Przedmiotem wynalazku ninie j szegG jest sposób polerowania szkla lustrzanego, wzglednie plyt szklanych, Jedyny sposób rozpowszechniony obecnie jest nietylko bardzo powolny lecz i kosztowny. Po¬ czatkowo materjaly potrzebne do wyrobu szkla stapia sie w pewnej ilosci tygli. Ty¬ giel wstawia sie do pieca i ogrzewa sie szklo do pozadanej temperatury. Potem pelny tygiel wyjmuje sie z pieca, usuwa piane, tygiel oczyszcza i oskrobuje, aby drut lub inne cialo obce nie dostalo sie do szkla w czasie przechylania tygla, poczem plynna zawartosc tygla wylewa sie na po¬ wierzchnie duzej plaskiej plyty metalowej i ciezkim-walcem cylindrycznym walcuje sie szklo w jedna plyte, której grubosc wy¬ nosi zwykle 13 mm. Plyta ta jest prawie plaska, lecz wykazuje nieregularne zarysy oraz miejsca pofaldowane i jest prawie nieprzezroczysta. Po powolnem ogrzaniu i rozmieszczeniu plyty szklanej w dlugim piecu wycina sie wadliwe miejsca w ten sposób, zeby powstaly jak najwieksze ka¬ walki. Nastepnie pewna ilosc tych kawal¬ ków, o dowolnej wielkosci, osadza sie w gipsie na powierzchni duzego okraglego stolu, obracajacego sie przed nieruchome- mi narzedziami szlifierskiemi, które przy pomocy takich srodków szlifierskich jak piasek lub szmergel wygladzaja górna po¬ wierzchnie szkla, az do chwili gdy wszyst¬ kie kawalki uzyskaja jednostajna po¬ wierzchnie. Poniewaz jednak praktycznie jest niemozliwe takie samo osadzenie wszystkich kawalków1 szkla, wzglednie u-trzymanie ich wszystkich dokladnie na jednym poziomie, a wiec niektóre z nich musza byc znacznie i nadmiernie sciete za¬ nim beda nalezycie oszlifowane. Stól robo¬ czy z kawalkami szkla przesuwa sie na¬ stepnie z pod narzedzi szlifierskich i usta¬ wia pod narzedzia do polerowania, uzupel¬ niajac w miedzyczasie uszkodzona ewen¬ tualnie oprawe gipsowa. Teraz obrabia sie szklo rózem polerskim, przez co jego po¬ wierzchnia staje sie gladka, a samo szklo przezroczyste. Nastepnie wyjmuje sie ka¬ walki szkla z gipsu, odwraca i znowu osa¬ dza w gipsie, aby w taki sam sposób obro¬ bic odwrotne powierzchnie kawalków szkla.Praca taka jest uciazliwa, powolna i ko¬ sztowna, wymaga stosowania ciezkich ma¬ szyn, przyczem szklo przy obróbce bardzo czesto peka.Sposób wedlug niniejszego wynalazku rózni sie prawie zupelnie od dotychczaso¬ wego sposobu, przyczem Wedlug sposobu stanowiacego niniejszy wynalazek, mate- rjaly potrzebne do wyrobu stapia sie w jednym tylko piecu, dzialajacym bez przerwy a z przedluzonej czesci tego pie¬ ca odbiera sie stale tasme szklana. Grubosc tej tasmy moze byc dowolna, co umozliwia wyrób plyt szklanych o mniejszej grubo¬ sci. Plyty te posiadaja odlrazu równomier¬ na grubosc i gladka przezroczysta po^ wierzchnie, tak ze ze wzgledu na swoja grubosc i zewnetrzny wyglad sa prawie gotowe, prócz tego nie posiadaja zewnetrz¬ nych smug, których nie mozna usunac ze¬ wnetrzna obróbka, a które czesto pojaw'aja sie w walcowanych plytach szklanych. Gdy odlane w ten sposób plyty przejda piec do odpuszczania, tnie sie je w przylegajace do siebie kwadratowe kawalki, które sie potem oddzielnie szlifuje i poleruje. Kaz¬ da plyte szklana umieszcza sie, bez pomocy gipsu lub podobnych srodków, w plaski wykrój niewielkiego stosunkowo stolu i obraca pod narzedziami szilifierskiemi, wzglednie do polerowania.Kazdy stól ze swo jemi narzedziami pra¬ cuje w zasadzie samoczynnie i wymaga niewiele obslugi. Aby uzyskac gladka po¬ wierzchnie nie potrzeba usuwac wiele ma- terjalu plyty, wystarcza okolo 0,75 mm, przyczem i przy tym sposobie plyty od¬ wraca sie, w celu obróbki drugiej strony.Nastepnie przenosi sie plyty pod narzedzia do polerowania i znowu obrabia poczatko¬ wo jedna a nastepnie i druga strone.Zalaczone rysunki przedstawiaja isto¬ te wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia schematyczny widok zgóry na cale urza¬ dzenie; fig. 2 — boczny widok tego urza¬ dzenia od strony (fig. 1, po prawej na do¬ le), z której wychodzi tasma szkla; fig. 3— boczny widok stolów szlifierskich, a fig. 4— taki sam widok jednego ze stolów poler¬ skich. Fig. 5 przedstawia widok zgóry sto¬ lu szlifierskiego w wiekszej skali; fig. 6— przekrój pionowy w plaszczyznie 6—6 na fig. 5, przez niektóre górne czesci tego stolu w jeszcze wiekszej skali; fig. 7 jest widokiem zgóry stolu do polerowania, a fig. 8 — jego przekrojem w plaszczyznie 8—8 na fig. 7.Materjaly do wyrobu szkla stapia sie w duzym piecu naczyniowym, z którego przy 1 (fig. 1) szklo dostaje sie do naczy¬ nia 2, skad walce 4 zabieraja szklo w po¬ staci tasmy 3, poczem tasma szklana do¬ staje sie poprzez walce 5 do przyrzadu ciagnacego, a stad do walców transporto¬ wych 7. Ten sposób i urzadzenia sa w za¬ sadzie takie same jak te, których opis znaj¬ duje sie w amerykanskim patencie Nr 1 248 809, dotyczacym wyrobu plyt szkla¬ nych i szyb. Lecz wedlug sposobu niniej¬ szego wyrabia sie tasme szklana nieco grubsza niz na szyby, przyczem nie potrze¬ ba zachowywac zbyt wielkich ostroznosci celem unikniecia bledów i zadrapniec.Tasma szklana 3 jest plaska i równomier¬ nej grubosci; rózni sie od szlifowanych plyt szklanych tylko tern, ze czasem, w niere¬ gularnych odleglosciach posiada nieco fa- — 2 —lista powierzchnie, Ta nierównosc wynosi jednak tylko setne czesci milimetra i dla nieuzbrojonego oka jest niewidoczna, jed¬ nak odchyla ona promienie swiatla, pada¬ jacego pod katem bardzo ostrym tak, ze przedmioty widziane pod tym katem sa znieksztalcone/ Takie zmiany powierzch¬ niowe sa zwyklemi dla wszystkich -plyt wyciagnych i przyczyna ich jest dokladnie znana. Celem nastepnego wiec szlifowania i polerowania jest tylko usuniecie tych wlasnie falistosci powierzchni i nadanie im powierzchni dokladnie plaskich, oraz prze¬ zroczystosci.Podczas gdy wedlug dawniejszych spo¬ sobów wyrobu szkla lustrzanego wyrabia¬ no plyty szklane niejako z surowego blo¬ ku, zeszlifowujac go tak, zeby otrzymac równolegle powierzchnie, to wedlug sposo¬ bu niniejszego wyrabia sie plyte odrazil w stanie prawie gotowym, a zewnetrzna ob¬ róbka jest tylko dopelniajaca, w celu usu¬ niecia drobnych nierównosci, znajdujacych sie na prawie plaskiej powierzchni plyty.Wspomniane wyzej wyciaganie (przy 6, fig, 1 i 2) plyt szklanych w postaci ta¬ smy jest juz znane, lecz moznaby oczywi¬ scie zastosowac inne urzadzenia do wycia¬ gania równomiernie plaskich plyt szkla¬ nych. Lepiej jest szklo wyciagac odrazu plasko, zamiast wyciagac je poczatkowo lub wydymac w cylindry a potem dopiero je przecinac i gladzic, gdyz wtedy zawsze pozostaja krzywizny i zbyt wiele szkla na¬ lezy wtedy zbyt znacznie zeszlifowywac, co czesto wywoluje pekniecia.Tasma szklana przechodzi z walców 7 (fig, 1) do stolu krajarki 8, która dzieli ja na kwadratowe plyty 9, przewozone na¬ stepnie, zapomoca przenosnika 11 do stolu 12, na którym boki lub krawedzie plyt sci¬ na sie nieco skosnie w celu zapobiegania wylamywaniu sie ich lub pekaniu w cza¬ sie szlifowania.Zapomoca przenosnika 13 plyty 9 do¬ staja sie do jednej ze szlifierek 14. Kazda z nich szlifuje w pewnej chwili tylko jedna plyte. Nalezy tu wspomniec, ie w tz&czty* wistosci maszyna posiada zftaczaie wiecej szlifierek i maszyn do polerowania niz to jest potrzebne, lecz wszystkie one obrabia¬ ja materjal dostarczany tylko z jednej wyciagarki 6.Kazda szlifierka sklada sie z poziome- go stolu 14, obrotowego na pionowej osi, który posiada na swej powierzchni czwo¬ rokatne zaglebienie zamkniete czterema listwami 15, co widac na fig, 5 i 6, Na dmie zaglebienia znajduje sie miekka podkladka 17 z korka lub podobnego materjalu. We¬ wnetrzne krawedzie sektorów 16 sa zaopa¬ trzone w gumowe wkladki 18. Czesci 15 i 18 wystaja o tyle ponad powierzchnie ply¬ ty korkowej lub podobnej, ze róznica wy¬ sokosci jest nieco mniejsza od grubosci plyty szklanej, a mianowicie o tyle, zeby narzedzia szlifierskie w czasie wykoncza¬ nia pracy niedochodzily do górnej po¬ wierzchni sektorów i ich wkladek gumo¬ wych.Narzedzia szlifierskie 19 sa znane i w zwykly sposób osadzone ponad stolem we wrzecionie tak, ze wlasnym ciezarem spo¬ czywaja na obrabianej plycie, Po umieszczeniu plyty szklanej w za¬ glebienia stolu, wprawia sie stól i narze* dzie szlifierskie w ruch obrotowy. Ponie¬ waz plyta szklana lezy praktycznie w srod¬ ku stolu, wiec jej daznosc do usuwania sie nabok mozna nie przyjmowac pod uwage.Wskutek tarcia na podkladzie 16 i przyle¬ gania jednej lub drugiej strony plyty do gumowej wkladki 18 nie rusza sie oma ze swego miejsca.Na plyte szklana wprowadza sie odpo¬ wiedni srodek szlifierski, poczem w krót¬ kim bardzo czasie plyta jest oszlifowana zupelnie plasko. Zwykle trzeba zeszlifowac okolo % mm grubosci plyty. Poniewaz ply¬ ty szklane sa bardzo podobne do siebie i ilosc sz&la, która musi byc zebrana jest praktycznie jednakowa we wszystkich ply- — 3 —tach, a wiec czas szlifowania plyt jest pra¬ wic jednakowy, co pozwala stosowac pra¬ ce okresowo, W miejscu 10 na fig, 5 znaj¬ duja sie szczeliny, dzieki którym mozna plyty podnosic ze stolu reka.Szlifierki te pracuja prawie samoczyn¬ nie tak, ze jeden robotnik moze obslugiwac wieksza ich ilosc. Po szlifowaniu jednej powierzchni plyty, odwraca sie ja i obra¬ bia druga powierzchnie.Po oszlifowaniu obu stron przechodza plyty do urzadzenia 21 (podobnego do u- rzadzenia 12)f gdzie jeszcze raz scina sie krawedzie plyt przed ich przeniesieniem na maszyny do polerowania. Powtórne scie¬ cie krawedzi zapobiega istniejacej zawsze mozliwosci wylamania krawedzi szkla i uszkodzenia filcowego krazka polerskiego.Z urzadzenia 21 dostaja sie plyty szklane na tasme . transportowa 22 a stad do ma¬ szyn do polerowania, Maszyny do polerowania (fig. 4, 6 i 7) sa naogól podobne do szlifierek, z ta tylko róznica, ze zamiast jednego krazka szlifier¬ skiego 19 posiadaja kilka krazków do po¬ lerowania 25. Plyte szklana umieszcza sie w zaglebieniu na stole, w któremtrzymaja ja sektory 26. Górna powierzchnia kazdego sektora jest wykonana z twardego stopu np. chromu-nikhi, któremu mozna nadac polysk. Powierzchnia 26 lezy w jednej pla¬ szczyznie z powierzchnia plyt szklanych.Calkowita wysokosc sektora jest równa grubosci podkladu korkowego 16 wraz z gruboscia szkla, a wiec krazki polerskie przy pracy, przechodza w tej samej pla¬ szczyznie z powierzchni szkla na po¬ wierzchnie sektorów tak, ze plyta szklana uzyskuje tez polysk na krawedziach i w naroznikach. Polerowaniem zdejmuje sie juz bardzo nieznaczna ilosc szkla. Sektory moga miec raz na zawsze te sama wyso¬ kosc a ich powierzchnia stanowi przedlu¬ zenie górnej powierzchni szkla. Jest to mozliwe, gdyz wyciagne plyty 9 (fig. 1) posiadaja wszystkie jednakowa grubosc i z kazdej zdejmuje sie w zasadzie taka sa¬ ma ilosc szkla. Sektory 26 moga byc usta¬ wiane na wysokosc, co umozliwia obróbke plyt o róznej grubosci.Po wypolerowaniu jednej strony od¬ wraca sie szklana plyte i poleruje druga strone. Gotowe plyty umieszcza sie na tasme transportowa, która dostarcza je do sortowni.Z powyzszego opisu widac zalety oraz ekonomicznosc pracy tej maszyny. Stale dzialajacy piec naczyniowy pracuje pod wzgledem wydajnosci i zuzycia paliwa znacznie oszczedniej, niz piec tyglowy.Sposobem wyciagania szkla pracuje sie szybciej i z mniejszym nakladem pracy, niz sposobem walcowania. Plaskie wycia¬ gniete kawalki szkla sa jasne, jednolite i bez wewnetrznych smug, wystepujacych zwykle w szkle walcowanem. Cienkie pla¬ skie plyty szklane o stalej wielkosci daja wieksza wydajnosc netto, niz wyrabiane dawnym sposobem. Poniewaz grubosc ich zaraz z poczatku odpowiada prawie do¬ kladnie grubosci wymaganej, wiec znacz¬ nie mniej materjalu trzeba usuwac, zatem strata jest mniejsza. Takze przy szlifowa¬ niu i polerowaniu traci sie mniej materja¬ lu, tern bardziej, ze plyty sa tej samej wiel¬ kosci, co ciete maszynowo z tasmy. Stoso¬ wanie gipsu dla osadzania plyt przy spo¬ sobie nowym jest zbedne, gdyz zachodzi koniecznosc zbierania tylko malej ilosci szkla a male szlifierki i maszyny do polerowania mozna napedzac z wielka szybkoscia. Sposób wedlug wynalazku na¬ daje sie szczególnie do wyrobu cienkich plyt lustrzanych, stosowanych do szyb w samochodach. PL