Przedmiotem wynalazku jest mechanizm wy¬ rózniajacy wybieraka krzyzowego.W tym typie wybieraków uzywa sie sprezyn wyrózniajacych pobudzanych za pomoca drazków.Drazki te, pod wplywem elektromagnesów drazko¬ wych, wykonuja ruchy skrecajace wokól neutral¬ nej pozycji. Pobudzone sprezyny wyrózniajace po¬ srednicza w przekazywaniu ruchów dzwigni kotwic mostków poruszanych elektromagnesami mostko¬ wymi do wybranych zespolów styków, gdyz sa one dociskane do sprezyn zwrotnych zespolów styków dzwigniami kotwic mostków. Sprezyny wyróznia¬ jace sa utrzymywane w takiej pozycji tak dlugo, jak dzialaja poszczególne elektromagnesy mostko¬ we. Ruchome umocowanie sprezyn wyrózniajacych na drazkach pozwala drazkom wykonywac ruchy skrecajace niezaleznie od pozycji sprezyn wyróz¬ niajacych.Sprezyny wyrózniajace znane ze szwedzkiego opi¬ su patentowego nr 155336 sa wykonane z cienkich drutów ze sprezystego materialu np. ze struny, zwi¬ nietych w 'zamocowanym koncu w srubowe sprezy¬ ny zamocowane do drazków. Sprezyny wyrózniajace o konstrukcji tego rodzaju wracajac do pozycji spoczynkowej wpadaja w silne drgania, których amplituda musi zmniejszyc sie do pewnej dozwo¬ lonej wartosci, zanim moze nastapic kolejne za¬ dzialanie mostka. Rozwiazanie to charakteryzuje sie tym, ze pozycja sprezyn wyrózniajacych wzgle- dem sprezyn zwrotnych zespolów styków wymaga bardzo starannej regulacji.Mechanizm wyrózniajacy wybieraka krzyzowego znany z amerykanskiego opisu patentowego nr 3 445795 zawiera podwójne sprezyny wyrózniaja¬ ce, które sa tak zamontowane, ze ich wolne konce sa obrócone w kierunku drazków i pobudzane pal¬ cami nastawczymi umocowanymi do drazków.W pozycji spoczynkowej drazki nie dzialaja na sprezyny wyrózniajace, które opieraja sie wtedy o wewnetrzne ograniczniki znajdujace sie miedzy odnogami sprezyn wyrózniajacych.W czasie ruchu jedna odnoga sprezyny jest wy¬ ginana o zewnetrzne ograniczniki, jednoczesnie sliz¬ gajace sie wzdluz prowadnic umieszczonych pomie¬ dzy wewnetrznymi i zewnetrznymi ogranicznikami.W tym rozwiazaniu wyeliminowano problem regu¬ lacji, lecz wymaga ono znacznie wiekszego cruchu katowego drazków. Duzy ruch katowy jest spowo¬ dowany tym, ze palce nastawcze musza dzialac na zewnetrznych koncach poszczególnych odnóg spre¬ zyn, podczas gdy skuteczne zginanie wystepuje bli¬ zej zamocowanego konca. Powoduj eto, ze mechanizm wyrózniajacy tego typu jest trudny do zaadopto¬ wania we wczesniejszych konstrukcjach wybiera¬ ków krzyzowych bez radykalnych zmian ich kon¬ strukcji.Mechanizm wyrózniajacy wybieraka krzyzo¬ wego wedlug wynalazku zawiera sprezyne wyróz¬ niajaca wykonana z drutu ze sprezystego materia- 91 69391693 lu, który jest wygiety w symetryczna petle. Spre¬ zyna wyrózniajaca jest ruchomo wsparta w kon¬ strukcji nosnej umieszczonej na drazku tak ze drazek ten jest objety wygietymi czesciami sprezy¬ ny wyrózniajacej. Odnogi sprezyny wyrózniajacej moga wahac sie w plaszczyznie wokól osi równo¬ leglej do osi obrotu drazka. Wewnetrzne i ze¬ wnetrzne ograniczniki sprezyny sa rozmieszczone stycznie do sprezyny wyrózniajacej a nie pobudzo¬ ne odnogi sprezyny wyrózniajacej opieraja sie na wewnetrznych ogranicznikach usytuowanych mie¬ dzy odnogami sprezyny i przez wygiecie moga zo¬ stac przemieszczone do zewnetrznych ograniczni¬ ków lezacych na zewnatrz odnóg. Drazek wypo¬ sazony jest w palec nastawczy umieszczony stycz¬ nie do sprezyny, który w stanie spoczynkowym drazka zajmuje pozycje srodkowa miedzy odnoga¬ mi sprezyny wyrózniajacej. Sprezyna wyrózniajaca poddana jest elastycznemu odksztalceniu.Sprezyna wyrózniajaca jest wstepnie przed za¬ montowaniem naprezona w celu uzyskania spre¬ zystego nacisku na wewnetrzne ograniczniki spre¬ zyny oraz na dzwignie kotwicy mostka. Wygiete czesci sprezyny wyrózniajacej sa uformowane w koliste luki o okreslonym promieniu krzywizny, od których odchodza odnogi sprezyny wyrózniaja¬ cej pod takim katem, ze przed zamontowaniem jej krzyzuja sie ze soba.Konstrukcja nosna sluzaca do ruchomego pod¬ trzymywania sprezyny wyrózniajacej posiada na¬ ciety na obwodzie rowek w ksztalcie luku prze¬ znaczony do umieszczenia w nim czesci wygie¬ tych sprezyny wyrózniajacej, o promieniu luku od¬ powiadajacemu promieniowi krzywizny wygiecia sprezyny. Sprezyna wyrózniajaca otacza rowek i slizgajac sie w nim wykonuje ruchy obrotowe.Odnogi sprezyny wyrózniajacej maja na swych zewnetrznych koncach usztywnienia zwiekszajace wytrzymalosc odnóg na zginanie w czasie prze¬ noszenia ruchów mostka do zespolów styków.Konstrukcja nosna mechanizmu wyrózniajacego tworzy spoista calosc z palcem nastawczym.Rowek znajdujacy sie na konstrukcji nosnej posiada dwa odcinki proste o krawedziach równo¬ leglych do palca wyrózniajacego, które sluza do" ukierunkowania sprezyny wyrózniajacej w czasie montazu.Palec nastawczy drazka dzialajac na odnogi sprezyny wyrózniajacej blizej jej umocowanego konca powoduje, ze odnogi sprezyny poddawane sa zginaniu na zewnetrznych swych koncach, wo¬ bec czego drazki wykonuja male ruchy katowe.Mechanizm wyrózniajacy jest bardzo latwy do wprowadzenia w wybierakach krzyzowych daw¬ nego typu z pojedynczymi sprezynami wyrózniaja¬ cymi.Przedmiot wynalazku jest blizej przedstawiony w przykladzie wykonania na zalaczonym rysun¬ ku, na którym fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja w upro¬ szczonej formie mechanizm wyrózniajacy wybiera¬ ka krzyzowego w widoku perspektywicznym w trzech róznych fazach pracy, fig. 4 przedstawia podwójna sprezyne wyrózniajaca w dwu rzutach, a fig. 5 przedstawia rzut i przekrój palca nastaw¬ czego. 40 45 50 55 60 65 Sprezyna wyrózniajaca 1 umocowana jest do konstrukcji nosnej 2, która jest polaczona w jedna calosc z palcem nastawczym 3. Konstrukcja nosna 2 jest umocowana na drazku 4, uwidocznionym tylko w czesci, który moze skrecac sie wokól osi obrotu 5 pod wplywem nie widocznych na rysunku elektromagnesów drazkowych. Mechanizm wyróz¬ niajacy zawiera dwie sprezyny zwrotne 6, 7 na¬ lezace do tych zespolów styków, które maja zo¬ stac wlaczone przez dzwignie kotwicy mostka 8 uruchomiona elektromagnesem mostkowym nie uwidocznionym na rysunku. Konce sprezyn zwrot¬ nych 6 i 7 sa wygiete w kierunku dzwigni kotwicy mostka 8. Na wygietych czesciach sprezyn zwrot¬ nych wykonane sa wciecia, których graniczne po¬ wierzchnie tworza pare wewnetrznych ograniczni¬ ków 9, 10 i pare zewnetrznych ograniczników 11, 12 przeznaczonych dla odnóg 13, 14 sprezyny wy¬ rózniajacej 1. Drazek 4 zajmuje polozenie neutral¬ ne, w którym palec nastawczy 3 znajduje sie w srodku pomiedzy odnogami 13, 14. Odnogi te opie¬ raja sie wówczas o wewnetrzne ograniczniki 9, 10 i o kotwice mostka 8 wywierajac na nie pewien nacisk spowodowany ksztaltem sprezyny wyróznia¬ jacej 1.Ruchy obrotowe drazka 4 w malych granicach, mozliwe sa bez wplywu na sprezyne wyrózniaja¬ ca 1, gdyz sprezyna ta moze slizgac sie w rowku wokól konstrukcji nosnej 2. Calkowity skret drazka 4 w jednym kierunku powoduje pobudze¬ nie za pomoca palca nastawczego 3 odpowiedniej odnogi sprezyny wyrózniajacej 1, na przyklad od¬ nogi 13, która opuszcza wewnetrzny ogranicznik 9 i zostaje przycisnieta do zewnetrznego ogranicz¬ nika 11. Ta faza pracy mechanizmu wyrózniajacego przedstawiona jest na fig. 2 na której widac rów¬ niez, ze odnoga 13 zostala nieco wygieta ruchem palca nastawczego 3 wiekszym niz potrzebny jest do przeniesienia odnogi 13 do zewnetrznego ogra¬ nicznika 11. Druga odnoga w dalszym ciagu spo¬ czywa w poprzednim polozeniu, lecz nacisk na ogranicznik 10, spowodowany separacja odnóg, jest nieco wiekszy.Fig. 3 przedstawia nastepny etap pracy mecha¬ nizmu wyrózniajacego, w którym dzwignia kotwi¬ cy mostka, ruchem skrecajacym, zostala docisnie¬ ta do dwu odnóg 13, 14 sprezyn wyrózniajacych tak, ze sa one wygiete w kierunku sprezyn zwrot¬ nych 6, 7. W czasie tego ruchu odnoga 13 jest uchwycona zaczepem 16 zwiazanym z zewnetrznym ogranicznikiem 11, za pomoca którego sprezyna zwrotna 6 jest zmuszona do podazania za ruchem dzwigni kotwicy mostka uruchamiajac odpowiedni niewidoczny zespól styków. Odnoga 14 natomiast porusza sie swobodnie w wycieciu 17, podczas gdy sprezyna zwrotna 7 pozostaje w swoim pierwot¬ nym polozeniu. Odnoga 13 na skutek tarcia jest utrzymana na zaczepie 16 nawet wtedy, gdy dra¬ zek 4 powraca do pozycji neutralnej i gdy wyko¬ nuje nowy ruch skrecajacy. W takim przypadku palec nastawczy 3 nie moze z powodu wyciecia 17, przemiescic odnogi 14 do zewnetrznego ogranicz¬ nika 12.91693 Kiedy dzwignia kotwicy mostka 8 powraca do swojej pierwotnej pozycji, równiez obydwie od¬ nogi sprezyny wyrózniajacej 1 powracaja do poprzedniego stanu naciskajac jednoczesnie na dzwignie kotwicy mostka, w wyniku czego energia zmagazynowana w sprezynach jest calkowicie po¬ chlonieta przez sily tarcia, a drgania odnóg gwal¬ townie zanikaja.Fig. 4 przedstawia przykladowe wykonanie spre¬ zyny wyrózniajacej. Jest ona wykonana z cienkie¬ go drutu ze sprezystego materialu np. ze struny, która jest wygieta w petle z dwoma prostymi od¬ nogami 13, 14 polaczonymi lukami 18, 19 i petlo- wym wystepem 20. Odnoga czynna, w tym przy¬ padku 13, jest poddana pewnemu naprezeniu zgi¬ najacemu w kierunku ruchu dzwigni kotwicy mostka 8 w czasie dociskania do zaczepu 18 przez dzwignie kotwicy mostka 8.W celu zwiekszenia wytrzymalosci odnóg na to zginanie — ich zewnetrzne konce sa usztywnione.Moze to byc uzyskane, w sposób pokazany na fig.- 4 przez podwójne zagiecie ich konców. Odnogi sprezyny wyrózniajacej 13, 14 sa tak uksztalto¬ wane, aby przed zamontowaniem krzyzowaly sie ze soba. Tworza one równiez kat z plaszczyzna przeprowadzona przez czesci w ksztalcie luków 18, 19 i wystep 20. Taki ksztalt odnóg 13, 14 powoduje wytworzenie pewnego naprezenia w odnogach po zamontowaniu ich na konstrukcji nosnej 2 tak, ze uzyskuje sie nacisk na wewnetrzne ograniczni¬ ki 9, 10 jak równiez na dzwignie kotwicy mostka 8.Na fig. 5 przedstawiono przyklad wykonania po¬ laczonej konstrukcji nosnej 2 z palcem nastawczym 3. Konstrukcja nosna sklada sie z piasty o prze¬ kroju kolowym z rowkiem 15, w którym czesci sprezyny wyrózniajacej w ksztalcie luków 18, 19 slizgaja sie oraz przelotowego otworu 21 sluza¬ cego do zamocowania na drazku 4. Palec nastaw- czy 3 jest zakonczony skrzydelkiem 22 sluzacym do pobudzania odnóg 13, 14 sprezyny wyrózniaja¬ cej. Rowek 15 ma dwie proste czesci 23 i 24, równolegle do palca nastawczego 3. Czesci te slu¬ za do ulatwienia zamontowania sprezyny wyróz¬ niajacej, przy czym odleglosc miedzy tymi czescia¬ mi jest taka, ze odnogi sprezyny wyrózniajacej 13, 14 sa wprowadzone odpowiednio miedzy we¬ wnetrzne i zewnetrzne ograniczniki 9, 10 i 11, 12.Wystep 20 ulatwia montaz sluzac jako uchwyt do narzedzi. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL