Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ luskiwania nasion z blon okwiatu, w szczegól¬ nosci do wyluskiwania nasion roslin motylkowych.Znane jest urzadzenie do wyluskiwania nasion koniczyny z blon okwiatu, skladajace sie z oslony, w której znajduja sie tuleja i bijaki. Tuleja umo¬ cowana jest nieruchomo w oslonie urzadzenia i stanowi ona dziurkowany cylinder. Wewnatrz tulei przebiega wal, na którego koncach znajdu¬ ja sie podpory z trwale przymocowanymi do nich bijakami. Miedzy tuleja a bijakami znajduje sie szczelina, do której dostarczane sa iblony okwiatu w procesie wzajemnego obrotu nieruchomej tuiei i obracajacych sie bijaków.Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób. Blony okwiatu kierowane sa do dolnej czesci urzadze¬ nia do szczeliny, utworzonej miedzy bijakami a wewnetrzna powierzchnia tulei, a bijaki umo¬ cowane na wale, uderzaja w czasie obrotu w do¬ prowadzane blony okwiatu i przeciagaja je wzdluz dziurkowanego cylindra. Jednakze obracajace sie bijaki nie zapewniaja równomiernego rozdzialu blon po calej wewnetrznej powierzchni tulei, wskutek czego znaczna czesc naplywajacych i wy¬ tartych blon z nasionami jest umieszczona przy wyluskiwaniu nasion w szczelinie, w dolnej czesci urzadzenia. W celu osiagniecia calkowitego wy¬ luskania nasion wymagane jest wielokrotne od¬ dzialywanie bijaków na blony okwiatu. Wyluska¬ ne blony razem z nasionami przechodza przez otwory w tulei i nastepnie sa przekazywane do oczyszczenia.Znane urzadzenie cechuje niska przepustowosc, a co za tym idzie, niska wydajnosc wyluskiwania nasion z blon okwiatu.Powyzsze znajduje uzasadnienie w tym, ze szyb¬ kosc wyluskiwania nasion z blon nie powinna przekraczac 26—28 m/sek, poniewaz przy przekro¬ czeniu jej zachodzi rozdraibnianie nasion i uszko¬ dzenie zarodka, co zmniejsza wartosc biologiczna nasion.Rozdrabnianie nasion i uszkodzenie ich zarodka nastepuje w wyniku wielokrotnego oddzialywania bijaków na blone okwiatu oraz w czasie ich prze¬ ciagania wzdluz wewnetrznej powierzchni tulei.Ilosc 'rozdrobnionych nasion w znanym urzadze¬ niu osiaga wielkosc 7 i wiecej procent, co prowa¬ dzi do strat wyluskiwanych nasion.Nierównomierne rozmieszczenie nasion w szcze¬ linie umozliwia wykorzystanie zaledwie 25—30°/o 93 9653 powierzchni tulei. W konsekwencji, dla osiagnie¬ cia zjawiska wyluskiwania niezbedna byla tuleja duzej dlugosci, co tlumaczy duze rozmiary znane¬ go urzadzenia oraz jego wysoka materialochlon¬ nosc.Celem wynalazku jest wyeliminowanie przedsta¬ wionych niedogodnosci. dla osiagniecia tego celu postawiono zadanie skonstruowania urzadzenia do wyluskiwania nasion roslin motylkowych z blon okwiatu, którego tuleja i Ibdrjaki bylylby umocowa¬ ne w oslonie w taki sposób, aby zapewnic równo¬ mierne rozmieszczenie blon okwiatu wzdluz we¬ wnetrznej powierzchni tulei i które cechowalaby wysoka produktywnosc, przy nie zmniejszonej ilosci wyluskiwanych nasion i przy równoczesnym zmniejszeniu ilosci rozdrobnionych i uszkodzo¬ nych nasion Postawione zadanie rozwiazuje urzadzenie, skla¬ dajace sie ze znajdujacych sie wewnatrz oslony dziurkowanej Wtler i bijaków, tworzacych szcze¬ line, do której doprowadzane sa blony okwiatu w czasie wzajemnego obrotu tulei i bijaków.Zgodnie z wynalazkiem tuleja i wirnik skrzy¬ delkowy zamocowane sa nieruchomo na wale osadzonym olbrotowo w lozyskach znajdujacych sie w oslonie urzadzenia, a bijaki zamocowane sa nieruchomo w stosunku do oslony.Wirnik skrzydelkowy ssawy stanowi tarcza z trwale umocowanymi na jej powierzchni czo¬ lowej lopatkami, które tym samym umieszczone sa wzdluz wspomnianego walu. Na zewnetrznej powierzchni tulei rozmieszczone sa rzedami wzdluz walu lopatki, wytwarzajace w czasie obrotu tu¬ lei uzupelniajacy strumien powietrza.IBijaki w urzadzeniu sa jednymi swoimi konca¬ mi sztywno przymocowane na jednej z czolowych czesci powierzchni oslony, zas drugimi do podpo¬ ry, umieszczonej za poimoca lozyska na wale tu¬ lei za wirnikiem skrzydelkowym w kierunku po¬ dawania blon.Zamontowanie tulei na wale z mozliwoscia jej obrotu wzgledem nieruchomych bijaków i umie¬ szczenie na tym wlasnie wale wirnika skrzy¬ delkowego ssawy, wytwarzajacego strumien po¬ wietrza, który zapewnia podawanie blon wzdluz walu tulei i ich równomierne rozmieszczenie na calej wewnetrznej powierzchni tulei, umozliwily zwiekszyc wydajnosc urzadzenia wskutek zwie¬ kszenia szylbkosci olbrotu walu, wynoszacej 40 m/sek, a co za tym idzie, i wskutek zwiekszenia szybkosci, wyluskiwania nasion. W niniejszym urzadzeniu, chociaz szyibkosc wyluskiwania prze¬ wyzsza 25—28 m/sek, to i tak ilosc rozdrobnio¬ nych nasion i nasion z uszkodzonym zarodkiem nie ulega zwiekszeniu, poniewaz scieranie naision nastepuje w drodze zacisniecia blon w szczelinie miedzy bijakami a oibracajaca sie tuleja przy nastepujacym po tym ich przeciskaniu przez dziurkowana tuleje. Wielokrotne oddzialywanie bijaków na oforalbiane blony zostaje wyeliminowa¬ ne, co umozliwia zwiekszenie ilosci otrzymywa¬ nych wartosciowych biologicznie nasion.Wydajnosc urzadzenia wedlug wynalazku w po¬ równaniu ze znanym urzadzeniem ulegla zwie¬ kszeniu 8,'5-krotnie. 965 4 (Równomierny rozdzial na calej wewnetrznej po¬ wierzchni tulei blon okwiatu za poimoca strumie¬ nia powietrza, wytworzonego wirnikiem skrzydel¬ kowym, umozliwia, przy zwiekszeniu wydajnosc urzadzenia, nie zmniejszenie skutecznosci wylu¬ skiwania nasion oraz calkowite wykorzystanie ca¬ lej wewnetrznej powierzchni tulei, co prowadzi do zmniejszenia rozmiarów urzadzenia i zmniej¬ szenia jego materialochlonnosci. jWykonanie na zewnetrznej powierzchni tulei lopatek rzedami wzdluz jej walu umozliwilo wy¬ tworzenie w trakcie obrotu tulei uzupelniajacego strumienia powietrza w strefie odprowadzania startych nasion i blon okwiatu, który sprzyja bardziej intensyiwnemu odprowadzeniu i lepszemu oczyszczaniu urzadzenia ze startych blon i nasion. przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do wyluskiwania ,na- sion roslin motylkowych z blon okwiatu w prze¬ kroju podluznym, fig. 2 — tuleje w widoku z bo¬ ku, fig. 3 — tuleje w przekroju wzdluz linii HIh^III oznaczonej na fig. 2, fig. 4 — widok ogól¬ ny bijaka z przodu, fig. i5 — widok ogólny wir- nika skrzydelkowego ssawy z boku, fig. 6 — wirnik skrzydelkowy ssawy w przekroju wzdluz linii VI—iVI oznaczonej na fig. 5, fig. 7 — sche¬ mat ruchu blon okwiatu roslin w czasie pracy urzadzenia.Jak przedstawiono na fig. I urzadzenie do wy¬ luskiwania nasion roslin motylkowych z blon okwiatu posiada oslone 1 ze znajdujacymi sie we¬ wnatrz niej dziurkowana tuleja 2 i bijakami 3.Tuleja 2 znajduje sie na wale 4, ktcrego konce umieszczone sa za pomoca lozysk 5 w czolowych sciankach oslony 1. Wal jest wprawiany w ruch w znany sposób. Miedzy tuleja 2 a bijakami 3 znajduje sie szczelina 6 do zacisniecia i przecisnie- cia wyluskanych nasion i ich przetartych blon okwiatu przez dziurkowana tuleje 2. Tuleja 2 osadzona jest nieruchomo. na wale 4 i moze sie wraz z nim obracac wzgledem nieruchomych bi¬ jaków 3. Z lewej strony czolowej czesci dziurko¬ wanej tulei podawane sa blony okwiatu. jNa wale 4 tulei 2 osadzony jesf równiez nie¬ ruchomo wirnik skrzydelkowy 7 ssawy do wy¬ tworzenia w urzadzeniu strumienia powietrza ce¬ lem podania do szczeliny 6 blon okwiatu, w trak¬ cie obrotu tulei 2 z kolejnym ich równomiernym rozmieszczeniem na calej wewnetrznej powierzchni tulei 2 i odprowadzenia wspomnianych blon przez dziurkowana tuleje 2 z urzadzenia: (Dziurkowana tuleje 2 (fig. 2, 3) stanowi cylin¬ der trwale polaczony swoja czescia czolowa, po¬ lozona od strony przeciwnej kierunku podawania 55 blon, z tarcza 8, która za pomoca piasty 9 przy¬ mocowuje sie na wale 4.Na powierzchni zewnetrznej tulei 2 wykonane sa lopatki 10 rozmieszczone rzedami wzdluz wa¬ lu 4, wytwarzajace w procesie obrotu tulei 2 uzu- 60 pelniajacy strumien powietrza. Na tulei 2 od stro¬ ny naplywajacych blon okwiatu wykonane sa jej otwory w ksztalcie szczelin 11, przeznaczone do przeciskania przez nie nasion i wyluskanych 'blon okwiatu. Rozmiar szczelin 11 odpowiada rozmia- 65 rowi obrabianych roslin.93 965 6 Na powierzchni tulei 2 od strony przeciwnej do naplywania blon okwiatu ,sa okna 12 do odpro¬ wadzenia wiekszych zanieczyszczen, dostajacych sie do urzadzenia razem ze wspomnianymi blo¬ nami. ' Kazdy z bijaków 3 (fig. 1, 4) nieruchomo roz¬ mieszczonych wewnatrz tulei 2 sklada sie z listwy cepowej 13, która stanowi plyta prostokatna ze sworzniami 14, 15, na jej koncach i do której przymocowany jest pas 16 ze stali narzedziowej.Sworznie 14 bijaków, rozmieszczone od strony na¬ plywania blon, wykonane sa w ksztalcie stozka i umocowane nakretkami 17 na czesci czolowej powierzchni oslony 1 z mozliwoscia ich skretu celem regulowania szczeliny 6 miedzy nimi a tu-f leja 2. Sworznie 15 bijaków 3 znajduja sie w pod¬ porze 18, która za' pomoca lozyska 19 umocowana jest na wale 4.(Wirnik skrzydelkowy (fig. 5, 6) ssawy stanowi nieruchomo osadzona na wale 4 tulei 2 za pomoca piasty 20 tarcza 21 z zamocowanymi do jej czesci czolowej, lopatkami 22. •Stykajace sie z piasta 20 powierzchnie lopatek 22 przylegaja do niej. Lo¬ patki 22 polozone sa wzdluz walu 4 tulei 2.Urzadzenie pracuje w nastepujacy sposób. Przed doprowadzeniem do urzadzenia blony okwiatu ro¬ slin motylkowych winny byc pozbawione wiek¬ szych slomianych domieszek i zanieczyszczen mi¬ neralnych.Po wlaczeniu urzadzenia do sieci elektrycznej (nie uwidocznionej na rysunku) wal 4, wprawia¬ ny w ruch w dowolny znany sposób silnikiem elektrycznym, zaczyna obracac sie i wprawia w ruch tuleje 2 i wirnik skrzydelkowy 7 ssawy, któ¬ ry wytwarza wewnatrz urzadzenia strumien po¬ wietrza.Blony okwiatu wzdluz walu 4 sa doprowadzane za pomoca wytworzonego przez wirnik skrzydel¬ kowy strumienia powietrza i równomiernie ukla^ dane w szczelinie 6 (fig. 7) na calej wewnetrznej powierzchni cylindrycznej tulei 2.W procesie rozdzialu blon wzdluz powierzchni 31 40 cylindrycznej tulei blony sa zaciskane miedzy nieruchomymi bijakami 3 a obracajaca sie tuleja 2, sa podawane (przeciskane) przez szczeliny 11 do przestrzeni 23 miedzy tuleja 2 a oslona 1.W trakcie tego zachodzi niszczenie blon i odpro¬ wadzenie z nich nasion. iWyluskane nasiona i uszkodzone blony sa za¬ bierane strumieniem powietrznym z przestrzeni 23 miedzy oslona 1 a tuleja 2 i odprowadzane z urzadzenia. Przy tego rodzaju sposobie wylu¬ skiwania nasion nie zwiekszyla sie ilosc rozdro¬ bnionych i o uszkodzonych zarodkach nasion w porównaniu ze znanym urzadzeniem, chociaz wy¬ dajnosc niniejszego urzadzenia wzrosla 2,5-krotnie.(Urzadzenie ima szczególnie efektywne zastosowa- . nie w przypadku wyluskiwania nasion koniczyny.Moze byc takze wykorzystane do wyluskiwania nasion z blon okwiatu nostrzyka, lnu i lucerny. PL