Przedmiotem wynalazku jest prasa hydrauliczna pionowa do prasowania suszonych warzyw i owoców w porcjowane ksztaltki, zwlaszcza w formie graniastoslupów o podstawie kwadratu lub prostokata.Do prasowania w ksztaltki suszu owocowo-warzywnego, w praktyce najczesciej stosuje sie prasy mechani¬ czne, wyposazone w matryce formujace, o ustalonych ksztaltach i wymiarach. Prasy te, z uwagi na ograniczona wielkosc nacisku, nie umozliwiaja jednoczesnego prasowania wiekszej ilosci ksztaltek suszu owocowo-warzywne¬ go. W przypadku potrzeby zastosowania wiekszych nacisków, konieczne jest stosowanie do tego celu pras o znacznych gabarytach. Prasy takie zajmuja znaczna powierzchnie produkcyjna a ponadto sa klopotliwe w praktycznej eksploatacji.W praktyce stosowane sa równiez do prasowania suszu owocowo-warzywnego prasy hydrauliczne, o kon- strukqi zblizonej do pras ogólnego przeznaczenia, dostosowane do wymienionego celu. Sa to prasy hydrauliczne pionowe, z glównym cylindrem usytuowanym nad stale umocowanym stolem, na którym umieszcza sie matryce formujace prasowany susz owocowo-warzywny. Tak usytuowany glówny cylinder prasy znacznie zwiekszal jej gabaryt wysokosciowy, a usytuowane po bokach cylindra glównego, pomocnicze silowniki, sluzace do powrotnego przesuwu glównego nurnika, komplikowaly uklad ich polaczenia z glównym nurnikiem i zwieksza¬ ly gabaryty szerokosciowe tej prasy.Dolna czesc matrycy formujacej mocowana byla do stolu prasy i tak usytuowana, ze zaladowanie jej suszem owocowo-warzywnym odbywalo sie od góry, a prasowanie tego suszu nastepowalo w wyniku przesuwu stempla, mocowanego do trawersy glównego nurnika prasy, w kierunku od górnego polozenia ku dolowi. Po sprasowaniu ustalonej porcji suszu owocowego lub warzywnego na zadany ksztalt i wielkosc, zalezne od ksztaltu i wymiarów formujacej matrycy, stempel prasujacy wraz z nurnikiem glównym, przemieszczaly sie ruchem powrotnym ku górze, napedzane pomocniczymi silownikami prasy. Stosowany uklad wypychaczy, usytuowa¬ nych w obrebie matrycy, wypycha sprasowana ksztaltke suszu owocowego lub warzywnego z matrycy na zewnatrz ku górze, ponad górna powierzchnie matrycy, skad zostaje odbierana i przekazywana recznie do2 89 752 przygotowanych pojemników, poza sama prasa. Takie rozwiazanie oprózniania matracy i odbierania sprasowa¬ nych ksztaltek suszu bylo klopotliwe, i w znacznym stopniu utrudnialo mechanizacje tych czynnosci.Znane prasy wyposazone byly w matryce, pozwalajace prasowac jednorazowo tylko jedna ksztaltke suszu, o ustalonym ksztalcie i wymiarach. Kazdorazowa zmiana wielkosci ksztaltki suszu owocowo-warzywnego, wymagala wymiany matrycy formujacej i stempla prasujacego. Te wymienione czynniki mialy wplyw na zwiekszenie prac pomocniczych przy prasowaniu, co w efekcie bylo powodem uzyskiwania zanizonej wydajnosci znanych pras.Zadaniem wynalazku jest usuniecie lub co najmniej* zmniejszenie wymienionych wad i niedogodnosci znanych pras, przez zmiane zarówno ukladu podstawowych zespolów prasy, jak równiez zmiane konstrukcji zespolu formujacego prasowane ksztaltki suszu owocowo-warzywnego. Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku w ten sposób, ze w prasie o pionowej konstrukcji zastosowano uklad z glównym cylindrem usytuowa¬ nym w dolnej czesci prasy, a zespól formujacy umieszczono nad glównym cylindrem, pomiedzy górna trawersa prasy, polaczona z glównym cylindrem za pomoca kolumn sciagajacych, a dodatkowym stolem roboczym, polaczonym w sposób rozlaczny z prasa, z mozliwoscia ustawienia go na zadany poziom wysokosci, zalezny od wysokosci pojemników zaladowczych zespolu formujacego ksztaltki suszu.W ukladzie tym, prasowanie ksztaltek suszu odbywa sie podczas ruchu nurnika glównego cylindra w kierunku od dolu ku górze. W rozwiazaniu tym, nurnik glównego cylindra prasy wyposazono od strony czolowej w trawersowa plyte, do której z kolei przymocowanych jest kilka tloczysk, prasujacych jednoczesnie kilka ksztaltek suszu owocowego lub warzywnego. Pomiedzy stolem a górna trawersa prasy, umieszczono rozlacznie i obrotowo, wokól pionowej osi, kilkusekcyjny pojemnik zaladowczy matrycy, który lacznie z górna trawersa tworzy kilkusekcyjna matryce formujaca, umozliwiajaca jednoczesne prasowanie kilku ksztaltek suszu.Regulacja wysokosci pomiedzy stolem a górna trawersa prasy, umozliwia mocowanie pojemników zaladowczych matrycy o róznych, ustalonych wysokosciach, co stwarza mozliwosc prasowania ksztaltek suszu o róznych wysokosciach, to jest o róznych wielkosciach porcji namiarowych. Ponadto, rozwiazanie wedlug wynalazku, umozliwia prasowanie w kazdej sekcji matryc/ dwóch lub czterech ksztaltek o mniejszych wymiarach poprzecz¬ nych, poprzez wmontowanie do konców tloczysk prasujacych dodatkowych, nozowych koncówek dzielacych dana sekcje matrycy na dwie lub cztery czesci Wymiennosc pojemników matryc o róznych wysokosciach, oraz mozliwosc dalszego podzialu poszczególnych sekqi matrycy na mniejsze, umozliwia otrzymanie ksztaltek suszu 0 kilkunastu róznych wielkosciach.Obrotowe polaczenie zaladowczej czesci matrycy formujacej, umozliwia dogodne zaladowanie poszczegól¬ nych sekcji po obróceniu jej o 90°, w czasie którego to zaladowania nowa porcja suszu, uklad wypychaczy usuwa uprzednio sprasowane ksztaltki suszu z formujacych gniazd matrycy, usytuowanych w górnej trawersie prasy, ponad pojemnikami zaladowczymi. Usuniete z matrycy sprasowane ksztaltki suszu, opadaja na specjalna plyte odbiorcza, polaczona z obrotowo zamocowanym pojemnikiem zaladowczym matrycy. Takie rozwiazanie zespolu formujacego skraca czas pomocniczy cyklu pracy prasy, a wiec wplywa korzystnie na wzrost jej wydajnosci. Ponadto, automatyczny cykl pracy prasy, z zastosowaniem samoczynnej blokady, zapewnia bez¬ pieczna jej obsluge.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia prase w widoku z przodu, fig. 2 — prase w widoku z boku, fig. 3 — prase w przekroju pionowym, fig. 4 — - prase w przekroju poprzecznym w plaszczyznie I-I, fig. 5 — prase w przekroju poprzecznym w plaszczyznie 1 I-I I, fig. 6-szczegól matrycy wraz z tloczyskiem w przekroju podluznym, podczas prasowania dzielonych ksztaltek, a fig. 7 — szczegól matrycy wraz z tloczyskiem w przekroju poprzecznym, podczas prasowania dzielonych ksztaltek suszu.Glówny cylinder 1 prasy wedlug wynalazku, usytuowany w jej dolnej czesci, w pozycji pionowej, wyposazony w przesuwnie umieszczony w nim nurnik 2, osadzony jest na fundamencie 3 i polaczony rozlacznie z górna trawersa 4, za pomoca pionowo i symetrycznie usytuowanych sciagajacych kolumn 5 i nakretek 6.Nurnik 2 glównego cylindra 1, polaczony jest swym dolnym koncem z tloczyskiem 7 pomocniczego silownika 8, który jest polaczony zdolna sciana dna glównego cylindra 1. Przewód 9 laczy wewnetrzna komore 10 cylindra 1 z rozdzielnia hydrauliczna (nie uwidoczniona na rysunku), natomiast przewody 11 i 12 lacza pomocniczy silownik 8 z ta rozdzielnia. W górnej czesci cylindra 1, pomiedzy nurnikiem 2 a wewnetrzna sciana tego cylindra 1, umieszczone jest uszczelnienie 13, zabezpieczone dlawikiem 14. Pomiedzy glównym cylindrem 1 a górna trawersa 4, usytuowany jest roboczy stól 15, polaczony w sposób rozlaczny z kolumnami 5, z zachowaniem mozliwosci ustawienia go na dowolny poziom wysokosci, pomiedzy tym cylindrem 1 a górna trawersa 4. Nurnik 2 swym górnym koncem, polaczony jest rozlacznie z trawersowa plyta 16, usytuowana poziomo, przylegajaca po dwóch przeciwnych bocznych stronach, swymi promieniowo uksztaltowanymi powierzchniami slizgowymi 17, do kolumn 5, bedacych równiez prowadnicami tej plyty 16, w czasie jej89 752 3 pionowego przemieszczania wraz z nurnikiem 2. Do plyty 16, od strony górnej, przymocowanych jest rozlacznie kilka tloczysk 18, najkorzystniej dwa lub cztery, usytuowane pionowo i symetrycznie wzgledem pionowej osi 19 prasy, przy czym drugie konce tych tloczysk 18 umieszczone sa przesuwnie w otworach 20 roboczego stolu 15.Pomiedzy górna powierzchnia stolu 15 a dolna powierzchnia górnej trawersy 4, umieszczony jest kilkusekcyjny pojemnik matrycowy 21, najkorzystniej 2 lub 4 sekcyjny, usytuowany rozlacznie i obrotowo wzgledem pionowej osi 19, swymi komorami 22 pionowo nad tloczyskami 18, w czasie pracy prasy. Komory 22 pojemnika 21 na calej swej wysokosci, w swym poprzecznym przekroju, maja ksztalt regularnych figur geometrycznych, najkorzystniej kwadratu. Do konców tloczysk 18 przymocowane sa rozlacznie plaskie koncówki 23, w przypad¬ ku gdy prasuje sie ksztaltki suszu o wielkosci calego przekroju poprzecznego komór 22.Natomiast w przypadku prasowania ksztaltek 25 zmniejszonych, np. polówkowych lub cwiartkowych, do tloczysk 18 przymocowane sa rozlacznie nozowe koncówki 24, dzielace kazda komore 22 na polowy lub cztery czesci, na wysokosc sprasowanych ksztaltek suszu 25. Ksztalt i wymiary poprzeczne koncówek 23 i 24 sa takie jak komór 22 w ich przekroju poprzecznym, co umozliwia przemieszczanie sie tloczysk 18 wraz z tymi koncówkami 23 lub 24 w komorach 22, w czasie prasowania suszu 26.W celu latwiejszego obracania pojemnikiem matrycowym 21 do napelnienia go suszem 26, pojemnik ten wyposazony jest w uchwyty 27. Natomiast w celu dokladnego ustalenia polozenia pojemnika 21 wzgledem prasy, oraz w celu niedopuszczenia do nieprzewidzianego, przedwczesnego wlaczenia przesuwu nurnika 2 glównego cylindra 1, pojemnik 21 wyposazony jest w zabezpieczajacy element 28. Do bocznych scian pojemnika matrycowego 21, prostopadle do jego wzdluznej osi, przymocowane sa odbiorcze plyty 29, na które opadaja sprasowane ksztaltki suszu 25, po obróceniu pojemnikiem 21 w polozenie zaladowania, tj. gdy plyty 29 zajma polozenie pionowo pod gniazdami matrycowymi 30. Gniazda matrycowe 30 usytuowane sa w górnej trawersie 4, na przedluzeniu osi komór 22 pojemnika matrycowego 21, w polozeniu prasowania, przy czym ich poprzeczny ksztalt i wymiary odpowiadaja ksztaltowi i wymiarom poprzecznym tych komór 22. Ponadto, w górnej trawersie 4, na przedluzeniu osi tloczysk 18, komór 22 i gniazd matrycowych 30, znajduja sie pionowo usytuowane otwory 31, w których umieszczone sa przesuwnie pretowe wypychacze 32, siegajace jednymi swymi koncami 33 gniazd matrycowych 30, a drugimi koncami polaczone sa z lacznikowa belka 34. Belka 34 polaczona jest z tloczyskiem silownika 35, usytuowanego pionowo i przymocowanego do górnej trawersy 4, za posrednictwem wspornika 36. Silownik 35, sluzacy do przemieszczenia wypychaczy 32 w czasie oprózniania gniazd matryco¬ wych 30, posiada przewodowe polaczenie z rozdzielnia hydrauliczna prasy.Po wylaczeniu przesuwu ruchowych zespolów prasy, pojemnik matrycowy 21 nalezy obrócic wokól pionowej osi 19 prasy o kat 90°, w wyniku czego komory 22 tego pojemnika 21 znajda sie poza obrebem górnej trawersy 4, umozliwiajac ich zaladowanie owocowym lub warzywnym suszem 26. Wymiennosc pojemników matrycowych 21 o róznych, ustalonych wysokosciach, umozliwia otrzymanie sprasowanych ksztaltek suszu 25 o róznych wysokosciach, tj. o róznych porcjach namiarowych. Po zapelnieniu komór 22 suszem 28, pojemnik matrycowy 21 obraca sie w polozenie prasowania. Zajecie wlasciwego polozenia przez ten pojemnik 21, zabezpieczane bezpiecznikowym elementem 28, umozliwia wlaczenie nurnika 2, który przemieszczajac sie ku górze wraz z trawersowa plyta 16 i tloczyskami 18, powoduje sprasowanie suszu 26, mieszczacego sie w komorach 22 pojemnika 21, na zadane ksztaltki 25, najkorzystniej w formie graniastoslupa, które zostaja umiejscowione w gniazdach matrycowych 30, w górnej trawiersie 4. Po dojsciu tloczysk 18 w górne, ustalone polozenie, nastepuje powrotny przesuw nurnika 2 wraz z plyta 16 i tloczyskami 18, powodowany wlaczeniem pomocniczego silownika 8 i przesuwem jego tloczyska 7 w strone ku dolowi. Po osiagnieciu przez nurnik 2 wraz z tloczyskami 18 dolnego polozenia, nastepuje zatrzymanie sie ich i zablokowanie przed ewentualnym, przypadkowym wlaczeniem, co umozliwia obrót pojemnika matrycowego 21 o 90° i bezpieczhe, ponowne zaladowanie. W tym czasie nastepuje wlaczenie do ukladu górnego silownika 35, który przesuwajac wypychacze 32 w kierunku ku dolowi, powoduje usuniecie sprasowanych ksztaltek suszu 25 z gniazd 30, na odbiorcze plyty 29, skad przemieszczane sa dalej do przygotowanych palet.W przypadku, gdy zajdzie potrzeba wykonania mniejszych ksztaltek suszu 25 od poprzecznych wymiarów komór 21 pojemnika matrycowego 21, tloczyska 18 wyposaza sie w wymienne, nozowe koncówki 24, dzielace w przekroju komory 22 na dwie lub cztery czesci mniejsze, na wysokosc odpowiadajaca wysokosci sprasowanej ksztaltki 25. W wyniku takiego prasowania warzywnego lub owocowego suszu 26, otrzymac mozna kazdorazowo z kazdego gniazda matrycowego 30 dwie lub cztery, odpowiednio mniejsze w wymiarach poprzecznych, ksztaltki suszu 25.Uwzgledniajac zastosowanie pojemników 21 o róznych, ustalonych wysokosciach, oraz mozliwosc podzia¬ lu poszczególnych komór 22 nozowymi wkladkami 24, na przedmiotowej prasie mozna otrzymac sprasowane ksztaltki suszu 25 o kilku do kilkunastu róznych wielkosciach.4 89 752 PL