Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie nosno-centru¬ jace do nastawnika powrotu w sprzegach cieglowo-zderz- nych pojazdów szynowych, z ramieniem sprzegowym pola¬ czonym przegubowo i elastycznie z rama nosna pojazdu szynowego oraz wspartym o te rame za pomoca cylindra sprezynowego i prze,gubu kulowego zamontowanego poni¬ zej ramienia sprzegowego.Znane sa urzadzenia nosno-centrujace do nastawnika powrotu w automatycznych sprzegach cieglowo-zderz- nych pojazdów szynowych, które posiadaja ramie sprzego¬ we polaczone ruchomo za pomoca przegubu kulowego z urzadzeniem nosno-centrujacym, oraz osadzone rucho¬ mo w lozysku wahliwym zamontowanym na belce czolowej wagonu kolejowego.Urzadzenia te skladaja sie zasadniczo z dwóch elemen¬ tów rurowych zmontowanych teleskopowo, z osadzona w srodku sprezyna naciskowa. Górny element rurowy zwrócony ku ramieniu sprzegowemu posiada wewnatrz element prowadnikowy o cylindrycznym ksztalcie, sluzacy jako nasadka dla osadzonej wewnatrz sprezyny nacisko¬ wej. Wewnetrzna sprezyna naciskowa posiada otaczajacy ja plaszczowo element prowadnikowy, który jest trwale polaczony z górnym cylindrem o teleskopowej konstrukcji za posrednictwem pierscieniowej nakrywki. Denko ele¬ mentu prowadnikowego uksztaltowanego plaszczowo jest polaczone nastawnie z dolnym cylindrem teleskopowym za pomoca kotwy., Znane sa równiez urzadzenia nosno-cen¬ trujace, które posiadaja w zasadzie identyczna konstruk¬ cje, z tym ze sprezyna naciskowa zamontowana jest po stronie zewnetrznej cylindra teleskopowego.Urzadzenia te posiadaja wade, która polega na tym, ze w surowych warunkach wystepujacych w kolejnictwie, na rurowych elementach prowadnikowych cylindra telesko¬ powego wystepuje zjawisko korozji oraz zuzycie w wyniku scierania, spowodowane dzialaniem kurzu i zanieczysz¬ czen. Poza tym osadzenie kotwy jest wadliwe, poniewaz konieczne jest utrzymanie malych tolerancji dla zapewnie¬ nia wymaganego prowadzenia miedzy podpórka, a sworz¬ niem podpórkowym. W wypadku wystapienialazówmiedzy kotwa, a podpórka do przestrzeni tej latwo dostaja sie zanieczyszczenia jak: kurz, snieg, woda itp,, które moga spowodowac zuzycie w wyniku scierania sie w elementach konstrukcyjnych wnetrza cylindra. Równiez w wyniku luzów wystepujacych w elementach prowadnikowych, przy wychyleniu sprzegu moze nastapic przekrecenie sie urzadzenia nosno-centrujacego wokól jednego ze sworzni podpórkowych. Ponadto w urzadzeniach, które posiadaja sprezyne naciskowa zamontowana po zewnetrznej stronie cylindra teleskopowego istnieje mozliwosc oblodzenia sie sprezyny zima, co pozbawia ja wlasnosci sprezynujacych lub w silnym stopniu je ogranicza. Dalsza wada jest wyste¬ powanie korozji oraz naprezen scierajacych w tych punk¬ tach, w których sprezyna trze o powierzchnie elementu rurowego, slizgajac sie wzdluz niej lub zbyt silnie do niej przywierajac.Cel ten zostal osiagniety w ten sposób, ze urzadzenie nosno-centrujace posiada dzielony element sprezynowy, wewnetrzny i zewnetrzny, uksztaltowany na przyklad jako sprezyna górna i dolna, przy czym miedzy zewnetrznym elementem sprezynowym a rura ochronna znajduje sie 86 2463 86246 4 uszczelka wyposazona w pierscien z materialu o wysokiej odpornosci na scieranie, natomiast ochronny element ruro¬ wy posiada dodatkowy element zabezpieczeniowy w ten sposób, ze laczy sie on z uszczelka. Ochronny element rurowy jest ruchomo ulozyskowany w górnym lozysku osiowym. Dalsza cecha charakterystyczna wynalazku jest to, ze przekrój ciegla na odcinku dluzszym od dlugosci suwu, w obrebie dolnej czesci obudowy, jest w przyblizeniu równy przekrojowi czesci prowadzacej.W rozwiazaniu wedlug wynalazku miedzy tuleja prowa¬ dzaca a tuleja cylindryczna, jak równiez miedzy tuleja cylindryczna a rura prowadzaca zamontowana jest panew¬ ka z materialu odpornego na scieranie, której czesc wej¬ sciowa posiada sfazowanie pod pewnym katem, uksztalto¬ wane na samym koncu lukowo, o pewnym promieniu krzywizny luku. Wielkosc sfazowania wejsciowego odpo¬ wiada wartosci wynikajacej ze skrecenia rur i luzu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstwia urza¬ dzenie nosnp-cjentrujace w przekroju wzdluznym w wido¬ ku z boku; fig. 2 - fragment urzadzenia w przekroju wzdluznym linii A-A fig. 1, a fig. 3 - widok szczególu B z fig. 1.Cylinder sprezynowy 15 sklada sie z tulei prowadzacej 6 wspartej na denku 13 obudowy, z tulei cylindrycznej 7 wsunietej teleskopowo do cylindra sprezynowego 15 od strony glowicy sprzegu oraz z dzielonego elementu sprezy¬ nowego 26 umieszczonego wewnatrz cylindra.Tuleja cylindryczna 7 wyposazona jest w prowadnice rurowa 16, umieszczona wspólsrodkowo na mniej wiecej calej dlugosci tulei 7, od tej jej strony czolowej, która zwrócona jest ku glowicy sprzegu, przy czym srednica prowadnicy rurowej 16 jest tak dobrana, aby prowadnica mogla byc wsunieta w tuleje 7.Na tulei prowadzacej 6 znajduja sie panewki przeciws- cieralne 36 spelniajace funkcje prowadnicy dla tulei cylin¬ drycznej 7, posiadajace sfazowania 32, których profil wy¬ znacza kat 35 oraz promien 34; panewki 36 wykonane sa korzystnie z tworzywa sztucznego o wysokiej odpornosci na scieranie. Identycznie uksztaltowane panewki posiada równiez tuleja cylindryczna 7 przy czym panewki te spel¬ niaja funkcje prowadnicy dla elementu rurowego 16.Tuleja cylindryczna 7 posiada kolnierz oporowy 17 w tej swej czesci koncowej, która zwrócona jest ku glowicy sprzegu; czesc koncowa przeciwlegla stanowi zamkniecie cylindra posiadajacego otwór srodkowy 18 oraz powierz-* chnie podporowa 20 zwrócona cienszym koncem ku pro¬ wadnicy Turowej 16. Otwór 18 w dnie cylindra przykryty . jest tarcza 31 posiadajaca powierzchnie podporowa 20, uksztaltowana odpowiednio do barylkowego zarysu glów¬ ki ciegla 14 poruszajacego sie wzdluz urzadzenia nosno-ce- ntrujacego.Przeciwlegly koniec ciegla 14 zakonczony zgrubieniem, osadzony jest w lozysku 3, którego podstawa przymocowa¬ na jest do plyty podporowej 21. Plyta 21 styka sie bocznymi stronami ze sworzniami podporowymi 5, które prowadzo¬ ne przez widlaste wybrania w plycie, ograniczaja jej ruchy pionowe. Sworznie podporowe 5 sa wkrecone w plyte ustalajaca 27, polaczona z plyta podporowa 24, która przymocowana jest do pojazdu szynowego. Ustawianie sworzni podporowych 5 odbywa sie za pomoca nakretek ustawczych 28 w polaczeniu z pierscieniami sprezynujacy¬ mi 29 oraz podkladkami zabezpieczajacymi 30.Zgrubienie ciegla 14 rozciaga sie na takiej dlugosci, aby przy dowolnych wychyleniach funkcjonalnych urzadzenia nosno-centrujacego dno 13 obudowy mialo zawsze przy¬ sloniety otwór. Dno 13 ma wieksza srednice od srednicy fulei prowadzacej 6, a jego otwór posiada prowadzenie 8, z którego wystaje koncówka ciegla 14. Na wystajacej poza tuleja 6 powierzchni dna obudowy osadzona jest dolna sprezyna 10, która swoimi zwojami otacza wspólsrodkowo tuleje prowadzaca 6. Na drugim koncu sprezyny dolnej 10, przeciwleglym do konca osadzonego na dnie 13 obudowy, znajduje sie uszczelka 1 przesuwna pionowo. Powyzej tej uszczelki osadzona jest górna sprezyna 0, która równiez otacza wspólosiowo cylinder sprezynowy 15 przylegajac do kolnierza oporowego 17, znajdujacego sie po tej stronie tulei cylindrycznej 7, która zwrócona jest w kierunku glowicy sprzegu.~TJszczelkalnasadzona jest luzno natulejeprowadzacaO; posiada ona powierzchnie zgarniajaca 22 po stronie, która zwrócona jest ku tulei prowadzacej 6 oraz ku dnu obudo¬ wy. Na zewnetrznej krawedzi, na calym obwodzie, uszczel¬ ka 1 posiada pierscieniowy rowek 23, w który wlozony jest pierscien przeciwscieralny 12, slizgajacy sie po wewnetrz¬ nej stronie rury ochraniajacej 2. Przy odciazeniu urzadze¬ nia nosno-centrujacego, na przyklad przy montazu i de¬ montazu, cylinder sprezynowy 15, na który nie dziala wtedy ciezar sprzegu, zostaje wycisniety w wyniku dziala- nia sprezyny wewnetrznej 26.Rozlozenie urzadzenia nosno-centrujacego na poszcze¬ gólne elementy jest nie zawsze konieczne.W zwiazku z wbudowaniem elementu zabezpieczajacego , przy montazu i demontazu nie jest konieczne stosowa- nie odpowiedniego urzadzenia. Urzadzenie nosno-centru- jace zostanie wycisniete do momentu, w którym uszczelka 1 zetknie sie z elementem zabezpieczajacym 25. Po tym momencie sila dolnej sprezyny 10 bedzie przeciwdzialac dalszemu wyciskaniu urzadzenia. Rura ochronna 2 uksztaltowana jest w ten sposób, ze posiada dno po stronie zwróconej ku sprzegowi; osadzona jest ona ruchomo w gór¬ nym lozysku oporowym 11, posiadajacym na calym obwo¬ dzie wywiniete obrzeze kolnierzowe, wystajace poza rure ochraniajaca 2. W wyniku takiego uksztaltowania unika 40 sie wdarcia wody do wnetrza urzadzenia nosno-centruja¬ cego. PL