Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie hamul¬ cowe dla wiszacych i naziemnych kolejek jed¬ noszynowych, zwlaszcza podziemnych kolejek ko¬ palnianych, utworzone z hamulca bezpieczenstwa, umieszczonego na wózku podwieszonym i majace klocek hamulcowy, który za pomoca silownika hydraulicznego jest dociskany na przyklad do szy¬ ny jezdnej przy zmniejszeniu predkosci jazdy liuJb zatrzymaniu pojazdu.Przepisy bezpieczenstwa pracy nakazuja wypo¬ sazenie w hamulce bezpieczenstwa tak zwanych podwieszonych wózków trakcyjnych, napedzanych przewaznie za pomoca liny bez konca na kolej¬ kach kopalnianych, podziemnych typu wiszacego.Hamulec bezpieczenstwa winien spowodowac za¬ trzymanie pojazdu w przypadku, na przyklad, zerwania sie liny trakcyjnej, w szczególnosci, jes¬ li chodzi o tego rodzaju srodki do transportu pasazerów. Wydane w tym wzgledzie urzedowe przepisy, z racji grozacego niebezpieczenstwa awarii lub nieszczesliwych wypadków z ludzmi, przewiduja maksymalne opóznienie hamowania wynoszace jeden g 9,81 m/sek2. W praktyce za¬ klada sie, ze droga hamowania w takich razach nie moze przekrdozyc 11 m. Jednakze zachowanie tych wielkosci w praktyce nie jest latwe, jesli wagonik musi przejezdzac odcinki drogi lezace w poziomie i na znacznych spadkach, co w ko¬ palniach wegla jest zjawiskiem normalnym. Jesli w takich warunkach ma byc utrzymana owa 11- 2t -metrowa droga hamowania, to moze to byc osiag¬ niete jedynie kosztem ciezaru uzytkowego, albo^ wiem w przeciwnym razie tak znaczna sila ha¬ mowania na odcinku o profilu zerowym moze do¬ prowadzic do przekroczenia maksymalnego hamo¬ wania. Z tego wzgledu utrzymanie -tych wartosci w granicach norm pociaga za soba niekorzystny stosunek obciazenia w punkcie martwym w sto¬ sunku do obciazenia w ruchu.Znane dotad hamulce bezpieczenstwa, stosowa¬ ne w wyzej wymienionych specjalnych srodkach transportu podziemnego pracuja w tych wlasnie niekorzystnych warunkach. Z praktyki eksploata¬ cyjnej znany jest szczególnie hamulec, w którym silownik hydrauliczny ma do pokonania jedna lub kilka sprezyn, przy czym sprezyny te napinane sa w cylindrze roboczym przez plyn hamulcowy pod cisnieniem. W tym typie hamulca stosowany jest przewaznie zawór odluzniajacy, starowany regulatorem odsrodkowym; zawór ten redukuje cisnienie plynu w cylindrze, co w nastepstwie po¬ woduje zwolnienie sprezyn z napiecia, a to z ko¬ lei powoduje docisniecie klocków hamulcowych do szyny jezdnej,. Sprezyny sa w zasadzie tak obli¬ czone i wyregulowane, ze na spadlkiu wynoszacym '5 stopni daja maksymalne opóznienie hamowania = lg.Celem wynalazku jest umozliwienie regulowa¬ nia sily nacisku na organy hamujace przy redu¬ kowaniu predkosci i zatrzymywaniu pojazdu w 86 9073 taki sposób, aby osiagnac korzystniejszy stosunek obciazenia w punkcie martwym do obciazenia uzytkowego. W szczególnosci wynalazek powinien byc tak opracowany, aby nowe urzadzenie hamul¬ cowe, stosownie do specyfiki eksploatacyjnej ko¬ lejek podziemnych w kopalniach moglo byc zain¬ stalowane w sposób latwy i niezawodny oraz umo¬ zliwiajacy 'zamontowanie go w dotychczas eksplo¬ atowanym sprzecie transportowym, tak aby mógl zapewnic wymagany stopien bezpieczenstwa ruchu w urzadzeniach juz istniejacych.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie w drazku sprzegajacym, stanowiacym cylinder, wymiennika hydraulicznego przetwarzajacego w cisnienie hy¬ drauliczne energie kinetyczna czlonów konstruk¬ cyjnych pojazdu, oraz zastosowanie kanalu hy¬ draulicznego pomiedzy wymiennikiem a silowni¬ kiem hydraulicznym w celu przekazania cisnie¬ nia wytworzonego w wymienniku i zwiekszenia sily nacisku na elementy hamulcowe.Zgodnie z istota wynalazku wymiennik sluzy do zwiekszenia sily, której wartosc zalezna jest od ciezaru, a w danym przypadku od dodatkowe¬ go wspomozenia sily naciskajacej na organy ha¬ mujace, wytworzonej w cylindrze roboczym. Cis¬ nienie dostarczane przez wymiennik hydrauliczny, które zostaje zamienione w cylindrze hamulcowym na prace mechaniczna, jest nie tylko zalezne od masy czlonów hamowanych, lecz równiez od spad¬ ku na danym odcinku drogi. Za tym na bardziej stromym spadku mozna zapobiec przekroczeniu maksymalnej dlugosci drogi hamowania, a wobec tego na mniejszym spadku lub na odcinku o pro¬ filu zerowym ciezar martwy moze byc zreduko¬ wany, a wiec zamierzony cel zostaje osiagniety.Wymiennik najkorzystniej umieszczony jest w drazku sprzegajacym imiejdzy dwoma wózkami pod¬ wieszonymi. Konstrukcja drazka sprzegajacego jest znana i sklada sie z cylindra, tloka i drazka tlokowego. Tego rodzaju drazki tlokowe stosowa¬ no dotad jako tlumiki drgan dynamicznych w sprzegu, przy czym pomiedzy tlokiem i dnem cy¬ lindra umieszczone byly' sprezyny amortyzacyjne.Zgodnie z wynalazkiem w opisywanym drazku w miejscu sprezyn cala przestrzen (komora) pomie¬ dzy tlokiem i dnem w cylindrze wypelniona jest plynem, zas z owej przestrzeni wyprowadzony jest na izewnatrz przewód.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat wózka hamulcowego w wi¬ doku z boku oraz czesc drazka sprzegajacego zla¬ czonego z wózkiem, a fig. 2 — schemat polaczen hydraulicznych poimiedzy elementami konstruk¬ cyjnymi wózka hamulcowego.Pokazany na fig. 1 podwieszony wózek hamul¬ cowy wyposazony jest w hamulec bezpieczenst¬ wa 2 dowolnej konstrukcji i dlatego nie jest on szczególowo uwidoczniony na oddzielnym rysun¬ ku. Hamulec ten uzywanyJest jako hamulec bez¬ pieczenstwa w przypadkach, kiedy predkosc wózt- ka hamulcowego (zmodyfikowanego konstrukcyj¬ nie równiez jako wózek trakcyjny) przekroczy okreslona wartosc. Ma to, na przyklad miejsce, 6 907 4 kiedy, nie pokazana na rysunku lina pociagowa, zostanie zerwana.W tym celu hamulec bezpieczenstwa 2, za po¬ moca silownika hydraulicznego znajduje sie w po- lozeniu zluzowania. Cylinder 3 silownika z plynem pod cisnieniem dziala na dzwignie hamulcowa 4 i przewodem 5 polaczony jest z rozgaleznikiem 6, skladajacym sie z rur wysokopreznych. Pom¬ pa 7 wytwarza cisnienie w medium hydraulicz- nym, potrzebne do zluzowania hamulca, przy czym medium hydrauliczne znajduje sie w zbiorniku 8, do którego moze ono wplywac z powrotem przez zawór bezpieczenstwa 9. Równolegle do zaworu bezpieczenstwa 9 wlaczony jest zawór wylaczaja- cy 10, który moze byc sterowany regulatorem.Przez uruchomienie zaworu wylaczajacego naste¬ puje redukcja cisnienia roboczego w przewodzie 5 i w cylindrze 3, co w nastepstwie powoduje (za¬ dzialanie hamulca 2.Do zacisniecia hamulca sluzy jedna lub kilka sprezyn 12, umieszczonych w komorze 13 cylind¬ ra 3, Komora ta oddzielona jest tlokiem 14 od ko¬ mory 1(5, w której znajduje sie plyn hamulcowy pod cisnieniem roboczym.Do sprzegania skladu pociagowego z wózkiem hamulcowym 1 sluzy drazek sprzegajacy 16, który sklada sie iz cylindra 17 sprzegnietego z wózkiem 1, z tloka 18 umieszczonego w cylindrze oraz z drazka tlokowego 19, który za posrednictwem zla- cza 20, spregany jest z wózkiem tocznym skladu pociagowego, nie pokazanym na rysunku. O dno 21 cylindra 17 opiera sie sprezyna srubowa 22, która, jak pokazano na fig. 2, cisnie na tlok w prawa strone. Z fig. 2 widoczne jest, ze za posrednictwem zlacza 20, na tlok 18 dziala sila napierajaca, która przesuwajac tlok napina sprezyne 22. Jest to mia¬ nowicie przypadek, kiedy, na skutek zadzialania hamulca bezpieczenstwa, wózek trakcyjny zwal¬ nia bieg, a sprzegniety zj nim sklad pociagowy 41 ulega zahamowaniu.Komora pomiedzy dnem 21 cylindra 17 i tlo¬ kiem 18 oznaczona jest liczba 23. Komora ta wy¬ pelniona jest ciecza, na przyklad olejem hydrau¬ licznym. Z komory 23 prowadzi kanal 24 do ko- 45 mory 13 cylindra 3. Ruch tloka 18 na lewo przy¬ czynia sie tym samym do wzmocnienia nacisku sprezyny 12 w cylindrze 3.Tego rodzaju urzadzenie hamulcowe dziala w zaleznosci od obciazenia skladu. W danym przy- 50 padku dzialanie to moze byc dodatkowo kontrolo¬ wane przez wbudowanie dlawika 25.W innej wersji przykladowego rozwiazania, opi¬ sywanego wynalazku cylinder 17 i drazek sprze¬ gajacy 16 moze oczywiscie byc doczepiony równiez 55 do drugiego wózka, idacego za wózkiem 1, przy czym w tym przypadku nalezy zlacze 20 umies¬ cic na wózku pociagowym 1. ?lfc**t lii*.*- < PL