Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wykrywania powietrza we krwi znajdujacej sie w obiegu poza obrebem organizmu, zaopatrzone w mechanizm do automatycznego zatrzymania przeplywu w przypadku pojawienia sie w niej pecherzyków powietrza.Znane sa juz urzadzenia do wykrywania powietrza we krwi, zaopatrzone w prostoliniowy odcinek przewodu o przezroczystych sciankach. Po jednej stronie przewodu znajduje sie zródlo swiatla, po drugiej fotoelement pola¬ czony elektrycznie z mechanizmem zamykajacym prze¬ plyw krwi. Gdy przewód jest calkowicie wypelniony prze¬ plywajaca krwia, swiatlo ze wspomnianego zródla zostaje pochloniete w takim stopniu, iz fotoelement nie daje im¬ pulsu elektrycznego do polaczonego z nim mechanizmu.Gdy jednak do miejsca oswietlonego dojdzie pecherzyk znajdujacego sie we krwi powietrza, absorbcja swiatla w przewodzie nagle spada, a oswietlony na chwile fotoele¬ mentprzepuszcza prad powodujacy zadzialanie mechaniz¬ mu zamykajacego dalszy przeplyw krwi.Od opisanego urzadzenia wymaga sie, aby bylo bardzo czule, gdyz wprowadzenie z krwia pecherzyka powietrza do zywego organizmu moze spowodowac najciezsze kon¬ sekwencje. Ta konieczna czulosc urzadzenia wymaga ta¬ kiego wyregulowania, aby nawet niewielka dawka swiatla, docierajaca do fotoelementu, powodowala zatrzymanie przeplywu. Wymóg czulosci jest jednak w znanych urza¬ dzeniach zródlem zaklócen i niedogodnosci. Mianowicie prostoliniowy odcinek przezroczystego przewodu staje sie w pewnym stopniu swiatlowodem i wprowadza pewne ilosci swiatla od konców wychodzacych poza obudowe urzadzenia. Równoczesnie poziom hematokrytu we krwi, decydujacy o stopniu jej przezroczystosci, jest zmienny. Te czynniki powoduja, iz zwiekszenie oswietlenia pomiesz¬ czenia, w którym znajduje sie urzadzenie, np. na skutek wejscia promieni slonca, staje sie w znanych urzadzeniach przyczyna zadzialania mechanizmu zamykajacego prze¬ plyw, mimo iz w plynacej przez przewód krwi nie ma najmniejszych pecherzyków powietrza. Staje sie to dalej zródlem powaznych zaklócen w pracy aparatury, w sklad której wchodzi urzadzenie.Wynalazek ma na celu wyeliminowanie tej niedogodnos¬ ci i opracowanie takiej konstrukcji urzadzenia, która za¬ pewnialaby jego wysoka czulosc, lecz eliminowala mozli¬ wosc zamkniecia przeplywu w wyniku dzialania czynni¬ ków innych niz obecnosc we krwi pecherzyków powietrza.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto przez zastapienie prostoliniowego odcinka przewodu wewnatrz urzadzenia - odcinkiem biegnacym po krzywej. Uklad optyczny urza¬ dzenia, zlozony ze zródla swiatla i fotoelementu, jestumie¬ szczony nad lub pod osia symetrii przekroju poprzecznego przewodu. Mechanizm zamykania przeplywu ma elektro¬ magnes, polaczony elektrycznie z fotoelementem i mecha¬ nicznie, za pomoca dzwigni, z trzpieniem zaciskajacym.Urzadzenie wedlug wynalazku niezawodnie reaguje na pojawienie sie w przewodzie pecherzyka powietrza, nato¬ miast jest calkowicie nieczule na zmiany intensywnosci oswietlenia pomieszczenia, w którym znajduje sie urzadze¬ nie. Przesuniecie ukladu optycznego wzgledem osi symetrii powoduje wykorzystywanie w tym ukladzie zjawiska zala¬ mania wiazki swiatla zamiast zjawiska absorbcji, a tym 90684^ 3 90684 4 samym uniezaleznia dzialanie urzadzenia od poziomu he- matokrytu.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przy¬ kladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia w widoku z boku, fig. 2 - przebieg wiazki swiatla w przypadku przewodu wypel¬ nionego powietrzem, fig. 3 - przebieg wiazki swiatla w przypadku przewodu wypelnionego krwia, a fig. 4 - schemat mechanizmu zamykania przeplywu krwi.Jak pokazano na rysunku, w obudowie 1 jestumieszczo¬ ny na odcinku luku kola przezroczysty przewód 2. Kieru¬ nek przeplywu jest zaznaczony strzalka. Na drodze prze¬ plywu sa kolejno umieszczone uklad optyczny 3 i mecha¬ nizm 4 zamykania przeplywu.Uklad optyczny jest zlozony ze zródla swiatla 5 ifotoele- mentu 6. Os optyczna ukladu przebiega nad osia symetrii przekroju przewodu 2. Gdy przewód 2 jest wypelniony powietrzem, wiazka swiatla 7 pada na fotoelement 6. Gdy jednak przewód 2 jest wypelniony krwia 8, ta samawiazka 7 zostaje zalamana zgodnie ze znanymi prawami optyki i mija fotoelement 6.Fotoelement 6 jest elektrycznie polaczony z elektroma¬ gnesem 9 mechanizmu zamykania przeplywu. Elektroma¬ gnes jest dalej polaczony z dzwignia 10, która styka sie z zaczepem 11 osadzonym w trzpieniu 12 wspartym na silnej sprezynie 13. Plaskie zakonczenie 14 trzpienia 12 styka sie z przewodem 2.Jak juz wspomniano, gdy przewód 2 jest wypelniony 40 45 50 55 krwia, wiazka swiatla 7 mija fotoelement 6 w odleglosci wykluczajacej jego zadzialanie, a mechanizm 4 zajmuje polozenie pokazane na fig. 4 rysunku. Gdyjednak w prze¬ wodzie znajdzie sie pecherzyk powietrza, jego dojscie do ukladu 3 spowoduje oswietlenie wiazka swiatla 7 fotoele- mentu 6. Przeplyw pradu przez fotoelement wywola za¬ dzialanie elektromagnesu 9, uwolnienie trzpienia 12 i za¬ mkniecie przy jego pomocy przewodu 2. Równoczesnie zostanie uruchomiony sygnal akustyczny i optyczny infor¬ mujacy o zaklóceniu i miejscu jego powstania. PL