Przedmiotem wynalazku jest sposób powlekania tkanin tworzywem elastomerowym, w którym uzy¬ skuje sie lepsze niz przy stosowaniu dotychczas znanych metod nasycenie tkaniny elastomerem.Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie 5 do powlekania tkanin tworzywem elastomerowym.Znane jest powszechnie powlekanie tkanin róz¬ nego rodzaju tworzywami polegajace na nakla¬ daniu na tkanine jednej lub wiecej warstw two¬ rzywa, a nastepnie na prasowaniu tej tkaniny po- io miedzy dwoma walcami kalandrujacymi.W rozwiazaniu wedlug wynalazku zastosowano zespól zlozony z napedzanego walca i nieruchomej plytki usytuowanej nad boczna powierzchnia tego walca i ograniczajacej wraz z nim przestrzen, two- 15 rzaca zbiezna komore podobna do dyszy wytlacza¬ jacej. Powierzchnie tej komory oddzialywuja na tworzywo elastomerowe powodujac coraz silniejsze wnikanie w tkanine podawana równolegle z pas¬ mem tworzywa pomiedzy napedzany walec i nie- 20 ruchoma plytke tak, ze zarówno tworzywo elasto¬ merowe jak i tkanina ulegaja wspólnie wciskaniu do tej komory i podlegaja wzrastajacym naciskom na drodze ich przemieszczania.Rozwiazanie wedlug wynalazku stanowi sposób 25 i urzadzenie wytlaczajaco-kalandrujace, w których nie tylko nacisk, którym sa poddawane zarówno tkaniny jak i elastomer moga byc znacznie zwiek¬ szone ale równiez czas, w którym zarówno elas¬ tomer jak i tkanina sa wspólnie poddawane zwiek- 30 szonym naciskom bedzie odpowiednio znacznie zwiekszony umozliwiajac uzyskanie wyjatkowo wy¬ sokiego stopnia nasycenia tkaniny elastomerem.Wynalazek dotyczy zespolu do powlekania tka¬ nin, w którym czesciowo wykorzystano zasade ka¬ landrowania pomiedzy dwoma walcami, z których jeden walec jest zachowany a drugi jest zastapio¬ ny mniejsza objetosciowo nieruchoma plytka ksztal¬ towa dajaca sie latwo wymienic, która moze byc bardziej dokladnie i szybciej wykonana niz walec z jednoczesna mozliwoscia nadania jej ostrego pro¬ filu aby umozliwic, gdy to jest potrzebne, nada¬ wanie tworzywu elastomerycznemu odpowiednio ostrego wyprofilowania.Wynalazek eliminuje powstawanie pecherzyków powietrza przy nasycaniu tkaniny a tym samym zapewnia otrzymanie zwartego wyrobu bez peche¬ rzyków powietrza, majacego jednorodna strukture i jakosc.Wynalazek stawia do dyspozycji urzadzenie wy¬ tlaczajaco-kalandrujace, w którym predkosc wytla¬ czania moze ulegac pewnym wahaniom bez wply¬ wu na stopien impregnacji tkaniny elastomerem, który to stopien impregnacji zalezy przede wszyst¬ kim od predkosci przemieszczania sie tkaniny.Przedmiot wynalazku jest objasniony przykla¬ dowo w dalszej czesci opisu na podstawie rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie, czesciowo w przekroju poprzecznym, urzadzenie do powlekania, fig. 2 — fragment urzadzenia w rzu- 93 7393 93 739 4 cie bocznym i przekroju poprzecznym wzdluz linii 2—2, na fig. 1, fig. 3 — fragment urzadzenia w rzucie czolowym i czesciowo w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii 3—3 na fig. 2, fig. 4 — frag¬ ment urzadzenia w czesciowym przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii 4—4 zaznaczonej na fig. 2, fig. — fragment urzadzenia w czesciowym przekroju poprzecznym wzdluz linii 5—5 zaznaczonej na fig. 2, fig. 6 — fragment urzadzenia w przekroju po¬ przecznym wzdluz linii 6—6 zaznaczonej na fig. 4, fig. 7—15 — kolejne stadia zmiany zarysu zewne¬ trznego komory cisnieniowej w przekroju poprzecz¬ nym, odpowiednio w plaszczyznach 7—7 do 15—15 oznaczonych na fig. 2 i 6, fig. 16 — material po¬ wleczony i zaimpregnowany elastorem, fig. 17 — urzadzenie wedlug drugiej postaci wykonania wy¬ nalazku w takim samym rzucie jak pokazano na fig 2; fig. 18.'— urzadzenie wedlug trzeciej postaci wykonania wynalazku w takim samym rzucie jak pokazano na fig. 2, fig. 19 — urzadzenie wedlug czwartej „postaci wykonania wynalazku w rzucie taWin samym jak pokazano na fig. 2 a fig. 20 — szereg zespolów wytlaczajacych.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera zespól wytlaczarki 100 skladajacy sie z cylindra 102, w którym umieszczony jest w znany sposób obroto¬ wy slimak wytlaczajacy 104 o lopatkach 106 prze¬ biegajacych po linii srubowej. Slimak wytlaczaja¬ cy 104 podczas swego obrotu powoduje przemiesz¬ czanie i wytlaczanie tworzywa elastomerowego 108 w kierunku pokazanym strzalka A do zespolu wy¬ tlaczajaco-kalandrujacego oznaczonego ogólnie przez 109 i zawierajacego glowice wytlaczajaca 110. Two¬ rzywo elastomerowe 108 moze byc kauczukiem na¬ turalnym lub syntetycznym, mieszanina kauczuku naturalnego i syntetycznego, elastomerowa zywi¬ ca syntetyczna, polaczeniem takich zywic synte¬ tycznych z kauczukiem naturalnym lub jakakol¬ wiek inna substancja stosowana jako surowiec do wywtrzania wyrobów elastomerowych wzmacnia¬ nych tkanina na przyklad tasm przenosnikowych, opon i podobnych.Slimak wytlaczajacy 104 podaje tworzywo ela¬ stomerowe 108 do komory cisnieniowej 112, która rozszerza sie na boki lub w plaszczyznie poziomej jak to pokazano na fig. 1 i zweza sie w kierunku pionowym jak to widac na fig. 2. Przejsciowa ko¬ mora cisnieniowa 112 ma wydluzona czesc 114, która laczy sie z lukowym wycinkiem walca 116, którym jest wycinek tego walca znajdujacy sie pomiedzy teoretycznymi plaszczyznami promienio¬ wymi oznaczonymi X i Y na fig. 2. Walec 116 ma zasadniczo gladka, cylindryczna powierzchnie i jest odpowiednio ulozyskowany i podparty w sa¬ siedztwie glowicy wytlaczajacej 110 jak to bedzie wyjasnione ponizej.Bezposrednio za wydluzona czescia 114 komory cisnieniowej 112 glowica wytlaczajaca 110 posiada nieruchoma, krzywoliniowa lub lukowa, wtórna po¬ wierzchnie prowadzaca 118, która rozciaga sie za¬ sadniczo na calej szerokosci walca 116 pomiedzy teoretycznymi plaszczyznami promieniowymi Y i Z zaznaczonymi na fig. 2 i jest zwrócona w strone powierzchni walca. Bezposrednio za ta wtórna po¬ wierzchnia prowadzaca 118 znajduje sie nierucho¬ ma, ksztaltowa, lukowa lub krzywoliniowa, pod¬ stawowa powierzchnia prowadzaca 120 segmentu wytlaczajacego przebiegajaca zbieznie w kierunku powierzchni walca 116 i zwrócona w jego strone rozciagajac sie zasadniczo na calej szerokosci wal¬ ca 116 pomiedzy dwiema plaszczyznami promienio¬ wymi Z i X zaznaczonymi na fig. 2. Podstawowa powierzchnia prowadzaca 120 jest utworzona na czesci plytki 122 o regulowanym polozeniu w kie¬ runku pionowym. Regulacja tego polozenia odbywa sie za pomoca konwencjonalnych srodków, nie po¬ kazanych na rysunku, w ten sposób aby zapewnic regulacje przeswitu pomiedzy walcem 116 i pod¬ stawowa powierzchnia prowadzaca 120 segmen¬ tu wytlaczajacego.Plytka 122 jest wyposazona w dwa konwencjo¬ nalne elementy lozyskowe 123 o niskim wspólczyn¬ niku tarcia, jak to pokazano na fig. 3, które opie¬ raja sie bezposrednio o powierzchnie walca 116 pozwalajac jednoczesnie na swobodny jego obrót.Podstawowa powierzchnia prowadzaca 120 segmen¬ tu wytlaczajacego wspólpracujac z lukowym wy¬ cinkiem walca 116 znajdujacym sie aktualnie po¬ miedzy plaszczyznami promieniowymi X i Z ogra¬ nicza komore cisnieniowa 125 podobna do dyszy wytlaczajacej i majaca ksztalt klina lub rogu, po¬ przez która przechodzi tworzywo elastomerowe przy stopniowo zwiekszajacym sie cisnieniu i pod wply- wym tego cisnienia nasyca tkanine.Jak to wspomniano wyzej i pokazano w sposób ogólny na fig. 3 podstawowa powierzchnia pro¬ wadzaca 120 segmentu wytlaczajacego, znajdujaca sie na plytce 122 ksztaltuje i ogranicza wspólnie z walcem 116 waski otwór 126. Od uksztaltowania tej powierzchni prowadzacej 120 zalezy ksztalt te¬ go otworu w przekroju równoleglym do osi walca 116, który to ksztalt jest w danym przypadku pro¬ stokatny. Walec 116 tworzy prosty bok przekroju poprzecznego tego otworu 126 ograniczajac z jed¬ nej strony ten otwór zewnetrzna powierzchnia pla¬ szcza 132 walca 116. Plaszcz 132 jest nieruchomo osadzony na wewnetrznej czesci 134 tegoz walca, z która wspólnie sie obraca, przy czym na wew¬ netrznej powierzchni plaszcza 132 i zewnetrznej po¬ wierzchni czesci 134 znajduja sie srubowo przebie¬ gajace rowki tworzace wspólnie kanal 136 prze¬ biegajacy po linii srubowej, poprzez który przeply¬ wa srodek chlodzacy taki jak na przyklad woda.Srodek chlodzacy moze byc doprowadzany do tego kanalu poprzez kanal 138 przebiegajacy promie¬ niowo i kanal pierscieniowy 140 przebiegajacy osio¬ wo, który z kolei otacza poosiowy kanal zwrotny 142 laczacy sie drugim promieniowym przewodem 144 odprowadzajacym chlodziwo z kanalu chlodza¬ cego 136.Ponadto zgodnie z fig. 1 walec 116 jest wprawia¬ ny w ruch obrotowy, w kierunku pokazanym strzalka B lub w kierunku podawania tworzywa elastomerowego 108, za pomoca napedu oznaczone¬ go ogólnie przez 145. Naped 145 zawiera silnik 146 z bezstopniowa zmiana obrotów, który wspólpra¬ cuje z przekladnia redukcyjna 148 za posrednic¬ twem napedu pasowego skladajacego sie z pasa 150 oraz kól pasowych napedzanego 154 i nape¬ dzajacego 152, przy czym kolo napedzane jest po- 40 45 50 55 605 93 739 6 laczone z przekladnia 148 a kolo napedzajace 152 z silnikiem 146. Walec 116 jest wyposazony w czo¬ py lozyskowe 156 odpowiednio ulozyskowane w lozyskach 158 przy czym jeden z czopów 156 jest napedzany od przekladni redukujacej 148.Jak to pokazano na fig 2 tkanina 160, typu sto¬ sowanego do wzmacniania tasm przenosnikowych, pasów napedowych lub innych pasów stosowanych do rozmaitych celów, majaca splecione ze soba nici watku 162 i osnowy 164, patrz fig. 16, jest prowadzona za pomoca konwencjonalnych srodków, nie pokazanych na rysunku z beli lub innego zró¬ dla 165 na walec 116 i poprzez klinowo uksztal¬ towana komore cisnieniowa 125. Tworzywo elasto¬ merowe 108, poniewaz jest wytlaczane w kierunku walca 116, pokrywa i przesyca tkanine 160 znaj¬ dujaca sie na walcu 116 pomiedzy teoretycznymi plaszczyznami promieniowymi X i Y. Tak powle¬ czona i zaimpregnowana elastomerem tkanina w postaci gotowego produktu 166 wychodzi poprzez otwór 126 i jest prowadzona za pomoca konwencjo¬ nalnych srodków, nie pokazanych na rysunku, do urzadzenia nawijajacego 167 o konwencjonalnej bu¬ dowie. Urzadzenie nawijajace 167 jest najkorzyst¬ niej napedzane w ten sposób, ze tkanina 160 prze¬ mieszcza sie z taka sama predkoscia jak predkosc obwodowa walca 116 w komorze cisnieniowej 125* Zródlo 165 w postaci beli lub podobne, jest z kolei najkorzystniej hamowane w stopniu wystarczaja¬ cym dla utrzymania dostatecznie duzego napreze¬ nia tkaniny przed komora 125.Koniec wyjsciowy 168 cylindra 102 wytlaczarki ma przekrój okragly jak to pokazano na fig. 5.Praca lopatek 106 slimaka wytlaczajacego 104 po¬ woduje wypychanie tworzywa elastomerowego 108 z cylindra nadajac wytlaczanemu pasmu tworzy¬ wa ksztalt cylindryczny. sWspólpracujac ze soba slimak wytlaczajacy 104 i cylinder 102 wywoluja cisnienie, które dziala na tworzywo elastomerowe 108 gdy przechodzi ono przez wnetrzne cylindra i do obszaru przejsciowej komory cisnieniowej 112.Jak wspomniano powyzej przejsciowa komora cis¬ nieniowa 112 i czesc wydluzona rozszerzaja sie w kierunku poprzecznym lub w plszczyznie pozio¬ mej i sa uksztaltowane w poszczególnych, kolej¬ nych przekrojach tak jak to pokazano na fig. 7 do 15. W zwiazku z tym, ze czesc komory przej¬ sciowej 112, która zweza sie w plaszczyznie pio¬ nowej jak pokazano na fig. 2, ma stale zmienia¬ jacy sie przekrój pokazany na fig. 7 do 9 to pasmo tworzywa elastomerowego 108 przeksztalcone zo¬ staje z pasma o przekroju zasadniczo kolowym w pasmo o przekroju zblizonym ksztaltem do ósemki.Nastepnie rozpoczyna sie wydluzona czesc 114 komory przejsciowej 112 uksztaltowana tak jak to pokazano na fig. 10. Przekrój poprzeczny tej czesci zmienia sie od ksztaltu pokazanego na fig. 10 do ksztaltu pokaznego na fig. 15 rozszerzajac sie w kierunku poprzecznym poprzez posrednie zmiany ksztaltu pokazane na fig. 11—14. Na fig. 10 do 14 widac, ze ksztalt przekroju poprzecznego pasma tworzywa elastomerycznego 108 zmienia sie z ksztal¬ tu przypominajacego zasadniczo ósemke, fig. 9, w ksztalt coraz bardziej wydluzony z zaokraglonymi kroplowo koncami jak to pokazano na fig. 14. W ostatecznosci pasmo tworzywa elastomerycznego przyjmuje postac plaska o przekroju pokazanym na fig. 15 i nastepnie w tej formie jest wprowa¬ dzane na walec 116.Na fig. 7—15 pokazano zmiany przekroju po¬ przecznego przez wykonanie przekrojów w plasz¬ czyznach zaznaczonych odpowiednio 7—7 do 15— na fig. 2 i 6 zas na fig. 2 i fig. 6 pokazano od¬ powiednio zmiany ksztaltu komory 112 w przekro¬ ju pionowym i poziomym, wzdluz plaszczyzn rów¬ noleglych do kierunku przemieszczania sie pasma elastomeru. Tak wiec tworzywo elastomerowe zmienia swój kolowy przekrój poprzeczny poka¬ zany na fig. 7 bezposrednio po wyjsciu z cylin¬ dra 102 na plaski i szeroki przekrój pokazany na fig. 15 uzyskiwany przy koncu wydluzonej czesci 114 komory 112 i nastepnie jest wprowadzone na walec napedzany 116.Wtórna powierzchnia prowadzaca 118 (fig. 2) ma ksztalt lukowy w przekroju prostopadlym do osi walca i jest zasadniczo równolegla do jego powierzchni natomiast w kierunku poprzecznym jest ona uksztaltowana w sposób pokazany na fig. 4. Wtórna powierzchnia prowadzaca 118 jest tak uksztaltowana, ze jest obnizona w czesci srodko¬ wej 118 i uniesiona jest przy koncach 118B tak, ze srodkowa czesc 118A tej powierzchni znajduje sie blizej walca 116 niz koncowej jej czesci 118*.Powoduje to, ze pasmo tworzywa elastomerowego majace ksztalt pokazany na fig. 15 zostaje sciskane w kierunku pionowym pod czescia srodkowa 118A i wyciskane w kierunku poprzecznym na zewnatrz pod czesci koncowe 118B tej powierzchni. Zapew¬ nia to równomierne rozprowadzenie tworzywa ela¬ stomerowego 108 w przestrzeni klinowej komory cisnieniowej 125 ograniczonej podstawowa powierz¬ chnia prowadzaca 120 i zewnetrzna powierzchnia walca 116.Walec 116, poniewaz jest wprawiany w ruch obrotowy napedem 145, oraz tkanina 160 przemiesz¬ czajaca sie przez komore 125 wraz z tym walkiem pociagaja za soba pasmo tworzywa elastomerowego 108, dzialajac na nie jako elementy napedowe.Zwiekszaja one tym samym cisnienie z jakim odzia¬ lywuja na to tworzywo slimak 106 i. cylinder 102 uzupelniajac to dzialanie. Walec 116 oraz podsta¬ wowa powierzchnia prowadzaca 120 dzialaja wspólnie w sposób podobny do urzadzenia kalan¬ drujacego i znacznie zwiekszaja cisnienie jakie¬ mu jest poddawane tworzywo elastomerowe pod¬ czas przechodzenia przez klinowo uksztaltowana ko¬ more cisnieniowa 125. Calkowite lub sumaryczne cisnienie wytworzone przez zespól wytlaczarki 100 i zespól kalandrujacy 109 zapewnia, ze tworzywo elastomerowe bedzie sie rozplywalo po tkaninie równomiernie i pod znacznym cisnieniem dajac w ten sposób dokladne nasycenie tkaniny 160.Z tego wzgledu istotna cecha urzadzenia wedlug wynalazku jest lukowy ksztalt podstawowej po¬ wierzchni prowadzacej 120, która tworzy wokól walca 116 wkleslosc zwrócona ku powierzchni wal¬ ca i zbiezna w stosunku do jego powierzchni.Wkleslosc powierzchni 120 w polaczeniu z wypu¬ kloscia walca 116 i odcinkiem ograniczonym plasz¬ czyznami promieniowymi X i Z tworza wydluzo- 40 45 50 55 607 93730 8 tla zbiezna klinowo pod niewielkim katem komore cisnieniowa 125, poprzez która przechodzi tworzy¬ wo elastomerowe 108 wspólnie z tkanina 160 pod zwiekszajacym sie cisnieniem. Tworzywo elasto¬ merowe 108 przemieszcza sie przy stopniowo zwie¬ kszajacym sie nacisku w stalym kontakcie z tka¬ nina 160 podczas przechodzenia przez komore 125 na odcinku dd teoretycznej plaszczyzny promienio¬ wej Z do drugiej takiej samej plaszczyzny X. Ze wzgledu na wkleslosc powierzchni 120 jest ona bardziej zblizona do powierzchni walca 116 niz to mogloby miec miejsce w przypadku wspólpracu¬ jacego z walcem 110 przeciwleglego walca maja¬ cego oczywiscie wypukla powierzchnie, to jest tak, jak to mialoby miejsce w przypadku gdyby walec Hf stanowil czesc konwencjonalnego urzadzenia ka¬ landrujacego wspólpracujac z walcem o podobnej srednicy zewnetrznej.Komora 125 moze w zwiazku z tym byc okreslo¬ na jako wydluzony chwyt dwóch elementów ka¬ landrujacych, poprzez który przechodzi tkanina 160 wspólnie z tworzywem elastomerowym 108 i któ¬ rego skuteczna powierzchnia robocza jest znacznie wieksza niz chwytu pomiedzy przciwleglymi wal¬ cami o zblizonych srednicach wewnetrznych jak to ma miejsce w konwencjonalnych urzadzeniach kaflaadrtijacyeh, przy czym chwyt ten zgodnie z wy¬ nalazkiem, zweza sie ponadto w swym przekroju poprzecznym poniewaz powierzchnia 120 jest zbiez¬ na w stosunku do powierzchni walca 116.Zgodnie z podstawowa idea wynalazku powierz¬ chnia 120 moze byc nie krzywoliniowa lub pro¬ stoliniowa o nieskonczenie duzym promieniu krzy¬ wizny tak, ze powierzchnia 120 przy tylnej czesci M9 plytki 122 znajduje sie blizej powierzchni wal¬ ca 116 niz reszta tej powierzchni i ze zawsze stale pozostaje wydluzona, klinowa komora cisnieniowa lub chwyt majacy skuteczna powierzchnie robo¬ cza znacznie wieksza niz w przypadku konwencjo¬ nalnego urzadzenia kalandrujacego, skladajacego sie z dwóch przeciwleglych walców.W kazdym przypadku, podczas powlekania two¬ rzywem elastomerowym 108 jest ono coraz silniej dociskane do tkaniny i wtlaczane w nia przez dluz¬ szy okres czasu i na wiekszej dlugosci chwytu niz to moze miec miejsce w konwencjonalnych ka¬ landrach dwuwalcowych. Uzyskuje sie przez to op¬ tymalny stopien nasycenia wzglednie zaimpregno¬ wania tkaniny 160 tworzywem elastomerowym 108.Ponadto grubosc powloki elastomerowej w goto¬ wym wyrobie 166 daje sie regulowac ze wzgledu na regulacje polozenia plytki 122 w kierunku pio¬ nowym.Tak wiec sposób powlekania wedlug wynalazku, z zastosowaniem zasadniczo takiego urzadzenia jak w pierwszym przykladzie pokazanym na fig. 1 do , który pozwala na uzyskanie lepszego nasycenia tkaniny tworzywem elastomerowym, polega na do¬ prowadzaniu wspólnym tkaniny i tworzywa ela¬ stomerowego, pod dzialajacym na nie cisnieniem, pomiedzy dwie zwrócone do siebie, zbiezne wzgle¬ dem siebie i majace jednakowa szerokosc powierz¬ chnie, z których jedna jest nieruchoma a druga ruchoma i które razem tworza wydluzona komore cisnieniowa.Powierzchnia nieruchoma jest w -tym przykla¬ dzie wykonania utworzona przez powierzchnie pro¬ wadzace segmentu wytlaczajacego, wtórna 118 i podstawowa 120. Ruchoma powierzchnie tworzy tutaj walec 116. a Wydluzona komora cisnieniowa jest klinowa komora cisnieniowa 125. Ponadto gru¬ bosc elastomeru w przekroju poprzecznym zostaje znacznie zmniejszona pod zwiekszajacym sie cis¬ nieniem poniewaz tworzywo elastomerowe nie tyl- io ko w wiekszym stopniu wnika w odstepy pomie¬ dzy nicmi osnowy i watku tkaniny ale takze wnika pomiedzy poszczególne wlókienka tych nici. Po¬ wleczona elastomerem tkanina wychodzi nastepnie przy koncu komory cisnieniowej 125 poprzez otwór 126, Sposób powlekania wedlug wynalazku polega ponadto na tym, ze walec 116 napedza sie, dla zwiekszenia lub uzupelnienia poczatkowego cis¬ nienia, któremu poddawane jest tworzywo elasto- to merowe 108 za pomoca slimaka 104 wytlaczajace¬ go i walca wytlaczajacego 102, przy czym walec 116 napedza sie z predkoscia wystarczajaca dla przechwytywania elastomeru 108 przez tkanine 160 w wyniku wzajemnego tarcia i wprowadzania 26 go w zwiekszonej ilosci do klinowej komory 125 i przez te komore a to w celu zwiekszenia stopnia nasycenia tkaniny 160 tworzywem elastomero¬ wym.Na fig. 17—19 pokazano odpowiednio drugi, trze- so ci i czwarty przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku. Te wszystkie trzy nastepne przy¬ klady Wykonania urzadzenia sa opisane ponizej.Urzadzenie wedlug drugiego przykladu wykona¬ nia, pokazane na fig. 17, jest oznaczone ogólnie u przez 200 i zawiera glowice wytlaczajaca, do któ¬ rej tworzywo elastomerowe 201 jest wtlaczane z cylindra 202 wytlaczarki za pomoca slimaka, nie pokazanego na rysunku. Tworzywo to jest wytla¬ czane lub doprowadzane w kierunku oznaczonym 40 strzalka A' do komory przejsciowej 204. Przejscio¬ wa komora cisnieniowa 204 zweza sie w plasz¬ czyznie rysunku, jak pokazano na fig. 17, ale roz¬ szerza sie w plaszczyznie prostopadlej do plasz¬ czyzny rysunku w sposób zasadniczo taki sam 45 jak to opisano w przypadku komory cisnieniowej 112 pierwszego przykladu wykonania pokazanego na fig. 1—15. Przejsciowa komora cisnieniowa 204 ma dwa wydluzone odcinki, odpowiednio 206 i 208/ które sa nachylone wzgledem siebie i dochodza do M walca 210 napedzanego w kierunku pokazanym strzalka B', przy czym odcinek walca, przy któ¬ rym lezy odcinek 208 komory, jest ograniczony teoretycznymi plaszczyznami promieniowymi X' i Y'. 55 Bezposrednio nad walcem 210 znajduje sie ze¬ spól ksztaltujacy 212 majacy plytke 214 wstepnego ksztaltowania i plytke 216 ostatecznego ksztalto¬ wania, z których kazda jest zwrócona w strone walca 210. Plytka 214 wstepnego ksztaltowania ma to nieruchoma wtórna powierzchnie prowadzaca 218, która jest zasadniczo plaska w kierunku obwodo¬ wym walca 210 a w plaszczyznie przebiegajacej równolegle do osi walca ma nadany okreslony ksztalt. Ta wtórna powierzchnia prowadzaca 218 65 przebiega naprzeciw walca 210, na zasadniczo9 H373* lt calej jego dlugosci pomiedzy teoretycznymi plasz¬ czyznami promieniowymi Y' i Z'.Z drugiej strony plytka 216 ostatecznego ksztal¬ towania ma podstawowa powierzchnia prowadzaca 220, takze nieruchoma, która przebiega lukowo wzgledem obwodu walca 210 i tworzy wklesniecie, które jest zwrócone w strone powierzchni walca oraz rozciaga sie nad czescia zewnetrznej po¬ wierzchni walca zawarta pomiedzy promieniowy¬ mi plaszczyznami teoretycznymi X' i Z'. Zarówno plytka 216 ostatecznego ksztaltowania jak i plytka 214 ksztaltowania wstepnego znajduja sie w nie¬ wielkiej odleglosci od walca 210 przy czym wtór¬ na powierzchnia prowadzaca 218 wraz z powierzch¬ nia walca 210 ogranicza wtórna klinowa komore cisnieniowa 222 a podstawowa powierzchnia pro¬ wadzaca 220 ogranicza wraz z powierzchnia walca 210 podstawowa komore cisnieniowa 224, równiez w ksztalcie klinowym.Komora cisnieniowa 224 konczy sie waskim otworem 226 majacym ksztalt podobny do otworu pokazanego na fig. 3, dotyczacym pierwszego przy¬ kladu. Tworzywo elastomerowe 201 wychodzi wraz z tkanina 227 przez otwór 226 po pokryciu i na¬ syceniu tej tkaniny, przy czym tkanina jest do¬ prowadzana na walec 210 za pomoca konwencjo¬ nalnych srodków, nie pokazanych na rysunku, z odpowiednio hamowanej beli. Z otworu 227 wy¬ chodzi produkt 228 w postaci tkaniny 227 pokrytej i nasyconej elastomerem, który to produkt jest prowadzony za pomoca nie pokazanych na rysun¬ ku, konwencjonalnych srodków do znanego urza¬ dzenia nawijajacego.Tak wiec podczas pracy urzadzenia, tworzywo elastomerowe 201 jest wytlaczane z cylindra 202 wytlaczarki do przejsciowej komory cisnieniowej 204 poprzez oba odcinki wydluzone 206 i 208. Gdy tworzywo elastomerowe 201 przechodzi pod cisnie¬ niem z cylindra 202 wytlaczarki poprzez komore przejsciowa 204 i odcinki dalsze 206 i 208 komory cisnieniowej, ksztalt przekroju poprzecznego wy¬ tlaczanego pasma tego tworzywa ulega zmianom w sposób podobny jak to mialo miejsce w przy¬ padku tworzywa elastomerowego 108 w pierw¬ szym przykladzie wykonania pokazanym na fig. 7 do 15.Nastepnie tworzywo elastomerowe 201 doprowa¬ dzane jest na tkanine 227 znajdujaca sie na walcu 210 we wtórnej komorze cisnieniowej 222, gdzie nastepuje wstepne ksztaltowanie i ma miejsce po¬ czatkowy etap nasycania wzglednie impregnacji tkaniny. Na koncu tkanina przechodzi do podsta¬ wowej komory cisnieniowej 224 gdzie zostaje ona coraz bardziej nasycana w miare stopniowego wzrostu cisnienia w tej komorze 224. Pokryta i na¬ sycona elastomerem tkanina wychodzi poprzez otwór 2?6 w postaci gotowego produktu 228. Walec 210 jest napedzany w sposób podobny jak walec 116 z pierwszegp przykladu wykonania pokazanego na fig. 1 do 15. Energia napedowa walca 210 prze¬ noszona na tworzywo elastomerowe 201 powoduje wzrost calkowitego cisnienia dzialajacego na to tworzywo. Otrzymane cisnienie ostateczne stanowi zsumowanie sie cisnienia wywolanego w cylindrze 202 wytlaczarki i cisnienia wytworzonego przez napedzany walec 210.W celu umozliwienia oczyszczenia walca 210 za¬ stosowano nóz zgarniajacy 229, który jest ulozys- s kowany na sworzniu 230 wyposazonym w srube nastawcza 282 sluzaca do odchylania tego noza w polozenie zetkniecia sie jego ostrza 234 z po¬ wierzchnia walca 210. Ostrze 234 noza zgarnia, zdziera lub w inny sposób usuwa z powierzchni walca 210 wszelkie pozostalosci tworzywa elasto¬ merowego 201 gromadzace sie na tej powierzchni.Zespól 212 plytek ksztaltujacych ma polozenie, regulowane w kierunku pionowym w celu regulo¬ wania grubosci powloki elastomerowej w gotowym wyrobie 228. Regulacja polozenia powierzchni pro¬ wadzacych 220 i 218 w kierunku, pionowym mozli¬ we jest dzieki temu, ze zespól 212 tych plytek Jest wyposazony w podluzne wyciecie dla pomieszcze* nia sruby dociskowej 235.Trzeci przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku jest pokazany na fig. 18 gdzie urza¬ dzenie to oznaczono ogólnie przez 300. W tym przypadku tworzywo elastomerowe 301 jest wytla¬ czane lub doprowadzane w kierunku pokazanym strzalka A" z bocznego cylindra 302 wytlaczarki w przeciwienstwie do cylindrów w poprzednich przykladach, które znajdowaly sie w jednej linii z kierunkiem doprowadzania elastomeru na walec, po czym dostaje sie ono do komory przejsciowej 304 majacej wydluzony odcinek 306. Przechodzac przez te komore pasmo elastomeru 301 ulega zwe¬ zeniu w kierunku zasadniczo prostopadlym do plaszczyzny rysunku zmieniajac cylindryczny ksztalt przekroju poprzecznego na ksztalt splasz¬ czonego prostokata podobnie jak to mialo miejsce w przypadku tworzywa elastomerowego 168 w pierwszym przykladzie wykonania i zostalo poka¬ zane na fig. 7 do 15.Tworzywo elastomerowe 301 jest nastepnie do¬ prowadzane na walec 310, który jest napedzany w kierunku pokazanym strzalka B", gdzie jest ono poddawane dzialaniu zespolu 312 plytek ksztaltu¬ jacych, majacego wtórna powierzchnie 318 i pod¬ stawowa powierzchnie prowadzaca 320* Kazda z powierzchni prowadzacych 318 i 320 tworzy wklesniecie otaczajace czesc obwodu walca 310 i zwrócone w kierunku jego powierzchni zewnetrz¬ nej . Wklesniecie utworzone przez wtórna po¬ wierzchnie prowadzaca 318 jest glebsze i otacza czesc powierzchni zewnetrznej walca 310 zawarta pomiedzy teoretycznymi plaszczyznami promienio¬ wymi Y" i Z" podczas gdy wklesniecie utworzone przez podstawowa powierzohnie prowadzaca 320 je$t plytkie i otacza czesc powierzchni zewnetrznej walca 310 zawarta pomiedzy teoretycznymi plasz¬ czyznami promieniowymi X" i ¦#'• Obie powierzchnie prowadzace 318 i 820 wspól¬ pracuja z powierzchnia walca 310 ograniczajac wraz z nia odpowiednio wtórna klinowa komore cisnieniowa 332 i podstawowa komore cisnieniowa 324. Tworzywo elastomerowe 301 przechodzi kolej¬ no poprzez komory 332 i 324, przy czym komora 324 jest zakonczona otworem 386. Tworzywo, ela¬ stomerowe 301 przechodzac kolejno przez te ko¬ mory coraz silniej nasyca tkanie 325 doprowadza- 96 4t 45 sa 55 et93739 li 12 na na walec 310 za pomoca konwencjonalnych srodków, nie pokazanych na rysunku, z odpowied¬ nio hamowanej beli. Tkanina 325 wychodzi po¬ przez otwór 326 w postaci gotowego wyboru 327, pokryta i nasycona tworzywem elastomerowym i jest odprowadzana za posrednictwem znanych srodków, nie pokazanych na rysunku, do urzadze¬ nia nawijajacego skonstruowanego równiez w zna¬ ny sposób.W tym przypadku, podobnie jak poprzednio, zespól plytki ksztaltujacej 312 i walca 310 stanowi rodzaj urzadzenia kalandrujacego umieszczonego za cylindrem 302 wytlaczarki. Zespól ten w spo¬ sób dodatkowy lub uzupelniajacy zwieksza wartosc ealkowitego cisnienia dzialajacego na tkanine 325 ir tworzywo elastomerowe 301 w celu zapewnienia silnego i jednorodnego nasycenia tkaniny tworzy¬ wem elastomerycznym w gotowym wyrobie 327.Na fig. 19 jest pokazany czwarty przyklad wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku. W tym przykladzie wykonania urzadzenie jest oznaczone ogólnie przez 400 i jest wykorzystywane do wy¬ tlaczania tworzywa elastomerowego 401 w kierun¬ ku pokazanym strzalka A'" z cylindra 402 wytla¬ czarki, za pomoca slimaka 403, do i przez komore przejsciowa 404 i dalej na walec 410 napedzany w kierunku oznaczonym strzalka B'". Tworzywo elastomerowe 401 w czesci 411 nie jest niczym ograniczone i tylko obrót walca 410 w kierunku pokazanym strzalka B'" zapobiega oderwaniu sie tworzywa elastomerowego 401 w tym miejscu od walca 410. Przejsciowa komora cisnieniowa 404 Jest w tym przypadku zasadniczo cylindryczna, wspólosiowa z cylindrem 402 wytlaczarki i bezpo¬ srednio dochodzi do powierzchni walca 410 w jej czesci zawartej pomiedzy teoretycznymi plaszczyz¬ nami promieniowymi Y'" i Z'".W tym przypadku zastosowano plytke ksztaltu¬ jaca 412 o powierzchni prowadzacej 420 rozciaga¬ jacej sie nad dosc duza czescia walca zawarta po¬ miedzy teoretycznymi plaszczyznami promienio¬ wymi Z'" i X'". Podobnie jak w pierwszym, dru¬ gim i trzecim przykladzie wykonania tak i tutaj powierzchnia prowadzaca 420 jest zbiezna w sto¬ sunku do powierzchni walca zblizajac sie coraz bardziej do niego i ograniczajac wraz z jego po¬ wierzchnia, klinowo uksztaltowana komore cisnie¬ niowa 424, która konczy sie otworem 426, poprzez która to komore przechodzi tworzywo elastome¬ rowe 401 coraz silniej nasycajac tkanine 427 do¬ prowadzana na walec 410 za pomoca znanych srod¬ ków nie pokazanych na rysunku z odpowiednio hamowanej beli. Tkanina 427 wychodzi z otworu 426 w postaci gotowego wyrobu 428 pokryta i na¬ sycona tworzywem elastomerowym i jest odpro¬ wadzana za posrednictwem znanych, nie pokaza¬ nych na rysunku srodków, do odpowiednio nape¬ dzanego, równiez znanego urzadzenia nawijajacego.W tym przykladzie, podobnie jak w poprzednich, klinowo uksztaltowana komora cisnieniowa 424 jest ograniczona zarówno przez nieruchoma po¬ wierzchnie prowadzaca 420 jak i przez powierzch¬ nie napedzanego walca 410 i powoduje ona do¬ datkowe lub uzupelniajace zwiekszenie calkowi¬ tego cisnienia dzialajacego na tkanine 427 i two¬ rzywo elastomerowe 401, które jest po prostu suma cisnienia dzialajacego wstepnie na tworzy¬ wo i wywolanego przez sama wytlaczarke oraz cisnienia wywolanego przez walec 410 podczas jego obrotu w kierunku, w którym unosi on na swej powierzchni tworzywo elastomerowe 401. Tak wiec calkowita ilosc energii przenoszonej na two¬ rzywo elastomerowe 401 jest zwiekszona co za¬ pewnia, ze wyrób 428 wychodzacy przez otwór 426 bedzie mial tkanine silnie i równomiernie na¬ sycona tworzywem elastomerowym.Tak wiec, chociaz kazdy z przykladów wykona¬ nia rózni sie nieco od pozostalych pod wzgledem dlugosci lub stopnia zbieznosci komór cisnienio¬ wych ograniczonych przez wzajemnie ku sobie zwrócone powierzchnie ruchoma i nieruchoma to kazdy z tych przykladów daje mozliwosc stosowa¬ nia sposobu wedlug wynalazku, w którym two¬ rzywo elastomerowe i tkanina sa wspólnie wpro¬ wadzane pomiedzy zwrócone wzajemnie ku sobie powierzchnie przebiegajace wspólnie w tym sa¬ mym kierunku, z których jedna jest nieruchoma a druga ruchoma, majace zwiekszony zasieg chwy¬ tu tworzacego wydluzona, zbiezna, zblizona ksztal¬ tem do rogu komore cisnieniowa.Gdy tworzywo elastomerowe znajduje sie w komorze cisnieniowej utworzonej przez te dwie powierzchnie to przekrój poprzeczny pasma tego tworzywa ulega zwezeniu a to tworzywo, pod wplywem stale wzrastajacego cisnienia coraz sil¬ niej nasyca tkanine gdy przemieszcza sie ona z nim przez wydluzony chwyt pomiedzy tymi po¬ wierzchniami i wychodzi poprzez waski otwór na koncu chwytu lub komory cisnieniowej. W komo¬ rze ograniczonej zwróconymi do siebie powierzch¬ niami ruchoma i nieruchoma do calkowitego cis¬ nienia dzialajacego na tkanine i na tworzywo elastomerowe, dochodzi jeszcze cisnienie wywolane sama budowa komory oraz czas przebywania po¬ miedzy tymi powierzchniami, podczas którego tka¬ nina i tworzywo elastomerowe sa wzajemnie do¬ ciskane do siebie a wszystkie te czynniki razem zapewniaja otrzymanie wyrobu typu tasmy prze¬ nosnikowej lub podobnego, w którym wszelkie wolne przestrzenie w tkaninie sa mozliwie jak najsilniej i równomiernie nasycone tworzywem elastomerowym.Jak pokazano na fig. 16 górna czesc wyrobu 166 ma powloke z elastomeru o okreslonej gru¬ bosci, podczas gdy po drugiej, dolnej stronie, któ¬ ra nie jest powlekana znajduje sie tylko to two¬ rzywo, które przeniknelo na druga strone poprzez wolne przestrzenie w tkaninie 160 podczas wy¬ twarzania tego wyrobu 166. Jesli istnieje potrzeba nalozenia powloki równiez i na drugiej stronie wyrobu to wyrób ten moze byc ponownie prze¬ puszczony przez urzadzenie wedlug wynalazku przy czym powierzchnia 170 wyrobu 166, która poprzednio przylegala do walca 116 bedzie sie znajdowala po przeciwnej stronie, stykajac sie bezposrednio z tworzywem elastomerowym 108 (fig. 2) gdy to ostatnie jest wytlaczane na te po¬ wierzchnie. Przy ponownym przepuszczaniu wy¬ robu 166 majacego tym razem wieksza grubosc ze wzgledu na nalozona juz warstwe tworzywa 4tt 45 50 55 6013 93 739 14 elastomerowego 108, nalezy wyregulowac poloze¬ nie plytki 122 w kierunku pionowym czyli ja pod¬ niesc w celu skompensowania zwiekszonej grubos¬ ci wyrobu.Tworzywo elastomerowe 108 wprowadzane pod¬ czas ponownego przepuszczania wypelnia wszyst¬ kie puste miejsca lub wolne przestrzenie w tka¬ ninie, znajdujace sie przy powierzchni 170 wyro¬ bu 166 oraz laczy sie trwale z juz nalozonym tworzywem 108 dajac nie tylko wyrób wyjatkowo wysokiej jakosci ale równiez taki wyrób, którego grubosc mozna latwo i w sposób niezawodny zmie¬ niac. Rozwiazanie wedlug wynalazku przewiduje zarówno reczne jak tez mechaniczne podawanie, za pomoca odpowiedniego ukladu rolek, w przy¬ padku ponownego podawania wyrobu na walec 116.Jak to pokazano na fig. 20, rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia impregnowanie wyjatkowo szerokich tkanin tworzywem elastomerowym, przy uzyciu wielu wytlaczarek doprowadzonych do po¬ jedynczego walca. W tym celu kilka cylindrów wytlaczajacych 500, w danym przypadku dwa, z których kazdy ma slimak wytlaczajacy 592 umieszczony w nim obrotowo, wspólnie wytlaczaja tworzywo elastomerowe w zbieznych wzgledem siebie kierunkach doprowadzajac je na tkanine 504 prowadzona na napedzanym walcu 506 znaj¬ dujacym sie pod zespolem 508 plytki ograniczaja¬ cej. Wzajemne usytuowanie walca napedzanego 506 i zespolu 508 jest pod wzgledem samej zasady i budowy podobne jak w pierwszych czterech przykladach i dlatego nie jest tutaj omawiane.W zasadzie przyklad pokazany na fig. 20 ma na celu zademonstrowanie przypadku, w którym ilosc wytlaczanego tworzywa elastomerowego przekracza mozliwosci jednej wytlaczarki a jednoczesnie taka ilosc jest bezwzglednie potrzebna i ma byc roz¬ prowadzona na calej powierzchni bardzo szerokiej tkaniny aby uzyskac wlasciwa jej impregnacje. Tak wiec kazda z wytlaczarek wspólpracuje z druga i podaje okreslona ilosc tworzyw na tkanine, przy czym tworzywo z kazdej wytlaczarki miesza sie z tworzywem pochodzacym z drugiej i ta miesza¬ nina wspólnie nasyca sie tkanine. PL