny. Nizej podane przyklady wyjasniaja sposób wedlug wynalazku. W przykladach czesci oznaczaja czesci wagowe, o ile nie podano inaczej, procenty oznacza¬ ja procenty wagowe, a temperatury sa podane w sto¬ pniach Celsjusza. Przyklad 1. W 400 czesciach trójchloroetylenu rozpuszcza sie 25 czesci barwnika o wzorze 1, w któ¬ rym A stanowi pochodna m-nitroaniliny, B jest reszta estru dwubutylowego kwasu anilino N N- dwuoctowego, R — stanowi rodnik butylowy oraz Rx jest rodnikiem butylowym. Roztworem tego barwnika napawa sie tkanine z wlókien politerefta¬ lano etylenowych w temperaturze 20°C, a nastepnie wyzyma tkanine pozostawiijajac naniesiony roztwór barwnika w ilosci 100% poczatkowego ciezaru wyro¬ bu. Nastepnie odparowuje sie z tkaniny trójchloroety¬ len dzialaniem strumienia cieplego powietrza oraz poddaje sie cieplnemu dogrzewaniu w ciagu 1 minuty w temperaturze 200°. Po tych operacjach tkanine plucze sie w trójchloroetylenie ogrzanym do tempe¬ ratury 50° zawierajacym od 4% epdcWorohydryny, paruje przy pomocy pary wodnej i suszy w tempe¬ raturze 120°. Przyklad II. Dzianine z teksturowanej przedzy politereftalano^etylenowej przeplukuje sie cztero- chloroetylenem w celu usuniecia olejowej prepa- racji, a nastepnie usuwa sie z niej rozpuszczalnik przez jego odparowanie w temperaturze 125°. Tak oczyszczona dzianine napawa sie w temperaturze 20° barwnikiem o wzorze 2, rozpuszczonym w cztero¬ chloroetylenie w ilosci 5 czesci barwnika na 1000 cze¬ sci rozpuszczalnika a nastepnie wyzyma roztwór bar¬ wiacy do 110% poczatkowego ciezaru wyrobu. Bar¬ wnik o wzorze 2 stanowi pochodna 2-cyjano-4-ndtro- aniliny, w którym B jest reszta estru heksylowego kwasu N-betacyjancetylc-anmn()-N-octawego, która

1. Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych i ich mieszanek z natural¬ nymi i sztucznymi wlóknami celulozowymi, Ena- mienny tym, ze stosuje sie barwnik azowy, niejono- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 95 489 6 wy, nierozpuszczalny w wodztile, o wzorze 1, w któ¬ rym A oznacza reszte aromatyczna, pochodna ben¬ zenu, naftalenu, dwufenyloaminy, azobenzenu lub re¬ szte heterocykliczna, które to reszty nie zawieraja grup kwasowycfo-sulfonowych lecz rózne podstawni¬ ki, jak -NO,, -OAlkil, OH, Cl, Br, Alkil, COOA1M1, NHCOA1M1, B — oznacza reszte aromatyczna po¬ chodna benzenu lub naftalenu, równiez nie zawiera¬ jaca wolnych grup kwasowych^sulfonowych lecz podstawniki takie jak — Cl, CH,, CjH*, OCH8, OCjH5, OH, NHCOAlkil, NHAlkil, R — oznacza al- Nr 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 1 26 Amina A-NH, 2-chloroainiIisna 2,5-dwric^loroanilina 3-chloroainilaina 4-chloroaniliBa 2,4,5-trójchloroanilina p-niftroanilina 4^cetyloamiinoanilina 2-nitroainjiMna Ester butylowy 4-karboksy- aniliny 2-nTetoksy-4Hnitroanilina 2-metoksy-5-nitroanilina 2-metylo-5^nita,oanilina 2-nitro-4-met»ksyanilLna 2-metylo-4Hnitroanilina 2-chloro-4-nitroanilina 2,4-dwunitroanilina 2-cyjano-4-nitroanilina 2,4-dwunitro-6-bromoanillina 2^amino-6-e1x>ksybenzotiazol 3^amino^5-nitK)H7-bromo- -benzo-l,2-izotiazol p-aminoazobenzen p-amino-dwufenyloamina Skladnik bierny reszta B 3-hydroksyfenyl 3-metylofenyl 3-acetyloaminofenyl 3-chlorofenyl 3Hmetoksyfenyl fenyl fenyl 3^chlorofenyl 3-metylofenyl 3-acetyloamlinofenyl 3-metoksyfenyl 11-naftyl 2,5^dwumetoksyfenyl 2-metoksy-5-metylofenyl 2-metoksy-5-acetylo- aminofenyl fenyl innaftyl

2. -etoksy-5^acetylo- -aminofenyl 3-metylofenyl Innaftyl 3-chlorofenyl 3-hydroksyfenyl B"N CHjCOOR rodnik Rt CHjCOOC^H^ CHgCHgCN CH2COOC16Hss C,H5 CH^COOCH, CAOH CH^COOCeH^ CHjCOOCA CHjCOOCijHgj cacn C*H4OH H GHjCOOCflHi8 CH2COOC8H17 CH^COOC^H^ C,H5 CHsjCOOCgH^ CHaCOOCujH^ C4H, CH*COOC6H17 C*H4OH PA rodnik R Ci*H« C,H18 C^Hj, C4H4 CH8 CA C«H13 ca C^Hjj C16HM CHa CA CA, CsH17 CiAb C6H18 CeHi7 CijHsb C4H, CAs CAs CijHjb Barwa zólta zólta oranz zólta zólta oranz zólta oranz zólta szkarlat oranz czerwien bordo rubin fiolet rubin fiolet blekit czerwien zielen szkarlat czerwien kil o 1—16 atomach wegla, cykloalkil o 5—6 atomach wegla lub aryloalkil, a B.t — oznacza alkil 1^-4 ato¬ mach wegla, mogacy zawierac podstawniki takie jak — OH, CN, Cl, OR, OCOR, COOR, fenyl. 5 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie barwnik o wzorze 1, w którym R ozna¬ cza atom wodoru.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze barwnik wedlug wzoru 1 stosuje sie w postaci roz- io puszczonej w rozpuszczalnikach organicznych, w roztworze o duzym stezeniu.95 489 ^CH2 COOR Nzór i ^CH2 COOH Nzór 2 PZG Bydg., zam. 4089/77, nakl. 115 + 20 Cena 45 zl