Przedmiotem wynalazku jest formierka narzucajaco-prasujaca do wytwarzania skrzynkowych form odlewni¬ czych sposobem narzucania i nastepnego prasowania masy formierskiej.Znane z polskiego opisu wzoru uzytkowego nr 18012 urzadzenie do wykonywania narzucarka odlewni¬ czych form piaskowych w skrzynkach posiada zespól narzucajacy umieszczony na wózku poruszajacym sie ruchem posuwisto-zwrotnym po górnej czesci ramy nosnej. Zespól narzucajacy sklada sie z szerokolopatkowej glowicy, wyrzucajacej strumien masy o szerokosci odpowiadajacej wymiarowi skrzynki z usytuowana osia wirnika prostopadle do kierunku poruszania sie wózka oraz z podajnika tasmowego, zasilajacego glowice masa formierska. Pod wózkiem zespolu narzucajacego usytuowany jest przenosnik z zamocowanymi stolami formier¬ skimi, które ukladem rolek prowadzone sa po krzywkach Nadmiar masy formierskiej narzuconej do skrzyni przy kilkukrotnym przemieszczeniu sie nad nia szerokolopatkowej glowicy usuwa frez zalozyskowany miedzy wózkiem zespolu narzucajacego a przenosnikiem na poziomie skrzyni.Inne urzadzenie przedstawione w polskim opisie patentowym nr 66131 sklada sie z dwóch wózków z plytami modelowymi, przesuwanych po torze wprowadzonym pod rame nosna zespolu narzucajacego. Wózek ze skrzynia formierska przemieszczony pod zespól narzucajacy porusza sie ruchem nawrotnym o jednostajnej predkosci az do wypelnienia skrzyni masa, a nastepnie przy wyprowadzaniu wózka w polozenie poczatkowe mechanizm zgarniajacy usuwa nadmiar masy.Znane sa równiez formierki prasujace, wyposazone w odsuwana plyte oporowa. Miedzy innymi formierka przedstawiona niemieckim opisem patentowym nr 2 144 388 posiada nasuwana silownikiem w os prasowania plyte oporowa. Po zasypaniu masa skrzynki przez wspólosiowy z prasa otwór zasypowy, polaczony z plyta oporowa silownik przesuwa ja po umieszczonym pod zasypem przenosniku rolkowym w os prasy.Przedstawione powyzej urzadzenia formujace sposobem narzucania ze wzgledu na wysokie obroty wirnika glowicy narzucajacej konieczne dla uzyskania wlasciwego stopnia zageszczenia masy pracuja bardzo halasliwie.Jednoczesnie przy sciankach skrzynki i przy modelach o skomplikowanym ksztalcie jednorodnosc stopnia zageszczenia jest niewystarczajaca na skutek wystepujacego tarcia masy o metal. Formierki prasujace spelniaja wymagania jednorodnosci zageszczania jedynie przy niskich formach.2 85 217 Formierka narzucajaco-prasujaca wedlug wynalazku posiada konstrukcje spelniajaca operacje formowania w dwóch kolejnych zabiegach: wstepnego zageszczania przy wypelnianiu skrzynki masa przez zespól narzucajacy oraz koncowego zageszczania na prasie formierskiej. Zespól narzucajacy ustalony jest na wózku poruszajacym sie ruchem jednostajnym nawrotnym po torach na ramie górnej formierki, a jego szerokolopatkowa glowica usytuowana jest osia wirnika prostopadle do kierunku ruchu. Pod zespolem narzucajacym prostopadle do kierunku jego przemieszczenia przymocowane sa do ramy dolnej tory, po którym przetaczany jest silownikiem wózek zespolu prasowania. Na wózku w osi torów ustalone sa dwie prasy formierskie przyjmujace w skrajnych pozycjach wózka polozenie naprzemian wspólosiowe z zespolem narzucajacym i zjedna z dwóch symetrycznie wzgledem niego zamocowana plyta oporowa. Jedna z plyt oporowych posiada ksztalt profilujacy uklad wlewowy skrzynki górnej. Podczepiony pod wózkiem zespolu narzucajacego frez ustawiony jest nad skrzynka formierska na poziomie okreslonym wymagana warstwa nadmiarowa masy do sprasowania. Dlugosc robocza freza jest mniejsza od wymiaru wewnetrznego skrzynki, mierzonego w kierunku równoleglym do osi freza.Proces formowania, przeprowadzany w formierce kolejnymi zabiegami narzucania i prasowania, daje w efekcie formy o wysokiej jednorodnosci zageszczania masy, co szczególnie uwidacznia sie przy modelach o skomplikowanym ksztalcie i przy wysokich skrzynkach. Dokladne odwzorowanie modelu, minimalne napreze¬ nia wewnatrzne oraz osiagane twardosci masy rzedu 90 do 95° Dietert'a stwarzaja warunki produkcji odlewów dokladanych o malej ilosci braków. Dwustopniowe zageszczanie zezwala na stosowanie nizszej szybkosci * obwodowej wirnika zespolu narzucajacego oraz nizszych nacisków prasy formierskiej. Powoduje to znaczne obnizenie halasliwosci zespolu narzucania oraz zmniejszenie zuzycia energii potrzebnej do prasowania. Formowa¬ nie na dwóch plytach modelowych umozliwia produkowanie na jednym urzadzeniu formy górnej i dolnej, a jednoczesnosc zabiegów narzucania i prasowania znacznie skraca czas operacji. Otrzymane formy sa mocno osadzone w skrzynkach co wynika ze zwiekszonego zageszczenia masy przy sciankach przez powstala tam przy frezowaniu grubsza warstwe nadmiarowa do sprasowania. Prosty uklad sterowania pozwala zautomatyzowac prace formierki sprowadzajac jej obsluge do czynnosci nadzoru.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladowym wykonaniu na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia widok formierki z góry, fig. 2 — przekrój formierki przez os toru zespolu narzucajace¬ go, a fig. 3 — przekrój przez os toru zespolu prasujacego.Formierka wedlug wynalazku posiada przemieszczane ruchem nawrotnym zespól narzucania A i zespól prasowania B. Zespól narzucania A ustalony jest na wózku 1, który porusza sie po torach 12 oa ramie górnej 10.* Do ramy wózka 1 przymocowana jest szerokolopatkowa glowica 2 usytuowana osia wirnika 7 prostopadle do kierunku ruchu wózka 1. Wirnik 7 napedzany jest przekladnia pasowa od silnika elektrycznego 8. Nad kierownica 3 do obudowy glowicy 2 wprowadzony jest beben napedowy ustawionego skosnie z góry tasmowego podajnika przyspieszajacego 4, którego tasma górna przebiega w kierunku promieniowym wirnika 7. Podajnik przyspieszajacy 4 zasypywany jest z dozownika tasmowego 5, zamocowanego pod otworem wysypowym zbiornika 6. Podajnik przyspieszajacy 4 i dozownik tasmowy 5 napedzane sa przez przekladnie lancuchowe od silnika elektrycznego 9. Polozenie zbiornika 6, dozownika tasmowego 5 i podajnika przyspieszajacego 4 okreslone jest na wózku 1 konstrukcja nosna 25, Zamocowany na ramie górnej 10 silnik elektryczny 14 napedza przez przekladnie lancuchowa srube pociagowa 15, lozyskowana w osi torów 12. Ustalona do ramy wózka 1 nakretka 16 przy obrocie wkreconej w nia sruby pociagowej 15 przeciaga wózek 1 po torach 12.Zespól prasowania B ustalony jest na wózku 18, poruszajacym sie po torach 13 na ramie dolnej 11 pod zespolem narzucania A. Os torów 13 przebiega w kierunku prostopadlym do osi torów 12. Zespól prasowania B posiada dwie prasy formierskie 19 zamocowane na wózku 18 w osi torów 13 oraz dwie plyty oporowe 21, przykrecone symetrycznie wzgledem zespolu narzucajacego Ado ramy górnej 10. W skrajnych pozycjach przeciaganego silownikiem 22 wózka 18, prasy 19 przyjmuja polozenia naprzemian wspólosiowe z zespolem narzucajacym A i jedna z plyt oporowych 21. Do jednej prasy formierskiej 19 przymocowana jest plyta modelowa 20 skrzynki dolnej,a do drugiej skrzynki górnej. Plyta oporowa 21, wspólpracujaca z prasa formierska 19 skrzynki górnej, posiada na powierzchni roboczej model ksztaltujacy uklad wlewowy. Do wózka 1 zespolu narzucania A podwieszony jest frez 17 ustawiony nad skrzynka formierska 24 na poziomie okreslajacym wymagana grubosc warstwy nadmiarowej masy formierskiej. Dlugosc robocza freza 17 jest mniejsza od wymiaru skrzynki formierskiej 24, tak ze przy sciankach skrzynki wystepuje wieksza warstwa nadmiarowa masy do sprasowania. Plyty modelowe 20 kazdorazowo przed zabiegiem narzucania masy glowica szerokolopatkowa 2 sa czyszczone i nawilzane dyszami 23.Cykl formowania rozpoczyna sie po zakonczeniu na obu prasach formierskich zabiegów narzucania i prasowania. Przesuwana po zasilajacym przenosniku rolkowym 26 skrzynka górna lub dolna, przy jej wprowadzaniu na prase formierska 19, wypycha zaformowana skrzynke na odbierajacy przenosnik rolkowy 27.Po wprowadzeniu skrzynki formierskiej 24 na plyte modelowa 20 nastepuje przemieszczenie wózka 18 w drugie85 217 3 skrajne polozenie, przy którym wprowadzona skrzynka znajdzie sie pod zespolem narzucajacym A. Podczas kilkukrotnego przejscia ruchem jednostajnym nawrotnym zespolu narzucajacego A nad skrzynka, nastepuje jej wypelnienie masa. Jednoczesnie druga skrzynka w poprzednim cyklu narzucona masa, znajdujaca sie na drugiej prasie formierskiej, poddana zostaje zabiegowi prasowania. Po zakonczeniu narzucania i prasowania, wprowadzo¬ na zostaje kolejna skrzynka drugim zasilajacym przenosnikiem rolkowym 26. Ruch powrotny wózka 18 odbywa sie przy pracujacym frezie 17, który ustala wymagana warstwe nadmiarowa masy. Cykl zamyka zabieg prasowania a na drugiej prasie narzucania skrzynki wprowadzonej do formierki w poprzednim polozeniu wózka 18. PL