Przedmiotem wynalazku jest zawór lamelowy, zwlaszcza do sprezarek, majacy plytke gniazdowa, której kanaly przelotowe zakryte sa plytka zamykajaca, która jest bez tarcia prowadzona przez gietkie elementy kierujace.Znane sa zawory lamelowe, przy których kanaly przelotowe plytki gniazdowej sa najczesciej zakrywane przebiegajacymi prostoliniowo jezyczkami lub lamelami. Jezyczki przy jednym koncu sa zamocowane, a drugim swym koncem wystaja nad przynaleznymi do nich kanalami przelotowymi plytki gniazdowej. Znane jest takze przy tym polaczenie kilku lamel lub jezyczków za pomoca poprzecznego mostka w celu otrzymania plytki zamykajacej, która zamocowana jest na plytce gniazdowej w obszarze tego mostka laczacego. W porównaniu z najczesciej spotykanymi pierscieniowymi zaworami plytkowymi zawory lamelowe maja te zalete, ze sa stosunkowo proste i poszczególne jezyczki moga poruszac sie w sposób niezalezny od siebie, dzieki czemu otrzymuje sie elastyczna prace zaworu. Wada tych zaworów jest to, ze bedac w stanie otwartym odkrywana przez jezyczki szczelina skokowa zmniejsza sie poczawszy od swobodnego konca jezyczka, a konczac na miejscu zamocowania, przez co przekrój przeplywu takich zaworów jest przy tej samej powierzchni przelotu plytki gniazdowej mniejszy niz przy zaworach plytkowych, których plytki zamykajace podnoszone sa z plytek gniazdowych i unoszone równolegle do nich.Znany jest równiez taki rodzaj zaworu lamelowego, przy którym lamele polaczone sa w celu otrzymania z nich plytki zamykajacej, która bez tarcia prowadzona jest przez elementy kierujace. Ta plytka zamykajaca ma ksztalt prostokata lub zblizony do prostokata i jest zaopatrzona w przebiegajace prostoliniowo szczeliny, tak, ze dla zakrycia kanalów przelotowych powstaja przebiegajace równolegle do siebie paski, które przy swych obydwu koncach sa polaczone z sasiednimi paskami. Gietkie elementy kierujace dzialaja z obu stron plytki zamykajacej i sa albo prostoliniowe, albo maja ksztalt litery „U", jako tak zwane podwójne elementy kierujace. Zlaczone ze soba paski unosza sie przy tym jak przy zaworach plytkowych jednoczesnie na calej swej dlugosci z plytki gniazdowej i poruszaja sie równolegle do niej, wskutek czego przy otwartym zaworze odkrywana jest cala szczelina skokowa. Wada tego rodzaju zaworu lamelowego jest brak zdolnosci do swobodnego ruchu poszczegól¬ nych lamel lub jezyczków, niezaleznie od innych lamel i jezyczków.2 89901 Celem wynalazku jest stworzenie zaworu lamelowego, który laczylby w sobie zalety znanych dotychczas rozwiazan, przy calkowitym wyeliminowaniu ich wad. Wychodzac z przytoczonego na wstepie znanego rozwiazania cel ten osiaga sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze plytka zamykajaca sklada sie ze znanych elastycznych jezyczków ze swobodnymi koncami, które to jezyczki polaczone sa z innymi jezyczkami przez poprzeczny mostek laczacy, przy czym, gietkie elementy kierujace dzialaja przy koncach mostka laczacego i w pewnej odleglosci od tego mostka sa na stale zamocowane. Podczas otwierania zaworu niezalezne od siebie jezyczki moga w sposób swobodny odchylac sie od plytki gniazdowej. Gietkie elementy kierujace umozliwiaja jednoczesnie unoszenie z plytki gniazdowej równiez mostka laczacego, wskutek czego przy otwartym zaworze zostaje odsloniety powiekszony odpowiednio przekrój przelotu. Dzieki temu otrzymuje sie poza tym miekka prace zaworu, przy czym unika sie twardych uderzen plytki zamykajacej o zderzaki koncowe zarówno przy ¦ otwieraniu zaworu, jak równiez o plytke gniazdowa przy jego zamykaniu.Wedlug uprzywilejowanego rozwiazania wynalazku przynajmniej poprzeczny mostek laczacy jest zaopa¬ trzony we wlasny zderzak ograniczajacy skok, znajdujacy sie w mniejszej odleglosci od plytki gniazdowej niz zderzaki krancowe dla swobodnych konców elastycznych jezyczków. Poza wspomnianymi juz zaletami tego zgodnego z wynalazkiem zaworu, obnizone sa znacznie naprezenia zginajace gietkich elementów kierujacych i elastycznych jezyczków. Przez dobór odleglosci od plytki gniazdowej zderzaka ograniczajacego skok w stosun¬ ku do odleglosci krancowych zderzaków dla jezyczków, mozna wystepujace na dlugosci skoku sprezyste odksztalcenie rozlozyc w zaleznosci od wyboru na gietkie elementy kierujace i elastyczne jezyczki. W przeci¬ wienstwie do znanej plytki zamykajacej z polaczonymi przy obu koncach lamelami, mozna przy jednakowym odksztalceniu elementów kierujacych pozwolic na wiekszy skok w obszarze swobodnym konców jezyczków, z korzyscia wiekszego przekroju przelotu. Przy stosunkowo krótkich i/lub sztywnych elastycznych jezyczkach mozna zrezygnowac ze zderzaków krancowych dla tych jezyczków.W dalszym rozwinieciu wynalazku gietkie elementy kierujace maja ksztalt litery „U" jako podwójne elementy kierujace i przewaznie w miejscu polaczenia obydwu ich polówek sa zaopatrzone we wlasne zderzaki tych elementów, które znajduja sie w mniejszej odleglosci od plytki gniazdowej niz zderzaki krancowe dla swobodnych konców elastycznych jezyczków. Istnieje zatem mozliwosc, aby odpowiednio do wszelkich wymagan potrzebne do otwarcia zaworu sprezyste odksztalcenie plytki zamykajacej rozlozyc dowolnie na poszczególne odcinki gietkich elementów kierujacych i na elastyczne jezyczki.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia zawór w przekroju wedlug linii I—I z fig. 2, fig. 2 — zawór w przekroju wedlug linii II—II z fig. 1, fig. 3 i 4 przedstawiaja w widoku z góry dwa dalsze rozwiazania plytki zamykajacej.Zawór lamelowy wedlug fig. 1 i 2 ma prostokatna plytke gniazdowa 1 z przelotowymi kanalami 2, które zakryte sa zamykajaca plytka 4, zamocowana na plytce gniazdowej 1 przy pomocy przekladki 3 z materialu uszczelniajacego. Nad przedkladka 3 znajduje sie nastepna przekladka 5, która takze moze byc wykonana z materialu uszczelniajacego. Zamkniecie stanowi plytka chwytakowa 6 ze szczelinami przelotowymi, które sa bocznie przesadzone w stosunku do przelotowych kanalów 2 w plytce gniazdowej 1. Poszczególne plytki i przekladki sa ustalone dwoma kolkami 7. Tak zmontowany zawór moze byc zamocowany miedzy cylindrem a glowica cylindra lub moze byc przymocowany do cylindra sprezarki za pomoca wlasnej pokrywy zaworowej.Zawór ten moze miec równiez inne zastosowanie, na przyklad moze byc wbudowany do rurociagu jako zawór zwrotny.Zamykajaca plytka 4 zgodnie z fig. 2 sklada sie z elastycznych jezyczków 8, które maja swobodne konce i na swych dlugich koncach polaczone sa poprzecznym mostkiem laczacym 9. Do niego dolaczone sa gietkie elementy kierujace 10, których swobodne konce sa ustalane kolkami 7 i mocowane na plytce gniazdowej 1 za pomoca przekladki 3. Zarówno jezyczki 8 jak równiez elementy kierujace 10 zakrywaja kanaly przelotowe 2 plytki gniazdowej 1.Na fig. 1 zawór jest uwidoczniony w polozeniu otwartym, przy czym plytka zamykajaca 4 jest uniesiona z plytki gniazdowej 1. Swobodne konce jezyczków 8 przylegaja do plytki chwytakowej 6, podczas gdy dla mostka laczacego 9 jest przewidziany wlasny zderzak 11 ograniczajacy skok, utworzony w tym przykladzie rozwiazania z górnej przekladki 5. Ten sam cel mozna byloby osiagnac wystepem przy plytce chwytakowej 6 lub jej wygieciem, Wskutek tego mostek laczacy 9 odchodzi na mniejsza odleglosc od gniazdowej plytki 1 i wykonuje mniejszy skok niz swobodne konce jezyczków 8 zamykajacej plytki 4. Wysokosc zderzaka 11 ograniczajacego skok wzglednie jego odleglosc od plytki gniazdowej 1 moze byc dowolnie dobierana odpowiednio do kazdorazowych wymagan. Mozna takze zrezygnowac z wlasnego zderzaka 11 ograniczajacego skok, wskutek czego mostek laczacy 9 wykonuje pelny skok i uderza bezposrednio o plytke chwytakowa 6.Przy wykonaniu zamykajacej plytki 4 ze swobodnie poruszajacymi sie jezyczkami 8, mozna przy tym samym mechanicznym obciazeniu zamykajacej plytki 4 dopuscic wiekszy skok, lub przy tym samym skoku zmniejszyc89901 j obciazenie. Poza tym na skutek podwyzszonej elastycznosci zamykajacej plytki 4 otrzymuje sie miekka prait zaworu, z amortyzacja uderzen zarówno na plytce chwytakowej 6, jak i na plytce gniazdowej 1.Fig. 3 i 4 przedstawiaja dwa mozliwe warianty rozwiazania zamykajacej plytki 4. Wedlug fig. 3 element! kierujace 10 sa wykonane w ksztalcie litery „U" jako tak zwane podwójne elementy kierujace, wskutek czegd moga dokonac wiekszego skoku. Srodkowa czesc plytki zamykajacej sklada sie w tym wykonaniu równie? z elastycznych jezyczków 8, które polaczone sa poprzecznym mostkiem laczacym 9. Przy zastosowaniu tej plytki zamykajacej zamiast zderzaka 11 ograniczajacego skok dla mostka laczacego 9 albo dodatkowo dlatego zderzaka, mozna przewidziec wlasne zderzaki dla majacych ksztalt litery „U" elementów kierujacych 10, które sa w mniejszej odleglosci od gniazdowej plytki niz krancowe zderzaki dla swobodnych konców jezyczków 8.Zarówno jezyczki 8, jak i oba ramiona majacych ksztalt litery „U" elementów kierujacych, zakrywaja przelotowe kanaly 2 plytki gniazdowej, co uwidoczniono na fig. 3.Zamykajaca plytka 4 ma wedlug fig. 4 elastyczne jezyczki 8, których swobodne konce w sposób przemienny sa skierowane w przeciwnych sobie kierunkach. Skierowane w jednym kierunku jezyczki 8 sa polaczone mostkiem laczacym 9, a skierowane przeciwnie jezyczki 8! wychodza z drugiego mostka laczacego 9,', który z mostkiem 9 polaczony jest za pomoca mostka wzdluznego 12. Równiez w tym przykladzie rozwiazania zarówno jezyczki 8, 8* i gietkie elementy kierujace 10, jak równiez wzdluzne mostki 12, przewidziane pomiedzy laczacymi mostkami 9, 9/ zakrywaja kanaly przelotowe 2 plytki gniazdowej 1. Dla obydwu mostków laczacych 9 i 9/ moga byc w róznych odleglosciach od gniazdowej plytki 1 przewidziane zderzaki ograniczajace skok. PL