PL88776B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania alkalicznych preparatów myjaco-dezynfekujacych, na bazie chlorojodowych zwiazków kmpleksowych z polifosforanami.Otrzymane tym sposobem preparaty charakteryzuja sie dobrymi wlasciwosciami drobnoustrojobójczymi, szczególnie w stosunku do bakterii kwasoodpornych, bakterii wytwarzajacych otoczki tluszczowe i bakterii wytwarzajacych przetrwalniki oraz bardzo dobrymi wlasnosciami myjacymi. Preparaty oparte na chlorojodo¬ wych zwiazkach kompleksowych moga byc stosowane do zwalczania chorób ukladu oddechowego, mycia i dezynfekcji aparatury udojowej, aparatury i urzadzen przemyslu mleczarskiego, piwowarskiego, miesnego i innych galezi przemyslu spozywczego oraz do mycia i dezynfekcji pomieszczen szpitalnych i gospodarki komunalnej. Wodne roztwory tych zwiazków wykazuja odczyn alkaliczny. Stosowane aktualnie alkaliczne preparaty dezynfekujace, zawieraja aktywny chlor w postaci wapna chlorowanego, chloroaminy, kwasów chlorocjanurowych i innych zwiazków. Glówna ich wada jest: ich szkodliwosc dla ludzi i zwierzat, silne dzialanie korodujace na odkazane tworzywa, brak dobrych wlasnosci myjacych oraz koniecznosc stosowania wysokich temperatur (60-100°).Znane sa takze preparaty bakteriobójcze zawierajace jod i pochodne kwasu fosforowego np. wedlug patentu RFN nr 1 139 611, róznia sie one jednak od preparatów bedacych przedmiotem wynalazku tym, ze maja odczyn kwasny, a do ich syntezy uzywa sie innych substratów. Znane sa równiez alkaliczne preparaty myjaco-dezynfekujace sporzadzone na bazie kompleksowych zwiazków bromowych i bromojodowych, róznia sie one jednak od preparatu wedlug wynalazku innym skladem, przy czym wytwarzanie preparatów bromowych jest produkcyjnie bardziej uciazliwe.Celem wynalazku jest opracowanie metody otrzymywania skutecznych, trwalych, alkalicznych preparatów bez szkodliwych dzialan ubocznych.Sposób wytwarzania preparatów wedlug wynalazku polega na wytwarzaniu jako podstawowego skladnika preparatu — ehlorojodowego zwiazku kompleksowego z polifosforanami, oraz dodawaniu do niego srodków wspomagajacych i ewentualnie stabilizatorów.2 88 776 Chlorojodowy zwiazek kompleksowy z polifosforanami otrzymuje sie przez dzialanie ehlorojodowyeh zwiazków kompleksowych z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo-czynnymi o wzorze ogólnym: R - (OCnH2n)y-0-H ... Cl - J ... HO- (CnH2nO)y - R na polifosforany w temperaturze 0—65°C, uzyskujac zwiazek kompleksowy o wzorze ogólnym: Me(P03Me)x - OH ... Cl - J ... HO- (P03Me)xMe w którym: Me — oznacza wodór lub metal pierwszej grupy ukladu okresowego pierwiastków, a x = 1—30.Stosunek ilosciowy substratów wynosi nie wiecej niz 1 gramoczasteczka chlorojodowego kompleksu z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo-czynnymi na nie mniej niz 2 gramoczasteczki polifosforanu, przy czym niezbedny tu chlorojodowy zwiazek kompleksowy z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo-czynnymi otrzymuje sie dzialajac chlorkiem jodu lub jonem (JCI2)~ na niejonowy zwiazek powierzchniowo-czynny w ilosciach nie wiekszych niz 1 gramoczasteczka JCI lub (JCI2)~na 2 gramoczasteczki zwiazku powierzenniowo- czynnego.Jako substancje powierzchniowo-czynne stosuje sie oksya I kitowane alkohole tluszczowe, oksyalkilowane aminy i amidy kwasów tluszczowych oraz ksyalikolowane fenole i alkilofenole.Jako substancje wspomagajace dzialanie myjaco-dezynfekujace preparaty stosuje sie takze takie zwiazki jak: alkaliczne sole kwasów alkiloarylosulfonowych, alkaliczne sole siarczanowanych i oksyalkilowanych alkoholi tluszczowych, karboksymetyloceluloza i inne. Trwalosc preparatów polepsza sie równiez przez, dodatkowa stabilizacje chlorkami metali alkalicznych lub ziem alkalicznych. Tak uzyskane preparaty przygotowuje sie do bezposredniego uzytku przez rozpuszczenie w wodzie.W procesie wytwarzania alkalicznych ehlorojodowyeh preparatów myjaco-dezynfekujacych wedlug wyna¬ lazku zachodza nastepujace podstawowe reakcje chemiczne: 2R(OCnH2n)y-OH+JCI ? R(OCnH2n)y - OH... JCI ... HO (OCnH2n)y ' 0) R (OCnH2n)y - OH ... JCI ... HO - (CnH2nO)R + 2 Me-(P03Me)x ^ M?(PC3Me)x-OH ...JCI ... HO-(MeP03)x Me + 2R (OCnH2n)y _OH t-2l\'eQH (2) Wiazanie wystepujace miedzy chlorkiem jodu a polifosforanami ma charakter slabego wiazania koorydynacyjnego. Dzieki temu wiazania typu koordynacyjnego chlorku jodu z polifosforanami preparat zachowuje swoja aktywnosc chemiczna utleniacza i mikrobiobójcza a traci swe cechy ujemne jak: silnie toksyczne dzialania na ludzi i zwierzeta, drazniace i martwicowe dzialanie na skóre i blony sluzowe oraz silnie korodujace dzialanie na tworzywa. Na powyzsza budowe zwiazków kompleksowych chlorku jodu z polifosforanami wskazuja równiez badania spektroskopowe w zakresie podczerwieni i magnetycznego rezonansu jadrowego oraz badania chemiczne polegajace na laczeniu chlorku jodu w postaci zwiazków kompleksowych z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo-czynnymi z róznych zwiazkami chemicznymi o charakterze alkalicznym. Wszystkie substancje alkaliczne, z wyjatkiem polifosforanów i fosforanów, powoduja dezaktywacje chemiczna i biobójcza chlorku jodu. Natomiast polifosforany i fosforany na skutek tworzenia sie zwiazków kompleksowych nie powoduja dezaktywacji. 1% roztwory zwiazków kompleksowych chlorku jodu z polifosforanami lub fosforanami posiadaja pH =8-9.Sposób wedlug wynalazku, pozwala uzyskac alkaliczne preparaty, zawierajace ehlorojodowe zwiazki kompleksowe z polifosforanami, które charakteryzuja sie silnym dzialaniem drobnoustrojobójczym, szczególnie w stosunku do bakterii kwasoodpornych, bakterii wytwarzajacych przetrwalniki, bakterii posiadajacych otoczki tluszczowe, oraz bardzo dobrymi wlasnosciami myjacymi. Preparaty myjaco-dezynfekujace, oparte na ehlorojen dowych zwiazkach kompleksowych z polifosforanami, moga byc stosowane w profilaktyce i terapii chorób ukladu oddechowego, do mycia i dezynfekcji pomieszczen szpitalnych i komunalnych oraz aparatury i urzadzen w przemysle spozywczym. Preparaty te nie wywoluja podraznien skóry i blon sluzowych, nie wykazuja toksycznego dzialania w stosunku do organizmów stalocieplnych oraz korodujacego w stosunku do tworzyw sztucznych mytych i dezynfekowanych powierzchni. Przedmiot wynalazku przedstawiono w ponizszych przykla¬ dach wykonania: Przyklad I. 0,8 kg chlorku jodu dodaje sie mieszajac do 2,8 kg nonylofenolu zeteryfikowanego glikolem osmioetylenowym w temperaturze nie przekraczajacej 65°C. Otrzymana ciecz miesza sie z 4 kg trójpolifosforanu sodu, a nastepnie jako srodka wspomagajacego dodaje sie 1 kg dodecylobenzenosulfonianu88 776 3 sodowego. Tak otrzymany eh lorojodowy preparat zaleznie od przeznaczenia, rozciencza sie do bezposredniego uzytku woda, w stosunku wagowym 1 : 20—1 : 200.Przyklad II. W reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo i urzadzenie chlodnicze przygotowuje sie nasy¬ cony wodny roztwór ehlorojodku sodu przez zmieszanie 1,1 kg chlorojodku sodu z 1,5 kg wody, który nastepnie dodaje sie mieszajac, do 1,18 kg alkoholu laurylowego zeteryfikowanego glikolem dziesiecioetylenowym.Temperatura reakcji nie moze przekroczyc 65°C. Otrzymana ciecz miesza sie z 4,3 kg trójpolifosforanu sodu, a nastepnie dodaje sie 0,35 kg dodecylobenzenosulfonianu sodowego jako srodka wspomagajacego. Tak otrzyma¬ ny chlorojodowy preparat zaleznie od przeznaczenia, rozciencza sie do bezposredniego uzytku woda w stosunku wagowym! :20-1 :200.Przyklad III. Do 5,2 kg trójpolifosforanu sodu dodaje sie 1,1 kg ehlorojodowego zwiazku komplekso¬ wego z alkoholem oktadecylowym zeteryf i kowanym glikolem osiemnastoetylenowym nie przekraczajac tempera¬ tury 65°C, a nastepnie dodaje sie 0,15 kg soli sodowej siarczanu laurylotrójoksyetylenowego. Tak otrzymany chlorojodowy preparat, zaleznie od przeznaczenia, rozciencza sie do bezposredniego uzytku woda, w stosunku wagowym 1 : 20-1 : 200.Przyklad IV. Otrzymany wedlug przykladu I preparat poddano badaniu na zdolnosc myjaca sposobem polegajacym na usuwaniu zabrudzen z powierzchni szkla, w zaleznosci od stezenia w temperaturze °C, stosujac jako metode oceny pomiar zwilzalnosci szkla metoda wagowa, przyjmujac jako wzorzec 1% roztwór dodecylobenzenosulfonianu sodowego. Otrzymane wyniki przedstawiono w tabeli I Tab I i ca I Stezenie Rodzaj preparatu 0,5% 1,0% wg przykladuI 99,8% 102% wg przykladu II 98,5% 100,2% Na podstawie przedstawionych wyników mozna stwierdzic, ze alkaliczne preparaty myjaco-dezynfekujace zawierajace ehlorojodowe zwiazki kompleksowe z polifosforanami wykazuja wysoka zdolnosc myjaca przy stezeniach preparatu 0,5—1 %.Przyklad V. Przebadano zdolnosc drobnoustrojobójcza preparatu otrzymanego wedlug przykladu I.W tabeli nr II podano stezenia preparatu powodujace po 10 minutach calkowite zniszczenie drobnoustrojów w próbie okreslonego szczepu.Tab I i ca II Rodzaj Rodzaj drobnoustrojów preparatu Stezenie w % Escherichia coli beta-hem Pseudomonas seruginosa Staphylococcus aureus Streptococcus pyogenes Candida albicans Na podstawie uzyskanych wyników mozna stwierdzic, ze preparaty oparte na chlorojodowych zwiazkach kompleksowych z polifosforanami posiadaja zdolnosc biobójcza w stosunku do wymienionych szczepów. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania chlorojodowych alkalicznych preparatów myjaco-dezynfekujacych, znamien¬ ny tym, ze na polifosforany metali alkalicznych dziala sie w temperaturze 0° do 50°C chlorojodowym zwiazkiem kompleksowym z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo-czynnymi, otrzymywanym przez dziala¬ nie chlorku jodu lub jonem chlorojodowym na niejonowe zwiazki powierzchniowo-czynne w ilosciach nie wg przykladu I a a a a a a a a 1,5 1,5 0.75 1.0. 1.754 88 776 wiekszych niz 1 gramoczasteczka chlorku jodu lub jonu dwubromojodowego na 2 gramoczasteczki zwiazku powierzchniowo-czynnego, przy czym na 1 gramoczasteczke tak otrzymanego ehlorojodowego zwiazku komplek¬ sowego z niejonowymi substancjami powierzchniowo-czynnymi, dodaje sie nie mniej niz 2 gramoczasteczki polifosforanu metalu alkalicznego, a otrzymany kompleksowy zwiazek chlorojodowo-polifosfora nowy stabilizuje sie dodatkowo chlorkami metali alkalicznych lub ziem alkalicznych i celem wzmozenia jego wlasnosci myjaco-dezynfekujacych dodaje sie substancji wspomagajacych.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym ze jako niejonowe zwiazki powierzchniowo-czynne stosuje sie oksyalkilowane alkohole tluszczowe, oksyalkilowane alkohole tluszczowe, oksyalkilowane aminy i amidy kwasów tluszczowych oraz oksyalkilowane fenole i alkilofenole.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym ze jako substancje wspomagajace dzialanie myjaco-de- zynfekujace stosuje sie alkaliczne sole kwasów alkiloarylosulfonowych, alkaliczne sole siarczanowanych i oksyal- kilowanych alkoholi tluszczowych, karboksymetyloceluloza i temu podobne. Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL