Przedmiotem wynalazku jest przesuwna tama sluzaca do oddzielania strefy wyrobiska scianowego, w której wykonuje sie podsadzke lub która pozostawia sie na zawal, od strefy zabezpieczonej samoprzesuwna obudowa zmechanizowana, w której to strefie prowadzone sa prace ekploatacyjne i która nalezy chronic przed przedosta¬ waniem sie materialu podsadzkowego badz kamienia zawalowego.Znane tamy przesuwne sluzace do wymienionego celu mozna podzielic na dwie grupy. Do jednej z nich naleza tamy zlozone z odcinków, z których kazdy polaczony scisle z sekcja samoprzesuwnej obudowy przesuwa sie w calosci wraz z ta sekcja. Gdy sekcje sa ustawione wzdluz jednej linii odcinki te tworza tame wzglednie szczelna. Jednakze w miejscu, w którym jedna z sasiadujacych ze soba sekcji zostala juz przesunieta, a druga nie jest jeszcze przesunieta, w tamie pozostaje luka umozliwiajaca swobodne przedostawanie sie materialu podsadz¬ kowego lub kamienia zawalowego. Proponowano rózne srodki majace usuwac lub zmniejszac te luki. Jednakze nie sa one dotychczas rozpowszechnione, gdyz przypuszczalnie sa malo skuteczne. Wobec tego mozna uwazac, ze tamy nalezace do tej grupy nie gwarantuja szczelnego podzialu wyrobiska. Ich niewatpliwa zaleta jest prostota i taniosc.Do drugiej grupy naleza znane tamy przesuwane ruchem wezowym za pomoca wlasnych przesuwników badz przesuwane wraz z przenosnikiem scianowym dzieki polaczeniu podstawy tamy z przenosnikiem. Tama taka moze stanowic ciaglosc na dowolnej dlugosci i dzieki temu gwarantuje szczelny podzial wyrobiska. Wielka wada tych tam stanowi mozliwosc ich uszkadzania przez zawal, gdyz w miejscach, gdzie obudowa odsunela sie od tamy, strop nad tama nie jest chroniony. Wady tej nie maja znane tamy zaopatrzone w stropnice podtrzy¬ mujace strop ponad nimi. W tym celu pionowe elementy nosne tamy sa stojakami o znacznej podpornosci. Tego rodzaju dublowanie obudowy stropu jest nader kosztowne i dlatego tamy stanowiace zarazem dodatkowa obu¬ dowe stropu nie sa rozpowszechnione.Róznice cech fukcjonalnych tamy podsadzkowej i tamy zawalowej wynikaja stad, ze przy podsadzce wymagana jest przede wszystkim szczelnosc, a przy zawale wytrzymalosc mechaniczna.Glównym celem wynalazku jest tama majaca pelna ciaglosc na dowolnej dlugosci, a dzieki temu gwaran-2 84289 tujaca szczelnosc wymagana przy podsadzce, przesuwana ruchem wezowym niezaleznie od przesuwania po¬ szczególnych sekcji obudowy, jednakze wspólpracujaca z obudowa na tyle, aby zawsze znajdowala sie pod stropem chronionym przez te obudowe i dzieki temu nie wymagala wlasnych srodków do podpierania stropu.Dalszym celem jest uproszczona i wzmocniona odmiana tej tamy do stosowania przy zawale.Cele te zostaly osiagniete dzieki rozwiazaniu, w którym dolna czesc tamy jest przesuwana po spagu ruchem wezowym, niezaleznie od przesuwania sekcji obudowy, zas glówna czesc jest polaczona z obudowa i przesuwana wraz z poszczególnymi jej sekcjami przy czym znajduje sie ona'stale co najmniej swa górna czescia pod stropnicami obudowy, a wiec pod stropem podpartym. Te dwoistosc cech tamy umozliwia jej konstrukcja wedlug wynalazku. Mianowicie kazdy pionowy element konstrukcyjny tamy jest zlozony co najmniej z dwóch czlonów polaczonych ze soba przegubem oraz jest polaczony przegubem ze stropnica obudowy. Wymienione przeguby zapewniaja uchylnosc w tej samej plaszczyznie pionowej, poniewaz maja osie uchylnosci poziome i prostopadle do kierunku posuwu.Czlony elementów pionowych konstrukcji tamy podczas przesuwania poszczególnych sekcji obudowy gdy podstawa tamy pozostaje na miejscu, jak równiez podczas niezaleznego od obudowy przesuwania podstawy tamy, przyjmuja rózne odchylenia od pionu, powodujac mniejsze lub wieksze pochylanie, zwlaszcza górnej czesci tamy.Okazalo sie, ze zachowanie ciaglosci tamy, a zarazem duzego stopnia jej szczelnosci wymaganej przy podsadzce jest znacznie latwiejsze, gdy tylko górna czesc tamy podlega przesuwaniu wraz z sekcja obudowy, anizeli w rozwiazaniach znanych, w których cale odcinki tamy zostaja wyrwane z ciaglosci i przesuwane wraz z sekcjami obudowy. Przy tym pochylanie sie tamy, a zwlaszcza jej górnej czesci jest dla szczelnosci tamy obojetne.W tamie podsadzkowej wedlug wynalazku górna krawedz stanowi rozciagalny pret. gumowy opasujacy stropnice obudowy oraz przechodzacy przez otwory tej stropnicy, aby nie zostal zacisniety miedzy górna jej powierzchnia i stropem. Pret ten laczy poszczególne stropnice. Na pret jest nanizana górnymi oczkami siatka rybacka. Stosowanie w tamach podsadzkowych takiej siatki wraz z przymocowana do niej tkanina uszczelniajaca jest znane.Aby jeszcze lepiej zabezpieczyc szczelnosc tamy podsadzkowej przy górnej krawedzi zastosowano wedlug wynalazku dodatkowa ochrone tej krawedzi. Polega ona na przymocowaniu odcinków tasmy przenosnikowej pod stropnicami nieco dalej w kierunku od czola sciany niz górna krawedz tamy z pretem gumowym. Material podsadzkowy wypelniajac przestrzen podsadzana nie podchodzi pod stropnice miedzy tasma a górna krawedzia tamy, gdzie pozostaje pusta przestrzen.W uproszczonej odmianie tamy wedlug wynalazku bedacej tama zawalowa takie same czlony pionowych elementów konstrukcji tamy nie sa pokryte siatka, lecz sa wlaczone w plyty wykonane z Machy wzmocnionej zeberkami i tworza z tymi plytami jednolite calosci. Szerokosc tych plyt w kierunku wzdluznym tamy jest o kilka centymetrów mniejsza od odleglosci miedzy osiami sekcji obudowy. Wobec tego tama ma niewielkie szczeliny, które z reguly nie przepuszczaja kamienia zawalowego. Szczelina, czyli luka miedzy sasiednimi ply¬ tami, zwieksza sie glównie w górnej czesci tamy wówczas gdy jedna sekcja zostaje przesunieta, a sasiednia jest jeszcze nie przesunieta. Jednakze jest to nieszkodliwe w przypadku, zawalu, gdyz kamien zawalowy atakuje dolna czesc tamy. Z tego wzgledu w tamie zawalowej nie jest potrzebne opisane powyzej dodatkowe chronienie górnej krawedzi. Te górna krawedz tamy stanowi tu górna krawedz plyty. Plyty te sa zarazem wzdluznymi elementami i stanowia wzmocnienie tamy, nadajac jej wytrzymalosc na uderzenia kamienia zawalowego.Przez, zastosowanie pionowych elementów zlozonych z uchylnych czlonów udalo sie polaczyc w tamie wedlug wynalazku korzystne cechy obu opisanych powyzej znanych grup tam przy uniknieciu ich wad. Dzieki temu powstala doskonala zarówno tama podsadzkowa jak i tama zawalowa bedaca uproszczona i wzmocniona jej odmiana.Przedmiot wynalazku jest przykladowo uwidoczniony na rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przed¬ stawia wedlug wynalazku tame podsadzkowa, a fig. 2 tame zawalowa obie w widoku bocznym i czesciowo w przekroju.Na fig. 1 pionowy element konstrukcji nosnej tamy sklada sie z dolnego clonu 1 i górnego czlonu 2, które sa ze soba polaczone przegubem 3. Ponadto element ten just polaczony przegubem 4 z podstawa 5 tamy, a przegubem 6 ze stropnica 7 obudowy. Przeguby 3, 4 i 6 maja osie uchylnosci poziome i prostopadle do kierunku przesuwu, wobec tego uchy Inosc zachodzi jedynie w plaszyznie pionowej, która zostala obrana za plaszczyzne rysunku. Podstawa 5 tamy jest polaczona belka 8 z nie uwidocznionym przenosnikiem scianowym.84289 3 Dolny czlon 1 jest wykonany rozsuwnie w celu dostosowywania wysokosci tamy do grubosci danego pokladu.Podobne cechy rozsuwnosci maja równiez znane tamy. Gumowy pret 9 opasuje stropnice 7 z pominieciem jej górnej powierzchni, gdyz przechodzi przez otwory w stropnicy. Pret ten przebiega miedzy stropnicami. Od niego ciagnie sie w dól luzno nanizana siatka z tkanina (10), przymocowana w paru miejscach do czlonów 1 i 2. Belka 11 bedaca elementem wzdluznym ma przymocowane gumowe fartuchy 12 ciagnace sie po spagu. Dodatkowa ochrone górnej krawedzi tamy stanowi gumowa tasma 13. Jej odcinki zwiazane z poszczególnymi stropnicami nakladaja sie koncami na siebie, aby tworzyly ciaglosc.Na fig. 2 przedstawiona jest uproszczona odmiana tamy, czyli tama zawalowa. Te same oznaczenia co na fig. 1 wskazuja analogiczne elementy. Róznica miedzy ta odmiana, a tama wedlug fig. 1 polega na tym, ze zamiast siatki z tkanina 10 zwieszajacej sie od preta gumowego sa tu plyty 14 i 15 stanowiace z danymi czlo¬ nami 1 i 2 calosci konstrukcyjne. Ponadto zbedna jest tu ochrona górnej krawedzi tasma gumowa 13, jak równiez zbedne sa uszczelniajace fartuchy 12 przy spagu. Równiez wzdluzna belka 11 moze byc pominieta, gdyz plyty 14 i 15 stanowia zarazem wzdluzne elementy konstrukcyjne. Usuniecie tej belki pozwolilo na bezposred¬ nie oparcie dolnego konca czlonu 1 na spagu oraz polaczenie tego czlonu przegubem 4 bezposrednio z belka 8 wobec czego odrebna podstawa 5 stala sie zbedna.Na fig. 1 siatka z tkanina 10 a na fig. 2 plyty 14 i 15 zaznaczono w karykaturalnym pogrubieniu, aby pokazac, ze przebiegaja one prostopadle do plaszczyzny rysunku, a wiec sa narysowane w przekroju.Jak widac z powyzszych rysunków obudowa przeznaczona do wspólpracy z tama wedlug wynalazku win¬ na miec stropnice wysiegajace do tylu, przy czym wymaganie to w przypadku tamy zawalowej jest ograniczone, gdyz przegub 6 moze byc umieszczony blisko konca stropnicy 7. Poza tym jedynym wymaganiem obudowa moze miec dowolna znana konstrukcje. PL