Przedmiotem wynalazku jest wiezowy szyb przysciennego wyciagu pionowego, zwlaszcza wyciagu osobo¬ wego dla glebokich kamieniolomów o stromych scianach lub dla budynków wielopietrowych, w których na poziomie roboczym pracuje równoczesnie wieksza ilosc osób.Dotychczas w glebokich kamieniolomach stosowano przewaznie schody komunikacyjne, po których scho¬ dzili w dól i wychodzili do góry pracownicy z podrecznymi narzedziami i lzejszym sprzetem. Stwarzalo to szczególne utrudnienie w pracy i powazne niebezpieczenstwo, zwlaszcza podczas niesprzyjajacej pogody. Znane sa równiez szybowe osobowe i towarowe wyciagi elektryczne, kotwione w pewnych odstepach do stromej sciany kamieniolomu lub wielopietrowego budynku, w których szyb - zawierajacy prowadnice klatki szybowej i prze¬ ciwwagi - ma konstrukcje kratownicowa o przekroju poziomym w ksztalcie prostokata, wykonana z profili walcowanych otwartych lub z rur.W przypadku transportu wiekszej liczby osób dwupoziomowa klatka szybowa i wynikajacych stad duzych obciazen pionowych - przekroje naroznych slupów pionowych takiego prostokatnego szybu i stezen bocznych scian musza byc wieksze, co nie tylko zwieksza naciski pionowe na elementy nosne, lecz zwiekszajace powierz¬ chnie naporu wiatru zwieksza znacznie poziome obciazenia konstrukcji szybu, które dzialaja na nia jako obciaze¬ nia zginajace, sa szczególnie niebezpieczne podczas porywistego wiatru. Powoduje to koniecznosc zwiekszenia rozstawu naroznych slupów prostokatnego szybu w kierunku prostopadlym i równoleglym do sciany oraz dal¬ szego zwiekszenia ich przekroju, co zwieksza powierzchnie naporu wiatru. W rezultacie duza wysokosc szybu, trudny montaz ciezkich elementów i duzy koszt konstrukcji szybu - przeciwdzialaly rozpowszechnieniu takich wyciagów pionowych, mimo ze przynioslyby one znaczne usprawnienie dowozu pracowników i narzedzi na poziomy robocze.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wymienionych niedogodnosci — wystepujacych szczególnie w przypadku wysokich wyciagów pionowych szybowych o duzym udzwigu, np. z dwupoziomowa klatka szybo¬ wa — przez zastosowanie konstrukcji szybu o ksztalcie zmniejszajacym znacznie niekorzystne obciazenia pozio¬ me od naporu wiatru, co umozliwia znaczne zmniejszenie jej ciezaru i kosztu oraz ulatwi montaz.2 93 580 Cel len osiagnieto w rozwiazaniu wedlug wynalazku, w którym s/yb pionowy o konstrukcji kratownicowej z profili rurowych, /uwierajacy prowadnice dwupoziomowej klatki szybowej i przeciwwagi, ma przekrój poziomy w ksztalcie trójkata, korzystnie trójkata równoramiennego, w którego wierzcholkach znajduja sie pionowe nosne slupy wykonane z cienkosciennych profili zamknietych, korzystnie z rur o przekroju kolowym, z którymi pola¬ czone sa kratownicowe boczne sciany szybu, wykonane z podobnych profili zamknietych i usytuowane w ten sposób, ze bok dluzszy tego trójkata równoramiennego jest ustawiony równolegle wzdluz sciany kamieniolomu lub budynku do której kotwiona jest konstrukcja tego szybu. Kratownicowe boczne sciany szybu skladaja sie z zastrzalów oraz ze stezen laczacych jego pionowe nosne slupy, stanowiacych w rzucie poziomym i w przekroju poziomym boki wymienionego trójkata równoramiennego. Elementami kotwiacymi moga byc odpowiednio sztywne prety z rur lub pomosty komunikacyjne, sluzace do wejscia pracowników na poszczególne poziomy robocze, czy kondygnacje wielopietrowego budynku.W wyniku trójkatnego przekroju szybu i skosnego ustawienia jego kratownicowych scian do kierunku napo¬ ru wiatru, a takze dzieki zastosowaniu konstrukcji z profili zamknietych-rurowych zmniejszaja sie wybitnie obciazenia od naporu wiatru, wywolujace zginanie elementów konstrukcyjnych, szczególnie obciazonych powaz-. nie pionowych slupów. Dzieki temu stalo sie mozliwe znaczne zmniejszenie przekroju elementów i ciezaru konstrukcji szybu, bez niebezpieczenstwa uszkodzenia jej podczas porywistych wiatrów. W rezultacie, przy za¬ chowaniu wszelkich wymogów bezpieczenstwa konstrukcji, uzyskuje sie znaczne zmniejszenie jej kosztów, ko¬ sztu fundamentów oraz ulatwienie montazu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia wiezowy szyb pionowego wyciagu osobowego kotwiony do sciany kamieniolomu - w widoku z boku, fig. 2 — tenze szyb w widoku od sciany kamieniolomu, zas fig. 3 przedstawia szyb w przekroju poziomym.Pionowy wyciag osobowy, dowozacy wciagu jednej zmiany na poziom roboczy ponad 250 osób, ma dwupoziomowa szybowa klatke 1 z przeciwwaga 2 oraz górny naped wciagarka elektryczna 3 o wysokosci podnoszenia ponad 50 metrów. Wiezowy szyb ma postac przestrzennej kratownicy, w której pionowe nosne slupy 4 oraz stezenia bocznych scian 5 wykonane sa z rur stalowych cienkosciennych. Przekrój poziomy wiezo¬ wego szybu ma ksztalt trójkata równoramiennego o kacie pomiedzy równymi bokami przekraczajacym 60°.W wierzcholkach tego trójkata umieszczone sa rurowe nosne slupy 4, bokami sa stezenia bocznych scian 5, zas wewnatrz niego znajduja sie belki 6, sluzace do umocowania prowadnic 7 dla szybowej klatki 1 i jej przeciwwagi 2.Wiezowy szyb ustawiony jest w stosunku do sciany kamieniolomu w ten sposób, ze dluzszy bok wspo¬ mnianego trójkata równoramiennego jest do niej równolegly, zas pozostale dwa boki sa ustawione do niej skosnie. Szyb ten jest polaczony ze sciana stroma kamieniolomu za pomoca pomostu 8 dla dojscia psób pieszych do klatki szybowej oraz za pomoca elementów kotwiacych 9, wykonanych z rur. Calosc konstrukcji wiezowego szybu sklada sie z powtarzalnych przestrzennych segmentów kratownicowych, ustawianych jeden na drugim i laczonych podczas montazu za pomoca srub. Montaz konstrukcji odbywa sie przy pomocy ogólnie stosowa¬ nych dzwigów montazowych, bez koniecznosci stosowania specjalnych metod lub urzadzen. mienny tym, ze przekrój poziomy konstrukcji pionowego szybu ma ksztalt trójkata, korzystnie trójkata równoramiennego, w którego wierzcholkach znajduja sie pionowe nosne slupy (4), wykonane z cienkosciennych profili zamknietych, korzystnie z rur o przekroju kolowym, z którymi polaczone sa kratownice boczne sciany (5) szybu, wykonane z podobnych profili zamknietych i usytuowane w ten sposób, ze najdluzszy bok tego trójkata jest ustawiony równolegle wzdluz sciany kamieniolomu lub budynku, do której kotwiona jest konstruk¬ cja szybu.93 580 PL