Przedmiotem wynalazku jest wysokoczule urzadzenie do pomiaru natezenia promieniowania jadrowego, majace zastosowanie do precyzyjnych pomiarów gramatury pylów osadzonych na filtrach tkaninowych, pomia¬ rów gramatury warstw skupionych oraz do pomiaru koncentracji pylów przemyslowych transportowanych rurociagami, a takze do pomiarów gestosci mediów w instalacjach przemyslowych.W znanych rozwiazaniach urzadzen w ukladzie kompensacyjnym sluzacych do pomiaru promieniowania jadrowego wykorzystuje sie dwie komory jonizacyjne pomiarowa i kompensacyjna, na które padaja wiazki pro¬ mieniowania od zródla pomiarowego poprzez mierzone medium na komore pomiarowa oraz od zródla kompen¬ sacyjnego poprzez klin absorpcyjny na komore kompensacyjna. Róznica pradów obydwu komór steruje ciezkim klinem absorpcyjnym do polozenia, w którym róznica pradów równa jest zero. Polozenie klina absorpcyjnego jest jednoczesnie wskazaniem przyrzadu.Niedogodnoscia urzadzenia jest mala skutecznosc rejestracji promieniowania, a wiec koniecznosc stoso¬ wania duzych aktywnosci zródel promieniowania. Niezaleznie od tego rozbudowany jest uklad elektroniczny, w sklad którego wchodza wzmacniacze mocy konieczne do sterowania ciezkim klinem kompensacyjnym.Szybkosc ich dzialania jest mala, ograniczona bezwladnoscia serwomechanizmu systemu sledzacego w kanale kompensacyjnym.Znane sa równiez urzadzenia do pomiaru promieniowania jadrowego, gdzie wiazki promieniowania pocho¬ dzace od zródla pomiarowego i kompensacyjnego przeslaniane sa okresowo przez wirujaca ciezka tarcze absor¬ pcyjna. Zmiany natezenia promieniowania wywolane zmiana mierzonej gramatury kompensowane sa przy po¬ mocy przesuwanego klina do wartosci, róznicy równej zero. Polozenie klina jest miara gestosci, sygnal kompen¬ sacyjny moze byc równiez wykorzystany do wysterowania wzmacniacza sygnalu pomiarowego, uzyskujac w ten sposób kompensacje bledów aparaturowych.Niedogodnoscia tego ukladu jest ciezka wirujaca tarcza absorpcyjna oraz urzadzenie przelaczajace oba sygnaly. Urzadzenia te sa skomplikowane w realizacji i nieprzydatne w praktyce przemyslowej.Znany jest równiez uklad polaczen w przyrzadzie do pomiaru gramatury, w którym wielkosc napiecia2 84313 nadajnika wartosci zadanej znajduje sie pod wplywem oddzialywania napiecia sterowanego przez jeden lub wiecej czujników temperatury tak, ze zmienna temperatura jak i wartosc zadana oddzialywuje jednoczesnie na przyrzad pomiarowy. Czujnikami temperatury sa termoelementy lub termometry oporowe. Czujniki te znajduja sie w miejscu pomiaru i dostarczaja napiecie korygujace do nadajnika napiecia wartosci zadanych. Uklad ten kompensuje wplyw zmian temperatury miedzy zródlem promieniowania a detektorem, czyli w przestrzeni po¬ miarowej a nie samej sondy pomiarowej, a zatem nie zwieksza dokladnosci pomiaru natezenia promieniowania jadrowego.Urzadzenie wedlug wynalazku zbudowane jest ze scyntylacyjnej glowicy pomiarowej z czujnikiem tem¬ peraturowym np. termistorowym, której wyjscia polaczone sa z ukladami dopasowujacymi toru pomiarowego i toru kompensacji poprzez integratory toru pomiarowego i toru kompensacji, przy czym wyjscia z ukladów dopasowujacych polaczone sa z logometrem. Czujnik temperaturowy umieszczony w glowicy pomiarowej pola¬ czony jest z ukladem dopasowujacym toru kompensacji poprzez uklad ksztaltujacy charakterystyke kompen¬ sacji.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stosowania urzadzenia wedlug wynalazku jest mozliwosc dokonywania dokladnych pomiarów promieniowania jadrowego, a w szczególnosci przy izotopowych pomiarach gramatury, pozbawionych bledów spowodowanych zmiana temperatury glowicy pomiarowej i starzeniem sie elementów. Uklad zbudowany jest z latwo dostepnych elementów i nie wymaga stosowania mechanicznych czesci ruchomych, jak klin absorpcyjny, wirujaca tarcza absorpcyjna, czy sterowane zdalnie pojemniki ze zród¬ lami itp.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat blokowy wysokoczulego urzadzenia do dokladnego pomiaru promieniowania jadrowego, w którym jako uklad dzielacy zastosowano typowy miernik logometryczny."Urzadzenie wyposazone jest w pomiarowa glowice 1, zródlo 2 promieniowania i mierzony obiekt 3.Wyjscie pomiarowej glowicy 1 polaczone jest z ukladem integratora 4 pomiarowego toru i integratora 5 kompen¬ sacyjnego toru. Wyjscie integratora 4 pomiarowego toru polaczone jest z logometrem 6 poprzez dopasowujacy uklad 7 toru pomiarowego. Wyjscie integratora 5 kompensacyjnego toru polaczone jest z logometrem 6 poprzez dopasowujacy uklad 8 toru kompensacji. Czujnik temperatury 9 umieszczony w glowicy pomiarowej polaczony jest poprzez uklad 10 ksztaltujacy charakterystyke kompensacji z dopasowujacym ukladem 8 toru kompensacji.Pomiarowa glowica 1 zasilana jest z zasilacza wysokiego napiecia 11. Na pomiarowa glowice 1, w sklad której wchodzi sonda scyntylacyjna pada promieniowanie pochodzace od pomiarowego zródla 2 promienio¬ wania. Miedzy pomiarowa glowice 1 a zródlem 2 promieniowania znajduje sie mierzony obiekt 3. Wewnatrz pomiarowej glowicy 1 znajduje sie kompensacyjne zródlo promieniowania, którego jakosc promieniowania jest inna niz zródla pomiarowego. Oba rodzaje promieniowan padaja na scyntylator podwójny, który przetwarza je na impulsy swietlne. Impulsy swietlne ze scyntylatora po przetworzeniu na impulsy elektryczne i wzmocnieniu przez fotopowielacz, rozdzielane sa w prostym detektorze szczytowym spelniajacym zadanie dyskryminatora impulsów.Na wyjsciu pomiarowej glowicy 1 otrzymuje sie na dwóch wyjsciach dwa rodzaje impulsów impulsy pomiarowe pochodzace od promieniowania zródla 2 zawierajace informacje o wielkosci mierzonej wraz z ble¬ dem pomiaru, oraz impulsy pochodzace od zródla kompensacyjnego zawierajace informacje o bledzie pomiaru.Te dwa rodzaje impulsów calkowane sa odpowiednio na integratorze 4 toru pomiarowego i integratorze 5 toru kompensacji. Po scalkowaniu tych sygnalów na wyjsciu integratorów otrzymuje sie odpowiednio: analogowy sygnal pomiarowy zawierajacy informacje o wielkosci mierzonej z bledem pomiaru oraz analogowy sygnal kom¬ pensacyjny zawierajacy informacje o bledzie pomiaru. Analogowy sygnal pomiarowy otrzymywany na wyjsciu integratora 4 pomiarowego toru podawany jest poprzez dopasowujacy uklad 7 toru pomiarowego na logometr 6.Analogowy sygnal kompensacji otrzymany na wyjsciu integratora 5 kompensacyjnego toru podawany jest po¬ przez dopasowujacy uklad 8 toru kompensacji na logometr 6. W logometrze 6 nastepuje podzielenie analogowego sygnalu pomiarowego i analogowego sygnalu kompensacji, czego efektem jest zmniejszenie bledu pomiaru po¬ chodzacego od zmian temperatury detektora promieniowania, fluktuacji sygnalu pomiarowego oraz starzeniu sie elementów. Dokladniejsza kompensacje parametrów glowicy od zmian temperatury zapewnia uklad kompen¬ sacji temperaturowej w sklad którego wchodzi czujnik temperatury 9 i uklad 10 ksztaltowania charakterystyki kompensacji. Zmiana parametrów czujnika tempratury 9 przez uklad 10 ksztaltujacy charakterystyke kompen¬ sacji steruje ukladem dopasowujacym 8 toru kompensacji w ten sposób, ze zmiana temperatury pomiarowej glowicy 1 nie wplywa na zmiane wskazan logometru 6.84 313 3 PL