Opis patentowy opublikowano: 15.10.1977 90227 MKP B66b5/16 B66b5/04 Int. CI2.B66B fi/16 B66B6/04 Twórcawynalazku: Adam Frank Uprawniony z patentu: Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Przemyslu Materialów Budowlanych „Zremb", Wroclaw(Polska) .Hamulec awaryjny Wprowadzenie. Wynalazek dotyczy ulepszenia hamulca awaryjnego wedlug patentu nr 79114 w zastosowa¬ niu zwlaszcza do kabiny dzwigu zebatkowego z jednym badz wieloma ukladami napedowymi. Uruchamia sie on samoczynnie w przypadkach niekontrolowanego wzrostu predkosci kabiny podczas jazdy zarówno w dól jak i w góre. Wprowadzone ulepszenia konstrukcyjne wplynely na uproszenie tego urzadzenia przy jednoczesnym zwiekszeniu niezawodnosci dzialania oraz na poprawienie charakterystyki dynamicznej procesu hamowania.Stan techniki. Zgodnie z wynalazkiem opatentowanym za nr 79114 hamulec awaryjny jest wyposazony w przesuwny czlon hamowany zlozony z dwu stozkowych kól ciernych, na które oddzialuja dwie wypadkowe równowazace sie sily. Jedna z nich jest czynna sila hamujaca zakumulowana w scisnietych elementach sprezystych, druga zas znajdujaca sie pod cisnieniem podatna komora z elastomeru w ksztalcie pneumatyka usytuowana miedzy wymienionymi kolami stozkowymi.Komora jest napelniona sprezonym powietrzem za pomoca recznej pompy wbudowanej w koncówke walu. Okreslone cisnienia w komorze zapewnia sile wypadkowa zdolna do przeciwstawienia sie sile hamujacej zakumulatowanej w scisnietych elementach sprezystych oraz utrzymuje wymagana odleglosc miedzy zestycznia- mi ciernymi, zadzialanie hamulca nastepuje z chwila rozladowania cisnienia w komorze za pomoca samoczynne¬ go ukladu dekompresyjnego reagujacego na przekroczenie dopuszczalnej predkosci katowej walu hamulca pobierajacego moment obrotowy od zebatki. Komora napelniona sprezonym powietrzem wiruje wraz z czlonem hamowanym i zamocowanym do niego san^ynnym ukladem dekompresyjnym usytuowanym wewnatrz korpusu.Istota wynalazku. Wymagana sila bamoy^lia zakumulatowana w sprezynach jest utrzymywana za pomoca podatnej komory w ksztalcie detki napelnionej sprezonym powietrzem. Komora jest usytuowana takF ze jedna strona opiera sie o sciane korpusu, druga zas styka sie z przesuwnym czlonem zestawu hamujacego, korzystnie, z czlonem przesuwnym lecz pozbawionym ruchu obrotowego. W tym ukladzie wymienionych srodków technicz¬ nych uzyskuje sie konieczny odstep miedzy zestyczniami ciernymi umozliwiajacy ruch jalowy hamulca.Kontrole cisnienia w komorze dokonuja dwa laczniki elektryczne reagujace na zmiane zalozonego przedzialu cisnien, które wraz z ukladem dekompresyjnym znajduja sie pod wplywem aktualnie wystepujacego w niej cisnienia, przy czym uklad dekompresyjny sluzacy do polaczenia wnetrza komory z atmosfera uruchamia odchylajacy sie na zewnatrz bezwladnik znanego czujnika predkosci katowej.2 90227 Stosujac uklad zestawu hamujacego w powiazaniu z tylko jedna asymetrycznie usytuowana komora, wal hamulca podczas jego efektywnej pracy bedzie odciazony od sily osiowej tylko wówczas, gdy wraz z czynnym czlonem hamujacym ruch wzdluzny bedzie wykonywac blizniaczy czlon hamowany przejmujacy i przekazujacy rozwijana sile hamowania naprzeciwleglemu unieruchomionemu czlonowi hamujacemu. Powyzszy uklad wiec zapewnia zamkniecie sie wieloboku sil w samym korpusie hamulca mimo wystepujacej asymetrii ukladu.Wymagany odstep pomiedzy zestyczniami ciernymi nie ulega zmianie jesli cisnienie w podatnej komorze bedzie wieksze od okreslonego minimum wystarczajacego do zrównowazenia sily zakumulowanej w sprezynach.Stad wiec dogodnosc te wykorzystuje sie w celu uzyskania pewnego zapasu powietrza, który podlega pomiarowi za pomoca lacznika elektrycznego zamykajacego obwód elektryczny, na przyklad swietlnej sygnalizacji, z chwila okreslonego ubytku powietrza, lecz z takim wyprzedzeniem ze bedzie on mógl byc uzupelniony nawet po uplywie kilku miesiecy porównujac analogiczne zjawisko w pneumatykach pojazdów pracujacych w nieporówny¬ walnie gorszych warunkach i przy ostrzejszych wymogach odnoszacych sie do odchylek od nominalnego, przewidzianego dla nich, cisnienia.Zastosowany drugi lacznik elektryczny jest wyregulowany tak, ze przerywa obwód elektryczny silnika napedu kabiny dzwigu z chwila spadku cisnienia w komorze ponizej dopuszczalnej wartosci niezbednej do Utrzymania okreslonej odleglosci pomiedzy zestyczniami ciernymi, to znaczy podczas rozladowywania powle- **rra zkomory.Uklad dekompresyjny, zadaniem którego jest umozliwienie blyskawicznego rozladowania cisnienia w komorze, ze wzgledu na uzyskanie calkowitej pewnosci zadzialania, przewiduje w miejsce zaworu korek wykonany z kruchego,materialu. Korek ten zamykajacy szczelnie króciec polaczony z przestrzenia wewnetrzna komory jest jednorazowego uzycia. Ulega on scieciu badz zgnieceniu na skutek przemieszczenia sie wahadlowo zamocowanej dzwigni zaopatrzonej w jednostronnie zaslepiona tuleje i zderzak przenoszacy impuls silowy od ramienia bezwladnika czujnika predkosci katowej.Korzystne skutki wynalazku. Rozwiazanie konstrukcyjne, w którym komora ma ustalone polozenie daje szereg udogodnien zarówno w wykonawstwie hamulca jak i w jego eksploatacji i przegladach, a zwlaszcza zapewnia poprawe jego niezawodnosci. Technologia wykonawstwa, zwlaszcza walu jest bardziej uproszczona.Staje sie zbedne wykonawstwo zaworu dekompresyjnego tym bardziej, ze praktycznie zadzialanie jego ma miejsce srednio raz na kilka lat. Konserwacja i okresowe sprawdzanie dzialania jest równiez ulatwione dzieki usytuowaniu odnosnych elementów sterujacych na zewnatrz korpusu pod pokrywa. Ciezar i wymiary gabarytowe hamulca sa male przy zapewnieniu uzyskiwania wymaganego momentu hamowania równiez w zastosowaniu do kabin o powiekszonym udzwigu. Ponadto hamulec z niewirujaca komora, nadaje sie do wykorzystania w ukla¬ dach wielonapedowych duzych i ciezkich kabin dzwigów, czego nie sa zdolne zapewnic znane aktualnie rozwiazania konstrukcyjne.Wyjasnienie rysunku i przyklad wykonania. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec awaryjny w przekroju podluznym, a fig. 2 przekrój przez króciec dekompresyjny z widokiem na laczniki elektryczne.Na wale 1 ulozyskowanym jednostronnie w korpusie 2 jest usytuowany czlon hamowany 3 w postaci dwu ciernych kól stozkowych 3a i 3b usytuowanych na wspólnej tarczy przechodzacej w piaste z wykonanym w niej wielowypustem 3c umozliwiajacym tylko poosiowe przemieszczanie sie wzgledem walu 1. Wyjsciowe polozenie czlonu hamowanego 3 wzgledem czlonów hamujacych 4 zapewnia sprezyna 5. Kolo stozkowe 3a jest przeznaczone do wspólpracy z przesuwnym czlonem hamujacym 4a natomiast kolo stozkowe 3b z nieprzesuw- nym czlonem hamujacym 4b. Przesuwny czlon hamujacy 4a jest obciazony sila scisnietych sprezyn 6 opartych o sciane czolowa korpusu 2, przy czym konieczny podczas jalowego biegu hamulca odstep S zapewnia napelniona sprezonym powietrzem komora 7 styczna do przeciwleglej sciany czolowej korpusu 2. Cisnienie powietrza w komorze 7 jest wyzsze od cisnienia wystarczajacego do zrównowazenia zakumolowanej sily w sprezynach 6, dzieki czemu czasokres jej aktywnosci, bez potrzeby uzupelniania powietrza, przewyzsza kilkakrotnie analogiczny czasokres wystepujacy w stosowanym ogumieniu wszelkiego rodzaju pojazdów. Komora 7 wspólpracuje z ukladem dekompresyjnym 8, którego króciec 8a polaczony z jej wewnetrzna przestrzenia jest wyposazony w wkrecany wymienny korek 8b wykonany z kruchego materialu. Korek 8b jest scinany w momen¬ cie zadzialania hamulca za pomoca dzwigni 8c zamocowanej wahadlowo wzgledem osi 8d.Dzwignia 8c, za posrednictwem jednostronnie zaslepionej tulei 8e obejmuje korek 8b który przed niezamierzonym zniszczeniem jest zabezpieczony elastycznym pierscieniem 8f.U dolu, dzwignia Be ma zderzak 8g przejmujacy impuls silowy od bezwladnika 9a czujnika predkosci katowej 9 z chwila przekroczenia dopuszczalnej predkosci katowej walu 1. Do krócca 8a jest umocowany równiez zawóMO stosowany^ powszechnie w pneumatykach oraz uklad sygnalizacyjny 11 z lacznikiem elektrycznym fTa i i Ib. Lacznik elektryczny 11a zamyka obwód elektryczny sygnalizacji swietlnej przy ewentualnym spadku cisnienia nieco90227 3 ponizej wartosci przyjetej z zapasem, lecz nie mniejszej od cisnienia równowazacego sile scisnietych sprezyn 6. lacznik elvMryczny 11b ma za zadanie przerwac obwód elektryczny silnika napedu kabiny dzwigu w momencie awaryjnego zadzialania hamulca oraz w przypadku obnizenia sie cisnienia ponizej wartosci równowazacej laczna sile scisnietych sprezyn 6.Konstrukcja hamulca wedlug wynalazku z niewirujaca komora 7, przewiduje tez polaczenie z soba ukladów dekompresyjnych wiecej niz jednego hamulca, co jest nieodzowne w dzwigach wielonapedowych o wydluzonych kabinach zaopatrzonych na przyklad w dwa zespoly napedowe. Wówczas, zadzialanie którego¬ kolwiek czujnika predkosci katowej 9 wywoluje spadek cisnienia powietrza we wszystkich polaczonych z soba komorach 7, a w rezultacie jednoczesne zadzialanie odpowiednio rozmieszczonych w kabinie hamulców wyklu¬ czajacych powstawanie niekorzystnych obciazen konstrukcji nosnej kabiny i masztów.Dzialanie. Podczas jazdy kabiny dzwigu z predkoscia nieprzekraczajaca wielkosci dopuszczalnej, czlon hamowany 3, nie rozwija momentu tarcia na skutek istniejacego odstepu S pomiedzy zestyczniami ciernymi.Z chwila utraty kontroli predkosci jazdy kabiny dzwigu na skutek awarii ukladu napedowego, nastepuje nagly wzrost predkosci katowej walu 1 co pociaga za soba odchylenie sie na zewnatrz bezwladników 9a. Wówczas jeden z bezwladników 9a zazebia sie ze zderzakiem 8g dzwigni 8c, która odchylajac sie od pionu zgniata korek 8b powodujac tym samym blyskawiczne rozladowanie komory 7. Na skutek utraty istniejacej do tej pory równowagi sil, scisniete uprzednio sprezyny 6 wywoluja przemieszczenie przesuwnego czlonu hamujacego 4a, który wchodzac w zetkniecie z kolem stozkowym 3a przemieszcza go i doprowadza do powstania momentu tarcia równiez zestyczni ciernych kola stozkowego 3b i nieprzesuwnego czlonu hamujacego 4b.W momencie rozladowania komory uruchamia sie uklad sygnalizacyjny 11, który poprzez lacznik elektryczny Hbwylacza silnik napedu kabiny dzwigu i wlacza sygnalizacje.Po usunieciu awarii, która doprowadzila do zadzialania hamulca przemieszczenie jego czesci w polozenie wyjsciowe odbywa sie samoczynnie podczas napelniania komory 7 sprezonym powietrzem poprzez zawór 10 po wymianie zniszczonego korka 8b. Zanik sygnalizacji sterowanej lacznikiem elektrycznym 11b swiadczy o uzyskaniu wymaganego cisnienia w komorze 7 i gotowosci do pracy hamulca. # PL