Przedmiotem wynalazku jest przestawiacz obro¬ towy walu rozrzadu z korbowym napedem hydrau¬ licznym przeznaczony do wysokopreznych silników okretowych z zaworami wydechowymi w glowicy.Znane przestawiacze obrotowe walu rozrzadu z korbowym napedem hydraulicznym maja skompli¬ kowany i nietechnologiczny uklad konstrukcji, a ich czas przesterowania jest dlugi. Znany przesta¬ wiacz tego typu zbudowany jest w ten sposób, ze na czopie srodkowym walu przestawiacza, znajdu¬ jacego sie pomiedzy wystajacymi promieniowo ra¬ mionami, stanowiacymi jedna z nim calosc jest osadzona obrotowo obudowa silownika, skladajaca sie z dwóch czesci podzielonych poosiowa i zeba¬ tego kola napedowego, skladajacego sie równiez z dwóch polówek. Natomiast wal przestawiacza po¬ laczony jest ruchomo z zebatym kolem napedowym silownika, skladajacym sie z dwóch polówek z wy¬ stajacymi lopatami, osadzonym obrotowo na pias¬ cie obudowy silownika poprzez napedzane zebate kolo, polaczone z dwoma tarczami zaopatrzonymi w czopy mimosrodowe, ulozyskowanymi w obudo¬ wie silownika, poprzez czopy tarczowe oraz kamie¬ nie, które sa osadzone z jednej strony obrotowo na czopach tarczowych, a z drugiej strony posuwisto- zwrotnie w prowadnicach ramion walu przestawia¬ cza. Taki uklad konstrukcji jest wybitnie nietechno¬ logiczny, nie pozwala bowiem uzyskac dokladnych wymiarów i gladkich powierzchni wewnetrznych obudowy silownika, potrzebnych dla utrzymania odpowiednich szczelnosci hydraulicznych. Dzielone zebate kolo napedowe silownika z wystajacymi lo¬ patami nie pozwala na obróbke po kole jego ze¬ wnetrznego zarysu oraz na nacinanie zebów me¬ toda obwiedniowa. Nieszczelnosci obwodowe, pow¬ stale z ulozyskowania w obudowie silownika tarcz z czopami mimosrodowymi o duzych srednicach oraz nieszczelnosci, powstale z niemoznosci uzyska¬ nia dokladnych wymiarów i gladkich powierzchni wewnetrznych obudowy powoduja, ze znaczna czesc oleju doplywajacego do komór silownika, przecieka na zewnatrz, powodujac duzy spadek cisnienia oleju w obiegu zasilajacym przestawiacz, a tym samym w obiegu oleju smarnego silnika okretowego. Po¬ woduje to wydluzenie czasu przesterowania i w konsekwencji kwalifikuje silnik okretowy do niz¬ szej klasy.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych wad przez zbudowanie przestawiacza obrotowego walu rozrzadu z korbowym napedem hydraulicznym, o prostym i technologicznym ukladzie konstrukcji, duzym momencie obrotowym i krótkim czasie prze¬ sterowania, przy zachowaniu niewielkiego zapotrze¬ bowania oleju zasilajacego.Zadanie to rozwiazano zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze w przestawiaczu obudowa silownika waliliwego, skladajaca sie z pokryw bocznych i cy¬ lindra, polaczona spoczynkowo z walem ma po¬ laczenie wahliwe z kolem napedowym przestawia¬ cza, które sklada sie z tarcz bocznych, ulozysko- 84 30284 302 3 wanych na piastach pokryw bocznych silownika oraz z wienca kola zebatego, przy czym polaczenie to zrealizowane jest poprzez napedowe kolo zebate silownika z zamocowanymi do niego skrzydlami, które osadzone jest obrotowo wewnatrz silownika na srodkowym czopie walu, poprzez napedzane kolo zebate, zamocowane spoczynkowo na srodkowym czopie walka korby, poprzez ramiona korby zamo¬ cowane spoczynkowo na koncowych czopach walka i ulozyskowane swymi piastami w pokrywach bocz¬ nych silownika, poprzez czopy ramieniowe korby oraz kamienie "osadzone z jednej strony obrotowo na czopach, zas z drugiej strony posuwisto-zwrot¬ nie w prowadnicach tarcz bocznych kola napedo¬ wego przestawiacza. Obudowa silownika wraz z wa¬ lem dla skrajnego prawego katowego polozenia na¬ pedowego kola zebatego z zamocowanymi do niego skrzydlami, ustalonego przez wstawki podzialowe silownika, znajduje sie równiez w swoim skrajnym prawym polozeniu katowym, co zapewnia korzystny uklad momentów skladowych, a tym samym duzy moment wypadkowy rozwijany przez przestawiacz.Uklad elementów laczacych wahliwie obudowe silownika wahliwego z kolem napedowym przesta¬ wiacza ma co najmniej jedno ramie korby, po¬ laczone z koncowym czopem walka korby, a kolo napedowe jedna tarcze boczna z jedna prowadnica.Opisane wyzej polaczenie elementów czyni kon¬ strukcje przestawiacza stosunkowo prosta i techno¬ logiczna. Mozliwosc uzyskania duzego momentu przez przestawiacz pozwala na znaczne zmniejsze¬ nie komór olejowych silownika, co z kolei zapew¬ nia krótki czas przesterowania walu rozrzadu przy zachowaniu niewielkiego spadku cisnienia oleju w obiegu zasilajacym przestawiacz, a tym samym w obiegu smarnym silnika okretowego. Rozwiazanie z jedna korba pozwala dodatkowo uproscic kon¬ strukcje, a przede wszystkim jej technologicznosc.Przyklad wykonania wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 ozna¬ cza schematyczny przekrój wzdluzny przestawiacza wzdluz linii A-A z fig. 2, fig. 2 przedstawia prze¬ krój poprzeczny wzdluz linii B-B z fig. 1, a fig. 3, przedstawia pólwidok z pólprzekrojem elementów korby przestawiacza w polozeniu skrajnym w kie¬ runku C z fig. 1.Jak widac na fig. 1, 2, 3 pokrywy boczne 1 zo¬ staly osadzone na wale 3 z obu stron czopa srodko¬ wego i polaczone z nim spoczynkowo przy pomocy wpustu 14 oraz polaczone szczelnie na swym obwo¬ dzie z cylindrem 2 przy pomocy srub 18. We¬ wnatrz obudowy silownika na srodkowym czopie walu 3 przestawiacza osadzone jest obrotowo na¬ pedowe kolo zebate 6 silownika z zamocowanymi do niego dwoma skrzydlami 7 przy pomocy srub 19. Kolo to zazebia sie z napedzanym kolem zeba¬ tym 8, osadzonym na srodkowym czopie walka 9 korby i polaczonym z nim za posrednictwem wpu¬ stu 15. Na czopach koncowych tego walka zostaly osadzone i polaczone z nimi przy pomocy kolków 16 ramiona 10 korby, które swymi piastami ulo¬ zyskowane sa w pokrywach bocznych 1. Ramiona korby sa polaczone z kolem napedowym przesta¬ wiacza poprzez czopy ramieniowe a korby i ka¬ mienie 11, które z jednej strony sa osadzone obro- 4 towo na wymienionych czopach ramieniowych korby, a z drugiej strony posuwisto-zwrotnie w prowadnicach b tarcz bocznych kola napedowego przestawiacza. Kamienie 11 zabezpieczone sa przed ich wysuwaniem sie z czopów ramieniowych a korby przy pomocy krazków 17, przykreconych sru¬ bami do wspomnianych czopów ramieniowych.Elementy kola napedowego przestawiacza, w sklad których wchodza dwie tarcze boczne 4 i wieniec 5 io kola zebatego sa ze soba polaczone na swym ob¬ wodzie przy pomocy srub 18 oraz ulozyskowane na piastach pokryw bocznych 1 silnika. Ponadto we¬ wnatrz obudowy silownika jest zamocowana przy pomocy srub 18 wstawka podzialowa 12 z otworem i wstawka podzialowa 13 bez otworu. Wstawki te lacznie z dwoma skrzydlami 7 dziela przestrzen wewnetrzna silownika na cztery komory; dwie ko¬ mory N biegu naprzód i dwie komory W biegu wstecz. Komory N biegu naprzód, polaczone sa z kanalami lozyska lewego, nie pokazanego na ry¬ sunku, w którym jest osadzona piasta pokrywy bocznej 1 silownika. Wspomniane kanaly lozyska lewego, które sa polaczone z obiegiem oleju smar¬ nego silnika przy pomocy zaworu rozdzielczego, nie pokazanego na rysunku, sa polaczone z kolei z ko¬ mora N poprzez kanaly c pokryw bocznych silow¬ nika, kanaly d w czopie srodkowym walu oraz otwory e w lewej czesci walu i piasty pokrywy bocznej silownika. W podobny sposób zostaly po- laczone komory W biegu wstecz silownika z kana¬ lem lozyska prawego; poprzez kanaly h w pokry¬ wach bocznych silownika, kanaly k w czopie srod¬ kowym walu oraz otwory m w prawej czesci walu i piasty pokrywy bocznej silownika.Przestawiacz wedlug rysunku na fig. 2.3. zostal przedstawiony w polozeniu biegu naprzód, gdy kolo napedowe wraz z przestawiaczem napedzane jest od walu korbowego silnika za posrednictwem kól zebatych w kierunku obrotów prawych. W tym 40 czasie napedowe kolo zebate 6 silownika z zamoco¬ wanymi do niego skrzydlami 7 oraz obudowa si¬ lownika wraz z walem 3 i polaczonym z nim walem rozrzadu, znajduja sie w swych skrajnych prawych katowych polozeniach. Natomiast fig. 1 przedstawia ^5 polozenie srodkowe w czasie przesterowywania walu rozrzadu wzgledem kola napedowego prze¬ stawiacza, gdy czopy ramieniowe a korby znaj¬ duja sie w maksymalnym polozeniu promieniowym wzgledem osi walu 3. Przesterowywanie walu roz- 50 rzadu z zamocowanymi na nim krzywkami za¬ worów wydechowych i krzywkami pomp wtrysko¬ wych wzgledem kola napedowego przestawiacza odbywa sie w czasie wyhamowywania predkosci obrotowej silnika przy pomocy sprezonego po- 55 wietrza i przy jednoczesnym odcieciu doplywu pa¬ liwa do cylindrów silnika. Dla uzyskania pracy silnika na biegu wstecz, zostaje przelaczona dzwig¬ nia mechanizmu manewrowego z polozenia biegu naprzód na bieg wstecz, która spowoduje miedzy 60 innymi poprzez zawór rozdzielczy, polaczenie ko¬ mór W biegu wstecz silownika z obiegiem oleju smarnego silnika oraz polaczenie komór N biegu naprzód silownika ze swobodnym splywem oleju do misy olejowej silnika. Spowoduje to z jednej stro- 65 ny doplyw oleju z obiegu\ smarnego silnika do5 komór W biegu wstecz silownika, poprzez wspom¬ niany zawór rodzielczy, kanaly lozyska prawego, otwory m i kanaly k i h oraz przyrost cisnienia w wymienionych komorach W, a z drugiej strony wyplyw oleju z komór N biegu naprzód silownika poprzez kanaly c i d, otwory e, kanaly lozyska lewego i zawór rozdzielczy do misy olejowej oraz spadek cisnienia we wspomnianej komorze N.Przyrost cisnienia w komorze W silownika wywo¬ luje sily obwodowe dzialajace z jednej strony na skrzydla 7, a z drugiej strony na wstawki podzia¬ lowe 12 i 13. Powoduje to obrót skrzydel 7 wraz z napedowym kolem zebatym 6 silownika w kie¬ runku lewym wokól osi walu 3 oraz obrót nape¬ dzanego kola zebatego 8, a wraz z nim walka 9 korby i ramion 10 korby w kierunku prawym wokól osi walka 9 korby. Moment przenoszony przez obracajace sie ramiona 10 korby, wywoluje na czopach a ramieniowych korb sily obwodowe prostopadle do prowadnic b w tarczach bocznych 4 kola napedowego przestawiacza, skierowane w kierunku prawym. Sily te wywoluja w prowadni¬ cach b tarcz bocznych sily reakcji równe co do ich wartosci lecz przeciwnie skierowane, a wiec w kierunku lewym. Sily reakcji oddzialujac na czopy a ramieniowe korby, a tym samym na obu¬ dowe silownika, obracaja ja wraz z walem 3 i zwiazany z nim wal rozrzadu w kierunku lewym wzgledem kola napedowego przestawiacza wokól jego osi. Poza tym na obudowe silownika, zwiaza¬ na z walem 3 dziala z jednej strony moment obro¬ towy od sily miedzyzebnej, wywolanej momentem hydraulicznym, umieszczonej na promieniu podzia_ lowym napedowego kola zebatego 6 silownika i przeniesionej przez napedzane kolo zebate 8 na walek 9 korby dzialajacej w kierunku zgodnym z kierunkiem obrotu obudowy silownika, a z drugiej strony moment hydrauliczny od cisnienia oleju dzialajacego na wstawki 12, 13 silownika w kie¬ runku przeciwnym do obrotu obudowy silownika.Poniewaz sila miedzyzebna na kole zebatym 6, która powstala z momentu hydraulicznego od cis¬ nienia dzialajacego na skrzydla 7, jest przeniesiona na walek 9 korby poprzez napedzane kolo zebate 8 tworzac wieksze ramie wzgledem osi obrotu prze¬ stawiacza, a wiec i wiekszy moment niz moment hydrauliczny dzialajacy na wstawki podzialowe 12 i 13, zatem moment wypadkowy dziala w kierunku lewym, a wiec zgodnym z kierunkiem obrotu obu¬ dowy silownika. Tak wiec moment wypadkowy rozwijany przez przestawiacz jest zwiekszony o do¬ datkowy moment. Obrót obudowy silownika, a wraz z nim walu 3 i walu rozrzadu w kierunku lewym trwa do chwili, az skrzydla 7 zderza sie ze wstawkami podzialowymi 12 i 13 w skrajnym po- 302 6 lozeniu lewym. Wówczas czopy a ramieniowe korby ustawia sie poza swym martwym polozeniem w odniesieniu do prowadnic b tarcz bocznych kola napedowego przestawiacza, co zabezpiecza wal roz- rzadu przed jego cofnieciem w razie spadku cis- niena oleju do wartosci zerowej. Przesterowany wal rozrzadu z zamocowanymi na nim krzywkami zaworów wydechowych i krzywkami pomp wtry¬ skowych paliwa, o okreslony kat wzgledem kola ia napedowego przestawiacza, a tym samym ukladu korbowego silnika jest przygotowany do pracy sil¬ nika na biegu wstecznym. PL