Opis patentowy opublikowano: 90845 MKP F15b 13/02 F16k 11/00 Int. Cl.2 F15B 13/02 F16K 11/00 Twórcywynalazku: Jerzy Pyzerski, Eugeniusz Piechota Uprawniony z patentu: „ORMED" Osrodek Badawczo-Rozwojowy Techni¬ ki Medycznej, Warszawa (Polska) Hydrauliczny zespól sterowniczy Wynalazek dotyczy hydraulicznego zespolu sterowni¬ czego sluzacego do sterowania praca ukladu hydraulicz¬ nych silowników nurnikowych, zwlaszcza silowników slu¬ zacych do podnoszenia i opuszczania poszczególnych frag¬ mentów niektórych zmechanizowanych urzadzen medycz¬ nych, na przyklad foteli dentystycznych.W urzadzeniu o napedzie hydraulicznym stosuje sie znane zespoly sterownicze, zwane czesto rozdzielaczami, sterujace kierunkiem roboczego ruchu odbiornika mocy ukladu hydraulicznego, dla którego ciecza robocza jest lej lub inna ciecz o wlasciwosciach smarnych zblizonych do oleju. Rozdzielacze te rozwiazane sa konstrukcyjnie na róznych zasadach, na przyklad moga byc obrotowe nape¬ dzane recznie lub mechanicznie, suwakowe napedzane mechanicznie, hydraulicznie badz elektromechanicznie, zaworowe kulkowe, grzybkowe i plytkowe.Rozdzielacz blokowy suwakowy aktualnej produkcji krajowej ma w poszczególnej sekcji jako glówny element roboczy suwak napedzany zewnetrzna dzwignia lub elek¬ tromagnesem, zamykajacy w polozeniu neutralnym do¬ plyw cieczy roboczej do odbiornika. Przesuniecie suwaka w lewo lub prawo powoduje przeplyw cieczy do jednego lub drugiego kanalu prowadzacego do odbiornika mocyna przyklad do cylindra tlokowego dwustronnego dzialania lub obrotowego silnika hydraulicznego. W kazdej sekcji znajduje sie zawór bezpieczenstwa, którym przelewa sie nadmiar cieczyprzyprzekroczeniudopuszczalnej wartosci cisnienia. W zblizony sposób zbudowane sa i dzialaja rozdzielacze wedlug opisów patentowych NRD nr 79197, 82015 i RFN nr 1475984 oraz 1450585. Teznane rozdziela¬ lo cze przewidziane sa do stalej pracy pompy tloczacej ciecz hydrauliczna a umieszczony w nich uklad zaworów umoz¬ liwia przelewanie sie nadmiaru cieczy. Równiez w ksiazce pt. „Hydraulika w budowie maszyn", wydanie 1966 r. autorka T.M. Baszty, jak równiez w ksiazce pt. „Urzadze¬ nia hydrauliczne", wydanie 1967 r. tegoz autora, przedsta¬ wione sa rozwiazania rozdzielaczy zaworowych, które mo¬ ga byc uruchamiane recznie oraz z£ pomoca róznych urza¬ dzen mechanicznych i elektrycznych.Wedlug wynalazku, hydrauliczny zespól sterowniczy przeznaczony do sterowania praca ukladu hydraulicznych silowników nurnikowych, zawierajacy blok z ukladem zaworów zwrotnych, uruchamianych pedalami, wykona¬ nymi w ksztalcie dzwigni dwuramiennych, gdzie kazda para tych zaworów uruchamiana jest odrebnym pedalem, wahliwie umocowanym nad nia, natomiast jeden z pary tych zaworów sluzy do przepuszczania cieczy hydraulicz¬ nej do silownika, a drugi sluzy do przepuszczania cieczy z silownika do zbiornika, ma przymocowany do bloku metalowego wylacznik elektryczny, uruchamianypedalem jednoczesnie z ruchem popychane i kulki zaworu, copowo¬ duje uruchomienie pompy i przeplyw cieczy od pompy do silownika, a przez to ruch roboczy tloka silownika. Nato¬ miast ruch powrotny nastepuje pod ciezarem wlasnym czesci podnoszonej, po nacisnieciu drugiego ramienia pe¬ dalu, gdyz ramie to laczy silownik ze zbiornikiem cieczy.W bloku metalowym, pomiedzy kanalem, przez który wplywa ciecz od pompy do silowników oraz kanalem, przez który splywa ciecz z silowników do zbiornika wyko¬ nana jest komora, do umieszczania w niej przelewowego 9084590845 .3 zaworu zwrotnego*, przy czym przelewowy zawór zwrotny ma grzybek, umieszczony pomiedzy tymi kanalami, doci¬ skany sprezyna, natomiast nacisk sprezyny regulowany jest sruba. W gniazdach zaworów zwrotnych umieszczone sa tuleje, które maja pierscieniowe wybrania na uszczelki, wybrania dla utworzenia komory przeplywu cieczy po¬ przez tuleje oraz przelotowy, osiowy otwór, majacy rózne srednice w celu umieszczenia w nim popychacza wraz ze sprezyna wypychajaca go, kulki przylegajacej do krawedzi tworzacej jej gniazdo i drugiego popychacza, stale przyle¬ gajacego do kulki, na skutek nacisku na niego sprezyny.Korzystne skutki wynalazku w odniesieniu do dotych¬ czasowego stanu techniki wyrazaja sie zgrupowaniem roz¬ dzielaczy w jednym bloku i wykorzystaniem nogi do ich uruchamiania nie angazujac rak lekarza, który w tym czasie ma rece wolne do wykonywania innych czynnosci.Ma to duze znaczenie w przypadku czestychzmian poloze¬ nia obslugiwanego urzadzenia, które jest pomocniczym urzadzeniem w stosunku do glównej czynnosci, angazuja¬ cej rece, jak to ma miejsce w przypadku fotela dentystycz¬ nego. Zastosowanie jednego przelewowego zaworu zwrot¬ nego upraszcza konstrukcje i zmniejsza gabaryty.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiono na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia blok sterowniczy w przekroju pionowym poprzecznym, fig. 2-w przekroju poziomym wzdluznym, fig. 3-przekrój przez tuleje zaworu zwrotnego kulkowego, fig. 4-widok z bloku na blok ste¬ rowniczy.Wedlug wynalazku do bloku 1, na którym umieszczone sa pedaly 31, umocowany jest wylacznik 33, uruchamiany pedalem 31 jednoczesnie z ruchem popychacza 7 i kulki 9, co powoduje uruchomienie pompy i przeplyw cieczy od pompy do silownika. W bloku 1 pomiedzy kanalem.,4,przez który wplywa ciecz z pompy do silowników oraz kanalem , przez który splywa ciecz z silowników do zbiornika onaana jest komora 22 do umieszczenia w niej przele¬ wowego zaworu zwrotnego, natomiast gniazda 2 kulko¬ wych zaworów zwrotnych wykonanych w bloku 1 wyposa¬ zone sa w tuleje 6. Wewnatrz komory 22 umieszczony jest przelewowy zawór zwrotny, w którym znajduje sie grzybek 23 umieszczony pomiedzy kanalami 4 i 5, dociskany do # gniazda 39 sprezyna 24, przy czym nacisk sprezyny 24 regulowany jest sruba 27. Tujeja 6 kulkowego zaworu zwrotnego ma Wykonanepierscieniowe wybrania 35 i 36 na uszczelki, wybranie 17 dla utworzenia komory przeplywu cieczy hydraulicznej, kanaly 16a i 16b dla umozliwienia przeplywu cieczy hydraulicznej poprzez tuleje 6 oraz prze¬ lotowy osiowy otwór 37 majacy rózne srednice w celu umieszczania w nim popychacza 7, sprezyny 8 wypychaja¬ cej popychacz 7, kulki 9 przylegajacej do krawedzi 38 tworzacej gniazdo kulki 9 i popychacza 10, stale przylega¬ jacego do kulki 9 na skutek dzialania sprezyny 11.Stosowanie wynalazku wyjasnione bedzie przez opis dzialania. Ciecz hydrauliczna doplywa z pompy do gniazda 19 kanalu 4, a nim do wszystkich par gniazd 2. Po nacisnie¬ ciu jednego z pedalów 31 w strone wylaczników 33 pedal naciska popychacz 7 i jednoczesnie naciska wylacznik elektryczny 33. Nastepuje odepchniecie kulki 9, wlaczenie wylacznika 33, zamkniecie nie pokazanego na rysunku obwodu elektrycznego, zasilajacego pompe tloczaca ciecz i rozpoczyna sie tloczenie cieczy, która pod cisnieniem przeplywa przez kanal 4 omijajac grzybek 23 i rozchodzi sie po wszystkich gniazdach dzialajac na kulki 9.Kulki te sa docisniete do swoich gniazd sprezynami 11 w wyniku czego dalszyprzeplyw cieczy ma miejsce wylacz- 4 nie w zaworze, w którym kulka 9 zostala odepchnieta pedalem. Ciecz przeplywa przez kanal 16a, otwór 37 i ka¬ nal 16b tulei 6 do kanalu 3, przeplywa przez kanal 16b w sasiedniej wkladce nalezacej do pary i przedostaje siedo dalszej czesci kanalu 3 i gniazda 18 laczacego dana pare zaworów z odpowiednim silownikiem nurnikowym. Na¬ stepuje ruch nurnika trwajacy tak dlugo, jak dlugo jest nacisniety pedal i wlaczony silnik. W przypadku wzrostu cisnienia, na przyklad gdy nurnik znajdzie sie w swym io skrajnym polozeniu cisnienie wzrasta az do momentu, gdy pokona opór sprezyny 24 dociskajacej grzybek 23 przele¬ wowego zaworu zwrotnego. Wtedy grzybek 23 odsuwa sie od gniazda 39 a nadmiar plynu wchodzi do kanalu 5 •i wlewa sie do zbiornika cieczy. Po odjeciu nacisku na pedal pod wplywem dzialania sprezyny 8 pedal wraca do polozenia neutralnego, wewnatrz bloku panuje cisnienie wynikajace z nacisku podnoszonych elementów na po¬ szczególny nurnik. Cisnienie to od poszczególnego nurnika dochodzi do kazdej pary gniazd 2 i dodatkowo wspomaga sprezyny 11 w dociskaniu kulki 9 do gniazd, gwarantujac stalosc uzyskanego polozenia podnoszonego elementu. Po nacisnieciu pedalu w kierunku przeciwnym popychacz 7 odpycha odpowiednia kulke 9, w wyniku czego ciecz sply¬ wa z odpowiedniego nurnika do kanalu 16b w tulei 6, omija kulke 9 i dostaje sie kanalem 16a do kanalu 5, którym przelewa sie do zbiornika. Nastepuje ruch powrotny nurni¬ ka pod wplywem ciezaru wlasnego napedzanego elementu, trwajacy tak dlugo, jak dlugo jest nacisniety pedal. PL