Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych kwasu oksaminowego o ogól¬ nym wzorze 1, w którym L oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, rodnik ben¬ zylowy lub rodnik benzylowy zawierajacy jeden podstawnik, taki jak atom chlorowca lub rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, przy czym druga grupa o wzorze —NL—CO—COOR znajduje sie w pozycji 3 lub 4, R oznacza atom wodoru, rodnik al¬ kilowy o 1—6 atomach wegla, rodnik fenylowy, far¬ makologicznie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy, albo grupe o ogólnym wzorze {CH2)nNR3R,, w którym n oznacza liczbe 2 lub 3, a R3 i R4 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru lub rodniki alkilowe o 1—3 atomach wegla, albo R3 i R4 razem z atomem azotu, z którym sa polaczone, tworza alicyikliczny pierscien o 4—6 ato¬ mach wegla, W, X, Y i Z sa jednakowe lub rózne i kazdy z tych symboli oznacza atom wodoru, ro¬ dnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, rodnik fenylo¬ wy, rodnik alkoksylowy o 1—6 atomach wegla, gru¬ pe hydroksylowa, nitrowa lub trójfluorometylowa, atom chlorowca, grupe cyjanowa znajdujaca sie w pozycji meta do obu grup o wzorze —NL—CO— —COOR, albo grupe o ogólnym wzorze —COQ, w którym Q oznacza grupe o ogólnym wzorze —^NRiR2, w którym Ri i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru lub rodniki alkilowe o 1—3 atomach wegla lub Rx i R2 razem z atomem azotu, z którym sa polaczone, tworza pierscien ali- 2 cykliczny o 4—6 atomach wegla, albo Q oznacea grupe o ogólnym wzorze —NH(CH2)mNR1R2, w któ¬ rym m oznacza liczbe 2 lub 3, a Rj i R2 maja wy¬ zej podane znaczenie, albo tez Q oznacza grupe o ogólnym wzorze —OD, w którym D oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, rodnik fenylowy, grupe o ogólnym wzorze (CH2)m NRiR2, w którym m, Rx i R2 maja wyzej podane znaczenie, albo farmakologicznie dopuszczalny ka- io tion metaliczny lub aminowy, przy czym jezeli R oznacza rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla lub rodnik fenylowy, a Q oznacza grupe o wzorze —OD, wówczas D oznacza rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, atom wodoru, rodnik fenylowy lub grupe o wzorze (CH2)mNR1R2, w którym m, Rx i R2 maja wy¬ zej podane znaczenie, a gdy R oznacza grupe o wzorze —(CH2)nNR3R4 w którym n, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie, i Q oznacza grupe o wzo¬ rze —OD, wówczas D ma takie same znaczenie jark R, zas gdy R oznacza atom wodoru lub farmakolo¬ gicznie dopuszczalny kation metaliczny lub amino¬ wy, a Q oznacza grupe o wzorze —OD, wówczas D ma takie same znaczenie jak R, przy czym jezeli L oznacza atom wodoru, wówczas co najmniej jeden z podstawników W, X, Y i Z nie oznacza atomu wodoru. W zakres wynalazku wchodzi równiez wy¬ twarzanie farmakologicznie dopuszczalnych soli tych zwiazków.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku maja wlasciwosci farmakologiczne i moga byc sto- 9115991159 sowane w medycynie ludzkiej i weterynaryjnej jako srodki zapobiegawcze w przypadku uczulen alergicznych i anafilaktycznych reakcji pochodze¬ nia reaginowego lub niereaginowego.Zwiazki o wzorze 1, w którym wszystkie sym¬ bole, maja wyzej podane znaczenie, okresla sie jako zwiazki nalezace do grupy A. Do grupy tej naleza równiez zwiazki, w których W oznacza atom wo¬ doru, a pozostale symbole maja wyzej podane zna¬ czenie, zwiazki o wzorze 1, w którym W i X ozna¬ czaja atomy wodoru, a pozostale symbole maja wyzej podane znaczenie, jak równiez zwiazki o wzorze 1, w którym W, X i Y oznaczaja atomy wodoru, a pozostale symbole maja wyzej podane Grupe B stanowia zwiazki o wzorze 1, w którym X ma wyzej podane znaczenie, W oznacza atom l2iJb#H? k sa jednakowe lub rózne i ozna- loru, rodniki alkilowe o 1—3 ato¬ mach wegla, rodniki alkoksylowe o 1—3 atomach wegla, grupy hydroksylowe, grupy nitrowe, atomy chlorowca, grupy trójfluorometylowe, gruipy cyjano- we znajdujace sie w pozycji meta do obu grup o wzorze —NL—CO—COOR lub grupy o wzorze —COQ, w którym Q ma wyzej podane znaczenie, przy czym jezeli D oznacza rodnik alkilowy, to rodnik ten zawiera najwyzej 3 atomy wegla i pod warunkiem, ze gdy L oznacza atom wodoru, wów¬ czas co najmniej jeden z podstawników X, Y i Z oznacza podstawnik nie bedacy atomem wodoru, a R oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, rodnik fenylowy lub farmakologicz¬ nie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy.Do grupy B naleza równiez zwiazki o wzorze 1, w którym W i X oznaczaja atomy wodoru, a pozo¬ stale symbole maja znaczenie podane wyzej dla zwiazków z grupy B, jak równiez zwiazki o wzorze 1, w którym W, X i Y oznaczaja atomy wodoru, a pozostale symbole maja znaczenie podane wyzej dla zwiazków grupy B.Grupe C stanowia zwiazki o ogólnym wzorze 1, ,w -którym R ma znaczenie podane dla zwiazków z "grupy B, L oznacza atom wodoru lub rodnik alki¬ lowy o 1—3 atomach wegla, W i X oznaczaja ato¬ my wodoru, Y i Z sa jednakowe lub rózne i ozna¬ czaja atomy wodoru, Y i Z sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, rodniki alkilowe lub alkoksylowe o 1—3 atomach wegla, grupy nitrowe, atomy fluoru lub chloru, grupy trójfluorometylowe, grupy cyjanowe w pozycji meta do obu grup o wzo¬ rze —NL—CO—COOR, albo grupy o wzorze —COQ, w którym Q ma znaczenie podane dla zwiazków z grupy B, przy czym gdy L oznacza atom wodoru, wówczas co najmniej jeden z podstawników Y i Z oznacza podstawnik nie bedacy atomem wodoru.Do grupy C naleza równiez zwiazki o wzorze 1, w którym W, X i Y oznaczaja atomy wodoru, a pozo¬ stale symbole maja znaczenie podane wyzej dla zwiazków z grupy C.Grupe E stanowia zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub farmakologicznie dopusz¬ czalny kation metaliczny lub aminowy, L oznacza 50 55 60 atom wodoru, grupa o wzorze —NL—CO—COOR znajduje sie w pozycji 3 lub 4, W *1 X oznaczaja atomy wodoru, Y i Z sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, rodniki alkilowe lub alkoksylowe o 1—3 atomach wegla, atomy fluoru lub chloru, grupy trójfluorometylowe, grupy cyja¬ nowe znajdujace sie w pozycji meta do obu grup o wzorze —NT-CO—COOR, albo grupy o wzorze —COOD, w którym D oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub farmakologicz¬ nie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy, przy czym jezeli R oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, wówczas D oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub atom wodoru, a gdy R oznacza atom wodoru lub farmakologicznie dopusz¬ czalny kation metaliczny albo aminowy, wówczas D ma takie same znaczenie jak R, przy czym gdy L oznacza atom wodoru, wówczas co najmniej je¬ den z symboli Y i Z oznacza podstawnik nie bedacy atomem wodoru.Korzystnymi zwiazkami z grupy E sa zwiazki o wzorze 1, w którym Y i Z znajduja sie w pozy¬ cjach 2 i 5, a grupa o wzorze —NL—CO—COOR znajduje sie w pozycji 3. Szczególnie korzystne wlasciwosci maja zwiazki o wzorze 1, w którym Y i Z maja znaczenie podane dla zwiazków z gru¬ py E i znajduja sie w pozycjach 2 i 5, D oznacza atom wodoru lub farmakologicznie dopuszczalny kation aminowy lub metaliczny, przy czym jezeli R oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, wówczas D oznacza atom wodoru, a gdy R oznacza atom wodoru lub farmakologicznie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy, wówczas D ma znaczenie takie jak R, grupa —NL—CO—COOR znajduje sie w pozycji 3, a L i R maja znaczenie podane wyzej dla zwiazków z grupy E.Korzystne wlasciwosci maja równiez zwiazki o wzorze 1, w którym W, X i Y oznaczaja atomy wo¬ doru, Z znajduje sie w pozycji 5 i ma znaczenie podane wyzej dla zwiazków z grupy E, D oznacza atom wodoru lub farmakologicznie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy, przy czym gdy R oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, wówczas D oznacza atom wodoru, a gdy R oznacza atom wodoru lub farmakologicznie dopuszczalny kation metaliczny lub aminowy, wówczas D ma takie znaczenie jak R, grupa o wzorze —NL—CG&- —COOR znajduje sie w pozycji 3, a L i R maja znaczenie podane wyzej dla zwiazków z grupy E.Szczególnie korzystne wlasciwosci ma zwiazek bedacy kwasem (5-cyjano-m-fenyleno)-dwuoksami- nowym. Cenne wlasciwosci maja równiez te zwiaz¬ ki o ogólnym wzorze 1, w którym W, X i L ozna¬ czaja atomy wodoru, grupa o wzorze —NH—CO— —COOR znajduje sie w pozycji 3, Y oznacza gru¬ pe acetylowa w pozycji 5, a Z znajduje sie w po¬ zycji 5, a Z znajduje sie w pozycji 2 i oznacza atom wodoru, chloru, bromu lub fluoru albo rodnik alkilowy lub alkoksylowy o 1—3 atomach wegla.Stosowane w opisie okreslenie „chlorowiec" ozna¬ cza fluor, chlor, brom lub jod. Okreslenie „rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla" oznacza rodniki takie jak metylowy, etylowy, propylowy lub izo-5 91159 6 propylowy, a „rodnik alkilowy o 1—6 atomach we¬ gla" oznacza oprócz wyzej wymienionych rodników równiez rodnik n-butylowy, n-pentylowy i n-heksy- lowy oraz ich izomery. Okreslenie „farmakologicz¬ nie dopuszczalny metal" oznacza takie metale alka¬ liczne, jak sód lub potas, metale ziem alkalicznych, takie jak wapn lub magnez oraz inne, np. glin.Okreslenie „kation aminowy" oznacza farmakolo¬ gicznie dopuszczalne kationy amin, takich jak amoniak, trój(hydroksymetylo)-aminometan, D-treo- -2-amino-l-p-nitrofenylopropanodiol-l,3 N,N-bis(hy- droksyetylo)^piperazyna, 2-amino-2-metylopropanol- -1, 2-amino-2-metylopropanodiol-l,3 lub 2,2-bis(hy- droksymetylo)-2,2',2"-nitrolotrójetanol, jak równiez amin o wzorach H2NR', HNR2' lub NR3', -w których R' oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub grupe —CH2CH2OH.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, wytwarza sie w ten sposób, ze odpowiednio podstawiona 3- -aminoaniline lub 4-aminoaniline o ogólnym wzo¬ rze 2, w którym W, X, Y i Z maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie w srodowisku odpowiedniego rozpuszczalnika i w obecnosci zasady reakcji z ha¬ logenkiem oksalilu o ogólnym wzorze 3a, w którym Hal oznacza atom chlorowca, a R oznacza rodnik alkilowy, albo ze szczawianem dwualkilowym o ogólnym wzorze 3b, w którym R oznacza rodnik alkilowy, korzystnie rodnik etylowy, ewentualnie w obecnosci rozpuszczalnika. Reakcje te prowadzi sie w temperaturze od pokojowej do temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej pod chlodnica zwrotna i otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze_L w którym L, W, X, Y i Z maja wyzej podane zna¬ czenie, a R oznacza rodnik alkilowy, ewentualnie przeprowadza sie znanymi sposobami w inny ester i/lub droga hydrolizy w kwas dwuzasadowy i/lub scl metaliczna albo aminowa.W celu otrzymania zwiazków o wzorze 1, w któ¬ rym L oznacza podstawnik o wyzej podanym zna¬ czeniu, lecz nie bedacy atomem wodoru, stosuje sie zwiazek wyjsciowy o wzorze 2, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, alkilowanyv. uprzednio przy atomach azotu znanymi sposobami.Na przyklad, zwiazek o wzorze 2, w którym wszy¬ stkie symbole maja wyzej podane znaczenie, pod¬ daje sie najpierw reakcji z chlorkiem p-toluenosul- fonylu i otrzymany sulfonamid alkiluje sie za po- . moca L-halogenku, korzystnie chlorku, w obecnosci zasady, otrzymujac sulfonamid zawierajacy pod¬ stawnik L. Zwiazek ten poddaje sie nastepnie se¬ lektywnej hydrolizie, np. za pomoca kwasu siarko¬ wego i wody, otrzymujac zadany zwiazek o wzorze 2, zawierajacy przy azocie podstawnik L.Inny sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 2 podstawionych przy azocie polega na tym, ze zwia¬ zek o wzorze 2, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, acyluje sie znanymi meto¬ dami i nastepnie redukuje za pomoca LiAlH4 lub innego odpowiedniego srodka redukujacego, w sro¬ dowisku rozpuszczalnika, np. eteru lub czterowodo- rofuranu. Mozna np. prowadzic najpierw proces formylowania lub benzoilowania, otrzymujac po zredukowaniu zwiazek o wzorze 2 zawierajacy przy atomach azotu rodniki metylowe lub benzylowe.Podstawnik L oznacza np. takie rodniki jak me- tylowy, etylowy, propylowy, butylowy, pentylowy, heksylowy lub ich izomery, rodnik benzylowy, 2- -metylobenzylowy, 3-propylobenzylowy, 4-izoheksy- lobenzylowy, 4-chlorobenzylowy, 3-bromobenzylowy lub 2-fluorobenzylowy. 3- lub 4-aminoaniliny zawierajace podstawniki W, X, Y i Z o wyzej podanym znaczeniu wytwarza sie znanymi sposobami. W zaleznosci od rodzaju podstawnika, pozycji, która on zajmuje i pozycji drugiej grupy oksaminowej, mozna podstawiac benzen, nitrobenzen, nitroaniline, dwunitrobenzen, aminoaniline.Grupe nitrowa redukuje sie latwo katalitycznie, np. za pomoca wodoru w obecnosci niklu Raneya, palladu na weglu drzewnym lub platyny. Grupe nitrowa mozna tez przeprowadzac w grupe amino¬ wa za pomoca srodków chemicznych, np. dzialajac chlorkiem cynawym w stezonym kwasie solnym lub zelazem w kwasie octowym z etanolem.Podstawniki W, X, Y i Z w postaci grupy o wzo¬ rze —COQ, w którym Q ma wyzej podane znacze¬ nie, wprowadza sie do zwiazków o wzorze 2 prze¬ ksztalcajac znanymi sposobami kwas dwuamino- lub dwunitrobenzoesowy np. w ester, amid itp.Zwiazek wyjsciowy o wzorze 2, w którym wszy¬ stkie symbole maja wyzej podane znaczenie i który ewentualnie jest podstawiony przy atomach azotu, poddaje sie reakcji z halogenkiem alkilooksalilu lub ze szczawianem dwualkilowym. Reakcje z halo¬ genkiem prowadzi sie w srodowisku rozpuszczalnika i w obecnosci zasady. 40 Jako rozpuszczalnik stosuje sie np. dwumetylo- formamid, dioksan lub czterowodorofuran, a jako zasade np. trójetyloamine, H-metylomorfoline, dwu- metylopiperazyne lub N-metylopiperydyne. Reak¬ cje ze szczawianem dwualkilowym prowadzi sie 45 ewentualnie w obecnosci rozpuszczalnika, takiego jak np. ksylen lub eter dwufenylowy.Otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym R oznacza rodnik alkilowy, a pozostale symbo- 50 le maja wyzej podane znaczenie, przeprowadza sie ewentualnie w kwas dwuoksaminowy, dzialajac roz¬ cienczona zasada, taka jak wodorotlenek sodowy, wodorotlenek potasowy lub weglan potasowy, w temperaturze 25—100°C, a nastepnie dzialajac kwa- 55 sem. Zwiazki o wzorze 1 w postaci soli z metalami alkalicznymi sa rozpuszczalne lub trudno rozpusz¬ czalne w srodowisku wodnym.W pierwszym przypadku roztwór soli zakwasza 6o sie i odsacza wydzielony kwas, zas w drugim przy¬ padku odsacza sie sól i ogrzewa z kwasem, a na¬ stepnie odsacza produkt w postaci kwasu dwuok- ,saminowego. Kwas ten mozna latwo przeprowadzic w sól .z metalem lub z amina, dzialajac równo- 65 wazna iloscia aminy lub metalu i ogrzewajac w7 91159 srodowisku wodnym, w celu rozpuszczenia soli.Z roztworu wodnego wytraca sie sól przez dodanie organicznego rozpuszczalnika, np. metanolu.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie np. 5 zwiazki o wzorze 1, w którym W, X, Z, L i R ozna¬ czaja atomy wodoru, grupy o wzorach —NLCOCOOR znajduja sie w pozycjach 1 i 3, a Y ma znaczenie podane w tablicy I i znajduje sie w pozycji5. 10 Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów¬ niez zwiazki o wzorze 1, w którym L i R oznaczaja atomy wodoru, grupy o wzorach —.NLCOCOOR znajduja sie w pozycjach 1 i 3 i pierscien fenyle- 15 nowy zawiera podstawniki podane w tablicy II w pozycjach wskazanych w tej tablicy.Tablica I Podstawnik w pozycji 5 F Cl Br J CH3 02H5 C3H7 izo-C3H7 N02 OCH3 OC2H5 OC3H7 ... 0-izo-C3H7 C4H9 C5H11 OC4H9 OC5Hn 0-izo-C5Hn 0-izo-C6H13 QH13 izo-C4H9 izo-C5Hn izo-C6H13 Ill-rzed. butyl CF3 COOH CONHCH2 CH2N(CH3)2 grupa 0 wzo¬ rze 4 CONH(CH2)3 N(C2H5)2 OH CONH2 grupa 0 wzo¬ rze 5 CN DZ. 1 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 2 2 2 2 2 2 2 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 2 4 2 2 2 Podstawnik J 2 Cl Cl izo—C3H7 CH3 N02 OCH3 Br IH-rzed. butyl Ill-rzed. butyl IH-rzed. butyl CF3 Cl IH-rzed. butyl Cl OCH3 CH3 CF3 C2H5 NOz Cl Cl C2H5 CF3 02H5 F OCH3 CH3 OCH3 Cl CH3 CH3 Ill-rzed. butyl izo—C3H7 Cl N02 Cl Cl Cl Poz. | 3 6 6 6 6 6 4 6 6 6 6 6 4 4 4 4 4 6 . ^8 6 6 6 6 6 6 6 Tablica II Podstawnik J 4 Cl Cl izo—C3H7 CH3 N02 N02 C2H5 izo—C3H7 izo—C3H7 1 N02 CF3 N02 IH-rzed. butyl Cl OCH3 CH3 CF3 C2H5 N02 F N02 02H5 CN 02H5 F OCH3 CH3 OCH3 COOH CH3 CH3 IH-rzed. butyl izo—C3H7 CH3 CF8 C2H5 C3H7 C4H9 Poz. | 5 2 Podstawnik J 6 N02 N0291159 dalszy ciag tablicy III 6 2 2 2 2 2 2 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 2 2 2 2 2 4 4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 4 4 2 4 2 4 2 2 Cl F OC3H7 Br Cl Cl Cl OH CH3 C3H7 F CH3 N02 Cl Cl OH C4H9 Cl CH3 N02 COOH N02 CH3 OC2H5 OC2H5 N02 CH3 F OC2H5 CH3 F CONH2 Cl CH3 OC2H5 CONH2 CONH(CH2)3N(CH3)2 Cl Cl Cl CF3 izo—C3H7 OC2H5 OCH3 NOz COOH OH CF3 izo—C3H7 CH3 Br Cl Cl CN COOH CH3 C2H5 OCH3 C2H5 F CN 4 4 4 4 6 6 6 6 6 6 4 4 2 2 4 4 4 6 4 2 4 4 4 IH-rzed. butyl C2H5 CN C3H7 CF3 CN CN CF3 CN CN CN COOH COOH CH3 COOH COOH CN CH8 OCH3 Cl CN CN CN CN Cl C2H5 OC2H5 C3H7 C2H5 Cl OCH3 CN CONH2 CONH2 CONH^ C2H5 CONH(CH2)2NH2 COOH CN COOH COOH COOH CN CN CN CN CN izo—C3H7 'CHS N02 NOz Cl CH3 CH3 CH3 CH3 N02 C2H5 F COOH 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 izo—C3H7 CH3 N02 N02 Cl CH3 CH3 N02 CH3 NOa C2H5 F COOH• 91159 11 12 dalszy ciag tablicy II 1 2 4 2 4 4 2 2 2 2 2 2 2 CH3 F OCH3 C2H5 OCH3 N02 CH3 Cl OC2H5 CH3 CH3 3 4 4 6 2 4 4 4 4 4 4 4 CH3 F OCH3 izo—C3H7 OCH3 N02 CH3 Cl OC2H5 CH3 CH3 6 6 6 6 6 6 CH3 N02 N02 izo—C3H7 OCH3 N02 CH3 i 6—CH3 Cl i 6—Cl OC2H5 i 6—OC2H5 CH3 i 5—CN CH3 i 5—COOH Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów- znajduja sie w pozycjach 1 i 4, a pierscien fenyle- niez zwiazki o wzorze 1, w którym L i R oznaczaja nowy zawiera podstawniki podane w tablicy III. atomy wodoru, grupy o wzorze —NL—COCOOR Tablica III Pozycja i podstawnik 1 2—CH3 2—C2H5 2—C3H7 2—C4H9 2—izo—C4H9 2—Ill-rzed. butyl 2—C5Hn 2—C6H13 2—F 2—Cl 2—Br 2—J 2—OCH3 2—OC2H5 2—N02 2—CF3 2—COOH 2—OC3H7 2—OC4H9 1 2—O—izo—C5HU 2—OC6H13 I 2—OH j 2—CONH2 2—CON(C2H5)2 2—CONH(CH2)2N(CH3)2 2—grupa 0 wzorze 4 2—Cl 2—Cl 2—Cl 2—CH3 2—CH3 2—CH3 2—F 2—Br 2—N02 2—Cl 2—Cl 2—OC2H5 Pozycja i podstawnik 1 2 —Cl 3—Cl 6—Cl 3—CH3 —CH3 6—CH3 —F 6—Br 6—N02 —OCH3 —N02 —OC2H5 Pozycja i podstawnik 1 3 Pozycja i podstawnik 491159 13 14 dalszy ciag tablicy II [ 1 2—OC2H5 2—OC2H5 2—C2H5 2—OCH3 2—OCH3 1 2—Cl 1 2—III-rzed. butyl 2—C2H5 2—Cl 2—Cl 2—III-rzed. butyl 2—F 2—COOH 2—CONH2 2—CONH(CH2)N(C2H5)2 2—F j 2—CH3 1 2-CF3 2—N02 2—N02 2—Cl 2—F 2—Br 2—Cl ?,—F 2—CH3 2—C2H5 1 2—C3H7 2—CH3 2—OH 2—OC2H5 2—CH3 2—OCH3 2—OC2H5 2—OCH3 2—OH 2-CF3 ! 2—OH I 2—Cl 1 2—CH3 | 2-OC2H5 2—OH 2—COOH 2—C2H5 2—CH3 | 2—Cl j 2—Cl 2—C4H9 1 2—F 2—C2H5 2—CH3 2—OC2H5 2 3—OC2H5 6—OC2H5 6—C2H5 1 5—OCH3 —N02 6—OCH3 2—III-rzed. butyl 3—C2H5 3—OCH3 —CH3 6—III-rzed. butyl 6—F 3—COOH —CONH2 6—CONH(CH2)N(C2H5)2 6—izo—C3H7 —OC3H7 —C2H5 3—N02 —N02 3—C2H5 3—N02 3-CF3 —COOH 6—CONH2 3—O—izo—C3H7 3-CH3 —CH3 6—C2H5 —OC2H5 —OH —COOH 6—COOH —OC4H9 6—OC2H5 6—CONH2 6-OC2H5 6—C3H7 3—Cl 3—CH3 3—OC2H5 3—OH 3—COOH 3—CH3 3—CH3 3—Cl 3—Cl 3—CH3 3—F 3-C2H5 2—CH3 3—OC2H5 3 —CI —CH3 —OC2H5 —OH —COOH —CH3 —CH3 —Cl —Cl —CH3 —F —C2H5 —CH3 —OC2H5 1 4 6—CH3 6—CH3 6—OCH3 6—Cl 6—CH3 6—F 6—C2H5 6—C3H7 6—OC2H5 115 91159 16 Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów¬ niez zwiazki o wzorze 1, w którym L oznacza atom wodoru, R oznacza rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, korzystnie rodnik etylowy, albo rodnik fe- nylowy, grupy o wzorze —NLCOCOOR znajduja sie w pozycjach 1 i 3, a pierscien fenylenowy zawiera podstawniki podane w tablicy IV.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów¬ niez zwiazki o wzorze 1, w których L oznacza atom wodoru, R oznacza rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, korzystnie rodnik etylowy, albo rodnik fe¬ nyIowy, grupy o wzorze —NL—COCOOR znajduja sie w pozycjach 1 i 4, a pierscien fenylenowy za¬ wiera podstawniki podane w tablicy V.Tablica IV Pozycja i podstawnik 1 —COOH —CONH2 —COOCH3 —grupa 0 wzorze 5 —COOC2H5 —COOC3H7 —COOC4H9 —COO—izo—C4Hfl —COO—izo—C5Hn —COOC6H13 —grupa 0 wzorze 6 —COOC6H5 -COO(CH2)2N(CH3)2 2—COOH 2—grupa 0 wzorze 5 2—COOC3H7 2—COOC5Hn 2—CONH(CH2)2N(CH3)2 4—COOH 4—COO—izo—C4H9 4—COOCH3 2—CONH2 2—COOH 4—COOH 2—COOC2H5 2—C2H5 2—Cl 2—OCH3 2—Cl 2—N02 2-CF3 4—CH3 4—OC2H5 4—F 4—CF3 4—CH3 4—C2H5 2—CH3 4—COOH 4—OH 2—N02 4—C2H5 Pozycja i podstawnik 2 2—COOH —grupa 0 wzorze 5 —COOC3H7 —COOC5Hn —CONH(CH2)2N(CH3)2 6—COOH 6—COO—izo—C4H9 —COOCH3 4—CONH2 —CN —CN —CN —COOH —COOH —COOH —CN —COOH —COOH —COOCH3 —COO—izo—C4H9 —CONH2 —CONH(CH2)2N(CH3)2 6—CH3 6—C2H5 4—CH3 —COOH —COOH —COOH - C2H5 Pozycja i podstawnik 3 —COOH 2—COOCH3 6—CH3 6—COOH 6—Cl 6—C2H5 Pozycja i podstawnik 4 —COOH 2—COOH17 91159 Tablica V 18 Pozycja i podstawnik 1 2—COOH 2—CONH2 2—grupa o wzorze 5 2—COOCH3 2—COOC2H5 2—COOC3H7 2—COOC4H9 2—COO—izo—C4H9 2—COO—izo—C5Hn 2—COOC6H13 2—grupa 0 wzorze 4 2—COOC6H5 2—CO(CH2)2NH2 2—COOH 2—grupa 0 wzorze 5 2—COC3H7 2—COOC5Hn 2—CONH(CH2)2N(CH3)2 2—COOH ] 2—COO—izo—C4H9 2—COOCH3 2—CONH2 2—CONH(CH2)2NH2 2—COOH 2—CONH2 2—COOC2H5 2—COOC3H7 2—COOH 2—CONH2 2—COOC2H5 2—COOC3H7 2—COOH 2—CONH2 2—COOCH3 2—COOC3H7 2—COOH 2—COOH 2—COOCH3 2—CONH2 2—COOH Pozycja i podstawnik 2 6—COOH 6—grupa 0 wzorze 5 6—COOC3H7 6—COOC5Hn . 6—CONH(CH2)2N(CH3)2 —COOH —COO—izo—C4H9 3—COOCH3 3—CONH2 —CONH(CH2)2NH2 3—C2H5 3—OCH3 3—Cl 3—NOz —C2H5 —OC2H5 —F —CF3 6—C3H7 6—OCH3 6—Cl 6—N02 6—COOH 3—C2H5 3—OC2H5 1 3—Cl 3—OCH3 Pozycja i podstawnik 3 3—CH3 -C2H5 —OC2H5 —Cl —OCH3 1 Pozycja i podstawnik 4 3—CH3 6—C2H5 6—COOCH3 8—Cl 6—OCH3 | Zwiazki o wzorze 1, w którym podstawniki imaja znaczenie podane w tablicach I, II lub III, mozna znanymi sposobami przeprowadzac w ich farmako¬ logicznie dopuszczalne sole, korzystnie w sole trój(hydroksymetylo)-metyloamoniowe.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie ko¬ rzystnie zwiazki o wzorze 1, w którym L oznacza rodnik alkilowy o 1—6, zwlaszcza o 1—3 atomach wegla, rodnik benzylowy lub rodnik benzylowy zawierajacy podstawnik taki jak rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla lub atom chlorowca, a pozo¬ stale symbole maja znaczenie podane w tablicach I—III. Zwiazki te mozna przeksztalcac znanymi sposobami w farmakologicznie dopuszczalne sole, zwlaszcza w sole trój(hydroksymetylo)-metyloamo- Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów- 65 55 60 niez zwiazki o wzorze 1, w którym L oznacza ro¬ dnik alkilowy o 1—6, zwlaszcza o 1—3 atomach wegla, rodnik benzylowy lub rodnik benzylowy za¬ wierajacy podstawnik taki jak rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla lub atom chlorowca, a pozo¬ stale symbole maja znaczenie podane w tablicach IV i V.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku stosuje sie w medycynie ludzkiej i weterynaryjnej w postaci srodków takich jak tabletki, kapsulki, pi¬ gulki, proszki, granulaty, czopki, wyjalowione roz¬ twory lub zawiesiny do podawania pozajelitowego, krople do oczu, roztwory lub zawiesiny do podawa¬ nia doustnego albo emulsje typu olej w wodzie lub woda w oleju. Korzystnie stosuje sie równiez pre¬ paraty do inhalacji lub wdmuchiwania. Srodki te wytwarza sie znanymi sposobami, przy uzyciu zna-91159 19 nych rozcienczalników lub nosników, ewentualnie z dodatkiem innych substancji farmakologicznie czynnych. i Wielkosc jednpstkowej dawki skutecznej i nietok¬ sycznej zwiazku o wzorze 1 zalezy od sposobu sto¬ sowania i rodzaju zwiazku czynnego. Pojedyncza dawka tego zwiazku stosowana dla ludzi w celu zapobiegania alergicznym atakom przy podawaniu pozajelitowym lub przez inhalacje wynosi 0,001— mg, zwlaszcza 0,05—10 mg, a przy podawaniu doustnym lub doodbytniczym 0,5—30 mg, korzyst¬ nie 1—20 mg. Dawke te mozna stosowac do 4 razy dziennie, przy czym jezeli leczenie powtarza sie, to korzystnie zmniejsza sie stopniowo wielkosc dawki powtarzanej w porównaniu z dawka pierwotna az do takiej wysokosci, przy której nie uzyskuje sie juz skutku przejawiajacego sie w zapobieganiu aler¬ gii. Wówczas ponownie stosuje sie pierwotna dawke wieksza i nastepnie zmniejsza ja. Na przyklad, oso¬ bnikowi cierpiacemu na astme wdmuchuje sie 0,2 mg soli trój(hydroksymetylo)-aminometanowej kwasu N,N'-(5-cyjano-m-fenyleno)-dwuoksaminowe- go i po uplywie 4 godzin wdmuchuje 0,02 mg tego zwiazku i nastepnie co 4 godziny po 0,002 mg az do chwili stwierdzenia, ze profilaktyczne dzialanie ustalo. Wówczas ponownie wdmuchuje sie 0,2 mg tego zwiazku i nastepnie stosuje dawki zmniejszone jak podano wyzej.Stosowanie zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku umozliwia zapobieganie wyste¬ powania schorzen alergicznych i anafilaktycznych reakcji pochodzenia reaginowego lub niereaginowe- go u ludzi i zwierzat. Mianowicie, zwiazki te poda¬ wane osobnikom uczulonym zapobiegaja wystepo¬ waniu reakcji alergicznych pod wplywem substan¬ cji, na które osobniki te sa uczulone. Zwiazki te moga byc np. skutecznie stosowane w celach profi¬ laktycznych w przypadku takich przewleklych schorzen jak astma oskrzelowa, alergiczny niezyt nosa, goraczka sienna, pokrzywka, alergia pokarmo¬ wa, schorzenia powodowane samouodpornieniem, astma powodowana wysilkiem lub stanem napiecia, nadczulosc ustroju i choroba hodowców ptaków.W celu ustalenia skutecznosci zwiazków wytwa¬ rzanych sposobem wedlug wynalazku, przeprowadza sie nastepujaca próbe. Samice szczura Sprague- -Dawley o masie ciala po 250 g uczula sie na skó¬ rze za pomoca antiowalbuminowego przeciwciala homocytropowego nietrwalego w podwyzszonej temperaturze i majacego wskaznik biernej anafila- ksji skórnej 1:128. Po uplywie 72 godzin zwierze¬ tom podaje sie po 4 mg owalbuminy i 5 mg blekitu Evansa oraz badany zwiazek. Po uplywie 30 minut okresla sie pozanaczyniowe krwawienie powodowa¬ ne przez kombinacje antygenu i przeciwciala. Roz¬ twory przeciwciala stosuje sie tak, ze w przypadku zwierzat stosowanych w próbie kontrolnej naj¬ mniejsza plame dajaca sie wykrywac jest plama o srednicy 4 mm i dla kazdego zwierzecia stosuje sie 4 lub 5 slabszych roztworów, w celu osiagniecia za¬ danej ilosci przeciwciala. W kazdej z prób stosuje sie 4 lub 5 zwierzat. Bierna anafilaksje skórna oblicza sie porównujac liczbe plam u szczurów, którym podawano badany zwiazek i u szczurów z próby kontrolnej. Liczba ta jest calkowita liczba plam dajacych sie wykrywac, podzielona przez licz¬ be zwierzat. Dla soli- trój(hydroksymetylo)-amino- metanowej kwasu N,N/-(2-cWoro-5-cyjano-m-feny- leno)-dwuoksaminowego dawka hamujaca w 50% wynosi przy podawaniu dozylnym 0,001 mg/kg.Sposób-wedlug wynalazku wyjasniono w nizej podanych przykladach. Przy omawianiu cech cha¬ rakterystycznych otrzymanych zwiazków skrót „ir" dotyczy widma absorpcyjnego w podczerwieni, przy io czym dlugosc fal podaje sie w cm-1, a skrót „uv" dotyczy widma w ultrafiolecie, przy czym dlugosc fal pcdano w milimikronach. Skrót „sh" oznacza przegiecie krzywej.Przyklad I. a) Mieszanine 10,8 g (0,10 mola) p-fenylenodwuaminy i 50 g szczawianiu dwuetylu utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 3 godzin, po czym chlodzi i roz¬ ciencza 200 ml eteru i odsacza wydzielony ester dwuetylowy kwasu N,N/-(p-fenyleno)-dwuoksamino- wego. Otrzymuje sie 21,4 g produktu o temperatu¬ rze topnienia 215—218°C.Analiza dla wzoru C14H16N206: Obliczono: 54,54% C, 5,23% H, 9,09% N, Znaleziono: 54,58% C, 5,28% H, 9,11% N. uv (etanol) \ maks (e): 208 sh (10550), 216 sh (8450), 306 (17200). ir (nujol): NH 3240; C=1735, 1685; amid II/C=C 1565, 1515; C—O/C—N 1280, 1185, 1025. b) 9,0 g estru dwuetylowego kwasu N,N'-(p-feny- leno)-dwuoksaminowego w 200 ml l,0n wodnego roztworu wodorotlenku sodowego utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, odsacza wydzielona sól dwusodowa i ogrze¬ wa ja z 100 ml l,0n kwasu solnego w temperaturze 80—90°C w ciagu 1/2 godziny, po czym odsacza sie kwas N,N'-(p-fenyleno)-dwuaminowy. Otrzymuje sie ,26 g produktu o temperaturze topnienia powyzej 320°C.Analiza próbki soli dwusodowej przekrystalizo- 40 wanej z wody daje nastepujace wyniki: Obliczono dla wzoru C10H6O6N2Na2: 40,55% C, 2,04% H, 9,46% N, 15,53% Na, Znaleziono: 40,35% C, 2,14% H, 9,50% N, ,22% Na. 45 uv (woda) X maks (e): 284 (14800). ir (nujol): NH 3320, C=(COa)C=C 1695, 1675, 1650, amid II C=C/C02 1550, 1515.Przyklad II. a) Mieszanine 10,8 g (0,10 mola) m-fenylenodwuaminy i 50 ml szczawianu dwuety- 50 lowego utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 2 1/2 godzin, po czym chlodzi, rozciencza 200 ml eteru i odsacza surowy N,N'-(m- -fenyleno)-dwuoksaminian dwuetylu. Otrzymuje sie 19,2 g surowego produktu o temperaturze topnienia 55 150°C. Po dwukrotnym przekrystalizowaniu z me¬ tanolu otrzymuje sie 6,65 g produktu o temperatu¬ rze topnienia 155 — 160°C. b) 1,0 g N,N'-(m-feny- leno)-dwuoksaminianu dwuetylu miesza sie w cia¬ gu 1/2 godziny z 1,0 n roztworem wodnym wodo- eo rotlenku sodowego i otrzymany roztwór rozciencza 100 ml wody i zakwasza stezonym kwasem solnym do wartosci pH 3. Odsacza sie otrzymany osad i przekrystalizowuje go z etanolu, otrzymujac 0,46 g kwasu N,N'-(m-fenyleno)-dwuoksaminowego o tem- 65 peraturze topnienia 240°C.21 91159 22 Analiza dla wzoru C10H8N2O6.Obliczono: 47,62% C, 3,20% H i 11,11% N, Znaleziono: 47,21% C, 4,17% H i 9,77% N.Analiza dla wzoru C10H8N2O8-C2H5OH.Obliczono: 48,32!% C, 4,70% H, 9,40% N, Znaleziono: 48,05% C, 4,57% H, 9,73% N. ir (nujol): NH/OH 3520, 3430, 3340, 3310, 3160. kwasowa OH 2650, 2500, 1925 (szerokie), C=0 1695, 1685, C=C/amid II 1615, 1550, 1485.Przyklad III. a) Mieszanine 15,2 g (0,1 mola) kwasu 3,5-dwuaminobenzoesowego i 50 ml szcza¬ wianu dwuetylowego utrzymuje sie w stanie wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, po czym chlodzi, rozciencza eterem i odsacza wydzie¬ lony surowy ester dwuetylowy kwasu N,N'-(5-kar- boksyfenyleno)-dwuoksaminowego. Po przekrysta- lizowaniu z metanolu otrzymuje sie 15,6 g produk¬ tu o barwie bialej, topniejacego w temperaturze 251°C.Analiza produktu: Obliczono dla wzoru C15H1608N2: 51,15% C, 4,58% H, 7,95% N, Znaleziono: 50,65% C, 4,45% H, 8,06% N. ir (nujol): NH 3220, 3160; NH(—CH 3070, kwaso¬ wa OH 2630, 2560; C= 0 1740, 1705 sh, 1690; C=C) amid II, 1610, 1555, uv (etanol) X maks (e): 246 (17300), 262 (16500) 315 sh (4900). b) 1,0 g otrzymanego estru miesza sie w ciagu 1/2 godziny z 50 ml 1,0 n wodnego roztworu wo¬ dorotlenku sodowego, po czym rozciencza 100 ml wody i zakwasza stezonym kwasem solnym do wartosci pH 3. Otrzymany osad odsacza sie, uzys¬ kujac 0,80 g kwasu N,N'-(5-karboksy-m-fenyleno)- -dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 320°C.Przyklad IV. Mieszanine 2,0 g 2-chlorofeny- leno-l,3-dwuaminy i 20 ml szczawianu dwuetylo¬ wego utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodni¬ ca zwrotna w ciagu 12 godzin, po czym chlodzi, rozciencza za pomoca rozpuszczalnika Skellysolve B i odsacza surowy ester dwuetylowy kwasu N,N'- -(2-chloro-m-fenyleno)-dwuoksaminowego. Po prze- krystalizowaniu z dodatkiem wegla aktywowanego otrzymuje sie 2,05 g produktu o barwie bialej, to¬ pniejacego w temperaturze 162°C.Analiza.Obliczono dla wzoru C14H15N206C1: 49,06% C, 4,41% H, 8,18% N, 10,35% Cl, Znaleziono: 47,97% C, 4,12% H, 8,89% N, ,63% Cl. uv (etanol) X. maks. (e): 215 sh (12200), 228 sh (10500), 263 (15000). ir (nujol): NH(OH 3380, 3360; =CH 3120; C=0 1720; C=C) amid II 1605, 1560, 1525, aromatyczne CH 795. b) 0,50 g otrzymanego estru utrzymuje sie w sta¬ nie wrzenia pod chlodnica zwrotna z 10 ml 1,0 n wodnego roztworu wodorotlenku sodowego w cia¬ gu 1 godziny, po czym rozciencza 15 ml wody i za¬ kwasza stezonym kwasem solnym do wartosci pH 3. Po odsaczeniu otrzymuje sie 0,27 g kwasu N,N'- -(2-chloro-m-fenyleno)-dwuoksaminowego o tem¬ peraturze topnienia 320°C.Przyklad V, a) Do roztworu 210 g SnCl2-2H20 w 590 ml stezonego kwasu solnego do¬ daje sie porcjami 25 g 3,5-dwunitrobenzonitrylu, po czym miesza w temperaturze pokojowej w cia- gu 3 godzin, chlodzi do temperatury 0°C w kapieli z lodu z chlorkiem sodowym i dodaje zimny 50% roztwór wodorotlenku sodowego az do otrzymania odczynu silnie zasadowego. W czasie alkalizowania utrzymuje sie mieszanine w temperaturze nizszej od 5°C. Nastepnie ekstrahuje sie mieszanine chlor¬ kiem metylenu i po odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje 2,25 g nitrylu kwasu 3,5-dwuaminoben¬ zoesowego o temperaturze topnienia 185 — 188°C.Produkt przekrystalizowany z etanolu topnieje w temperaturze 188 — 189°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C7H7N3: 63,14% C, 5,30% H, 31,56% N.Znaleziono: 62,87% C, 5,19% H, 31,72% N. b) Roztwór 2,00 g (0,015 mola) otrzymanego ni¬ trylu w 34 ml bezwodnego dwumetyloformamidu i 3,5 g trójetyloaminy chlodzi sie do temperatury 0°C i powoli dodaje 4,09 g (0,03 mola) chlorku ety- looksalilu, mieszajac w kapieli lodowej w ciagu 2 godzin, po czym pozostawia na noc w temperatu¬ rze pokojowej. Po odsaczeniu osadu przesacz wle¬ wa sie do 200 ml wody, odsacza otrzymany osad i przekrystalizowuje go z etanolu, otrzymujac 1,91 g estru dwuetylowego kwasu N,N'-(5-cyjano- -m-fenyleno)-dwuoksaminowego w postaci plytek o barwie smietankowej, topniejacych w tempera¬ turze 189—190°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C15H15N306: 54,05% C, 4,54% H, 12,61% N, Znaleziono: 53,89% C, 4,52% H, 12,92% N. c) 1,51 g (0,0045 mola) otrzymanego estru rozpusz¬ cza sie w 10 ml 5% roztworu wodnego wodorotlen¬ ku sodowego, miesza w ciagu 25 minut i przesacza.Przesacz zakwasza sie rozcienczonym kwasem sol¬ nym i odsacza otrzymany kwas N,N'-(5-cyjano-m- -fenyleno)-dwuoksaminowy. Otrzymuje sie 0,86 g produktu o temperaturze topnienia 230°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru CnH7N306-H20: 44,75% C, 3,07% H, 14,24% N, Znaleziono: 45,23% C, 3,22% H, 14,78% N.Przyklad VI. a) Do roztworu 352,5 g (1,56 mola) SnCl2-2H20 w 860 ml stezonego kwasu sol¬ nego dodaje sie 50 g (0,2195 mola) nitrylu kwasu 4-chloro-3,5-dwunitrobenzoesowego i miesza w tem¬ peraturze pokojowej w ciagu 2 godzin, po czym chlodzi do temperatury 0°C w kapieli z lodu z so¬ la i silnie alkalizuje za poinoca 50% roztworu wo¬ dorotlenku sodowego w temperaturze ponizej 30°C.Otrzymany osad odsacza sie i trzykrotnie ekstra¬ huje 400 ml octanu etylu, dodajac wyciagi do prze¬ saczu. Po wytrzasaniu w ciagu 10 minut oddziela sie faze organiczna, odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnieniem i pozostalosc przekrysta¬ lizowuje z etanolu z woda. Otrzymuje sie 25,0 g (68% wydajnosci teoretycznej) nitrylu kwasu 4- -chloro-S^-dwuaminobenzoesowego w postaci igla- 40 45 50 55 6091159 23 24 3,5-dwuaminobenzoesowego i 12,12 g (0,12 mola) trójetyloaminy w mieszaninie 15 ml bezwodnego dwumetyloformamidu i 75 ml bezwodnego octanu etylu, ochlodzonego w kapieli lodowej do tempe- ratury 0°C, wkrapla sie w atmosferze azotu 16,4 g (0,12 mola) chlorku etylooksalilu, utrzymu¬ jac temperature mieszaniny ponizej 15DC. Miesza¬ nine miesza sie nastepnie w kapieli lodowej w cia¬ gu 2 godzin, po czym pozostawia na noc w tempe- i° raturze pokojowej. Wydzielony osad odsacza sie, przemywa bezwodnym octanem etylu, miesza z 400 ml wody w ciagu 30 minut i odsacza nie roz¬ puszczony produkt. Po przekrystalizowaniu z uwo¬ dnionego etanolu otrzymuje sie 10,05 g <57e/o wy- dajnosci teoretycznej) estru dwuetylowego kwasu (5-karbamoilo-m-fenyleno)-dwuoksaminowego w postaci igiel o zabarwieniu zóltawym, topniejacych w temperaturze 213—215°C. stych krysztalów o barwie brazowej, topniejacych w-temperaturze 169—170°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C7H6C1N3: 50,16% C, 3,61% H, 21,16% Cl, 25,07% N, Znaleziono: 49,91% C, 3,61% H, 21,30% Cl, 24,86% N. b) Do roztworu 56,2 g (0,34 mola) otrzymanego nitrylu w 160 ml bezwodnego dwumetyloformami¬ du dodaje sie 82,8 g (0,82 mola) trójetyloaminy, Chlodzi za pomoca lodu do temperatury 5°C i utrzymujac w temperaturze ponizej 15°C wkrapla 112 g (0,82 mola) chlorku etylooksalilu. Mieszanine miesza sie w kapieli lodowej w ciagu 1 godziny po czym w temperaturze pokojowej w ciagu 24 godzin, a nastepnie odsacza otrzymany osad i przemywa go dwukrotnie octanem etylu. Przesacz i popluczyny laczy sie i odparowuje octan etylu pod zmniejszo¬ nym cisnieniem. Pozostaly roztwór w dwumetylo- formamidzie wlewa sie do 3 litrów wody i odsacza pólstaly produkt. Po przekrystalizowaniu z etano¬ lu otrzymuje sie 72,4 g (58% wydajnosci teoretycz¬ nej) estru dwuetylowego kwasu N,N'-(2-chloro-5- -cyjano-m-fenyleno)-dwuoksaminowego w postaci iglastych krysztalów o barwie zóltej i temperatu¬ rze topnienia 177—179°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C15H14C1N306: 48,99% C, 3,84% H, 9,64% Cl, 11,43% N, Znaleziono: 48,94% C, 3,84% H, 9,80% Cl, 11,20% N. c) 72,4 g (0,197 mola) otrzymanego estru rozpusz¬ cza sie w 750 ml chlorku metylenu i ekstrahuje 465 ml In wodorotlenku sodowego. Oddziela sie fa¬ ze wodna i miesza w temperaturze pokojowej w ciagu 20 minut, po czym zakwasza rozcienczo¬ nym kwasem solnym, odsacza otrzymany osad i przemywa go woda. Otrzymuje sie 59,1 g (96% wydajnosc' teoretycznej) kwasu N,N'-(W-chloro-5- -cyjano-m-ienyleno)-dwuoksaminowego, topnieja- cego z objawami rozkladu w temperaturze 212°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru CnH6N5C106: 42,39% C, 1,94% H, 13,48% N, 11,38% Cl, Znaleziono: 42,08% C, 1,82% H, 13,40% N, 11,60% Cl. ir (nujol) 3480, 3560 (NH), 2630, 2500 (kwasowa OH), 2240 (C^N), 1710 (C=0), 1590, 1515 (C=C) amid II), uv (0,1 n NaOH): l maks (e) 239,5 (23800) sh 300 (325Q).Przyklad VII. a) Roztwór 20,5 g (0.097 mo¬ la) amidu kwasu 3,5-dwunitrobenzoesowego w 450 ml mieszaniny octanu etylu z etanolem (2:1) uwodornia sie pod cisnieniem wodoru 3 atm w obecnosci 1 g 10% palladu na weglu drzewnym.Po ustaniu pochlaniania wodoru odsacza sie kata¬ lizator, przesacz odparowuje do sucha pod zmniej¬ szonym cisnieniem i pozostalosc przekrystalizowuje z wody, otrzymujac 11,65 g (79% wydajnosci teore¬ tycznej) amidu kwasu 3,5-dwuaminobenzoesowego w postaci dlugich igiel o barwie zóltej, topnieja¬ cych w temperaturze 108—109°C. b) Do roztworu 7,56 g (0,05 mola) amidu kwasu Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C15H17N307: 51,30% C, 4,88% H, 11,96% N.Znaleziono: 51,53% C, 4,95% H, 12,13% N. c) Mieszanine 5,26 g (0,015 mola) otrzymanego estru, 33 ml In roztworu wodorotlenku sodowego i 50 ml wody miesza sie w ciagu 20 minut, po czym dodaje 85 ml chlorku metylenu i miesza da¬ lej w ciagu 30 minut. Nastepnie oddziela sie war¬ stwe wodna, zakwasza rozcienczonym kwasem sol¬ nym, odsacza osad i przemywa go woda. Otrzyma¬ ny kwas (5-karbamoilo-m-fenyleno)-dwuoksamino- wy oczyszcza sie rozpuszczajac go w rozcienczo¬ nym roztworze trój(hydroksymetylo)-aminometanu i z otrzymanego roztworu soli, po przesaczeniu, wytraca wolny kwas za pomoca rozcienczonego kwasu solnego. Otrzymuje sie 4,7 g produktu, któ¬ ry topnieje z objawami rozkladu w temperaturze 220°C. Analiza widma w podczerwieni potwierdza budowe produktu.Przyklad VIII. a) Mieszanine zawierajaca 50,5 g (0,205 mola) kwasu 2-chloro-3,5-dwunitro- benzoesowego i 42,69 g (0,205 mola) pieciochlorku fosforu utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 1 1/2 godziny, po czym od- destylowuje pod zmniejszonym cisnieniem wytwo¬ rzony tlenochlorek fosforu i pozostalosc przekry¬ stalizowuje z mieszaniny benzenu z cykloheksanem.Otrzymuje sie 37,0 g (68% wydajnosci teoretycznej) chlorku kwasu 2-chloro-3,5-dwunitrobenzoesowego w postaci dlugich, bezbarwnych igiel o tempera¬ turze topnienia 59—60°C. b) Mieszanine 37,0 g (0,14 mola) chlorku kwasa 2-chloro-3,5-dwunitrobenzcescwego i 100 ml stezo¬ nego wodorotlenku amonowego uciera sie w moz¬ dzierzu w ciagu 10 minut i pozostawia na okres 1 godziny, po czym odsacza sie osad o barwie zól¬ tej i przemywa go woda. Otrzymuje sie 32,3 g (94% wydajnosci teoretycznej) amidu kwasu 2-chloro-3,5- -dwunitrobenzoesowego o temperaturze topnienia 181—183°C. c) Mieszanine 31.8 g (0,129 mola) otrzymanego amidu i 50 ml tlenochlorku fosforu utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 1 godziny, po czym oddestylowuje pod zmniejszo- 0 45 50 55 6025 *1159 26 nym cisnieniem, nadmiar tlenochlorku fosforu i pozostalosc dodaje ostroznie do lodowatej wody.Otrzymany osad o /barwie jasnej zóltozielonej odsacza sie i przemywa woda, otrzymujac 28,0 g (95% wydajnosci teoretycznej), nitrylu kwasu 2- -chloro-S^-dwunitrobenzoesowego o temperaturze topnienia 139—141°C. d) 27,2 g (0,12 mola) otrzymanego nitrylu dodaje sie do roztworu 194 g (0,86 mola) SnCl2-2H20 w 475 ml stezonego kwasu solnego, przy czym tem¬ peratura wzrasta do 84°C i zachodzi proces roz¬ puszczania sie. Mieszanine chlodzi sie do tempera¬ tury pokojowej, a nastepnie umieszcza w kapieli lodowej i dodaje zimny 50% roztwór wodorotlen¬ ku sodowego az do otrzymania odczynu silnie za¬ sadowego. Otrzymany osad p konsystencji zelatyny odsacza sie, przemywa 4 porcjami octanu etylu i polaczonymi popluczynami ekstrahuje przesacz* Wyciag suszy sie nad bezwodnym siarczanem ma¬ gnezu, oddestylowuje rozpuszczalnik i pozostalosc przekrystalizowuje z etanolu. Otrzymuje sie 11,30 g (56% wydajnosci teoretycznej) nitrylu kwasu 2- -chloro-3,5-dwuaminobenzoesowego w postaci bez¬ barwnych igiel o temperaturze topnienia 181—182°C Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C7H6C1N3: 50,16% C, 3,61% H, 21,16% Cl, Znaleziono: 50,45% C, 3,80% H, 20,77% Cl. e) 10,18 g (0,06 mola) otrzymanego nitrylu roz¬ puszcza sie w 30 ml bezwodnego dwumetyloforma- midu, miesza z roztworem 14,57 g (0,144) trójetylo- aminy w 100 ml bezwodnego octanu etylu, chlodzi mieszanine w kapieli lodowej do temperatury 5°C i wkrapla 19,66 g (0,144 mola) chlorku etylooksali- lu, po czym w kapieli lodowej w ciagu 1 godziny i pozostawia na noc w temperaturze pokojowej.Otrzymany osad odsacza sie, przemywa bezwod¬ nym octanem etylu, przesacz laczy z popluczynami i oddestylowuje glówna czesc rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc wlewa sie do 800 ml wody i miesza w ciagu 1 godziny, po czym oddziela osad przez dekantacje i przekrysta¬ lizowuje z bezwodnego etanolu. Otrzymuje sie ester dwuetylowy kwasu N,N'-(4-chloro-5-cyjano- -m-fenyleno)-dwuoksaminowego o barwie zóltej i temperaturze topnienia 154—156°C. Wydajnosc reakcji wynosi 75% wydajnosci teoretycznej. Po ponownej krystalizacji produkt topnieje w tempe¬ raturze 153—154°C.Analiza produktu.Obliczono dla wzoru C15H14C1N306: 48,99% C, 3,84% H, 9,64% Cl, 11,43% N, Znaleziono: 49,15% C, 4,04% H, 9,73% Cl, 11,26% N. f) Do 100 ml chlorku metylenu dodaje sie w roz¬ dzielaczu 5,52 g (0,015 mola) estru dwuetylowego kwasu N,N'-(4-chloro-5-cyjano-m-fenyleno)-dwu- oksaminowego, 36 ml In roztworu wodorotlenku sodowego i 100 ml wody, mieszanine wytrzasa w ciagu 10 minut, po czym oddziela warstwe wodna, miesza dodatkowo w. ciagu 10 minut i zakwasza rozcienczonym kwasem solnym. Otrzymany osad o barwie zóltej odsacza sie i przemywa woda, otrzymujac 4,62 g (99% wydajnosci teoretycznej) kwasu N,N'-(4-chloro-5-cyjano-m-fenyleno)-dwu- oksaminowego o temperaturze topnienia 300°C.Próbke do analizy przekrystalizowuje sie ponow¬ nie. ¦ •¦ Analiza produktu. Wzór CnH6NiP\06*Hfi.Obliczono: 40,08% C, 2,442% H, 10,76% Clv 12,75% N, Znaleziono: 40,57% C, 1,90% H, 11,36% Cl, 13,25% N.Widmo w podczerwieni i widmo magnetycznego rezonansu jadrowego potwierdzaja budowe pro- duktu. uv (0,1 n NaOH) A. maks. (e): 242 (21200), 318 (3650).Przyklad IX. a) Do roztworu 90,24 g (0,4 mola) SnCl2-2H20 w 220 ml stezonego kwasu sol- nego dodaje sie porcjami, mieszajac, 15,22 g (0,0564 mola) trójfluorku kwasu 3;5-dwunitro-4-chloro- -benzoesowego, po czym ogrzewa mieszanine do temperatury 60°C, miesza i pozwala na ostygnie¬ cie do temperatury pokojowej, miesza w tej tem- peraturze w ciagu 5 godzin i pozostawia na noc.Nastepnie mieszanine chlodzi sie i dodaje'powoli 50% roztwór wodorotlenku sodowego az do uzys¬ kania odczynu silnie zasadowego, po czym odsacza wydzielony osad, rozpuszcza go w wodzie i ekstra^ huje chlorkiem metylenu. Otrzymany ]toprzednio przesacz równiez ekstrahuje sie chlorkiem me$j$e- nu, polaczone wyciagi suszy nad bezwodnym siar¬ czanem magnezowym i odparowuje rozpuszczalnik.Pozostalosc przekrystalizowuje sie z uwodnionego etanolu, otrzymujac 9,02 g 4-chloro-3,5-<}wuamino- -a, a, a-trójfluorotoluenu o temperaturze topnienia 95^96°C. b) 15,16 g (0,072 mola) produktu otrzymanego w sposób wyzej opisany rozpuszcza sie w 100 ml bezwodnego octanu etylu i do roztworu dodaje 18,22 g (0,18 mola) trójetyloaminy, po czym chlodzi w kapieli lodowej do temperatury 0°C i miesza¬ jac dodaje w temperaturze ponizej 15°C 24,5 g (0,18 mola) chlorku etylooksalilu. Mieszanine mie- 40 sza sie nastepnie w kapieli lodowej w ciagu 1 go¬ dziny i pozostawia na noc w temperaturze poko¬ jowej. Odsacza sie otrzymany Osad, przemywa go octanem etylu, miesza z 500 ml wody i odsacza, otrzymujac 12,39 g estru dwuetylowego kwasu 45 N,N'-[2-chloro-5-(trójfluorometyloj-m-fenyleno]- -dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 205— —207°C. Przesacz stanowiacy roztwór w octanie etylu odparowuje sie do sucha, otrzymujac dodat¬ kowo 14,8 g tegoz estru o temperaturze topnienia 50 205—207°C. Próbka przekrystalizowana z etanolu rozcienczonego woda (2:1) topnieje w temperaturze 206—207°C.Analiza produktu. Wzór: C^HnClFil^Og.Obliczono: 43,86% C, 3,43% H, 8,63% Cl, 13,87% F, 55 6,82% N, Znaleziono: 44,08% C, 3,48% H, 8,64% Cl, 13,50% F, 7,00% N. c) 5,00 g (0,012 mola) otrzymanego estru rozpusz¬ cza sie w 200 ml chlorku metylenu i ekstrahuje A, 35 ml In roztworu wodorotlenku sodowego. War¬ stwe stanowiaca roztwór w chlorku metylenu przemywa sie raz wóda i popluczyny dodaje do fazy wodnej. Faze wodna zakwasza sie rozcienczo¬ nym kwasem solnym, odsacza wydzielony osad gg i przemywa go woda, otrzymujac 4,16 g (98% wy-91159 27 28 dajnosci teoretycznej) kwasu NjN^p-ehloro-S-Ctrój- fluorometylo)-m-fenyleno]-dwuoksaminowego top¬ niejacego z objawami rozkladu w temperaturze 210°C. Produkt przekrystalizowany z wody topnie¬ je z objawami rozkladu w temperaturze 213°C.Analiza produktu. Wzór CnHgC^N-jOe.Obliczono: 37,25% C, 1,70% H, 10,00% Cl, 16,07% F, 7,90% N, Znaleziono: 36,72% C, 1,61% H, 10,37% Cl, ,03% F, 7,79% N.Analiza widma magnetycznego rezonansu jadro¬ wego potwierdza budowe produktu.Przyklad X. a) Do roztworu 399 g (1,77 mo¬ la) SnCV2H20 w 975 ml stezonego kwasu solnego dodaje sie 60 g (0258 mola) l,5-dwuchloro-2,4-dwu- nitrobenzenu, przy czym temperatura wzrasta do 72°C i powstaje roztwór. Roztwór ten pozostawia sie do ochlodzenia do temperatury pokojowej, po czym chlodzi w kapieli lodowej do temperatury °C i chlodzac dodaje 50% roztwór wodny wodo¬ rotlenku sodowego az do otrzymania odczynu sil¬ nie zasadowego. Mieszanine przesacza sie i osad przemywa na saczku 4 porcjami po 500 ml octanu etylu. Wyciagi w octanie etylu laczy sie, suszy nad bezwodnym siarczanem magnezu i odparowuje.Pozostalosc przekrystalizowuje sie z etanolu z wo¬ da (1:1), otrzymujac 31,9 g (70% wydajnosci teore¬ tycznej) l,3-dwuamino-4,6-dwuchlorobenzenu w postaci bezbarwnych igiel o temperaturze topnie¬ nia 142—143°C« b) Do roztworu 31,9 g (0,18 mola) 1,3-dwuamino- -4,6-dwuchlorobenzenu w 75 ml bezwodnego dwu- metyloformamidu dodaje sie 300 ml bezwodnego octanu etylu i 43,6 g (0,432 mola) trójetyloaminy, po czym chlodzi sie w kapieli lodowej do tempe¬ ratury 0°C i mieszajac wkrapla 59,0 g^ (0,432 mola) chlorku etylooksalilu, utrzymujac mieszanine w temperaturze nie wyzszej niz 15°C. Nastepnie mie¬ sza sie w kapieli lodowej w ciagu 1 godziny, po¬ zostawia w temperaturze pokojowej na okres 48 godzin, po czym odparowuje sie glówna czesc roz¬ puszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem. Pozo¬ stalosc wlewa sie do 1 litra zimnej wody, odsacza wydzielony osad i przekrystalizowuje go z etanolu, otrzymujac 55,3 g (81% wydajnosci teoretycznej) estru dwuetylowego kwasu (4,6-dwuchloro-m-feny- leno)-dwuoksaminowego w postaci dlugich, bez¬ barwnych igiel o temperaturze topnienia 124— —125°C.Analiza produktu. Wzór: C14H14C12N206.Obliczono: 44,58% C, 3,74% H, 18,80% Cl, 7,43% N Znaleziono: 44,67% C, 3,75% H, 17,90% Cl, 7,74% N. c) 5,66 g (0,015 mola) otrzymanego estru rozpusz¬ cza sie w 200 ml chlorku metylenu i ekstrahuje ml In roztworu wodorotlenku sodowego. War¬ stwe organiczna ekstrahuje sie woda, polaczone roztwory wodne zakwasza rozcienczonym kwasem solnym, odsacza osad i ogrzewa go na lazni paro¬ wej z woda w ciagu 10 minut, a nastepnie pozosta¬ wia do ochlodzenia i odsacza osad. Otrzymuje sie 4,80 g (100% wydajnosci teoretycznej) kwasu N,N'-(4,6-dwuchloro-m-fenyleno)-dwuoksaminowe- go w postaci bezbarwnego produktu o konsysten¬ cji zelatyny, topniejacego w temperaturze 340°C.Analiza produktu. Waiór C10HóCl2N2O6.Obliczono: 22,08% Cl, 8,78% N, Znaleziono: 22,18% Cl, 8,32%^. uv (0,1 n NaOH) X maks. («):' 235 {Y&200). Widmo w podczerwieni potwierdza budowe produktu.Przyklad XI. a) 10,0 g kwasu 3,5-dwunitro- -p-toluilowego rozpuszcza sie w 300 ml metanolu, dodaje 1,0 g 5% palladu na weglu i prowadzi re- dukcje w aparacie Parra pod cisnieniem wodoru 40 atm w ciagu 1 godziny. Mieszanine ogrzewa sie az do calkowitego rozpuszczenia sie wytraconego osadu, po czym odsacza katalizator, przemywa go kilkoma mililitrami metanolu i przesacz chlodzi do temperatury 0°C, przy czym krystalizuje kwas 3,5-dwunitro-p-toluilówy w postaci drobnych igiel.Po odsaczeniu, przemyciu mala iloscia metanolu i wysuszeniu otrzymuje sie 5,95 g (81% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 218—220°C (rozklad). Badanie metoda chromato¬ grafii cienkowarstwowej (zel krzemionkowy, 5% metanol w chloroformie) wykazuje, ze produkt jest homogeniczny. b) 3,5 g chlorku etylooksalilu dodaje sie, miesza¬ jac, w temperaturze 0°C do roztworu 2,0 g kwasu 3,5-dwuamino-p-toluilowego w 25 ml dwumetylo- formamidu z dodatkiem 2,5 g trójetyloaminy i mie¬ sza w ciagu 1 godziny w temperaturze 0°C, po czym w temperaturze pokojowej w ciagu 18 godzin.Nastepnie rozciencza sie 300 ml wody, odsacza osad o barwie smietankowej i suszy. Otrzymuje sie 2,2 g estru dwuetylowego kwasu N,N'-(5-kar- boksy-2-metylofenyleno-l,3)-dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 232—234°C. Po przekrysta- lizowaniu z etanolu otrzymuje sie 1,85 g (48% wy¬ dajnosci teoretycznej) produktu o barwie bialej, topniejacego w temperaturze 234—235°C.Analiza produktu. Wzór C16H1808N2. 40 Obliczono: 52,46% C, 4,95% H, 7,65% N, Znaleziono: 52^58% C, 4,97% H, 7,55% N. c) 1,0 g otrzymanego estru miesza sie w ciagu 3 godzin w temperaturze pokojowej z 15 ml 1,0 n NaOH, po czym zakwasza 3n kwasem solnym, 45 otrzymujac 0,85 g kwasu N,N'-(5-karboksy-2-mety- lofenyleno-l,3)-dwuoksaminowego w postaci drob¬ nych igiel o barwie bialej. Po przekrystalizowaniu z wcdy otrzymuje sie C,70 g (83% wydajnosci te¬ oretycznej) produktu o barwie bialej, topniejacego z objawami rozkladu w temperaturze 230°C.Analiza produktu. Wzór C12H10O8N2.Obliczono: 46,46% C, 3,25% H, 9,03% N, Znaleziono: 42,06% C, 2,64% H, 8,75% N, (3,1% HzO). uv (H20) X maks. (e): 231 (20850). ir (nujol): NH/OH 3470 (sh) 3360, kwasna OH 2600—2500, C=0 1700, C= C/amid II 1585, 1515, C—0(C—N)— inne 1300, 1235, 1195 (próbka wydaje sie bezpostaciowa). 60 Przyklad XII. a) 25,0 g kwasu 4-chloro-3,5- -dwunitrobenzoesowego rozpuszcza sie w ochlodzo¬ nym roztworze 3,0 ml stezonego kwasu siarkowego w 125 ml metanolu, po czym roztwór pozostawia sie do ogrzania do temperatury pokojowej i na- 3 stepnie utrzymuje w stanie wrzenia pod chlodnica 5529 91159 39 zwrotna w ciagu 18 godzin. Po ochlodzeniu odsacza sie produkt w postaci igiel o barwie zóltej i prze¬ mywa metanolem. Otrzymuje sie 24,0 g estru me¬ tylowego kwasu 4-chloro-3,5-dwunitrobenzoesowe- go o temperaturze topnienia 102—104,5°C. Po prze- krystalizowaniu z metanolu otrzymuje sie 23,6 g (89% wydajnosci teoretycznej) produktu o tempe¬ raturze topnienia 104—105,5°C.Analiza produktu. Wzór C7H9N2C1.Obliczono: 36,87% C, 1,93% H, 10,75% N, 13,61% Cl, Znaleziono: 36,51% C, 1,91% H, 10,86% N, 13,84% Cl. b) Do zawiesiny 9,0 g estru metylowego kwasu 4-chloro-l,5-dwunitrobenzoesowego w 60 ml 50% etanolu dodaje sie 14,5 g elektrolitycznie zreduko¬ wanego sproszkowanego zelaza i mieszanine ogrze¬ wa do wrzenia pod chlodnica zwrotna, po czym mieszajac wkrapla roztwór 1 ml stezonego kwasu solnego w 5 ml 50% etanolu. Mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu 1 1/2 godziny, po czym pozostawia do ochlodzenia i alkalizuje do wartosci pH 8 za pomoca 20% NaOH. Nastepnie odsacza sie zelazo, przesacz zakwasza 3n kwasem solnym do wartosci pH 5 i odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Stala pozostalosc o barwie brazowej przekrystalizowuje sie z miesza¬ niny chloroformu i Skellysolve B, otrzymujac 5,4 g estru metylowego kwasu 3,5-dwuamino-4-chloro- benzoesowego o temperaturze topnienia 110—120°C.Po przekrystalizowaniu z chloroformu otrzymuje sie 4,45 g (64% wydajnosci) produktu w postaci igiel o barwie brazowej, topniejacych w tempera¬ turze 112—125°C.Analiza produktu. Wzór C8H902N2C1.Obliczono: 47,89% C, 4,52% H, 13,97% N, 17,67% N, Znale?iono: 47,69% C, 4,51% H, 13,80% N, 17,67% N. c) Do roztworu 4,45 g estru metylowego kwasu 4-chloro-3,5-dwuaminobenzoesowego w 50 ml dwu- metyloformamidu z dodatkiem 5,0 g trójetyloaminy dodaje. sie mieszajac w temperaturze 0°C 6,6 g chlorku etylooksalilu, po czym miesza sie w tem¬ peraturze 0°C w ciagu 1 godziny, a nastepnie w temperaturze pokojowej w ciagu 18 godzin. Po do¬ daniu 450 ml wody odsacza sie osad o barwie smie¬ tankowej, przemywa go woda i suszy. Po przekry¬ stalizowaniu z acetonu otrzymuje sie 4,45 g estru dwuetylowego kwasu N,N'^(5-karbometoksy-2-chlo- rofenyleno-l,3)-dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 203,5—204,5°C. Wydajnosc procesu wyno¬ si 50% wydajnosci teoretycznej.Analiza produktu. Wzór C16H1708N2C1.Obliczono: 47,95% C, 4,28% H, 6,99% N, 8,85% Cl, Znaleziono: 47,45% C, 4,26% H, 6,95% N, 8,94% Cl. d) 1,0 g estru dwuetylowego kwasu N,N'-(5-kar- bometoksy-2-chlorofenyleno-l,3)-dwuoksaminowego rozpuszcza sie mieszajac w 12 ml 1,0 n NaOH i po uplywie 30 minut odsacza wydzielona sól sodowa, rozpuszcza w 15 ml wody i dodaje do przesaczu.Klarowny roztwór zakwasza sie 3n kwasem sol^ nym, przemywa go mala iloscia wody i suszy.Otrzymuje sie 0*775 g (94% wydajnosci teoretycz¬ nej) kwasu N,N'-(5-karboksy-2-chlorofenyleno-l,3)- -dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 320°C Analiza produktu. Wzór CnH706N2Cl.Obliczono: 39,95% C, 2,14% H, 8,47% N, 10,72% Cl, Znaleziono: 36,57% C, 2,19% H, 7,67% N, 8,55% Cl (po uwzglednieniu poprawki na zawartosc 9,49% HzO).Przyklad XIII. a)" Roztwór 1,64 g 1-metylo- -3-p-tolilotriazenu w 15 ml eteru wkrapla sie w temperaturze 0°C, mieszajac, do roztworu 2,1 g kwasu 2,6-dwunitrobenzoesowego w 25 ml eteru, po czym miesza w temperaturze 0°C w ciagu 1 go¬ dziny i w temperaturze pokojowej w ciagu 1 go¬ dziny, a nastepnie rozciencza 200 ml eteru i ekstra- huje In kwasem solnym a nastepnie nasyconym roztworem weglanu sodowego. Roztwór eterowy odparowuje sie i pozostalosc przekrystalizowuje z metanolu, otrzymujac 1,40 g estru metylowego kwasu 2,6-dwunitrobenzoesowego o temperaturze topnienia 150—151,5°C. Wydajnosc procesu wynosi 62,5% wydajnosci teoretycznej.Analiza produktu. Wzór C8H606N2.Obliczono: 42,49% C, 2,67% H, 12,39% N, Znaleziono: 42,55% C, 2,74% H, 12,10% N. b) 15,0 g estru metylowego kwasu 2,6-dwunitro¬ benzoesowego miesza sie z 500 ml metanolu, doda¬ je 1,5 g 5% palladu na weglu drzewnym i reduku¬ je w aparacie Parra w ciagu 2 godzin, po czym odsacza katalizator, ^przemywa mala iloscia meta- nolu i przesacz odparowuje, otrzymujac krystalicz¬ na pozostalosc o barwie brazowej. Produkt ten ekstrahuje sie 50 ml chloroformu z dodatkiem we¬ gla aktywowanego, otrzymujac 10,9 g (96% wydaj¬ nosci teoretycznej) estru dwumetylowego kwasu 2,6-dwunitrobenzoesowego o temperaturze topnie¬ nia 78—79,5°C. Badanie metoda chromatografii cienkowarstwowej na -zelu krzemionkowym, 3% metanolem w ehloroformie, wykazuje, ze produkt jest jednorodny. 40 c) 9,0 g chlorku etylooksalilu dodaje sie powoli, mieszajac w temperaturze 0°C do roztworu 5,0 g estru metylowego kwasu 2,6-dwuaminobenzoesowe- go w 35 ml dwumetyloformamidu z dodatkiem 7,0 g trójetyloaminy, po czym miesza sie w ciagu 45 1 godziny w temperaturze 0°C i w ciagu 18 godzin w temperaturze pokojowej. Nastepnie dodaje sie 450 ml wody, odsacza wydzielony osad o barwie zóltej, przemywa go woda i suszy. Po przekrystali¬ zowaniu z 200 ml metanolu otrzymuje sie 7,45 g 50. estru dwuetylowego kwasu N,N'-(2-karbometoksy- fenyleno-l,3)-dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 156—167,5°C. Wydajnosc procesu wynosi 68% wydajnosci teoretycznej.Analiza produktu. Wzór C16H1808N2. 55 Obliczono: 52,46% C, 4,95% H, 7,65% N, Znaleziono: 52,13% C, 4,77% H, 7,63% N. d) 1,0 g otrzymanego estru miesza sie w tempe¬ raturze pokojowej z 20 ml 1,0 n NaOH i po uply- 60 wie 1 godziny odsacza wydzielona sól sodowa, roz¬ puszcza w 25 ml wody i dodaje do przesaczu. Kla¬ rowny przesacz zakwasza sie 3n kwasem solnym, otrzymujac* 0,83 g (102% wydajnosci teoretycznej) kwasu N,N'-(2-karboksyfenylenó-l,3)-dwuoksamino- 65 wego o temperaturze topnienia 310°C. Produkt91159 31 32 zawiera 7,43% wody, co uwzgledniono w nizej po¬ danych wynikach analizy.Analiza produktu. Wzór CnH808N2.Obliczono J 44,60% C, 2,72% H, 9,46% N, Znaleziono: 40,29% C, 2,38% H, 8,40% N. ir (nujol): NH(OH 3610, 3520, 3440, 3260, kwasowa OH 2460, C= 0 1700, C=C/amid II 1590, 1525.C—0(C—N)— inne 1325, 1295, 1265, 1210, 1185.Przyklad XIV. a) 20 g 3,5-dwunitroanizolu miesza sie z 250 ml metanolu, dodaje 2,0 g 5% pal¬ ladu na weglu drzewnym i redukuje w aparacie Parra w ciagu 1 godziny, po czym odsacza katali¬ zator, przemywa go niewielka iloscia metanolu i przesacz odparowuje. Otrzymana szklista pozosta¬ losc o barwie brazowej krystalizuje podczas odsta- wania. Produkt ekstrahuje sie 250 ml wrzacego benzenu z dodatkiem wegla aktywowanego, otrzy¬ mujac 8,7 g (63% wydajnosci teoretycznej) 3,5-dwu- aminoanizolu o temperaturze topnienia 79—80°C, w postaci igiel o barwie bialej.Analiza produktu. Wzór C7H10ON2.Obliczono: 60,85% C, 7,30% H, 20,28% N, Znaleziono: 61,21% C, ^,34% H, 20,29% N. b) Do roztworu 4,15 g 3,5-dwuaminoanizolu w ml dwumetyloformamidu z dodatkiem 6,5 g trójetyloaminy dodaje sie mieszajac w temperatu¬ rze 0°C 9,0 g chlorku etylooksalilu i miesza w tem¬ peraturze 0°C w ciagu 1 godziny, a nastepnie w ciagu 18 godzin w temperaturze pokojowej, po czym rozciencza sie 400 ml wody, odsacza otrzy¬ many osad o barwie jasnozóltej, przemywa go wo¬ da i suszy. Po przekrystalizowaniu z metanolu otrzymuje sie 9,5 g (93% wydajnosci teoretycznej) estru Bwuetylowego kwasu N,N'-(5-metoksyfenyle- no-l,3)-dwuoksaminowego o temperaturze topnienia 172—173°C.Analiza produktu. Wzór C15H1807N2.Obliczono: 53,25% C, 5,36% H, 8,28% N, Znaleziono: 53,09% C, 5,35^0 H, 8,19% N. c) 2,0 g otrzymanego estru miesza sie w tempe¬ raturze pokojowej z 15 ml 1,0 n NaOH, przy czym wytraca sie s£l sodowa kwasu N,N'-(5-metoksyfe- nyleno-l,3)-dwuoksaminowego w postaci masy o barwie bialej. Do mieszaniny dodaje sie 1§ ml wody i miesza w ciagu 30 minut, odsacza osad, rozpuszcza go w 15 ml wocty i laczy z przesaczem.Klarowny przesacz zakwasza sie 3n kwasem sol¬ nym,, otrzymujac 0,86 g (52% wydajnosci teoretycz¬ nej) kwasu N,N'-(5-metoksyfenyleno-1^3)-dwuoksa- minowego o temperaturze topnienia 325°C i bar¬ wie bialej. Produkt przekrystalizowany z wody ma postac igiel o barwie bialej i temperaturze topnie¬ nia 325°C. uv (H20): \ maks. (e): 252 (14550). ir (nujol): NH/OH 3600, 3480, 3440, 3330, kwasna OH i/lub wiazanie NH/OH 2450 (szerokie) C=0 1720, C=0/C =C=C=N lub amid, 1620, 1565, 1545, C—0(C—N)-inna 3215, 1270, 1220, 1170, t070, przy czym analiza wykazuje zawartosc wody w próbce.Przyklad XV. a) 9,0 g 4-chloro-3,5-dwunitro- toluenu rozpuszcza sie w 30 ml 50% etanolu, do¬ daje 14,2 g elektrolitycznie zredukowanego sprosz¬ kowanego zelaza i mieszajac w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna wkrapla roztwór 1 ml stezonego kwasu solnego w 5 ml 50% etanolu, po czym utrzy¬ muje w stanie wrzenia w ciagu 1 godziny, a na¬ stepnie pozostawia do ochlodzenia i alkalizuje do wartosci pH 3 za pomoca 20% NaOH. Po odsacze¬ niu zelaza przesacz odparowuje sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem i ekstrahuje 700 ml Skellysolve „B". Wykrystalizowany 3,5-dwuamino- -4-chlorotoluen w postaci dlugich igiel odsacza sie, otrzymujac 4,57 g (70% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 114—115,5°C. io Analiza produktu. Wzór C7HgN2Cl.Obliczono: 53,71% C, 5,79% H, 17,90% N, 22,66% Cl, Znaleziono: 53,82% C, 5,76% H, 18,27% N, 22,70% Cl. b) 9,5 g chlorku etylooksalilu dodaje sie powoli w temperaturze 0°C do roztworu 3,5-dwuamino-4- -chlprotoluenu w 35 ml dwumetyloformamidu i 7,0 g trójetyloaminy, po czym miesza w ciagu I godziny w temperaturze 0°C i w ciagu 18 godzin w temperaturze pokojowej, nastepnie rozciencza sie 500 ml wody i odsacza osad o barwie jasnozól¬ tej, przemywa go woda i suszy. Po przekrystalizo¬ waniu z acetonu otrzymuje sie 8,27 g estru dwu- etylowego kwasu N,N'-(2-chloro-5-metylofenyleno- -l,3)-dwuoksaminowego w postaci drobnych igiel o barwie bialej, toniejacyeh w temperaturze 180— —181,5°C. Wydajnosc wynosi 71% wydajnosci te¬ oretycznej.Analiza produktu. Wzór C15H1706N2C1.Obliczono: 50,49% C, 4,80% H, 7,85% N, 9,94% Cl, Znaleziono: 50,86% C, 4,90% H, 7,90% N, 10,02% Cl. c) 1,0 g otrzymanego estru miesza sie w tempe¬ raturze pokojowej z 20 ml 1,0 n NaOH, przy czym wytraca sie sól sodowa w postaci masy o barwie bialej. Produkt odsacza sie, osad rozpuszcza w 50 ml wody i laczy z przesaczem. Klarowny prze¬ sacz zakwasza sie 3 n kwasem solnym otrzymujac kwas N,N'-(2-chloro-5-metylofenyleno-l,3)-dwu- oksaminowy w postaci produktu o barwffc bialej.Po przekrystalizowaniu z wody otrzymuje sie 40 0,44 g (52% wydajnosci teoretycznej) produktu po¬ dobnego do waty, topniejacego w temperaturze 200—202°C.Analiza produktu. Wzór CnH906N2Cl.Obliczono: 43,94% C, 3,02% H, 9,32% N, 11,79% Cl, 45 Znaleziono: 44,08% C, 2,58% H, 9,39% N, 11,79% Cl — wyniki te uwzgledniaja zawartosc 6,89% wody. uv (HzO): \ maks. (e): 196 (9750), 215(sh) (3150) 245 (12550) ir (nujol): NH 3380, 3340, NH(kwasowa OH 3140, 50 2590 C=C 1795, 1755, C=0 1735, 1700, C=C/amid II 1600, 1560, 1525, C—O/inna 1250, 1195, 1055, 865, 735.Przyklad XVI. a) Roztwór 10 g (0,045 mola) 2,4-dwunitrobutylobenzenu w 200 ml metanolu 55 uwodornia sie w aparacie Parra pod cisnieniem 2,8 atm w obecnosci 1,0 g palladu na weglu drzew¬ nym az do ustania pochlaniania wodoru, to jest w ciagu okolo 2 godzin. Nastepnie odsacza sie ka¬ talizator i z przesaczu odparowuje rozpuszczalnik, 60 otrzymujac oleista pozostalosc o barwie czerwonej.Produkt ten miesza sie z 100 ml szczawianu dwu- etylu i utrzymuje w stanie wrzenia w ciagu 2 go¬ dzin, po czym odparowuje rozpuszczalnik. Oleista pozostalosc chromatografuje sie na zelu krzemion- 65 kowym, eluujac chlorkiem metylenu. Gotowy pro-S3 91159 34 dukt wyosabnia sie w postaci oleju, który prze- krystalizowuje sie z metanolu rozcienczonego wo¬ da, otrzymujac 4,3 g estru dwuetylowego kwasu 4-butylo-N,N'-(m-fenyleno)-dwuoksaminowego w postaci produktu o barwie bialej, topniejacego w temperaturze 110°C.Analiza produktu. Wzór C18H2406N2.Obliczono: 59,33% C, 6,64% H, 7,69% N, Znaleziono: 59,18% C, 6,51% H, 8,10% N. b) 1,0 g (2,74 milimola) otrzymanego estru miesza sie w temperaturze pokojowej z 10 ml 1,0 n NaOH az do uzyskania roztworu, po czym zakwasza sie do wartosci pH 3 i odsacza otrzymany kwas 4-bu- tylo-N,N'-(m-fenyleno)-dwuoksaminowy w postaci produktu o barwie bialej, topniejacego w tempe¬ raturze 23£°C. Otrzymuje sie 0,5 g produktu.Przyklad XVII. a) 5,0 g 2,4-dwuaminoanizolu (0,036 mola) rozpuszcza sie w 100 ml dwumetylo- formamidu z dodatkiem 8,0 g (0,079 mola) trójety- loaminy i do ochlodzonego roztworu dodaje sie po¬ woli 10 g (0,073 mola) chlorku etylooksalilu, po czym miesza sie w temperaturze pokojowej w cia¬ gu 24 godzin, a nastepnie wlewa do 500 ml wody i odsacza osad, otrzymujac 11,75 g surowego estru dwuetylowego kwasu 4-metoksy-N,N/-(m-fenyleno)- -dwuoksaminowego. Po przekrystalizowaniu z eta¬ nolu z dodatkiem wegla aktywowanego otrzymuje sie 6,70 g (55% wydajnosci teoretycznej) produktu o barwie bialej, topniejacego w temperaturze 140— 145°C.Analiza produktu. Wzór C15H1807N2.Obliczono: 53,27% C, 5,36% H, 8,25% N, Znaleziono: 53,72% C, 5,48% H, 8,11% N. b) 1,0 g (0,0029 mola) otrzymanego estru miesza sie z 10 ml 1,0 n NaOH w temperaturze pokojowej w ciagu godziny, nastepnie utrzymuje w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 30 minut, po czym rozciencza 25 ml wody i zakwasza kwa¬ sem solnym do wartosci pH 3 i odsacza otrzymany osad i przemywa go acetonem, otrzymujac 0,72 g (86% wydajnosci teoretycznej) kwasku 4-metoksy- -N,N'-(m-fenyleno)-dwuoksaminowego o tempera¬ turze topnienia 320°C. uv (etanol) X (e): 222 (8900), 241 sh (8100), 278 (13900), 305 sh (11500). ir (nujol): NH 3370, 3340, C=0 1730, 1705 C = C amid II 1605, 1535, 1495, aromatyczna CH 814.Przyklad XVIII, a) Mieszanine 75,57 g (0,307 mola) kwasu 4-chloro-3,5-dwunitrobenzoesowego i 64,0 g (0,307 mola) pieciochlorku fosforu utrzymu¬ je sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 90 minut, po czym chlodzi do temperatury pokojowej i oddestylowuje tlenochlorek fosforu pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc przemy¬ wa sie za pomoca Skellysolve B, oddziela rozpusz¬ czalnik przez dekantacje i oleista pozostalosc prze- krystalizowuje z mieszaniny benzenu z cykloheksa¬ nem. Otrzymuje sie 58,2 g (72% wydajnosci teore¬ tycznej) chlorku kwasu 4-chloro-3,5-dwunitroben- zoesowego o temperaturze topnienia 55—57°C. b) Do mieszaniny 8,76 g wiórków magnezowych w 80 ml bezwodnego etanolu z dodatkiem 2 ml czterochlorku wegla dodaje sie mieszajac 25 ml chloroformu i mieszanine utrzymuje w stanie wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna w ciagu 1 godziny, po czym dodaje roztwór 54,5 g malonianu dwuetylo¬ wego w 53 ml chloroformu i roztwór utrzymuje w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 3 godzin, a nastepnie pozostawia do ochlodzenia w temperaturze pokojowej i odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnieniem.Oleista pozostalosc rozpuszcza sie w 62 ml chlo¬ roformu, dodaje roztwór 58,2 g (0,22 mola) chlorku kwasu 4-chloro-3,5-dwunitrobenzoesowego w 55 ml chloroformu i miesza w temperaturze pokojowej w ciagu 12 godzin, po czym ogrzewa na lazni wo¬ dnej w temperaturze 33—36°C w ciagu 1 godziny i chlodzi do temperatury 5°C w kapieli lodowej.Nastepnie do roztworu dodaje sie powoli 111 ml 21,5% kwasu siarkowego i dodatkowo 70 ml wody, w celu otrzymania przezroczystego roztworu. Od¬ dziela sie roztwór chloroformowy, odparowuje go do sucha pod zmniejszonym cisnieniem i do ole¬ istej pozostalosci dodaje 45 ml wody, 67 ml lodo- watego kwasu octowego i 8,3 ml stezonego kwasu siarkowego, po czym utrzymuje mieszanine w sta¬ nie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 8 go¬ dzin, nastepnie chlodzi do temperatury pokojowej i odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnie- niem.Pozostalosc o barwie brazowej uciera sie z lodo¬ wata woda, zobojetnia wodoroweglanem sodowym do wartosci pH 7 i odsacza wydzielony osad. Osad ten przekrystalizowuje sie z etanolu, otrzymujac 30,7 g (57% wydajnosci teoretycznej) 4-chlorO-3,5- -dwunitroacetofenonu w postaci drobnych igiel o barwie brazowej i temperaturze topnienia 86—89°C; Analiza produktu. Wzór C8H5N2C105.Obliczono: 39,28% C, 2,06% H, 11,45% N, 14,50% Cl, Znaleziono: 39,06% C, 2,20% H, 11,25% N, 14,51% Cl. c) Do roztworu 185 g SnCl2'2H20 w 450 ml ste¬ zonego kwasu solnego dodaje sie 28,2 g (0,115 mo¬ la) 4-chloro-3,5-dwunitroacetofenonu,. przy czym 40 zachodzi egzotermiczna reakcja i temperatura mie¬ szaniny wzrasta do 78°C. Otrzymany roztwór chlo¬ dzi sie do temperatury pokojowej w ciagu 2 go¬ dzin, a nastepnie w kapieli lodowej do temperatury °C i alkalizuje silnie, dodajac powoli 50% roz- 45 twór wodorotlenku sodowego. Otrzymany osad od¬ sacza sie, miesza kilkakrotnie z goracym octanem etylu i przesacza. Polaczone wyciagj laczy sie z przesaczem wodnym i wytrzasa w ciagu 10 minut, po czym rozdziela fazy. 50 Faze organiczna suszy sie nad siarczanem ma¬ gnezowym, przesacza i przesacz odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac 14,85 g 4-chloro-3,5-dwuaminoacetofenonu w posta¬ ci igiel o barwie zóltej, topniejacych w tempera- 55 turze 125—127°C. Przesacz odparowuje sie do su¬ cha pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac do¬ datkowo 4,25 g produktu, totez laczna wydajnosc wynosi 90% wydajnosci teoretycznej. Produkt przekrystalizowany z metanolu topnieje w tempe¬ ro raturze 123—126°C.Analiza produktu. Wzór C8H9N2C10.Obliczono: 52,04% C, 4,91% H, 15,17% N, 19,20% Cl, Znaleziono: 52,21% C, 4,93% H, 15,05% N, 65 19,22% Cl.35 91 159 36 d) Roztwór 13,80 g (0,07 mola) 4-chloro-3,5-dwu- aminoacetofenonu w 250 ml octanu etylu z dodat¬ kiem 17,0 g (0,168 mola) trójetyloaminy chlodzi sie w kapieli lodowej do temperatury 0°C i do roz¬ tworu wkrapla 22,9 g (0,168 mola) chlorku etylo- oksalilu. Mieszanine utrzymuje sie w temperatu¬ rze ponizej 15°C i miesza w kapieli lodowej w cia¬ gu 1 godziny, po czym utrzymuje w temperaturze pokojowej w ciagu 18 godzin. Otrzymany osad od¬ sacza sie, miesza z 1 litrem wody i nierozpuszczo- ny produkt odsacza i przekrystalizowuje z etanolu, otrzymujac 17,5 g estru dwuetylowego kwasu N,N'- -(5-acetylo-2-chloro-m-fenyleno)-dwuoksaminowe- go o temperaturze topnienia 183—184°C. Przesacz zawierajacy octan etylu odparowuje sie do sucha i pozostalosc przekrystalizowuje z etanolu, otrzy¬ mujac dodatkowo 4,63 g estru w postaci igiel o barwie bialej, topniejacych w temperaturze 182— 184°C. Calkowita wydajnosc wynosi 98% wydaj¬ nosci teoretycznej.Analiza produktu. Wzór C16H17N2C107.Obliczono: 49,94% C, 4,45% H, 7,28% N, 9,21% Cl, Znaleziono: 49,92% C, 4,57% H, 7,10% N, 9,30% Cl. e) Roztwór 11,54 g (0,03 mola) otrzymanego estru w 216 ml 0,31 n NaOH miesza sie, po czym ekstra¬ huje chlorkiem metylenu, oddziela faze wodna i za¬ kwasza ja rozcienczonym kwasem solnym. Otrzy¬ many osad odsacza sie i przemywa woda, otrzymu¬ jac 9,88 g (100% wydajnosci) kwasu N,N'-(5-acety- lo-2-chloro-m-fenyleno)-dwuoksaminowego o bar¬ wie bialej, topniejacego w temperaturze 208°C (rozklad). Próbka przekrystalizowana z wody ma taka sama temperature topnienia.Analiza produktu. Wzór C12H9N2tl07.Obliczono: 42,73% C, 3,29% H, 8,31% N, 10,51% Cl, Znaleziono: 42,38% C, 2,99% H, 8,26% N, 10,65% Cl. uv (0,1 NaOH) X maks (e): 250 (19750), 315 sh (2250), ir: 3480, 3360, 3330, 3100 (NH/OH), 2600 (kwasowa OH), 1705 (C=0), 1595, 1510 (C=C/amid II).Widmo magnetycznego rezonansu jadrowego w sulfotlenku dwumetylu S 10,43 (S,2,NH), S 8,27 (S,2, aromatyczna), S 2,25 (S,3,CH3).Przyklad XIX. Do goracego roztworu 0,3116 g (0,001 mola) kwasu N,N'-(2-chloro-5-cyja- no-m-fenyleno)-dwuoksaminowego w 25 ml meta¬ nolu dodaje sie goracy roztwór 292,3 g (0,002 mola) trój(hydroksymetylo)-aminometanu w 30 ml meta¬ nolu i miesza, a nastepnie chlodzi w ciagu kilku¬ nastu godzin w szafie chlodniczej. Otrzymany osad odsacza sie, przesacz odparowuje do sucha, pozo¬ stalosc ogrzewa do wrzenia z metanolem i pozo¬ stawia do krystalizacji w szafie chlodniczej. Otrzy¬ many osad odsacza sie i laczy z otrzymanym w sposób wyzej opisany. Lacznie otrzymuje sie 0,400 g soli dwu[trój(hydroksymetylo)-aminometanowej ] kwasu N,N'-(2-chloro-5-cyj ano-m-fenyleno)-dwu- oksaminowego w postaci bezbarwnego ciala stale¬ go, które topnieje z objawami rozkladu w tempe¬ raturze 204—206°C.Analiza produktu. Wzór CnH6ClN306.Obliczono: 41,20% C, 5,09% H, 6,40% Cl, 12,64% N, Znaleziono: 41,30% C, 5,07% H, 6,52% Cl, 12,60% N. PL