Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadze¬ nie do przedluzania zywotnosci obrotowych me¬ chanizmów srubowych z podwójnymi nakretkami naprezajacymi.Obracajace sie mechanizmy srubowe sluza do przeksztalcenia ruchu obrotowego na ruch pro¬ stoliniowy albo ruchu prostoliniowego na ruch obrotowy; przemysl obrabiarkowy jest jedna z waznych galezi zastosowania tych mechanizmów.W mechanizmach srubowych sa zastosowane elementy toczne w kanalach utworzonych z row¬ ków w srubie pociagowej i w nakretce dzieki temu, w przeciwienstwie do tradycyjnych mecha¬ nizmów srubowych z przeniesieniem slizgowym, przeniesienie ruchu jest realizowane bez tarcia slizgowego.Profil rowka gwintu sruby pociagowej i na¬ kretki zalezy zasadniczo od ksztaltu zastosowa¬ nych elementów tocznych. Jako elementy stosuje sie rolki cylindryczne, rolki barylkowate, a jeszcze czesciej kulki. W tym ostatnim przypadku obra¬ cajace sie mechanizmy srubowe nazywa sie kul¬ kowymi mechanizmami srubowymi. Nalezy pod¬ kreslic, ze przedmiot wynalazku nie jest ograni¬ czony do kulkowych mechanizmów srubowych, ale dotyczy ogólnie obracajacych sie mechaniz¬ mów srubowych z podwójnymi nakretkami napre¬ zajacymi.W niektórych przypadkach, jak na przyklad w obrabiarkach, waznym zadaniem stawianym obracajacym sie mechanizmom srubowym jest calkowite usuniecie luzu, które uzyskuje sie w wiekszosci znanych rozwiazan . przez zastoso¬ wanie dwóch obracajacych sie nakretek, za po¬ moca których mozna zlikwidowac luzy w me¬ chanizmie a nawet spowodowac rozpreznosc. Ce¬ cha charakterystyczna takich rozwiazan z dwoma nakretkami jest obciazenie wylacznie jednej stro¬ ny profilu gwintu nakretki, podczas gdy druga strona profilu gwintu, która ze wzgledów tech¬ nicznych jest na ogól wykonana z taka sama starannoscia co pierwsza, nie bierze udzialu w pracy mechanizmu. To oznacza, ze w dotych¬ czas znanych rozwiazaniach tylko jedna strona profilu gwintu sluzy jako bieznia kulek. Facho¬ wcy wiedza takze, ze przy konserwacji obracaja¬ cych sie mechanizmów srubowych ulegaja one zniszczeniu na skutek zmeczenia biezni. Z drugiej strony jest prawda, ze ilosc pracujacych nitek gwintu obracajacych sie nakretek nie jest na ogól wieksza od czterech, podczas gdy ilosc pracuja¬ cych nitek gwintu sruby pociagowej jest znacznie wieksza; to oznacza, ze bieznia nakretek jest na¬ razona na obciazenie zmeczeniowe tylokrotnie wieksze od obciazenia biezni sruby pociagowej ilokrotnie ilosc pracujacych nitek sruby pociago¬ wej jest wieksza od ilosci pracujacych nitek na- 87 67287 672 kretek. Z tego wywodzi sie wniosek, ze okres uzytkowania obracajacych sie mechanizmów sru¬ bowych je§t na ogól okreslony okresem uzytko¬ wania biezni obracajacych sie nakretek, ten stan rzeczy potwierdzony jest zreszta praktyka.Celem wynalazku jest podwojenie zywotnosci obracajacych sie mechanizmów srubowych. Cel ten zostal osiagniety przez przemontowanie, wzglednie przestawienie obracajacego sie mecha¬ nizmu srubowego, po uplywie zalozonego okresu uzytkowania, obciazonej strony biezni profilu gwintu obracajacej sie nakretki w taki sposób, ze nastepuje styk z obciazonymi elementami tocz¬ nymi tej strony profilu gwintu, obracajacej sie nakretki, która przy ustawieniu pierwotnym nie byla obciazona.Przeprowadzenie podanego wyzej sposobu umo¬ zliwia obracajacy sie mechanizm srubowy, który ma srube pociagowa, odpowiednia ilosc elemen¬ tów tocznych, dwie obracajace sie nakretki oraz lacznik, na ktcrym znajduja sie elementy zapo¬ biegajace przekreceniu, które umozliwiaja roz¬ montowanie mechanizmu, po uplywie zalozonego okregu uzytkowania, oraz obrót o 180°, obu obra¬ cajacych sie nakretek, dookola dowolnej osi, pio¬ nowej do osi nakretek i ponowne zamocowanie w ich polozeniu oryginalnym, lub zamontowanie obracajacych sie nakretek po wzajemnym prze¬ stawieniu ich polozen, bez potrzeby wykonania omówionego wyzej obrotu nakretek.Obracajacy sie mechanizm srubowy zapewnia¬ jacy mozliwosc zastosowania wyzej wspomniane¬ go sposobu, który ma srube pociagowa, odpowied¬ nia ilosc elementów tocznych, nakretke glówna, w wytoczeniu której znajduje sie przeciwnakret- ka i czesc laczaca, na której znajduja sie po¬ wierzchniowe elementy przeszkadzajace ¦ przekre¬ ceniu, które zazebiaja sie z elementami powierzch¬ niowymi, przeszkadzajacymi przekreceniu sie, znajdujacymi sie na obracajacych sie nakret¬ kach — odznacza sie równiez tym, ze do nakretki glównej, od strony przeciwnakretki, jest przy¬ twierdzona pokrywa, która obejmuje przeciwna- kretke i w ten sposób umozliwia zwiazanie prze¬ ciwnakretki z nakretka glówna, bez wzgledu na to, czy przeciwnakretka jest przekrecona w pra¬ wo lub w lewo.Inny przyklad wynalazku stanowi kulkowy me¬ chanizm srubowy, który sam w sobie nie nadaje sie do zastosowania sposobu podanego w zastrze¬ zeniu pierwszym, jednak moze byc do tego celu bardzo latwo dostosowany przez dodatkowe uksztaltowanie elementów powierzchniowych prze¬ szkadzajacych przekreceniu na zewnetrznych kon¬ cach nakretek; mechanizm ten ma srube pocia¬ gowa, dwie obracajace sie nakretki, odpowiednia ilosc elementów tocznych oraz czesc laczaca i od¬ znacza sie tym, ze pomiedzy obracajacymi sie na¬ kretkami jest zamontowana tarcza, na której - obu stronach sa przewidziane zewnetrzne powierzchnie centrujace dla nakretek, którym odpowiadaja wy¬ toczenia centrujace umieszczone na kazdej na¬ kretce, obie nakretki sa równoczesnie zabezp"c czone przeciw przekreceniu za pomoca tarczy zamknietej miedzy nimi.Znane sa bardzo liczne warianty obracajacych sie mechanizmów srubowych; miedzy nimi mozna znalezc i takie, w których poszczególne elementy toczne (rolki cylindryczne, rolki stozkowe, rolki barylkowate itd.) obracaja sie równiez dokola pro¬ mieniowych, lub prawie promieniowych osi, przy¬ twierdzonych do nakretki lub sruby pociagowej; sa tez i takie, w których te elementy (rolki róz¬ nych ksztaltów, kulki), tocza sie w zamknietym obrysie,pomiedzy rowkami gwintowymi sruby po¬ ciagowej i nakretki; istnieja tez takie warianty, w których elementy toczne sa odprowadzane z po¬ wrotem z ostatniej nitki gwintu nakretki do pierw¬ szej nitki gwintu nakretki; sa i takie, w których nie ma zadnego odprowadzenia z powrotem; ist¬ nieja takze rozwiazania, w których odprowadza¬ nie z powrotem jest przeprowadzane w rowku wykonanym w zewnetrznym plaszczu na nakretki, alty) w osiowym wytoczeniu przewidzianym w na¬ kretce, ' albo w rurze odpowiadajacej gwintom nakretki, albo pomiedzy nakretka i sruba pocia¬ gowa, albo w rowkach wkladki przechodzacej przez gwinty nakretki; istnieja ponadto miedzy innymi i takie rozwiazania, w których jako ele¬ menty toczne sa zastosowane planetarne rolki gwintowane ulozyskowane we wspólnej obudowie.W tym opisie i w zalaczonych rysunkach jest opisana tylko jedna szczególna grupa wariantów obracajacego sie mechanizmu srubowego, w któ¬ rej jako elementy toczne sa zastosowane kulki i które w potocznym jezyku fachowym sa nazwa- ne kulkowymi mechanizmami srubowymi albo cal¬ kiem krótko srubami kulkowymi. Zawezenie te¬ matu wprowadzono wylacznie w tym celu, zeby nie zaklócic jasnosci obrazu istoty wynalazku dru¬ gorzednymi szczególami. Jednak nalezy podkreslic, 40 ze wynalazek dotyczy najrozmaitszych obracaja¬ cych sie mechanizmów srubowych, a miedzy in¬ nymi dotyczy takze tych, które byly wspomniane w poprzednim ustepie, z tym zastrzezeniem na¬ turalnie, ze usuniecie luzów oraz rozpreznosc 45 uzyskuje sie za pomoca dwóch nakretek. Odpo¬ wiednio do tego zastosowano w opisie i w za¬ strzezeniach patentowych ogólna terminologie obracajacych sie mechanizmów srubowych (a wiec nazwano na przyklad kulke elementem tocznym, 50 srube kulkowa obracajacym sie mechanizmem srubowym itd.). Mozna jeszcze wspomniec, ze wy¬ nalazek mozna zastosowac w tradycyjnych me¬ chanizmach srubowych (na przyklad przy frezar¬ kach, w których dla frezowania wspólbieznego 55 stosuje" sie mechanizm srubowy, w którym luzy usunieto przez zastosowanie dwóch nakretek).Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm srubowy w przekroju 60 wzdluznym, fig. 2 — mechanizm srubowy w wi¬ doku z boku, fig. 3 — inne wykonanie mecha¬ nizmu srubowego w przekroju wzdluznym, fig. 4 — . mechanizm srubowy w widoku z boku, fig. 5 — inne wykonanie mechanizmu srubowego w prze- 65 koju wzdluznym, fig. 6 — mechanizm srubowy5 87 672 6 w widoku z boku, fig. 7 — inne wykonanie me¬ chanizmu srubowego w przekroju podluznym, fig. 8 — mechanizm srubowy w widoku z boku, fig. 9 — inne wykonanie mechanizmu srubowego w przekroju wzdluznym, fig. 10 — mechanizm srubowy w widoku z boku, fig. 11 — inne wy¬ konanie mechanizmu srubowego w przekroju wzdluznym, fig. 12 — mechanizm srubowy w wi¬ doku z boku,_Jig. 13 — inne wykonanie mecha¬ nizmu srubowego w przekroju wzdluznym, fig. 14 -^ mechanizm srubowy w widoku z boku.Na fig. 1 i 2 widac rozwiazanie z obracajaca sie sruba pociagowar 1 wspólpracujace obracajace sie nakretki 3 i 8 za posrednictwem elementów tocznych 6, przy czym obracajace sie nakretki sa zamontowane w tulei 5. Rowek na wpust wyko¬ nany na zewnetrznej powierzchni nakretki 8 sta¬ nowi powierzchniowy element przeszkadzajacy przekreceniu; jest on polaczony z tuleja 5 za po¬ moca wpustu 7. Uzebienie naciete na obu kon¬ cach nakretki 3 stanowi jej element powierzch¬ niowy przeszkadzajacy przekreceniu. Z rysunku widac, ze uzebienie zewnetrznego konca nakretki 3 zazebia sie z wewnetrznym uzebieniem pierscie¬ nia 4, który posiada uzebienie wewnetrzne i ze¬ wnetrzne. Zewnetrzne uzebienie pierscienia 4, któ¬ ry posiada wewnetrzne i zewnetrzne uzebienie, zazebia sie z pierscieniem 2 posiadajacym we¬ wnetrzne uzebienie. Posiadajacy wewnetrzne uze¬ bienie pierscien 2 jest polaczony z tuleja 5 za pomoca kolka pasowanego 9 i srub 10. Sruby 10 zabezpieczaja równoczesnie pierscien 4 posiadaja¬ cy wewnetrzne i zewnetrzne uzebienie przeciw wypadnieciu. Liczby zebów zewnetrznego i we¬ wnetrznego wienca pierscienia 4 róznia sie mie¬ dzy soba o jeden lub o kilka zebów, co umozli¬ wia precyzyjne wzajemne ustawienie katowe na¬ kretek 3 i 8. W danym przypadku elementami laczacymi sa rowek na wpust nakretki 8, wpust 7, rowek na wpust tulei 5 sama tuleja 5, pierscienie 2 i 4 w koncu uzebiony koniec nakretki 3. Jest jasne, ze zadaniem elementu laczacego jest usta¬ wienie i ustalenie naprezenia. Czesto sie zdarza, ze czesci stanowiace elementy laczace spelniaja wiele zadan; na przyklad tuleja 5 jest taka cze¬ scia wielozadaniowa, która poza ustawieniem i za¬ bezpieczeniem polozenia katowego tych dwóch na¬ kretek, laczy zespól nakretek z zespolem ze¬ wnetrznym, a w przypadku zewnetrznego powrot¬ nego odprowadzania kulek zapobiega wypadaniu kulek z rowka powrotnego odprowadzenia.Majac na uwadze wynalazek wazne jest, zeby oba konce nakretki 3 posiadaly powierzchniowe elementy zabezpieczajace przeciw przekreceniu, w tym przypadku naciete uzebienie. Ten fakt daje mozliwosc po uplywie zalozonego okresu uzytko¬ wania biezni profilu gwintu obracajacych sie na¬ kretek 3 i 8 od strony obciazonej przy" pierwot¬ nym ustawieniu (polozenie przedstawione na ry¬ sunku), rozmontowania mechanizmu, obrócenia o 180° kazdej z obracajacych sie nakretek 3 i 8 dokola dowolnej osi prostopadlej do osi nakretki, zamontowania z powrotem nakretek na ich pier¬ wotne miejsce i ustalenia jak zwykle polozenia nakretki 3 wzgledem nakretki 8. Jako wynik tych czynnosci uzyskuje sie doprowadzenie do styku przenoszacych obciazenie elementów tocznych z po¬ kazana na rysunku nieobciazona lewa strona pro- filu gwintu obracajacej sie nakretki i utworze- - nie nowej biezni w doskonalym stanie. To samo dotyczy obracajacej sie nakretki 8.Na fig. 3 i 4 pokazano rozwiazanie, na którym obracajaca sie sruba pociagowa 11 wspólpracuje poprzez elementy toczne 16 z obracajacymi sie nakretkami 17 i 19; te ostatnie sa zamontowane we wspólnej tulei 15. Wpust 18 uniemozliwia przestawienie katowe nakretki 19 wzgledem tulei . Oba konce obracajacej sie nakretki 17 posia- daja uzebienie (nie jest potrzebne prawdziwe uze¬ bienie, wystarcza rowki naciete radelkiem); po¬ dobne uzebienie znajduje sie na brzegu pierscie¬ nia zaciskowego 12. Pierscien zaciskowy 12 jest przytwierdzony do tulei 15 za pomoca srub 14 i kolków pasowanych 21. Pierscien odksztalcaja¬ cy sie 13 jest docisniety silami docisku srub 14 pomiedzy uzebienie nakretki 17 i uzebienie pier¬ scienia 12. Pierscien odksztalcajacy sie jest wy¬ konany z materialu dajacego sie ksztaltowac, ale odpowiednio mocnego na przyklad miedzi, która nawet na skutek odksztalcenia twardnieje. W tym pierscieniu sa z jednej strony wcisniete zeby pierscienia 12, a z drugiej strony zeby nakretki 17.Na obu stronach nakretki sa przewidziane otwory ' (nie pokazane na rysunku) dla klucza czopowego, za pomoca którego mozna ustawic polozenie na¬ kretki 17 wzgledem nakretki 19. Nastepnie mozna ustalic wzgledne polozenie katowe dwcch nakre¬ tek z przeniesieniem kulkowym za pomoca pier¬ scienia odksztalcajacego sie 13, pierscienia doci¬ skowego 12 i srub 14. Poniewaz oba konce obra¬ cajacej sie nakretki 17 sa uzebione, mozna ja po uplywie zalozonego okresu uzytkowania obrócic w wyzej podany sposób i stworzyc nowe bardzo dobre bieznie z boków profilu gwintu, które w pierwotnym polozeniu nie byly obciazone. Za pomoca otworów 20 przytwierdza sie zespól na¬ kretek do jakiegos zewnetrznego zespolu, na przy- 45 klad do sanek obrabiarki.Fig. 5 i 6 przedstawiaja rozwiazanie, w którym podobnie jak wyzej opisano, sa zamontowane obracajaca sie sruba pociagowa 24, obracajace sie nakretki 27 i 28, tuleja 22 i elementy toczne 26. 50 Oba konce obracajacych sie nakretek 27 i 28 maja naciete uzebienia, które zazebiaja sie z uzebie¬ niem wewnetrznym po prawej stronie tulei 22 i uzebionego pierscienia 23. Pierscien 23 jest przy¬ twierdzony do tulei 22 za pomoca kolków paso- 55 wanych 29 i srub 30. Regulacja naprezenia jest calkowicie taka sama, jaka stosuje sie przy roz¬ wiazaniach ROTAX, jednak dzieki temu, ze oba konce nakretki maja naciete uzebienie, mozna obracac nakretki w sposób opisany w zwiazku 60 z fig. 1 i 2, na skutek czego nieobciazona w pier¬ wotnym ustawieniu nakretki strona gwintu stwa¬ rza nowa bieznie w bardzo dobrym stanie.W kulkowym mechanizmie srubowym przedsta¬ wionym na fig. 7 i 8 sa zamontowane w sposób 65 podobny jak uprzednio omówiono, obracajaca sie7 sruba pociagowa 34, obracajace sie nakretki 31 i 35 i elementy toczne 38. Nakretki 31 i 35 sciskaja tarcze 32 z dwóch stron; kolek 37 uniemozliwia przekrecenie sie nakretki 31 w stosunku do tar¬ czy 32. Do tarczy 32 jest przytwierdzony od strony przeciwleglej kolkowi 37 srubami 39 pierscien 33 z nacietym uzebieniem wewnetrznym. Obracajaca sie nakretka 35 znajdujaca sie po tej stronie co pierscien 33 ma naciete uzebienie na calej dlu¬ gosci jej powierzchni zewnetrznej. Polaczenie po¬ miedzy nakretka 35 i uzebionym pierscieniem 33 zapewnia pierscien 36 z uzebieniem zewnetrznym i wewnetrznym. Po obu stronach nakretki 31 sa przewidziane rowki dla kolka 37. Poniewaz na obu koncach obracajacych sie nakretek znajduja sie powierzchniowe elementy przeszkadzajace przekreceniu, zachodzi mozliwosc podwojenia okre¬ su uzytkowania przez zastosowanie sposobu opi¬ sanego w zwiazku z fig. 1 i 2. Ta konstrukcja moze byc uwazana równiez za nowe i korzystne rozwiazanie, nie biorac nawet pod uwage mo¬ zliwosci podwojenia okresu uzytkowania. Litera¬ tura fachowa nie zna takich rozwiazan, które nazwalismy mechanizmami srubowo-kulkowo-tar- czowymi. Z tego powodu jest nowe uksztaltowa¬ nie mechanizmu srubowo-kulkowo-tarczowego przedstawionego na fig. 7 i 8, a mianowicie ta¬ kiego, w którym uzebienie jest naciete tylko na jednym koncu nakretki 35 i w którym w nakretce 34 rowek na kolek pasowany stanowiacy po¬ wierzchniowy element przeszkadzajacy przekrece¬ niu jest przewidziany tylko po jednej stronie.Na fig. 9 i 10 pokazano tak zwane rozwiazanie nakretki glównej. Rozwiazania . z nakretka glówr na odznaczaja sie tym, ze jedna z obracajacych sie nakretek, a mianowicie nakretka glówna, po¬ siada odpowiednie elementy powierzchniowe, jak kolnierz z otworami dla polaczenia z zespolem zewnetrznym, podczas gdy druga obracajaca sie nakretka, to jest przeciwnakretka, jest dopasowa¬ na do nakretki glównej. Na rysunku widac, ze obracajaca sie sruba pociagowa 41 jest sprzezona z nakretka glówna 45 i przeciwnakretka 42 za po¬ moca elementów tocznych 47; pomiedzy nakret¬ kami jest zamontowana wkladka 44, która okresla wielkosc naprezenia/Wzgledne ustawienie katowe obu obracajacych sie nakretek jest zabezpieczone wpustem 46 zabezpieczonym pierscieniem sprezy¬ nujacym 43 przeciw wypadnieciu. Jak to widac na rysunku, przewidziane sa rowki na wpusty na obu koncach obu nakretek kulkowych, co umo¬ zliwia po uplywie zalozonego okresu uzytkowania mechanizmu jego rozmontowanie, obrócenie obu obracajacych sie nakretek o 180° dokola dowol¬ nej osi prostopadlej do osi nakretki i ponowne zamontowanie w pierwotnych miejscach; mozna równiez nie obracac nakretek, a tylko przestawic je jedna na miejscu drugiej przez co stworzy sie nowa, bedaca w bardzo dobrym stanie bieznie w rowkach gwintowych obracajacych sie nakretek.Fig. 11 i 12 przedstawiaja równiez rozwiazanie z nakretka glówna, w którym obracajaca sie sru¬ ba pociagowa 48 jest sprzezona z nakretka glów¬ na .52 i przeciwnakretka ^4 za pomoca elementów 17 672 8 tocznych 53. W tym przypadku przeciwnakretka 51 jest zamontowana calkowicie w nakretce glów¬ nej 52. Pokrywa 49 przykrecona srubami 51 do nakretki glównej 52 zamyka przeciwnakretke 51 w wytoczeniu nakretki glównej 52, jednak nie - dociska przeciwnakretki 54 w kierunku osiowym do dna wytoczenia w nakretce glównej; przeciw¬ nakretka 54 jest krótsza o kilka setnych lub dzie¬ siatych milimetra od glebokosci wytoczenia prze^ znaczonego na jej zamontowanie. Na zewnetrznym koncu przeciwnakretki 54 znajduje sie na jej po¬ wierzchni zewnetrznej, wystep 56 dociskany z obu stron kulkami albo rolkami 5Q. Drugi koniec sze- regu kulek 50 jest docisniety wkretami nastaw- czymi 57 zabezpieczonymi wkretami 58 przeciw odkreceniu sie. Wkladka prowadzaca 59, której polozenie jest ustalone kolkiem pasowanym 60, zabezpiecza wlasciwe polozenie kulek 50. Rowek odprowadzenia powrotnego kulek nakretki glów¬ nej jest przykryty plytka 55. Naprezenie jest re¬ gulowane odpowiednim przekreceniem wkretów 57.Po uplywie okresu uzytkowania obciazonej w pier¬ wotnym polozeniu strony profilu gwintu nalezy skierowac naprezenie w przeciwna strone, to znaT czy, ze jezeli w pierwotnym polozeniu przeciw¬ nakretka 52 dociskala do nakretki glównej 54, to nalezy dla podwojenia okresu uzytkowania me¬ chanizmu docisnac obecnie za pomoca wkretów 57 przeciwnakretke 52 do pokrywy 49. Szczególna zalete tego rozwiazania stanowi mozliwosc zasto¬ sowania sposobu podwojenia okresu uzytkowania mechanizmu bez jego rozmontowania.Na fig. 13 i 14 pokazano rozwiazanie z nakret- ka glówna, w którym obracajaca sie sruba po¬ ciagowa 62. jest sprzezona z nakretka glówna 68 i przeciwnakretka 66 za pomoca elementów tocz¬ nych 67. Równiez i tutaj przeciwnakretka 66 jest umieszczona calkowicie w wytoczeniu nakretki 40 glównej 68. Pokrywa 65 przytwierdzona srubami 64 do nakretki glównej 68 zamyka przeciwnakretke 66 w wytoczeniu nakretki glównej 68, jednak przeciw¬ nakretka jest nieco krótsza od glebokosci wytocze¬ nia dla niej przeznaczonego. Uzebiony pierscien 63 45 ustala wzgledne polozenie katowe tych dwóch nakretek; zazebia sie on z jednej strony z uze¬ bieniem nakretki 66, a z drugiej strony z uzebie¬ niem pokrywy 65. Liczba zebów uzebienia nakret¬ ki 66 rózni sie o jeden lub o kilka zebów od so liczby zebów uzebienia pokrywy 65. Wkret 69 za¬ bezpiecza uzebiony pierscien 63 przeciw wypad¬ nieciu; dla ulatwienia rozmontowania przewidzia¬ ne sa otwory gwintowane 70. Otwory 71 sluza do przytwierdzenia do zespolu zewnetrznego. W roz- 55 wiazaniu tym podwojenie okresu uzytkowania uzyskano za pomoca skierowania naprezenia w przeciwnym kierunku.Przy omawianiu rozwiazan konstrukcyjnych nie omawiano metody powrotnego odprowadzania ele- 60 mentów tocznych, poniewaz mozna zastosowac kazda odpowiednia metode powrotnego odprowa¬ dzania znana z literatury fachowej. Jednak na¬ lezy równoczesnie wspomniec, ze w rozwiazaniach przedstawionych na przyklad na fig. 7 do 14 ce- 65 lowe jest zastosowanie wewnetrznego odprowa- f9 dzenia powrotnego, w którym odprowadzenie po¬ wrotne kulek jest przeprowadzane w rowkach wkladki zabudowanej w nakretce, po grzbiecie gwintu sruby pociagowej; nie oznacza to jednak, ze nie ma mozliwosci zastosowania tak zwanego zewnetrznego odprowadzenia powrotnego. Na fig. 11 jest wlasnie przedstawione takie zewnetrzne odprowadzenie powrotne. Ponadto rózne metody powrotnego odprowadzania kulek sa dokladnie opisane w artykule Levita pod tytulem „Mecha¬ nizmy srubowe kulkowe" (Stanki i Instrumenty, 1963 r. Nr 4).W wyzej podanych przykladach wykonania opi¬ sano zastosowanie licznych róznych czesci lacza¬ cych. Rózne moga byc pracujace w czesciach la¬ czacych elementy przeszkadzajace przekreceniu; mozna ponadto przewidziec zastosowanie kazdego odpowiedniego rozwiazania elementu powierzch¬ niowego przeszkadzajacego przekreceniu, nie wy¬ laczajac nawet zastosowania kleju do metali.Glówna zaleta sposobu i konstrukcji wedlug wynalazku jest mozliwosc podwojenia, teoretycz¬ nie biorac, okresu uzytkowania obracajacych sie mechanizmów srubowych przez wykorzystanie obu stron rowków gwintowych nacietych w obracaja1 cych sie nakretkach.Liczne przyklady rozwiazania pokazano na fig. 1 do 14 obrazujace daleko siegajace mozliwosci zastosowania istoty wynalazku, przedstawiajace pod pewnym wzgledem powaznie rózniace sie od siebie obracajace sie mechanizmy srubowe, z któ¬ rych kazdy posiada wieksze lub mniejsze zalety.Rozwiazanie przedstawione na fig. 1 i 2 zapew¬ nia latwosc nastawiania, rozwiazanie przedstawio¬ ne na fig. 3 i 4 zwiekszona sztywnosc i dokladne nastawienie, rozwiazania wedlug fig. 7, 8, 9 i 10 maja male wymiary zewnetrzne, rozwiazania wed¬ lug fig. 11, 12, 13 i 14 latwosc zastosowania spo¬ sobu podwojenia okresu uzytkowania. PL