Opis patentowy opublikowano: .15.12.1977 83813 MKP B65g 67 Int. Cl.2 B65G 6: [CZYTELNIA 1 U- ec!u P-<-*»tsw:qo Twórcywynalazku: Jerzy Stachurski, Stanislaw Walkiewicz,Jerzy Slomski Uprawniony z patentu: Centralny Osrodek Projektowo-Konstrukcyjny Maszyn Górniczych „KOMAG", Gliwice (Polska; Urzadzenie do wywracania wozów Wynalazek dotyczy urzadzenia do wywracania i oprózniania kopalnianych wozów szynowych majacego silownik pneumatyczny z cylindrem obrotowym wzgledem wlasnej osi równoleglej do toru, palete z szynami sztywno przytwierdzona do cylindra, oraz pomocniczy silownik pneumatyczny do blokowania wozu na palecie.Urzadzenia takie sa znane w róznych wykonaniach, np. z wzoru uzytkowego nr 20823 i ze zgloszenia wzoru uzytkowego nr 46382. Te znane urzadzenia sa stosowane do wywracnia malych wozów kopalnianych. Do znacznie wiekszych wozów urzadzenia te sie nie nadaja, poniewaz nalezaloby w nich zastosowac silownik dajacy wiekszy moment obrotowy i majacy wieksze wymiary, który w warunkach kopalnianych zajmowalby zbyt duzo miejsca.W wielu przypadkach przy podnoszeniu ciezarów stosuje sie przeciwciezary aby zmniejszyc wymagana sile. Zalozenie przeciwciezaru na odpowiednim ramieniu na cylindrze silownika po przeciwnej stronie niz paleta, nastrecza trudnosc wynikajaca stad, ze taki przeciwciezar przypadalby w miejscu, na które wysypuje sie zawartosc wozu badz kolidowalby z wozem wywróconym w celu wysypywania zawartosci.Wynalazek opiera sie na wykorzystaniu dysproporcji miedzy wartosciami momentu obrotowego uzyskiwa¬ nego z silownika i momentu wymaganego do podniesienia i wywrócenia zaladowanego wozu. Pierwszy z wymie¬ nionych momentów ma wartosc stala przy zalozeniu stalego cisnienia powietrza w komorze roboczej silownika.Natomiast wartosc drugiego zmienia sie podczas obrotu proporcjonalnie do cosinusa kata liczonego od poziomu.Stad wynika, ze wspomaganie przeciwciezarem jest potrzebne i jedynie sluszne w obrebie pewnego kata od poziomu.Wedlug wynalazku zastosowano jako przeciwciezar plyte na ogól dluzsza od wozu podnoszona w pionowych prowadnicach o nieduzy odcinek w porównaniu z wysokoscia, na która podnosi sie wóz. Taka plyta wraz z prowadnicami zajmuje w poziomie bardzo malo miejsca, a ustawiona wzdluz obrotowego cylindra nie zajmuje miejsca przeznaczonego na wysypywanie zawartosci wozu. Poniewaz nie podnosi sie jej wysoko, równiez nie koliduje ona z wywracanym w górze wozem. Aby podnoszenie przeciwciezaru bylo ograniczone do niezbednego kata obrotu cylindra, przeciwciezar zaopatrzono wedlug wynalazku w uchylne zaczepy, a cylinder w sworznie do wspóldzialania z tymi zaczepami. Mianowicie, przy rozpoczynaniu obrotu podnoszacego zalado-2 83 813 wany wóz zaczepy sa zahaczone o te sworznie a po obróceniu o wymagany kat zaczepy napotykaja nieruchomy zderzak w postaci belki równoleglej do osi obrotu, który je odchyla rozlaczajac polac?enie przeciwciezaru z cylindrem. Wobec tego dalszy obrót w tym samym kierunku odbywa sie bez zbednego jui wspóldzialania przeciwciezaru. Przy obrocie w kierunku przeciwnym, zwisajace zaczepy ponownie zahaczaja sie o wymienione sworznie co powoduje podniesienie przeciwciezaru na przewidziana niewielka wysokosc, przy czym paleta przyjmuje polozenie poziome niezbedne do wytaczania z niej pustego wozu i wprowadzania nastepnego wozu pelnego.Aby paleta nie zostala podniesiona dzialaniem wiszacego przeciwciezaru zanim zostanie obciazona pelnym wozem, zastosowano w urzadzeniu wedlug wynalazku zatrzask, który ja unieruchamia w chwili przyjecia przez nia polozenia poziomego. Do otwierania tego zatrzasku zastosowano uklad dzwigniowy zawiazany ze znanym zespolem silownikowym do blokowania wozu wtoczonego na palete.Paleta zostaja uwolniona z chwila zablokowania na niej wozu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku schematycznym przedstawiajacym urzadzanie do wywracania wozów w przekroju plaszczyzna pionowa prostopadla do toru.Urzadzenie ma za zadanie podnoszenie i pochylanie wozu 1, który jako nie nalezacy do urzadzania zostal zaznaczony linia przerywana. Wóz 1 jest wtoczony na palete 2, która jest zaopatrzona w szyny 3. Przy poziomym polozeniu palety 2 szyny uzupelniaja przerwane w tym miejscu szyny torii. Paleta 2 ma równiez belki 4 przypadajace ponad kolami wozu oraz belke 5 o która sie przechylany wóz opiera boczna sciana. Belki 4 i 5 zabezpieczaja wóz przed oderwaniem sie od palety.Do zabezpieczania wozu przed stoczeniem sie z palety jest ona zaopatrzona w element blokujacy 6 wsuwany miedzy kola wozu oraz w silownik 7 do wsuwania i wycofywania tego elementu. Paleta jest sztywno polaczona z obrotowym cylindrem 8 glównego silownika. Nazwa cylinder przyjeta w zastosowaniu do silowników nie jest tu zgodna z pojeciem geometrycznym, gdyz w urzadzeniach tego typu jako cylinder sluzy naczynie o postaci polowy cylindra przecietego wzdluz. Ten cylinder silownika obraca sie na osi 9. Jego wnetrze Jest podzielone tlokiem 10, stanowiacym nieruchoma przegrode, na dwie komory robocze na przemian zasilane powietrzem sprezonym badz laczone na wydmuch. Przewodów powietrznych nie zaznaczono dla uproszczenia rysunku.Opisane powyzej elementy sa znane, jak równiez znane jest ich wspóldzialanie. Mianowicie po wprowadze¬ niu na poziomo lezaca palete 2 zaladowanego wozu 1 i zablokowaniu go m palecie ukladem 6,7, wprowadze sie powietrze sprezone do komory podtlokowej w cylindrze 8, co powoduje obracanie cylindra w kierunku zgodnym ze strzalka, podnoszenie palety wraz z wozem a nastepnie pochylanie i opróznianie wozu. Zawartosc wozu zostaje wysypana na przeciwna strone cylindra 8. Po przesterwowaniu powietrza sprezonego do komory nadtlokowej, paleta z opróznionym wozem wraca do pierwotnego polozenia poziomego, przy czym obrót ten nastepuje równiez i pod wplywem ciezaru palety wraz z wozem. Wóz nalezy wówczas odblokowac i wytoczyc a na jego miejsce wtacza sie wóz pelny rozpoczynajac nastepny cykl pracy.Wedlug wynalazku do wspomagania glównego silownika majacego cylinder 8 zastosowano przeciwciezar 11 w postaci plyty dluzszej od wozu. Dla osiagniecia wymaganej masy, plyta stanowiaca przectwoieiar jest zlozona z szeregu przylegajacych od siebie i polaczonych ze soba plyt zeliwnych lub stalowych. Przeciwciezar 11 jest przesuwny w pionowych prowadnicach 12 i jest zaopatrzony w zaczepy 13 które zahaczajasie o sworznie 14 przymocowane do kadluba cylindra 8. Do odhaczania tych zaczepów sluzy zderzak 15 w postaci belki równoleglej do osi obrotu. Polozenie zderzaka 15 jest tak dobrane, zeby odhaczenie nastapilo w chwili, kiedy przeciwciezar przyjmuje najnizsze polozenie.Ponadto wedlug wynalazku zastosowano zatrzask do unieruchamiania palety 2 w polozeniu poziomym.Zatrzask sklada sie z rygla zaskokowego 16 oraz z ukladu dzwigniowego 17 sluzacego do odryglowenia. Uklad dzwigniowy 17 jest polaczony ze znanym zespolem 6, 7 sluzacym do blokowania wozu na palecie. Dzieki temu silownik pomocniczy 7 pelni równoczesnie dwie funkcje: blokowanie wozu i odryglowanie zatrzasku.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku rózni sie tym od dzialania urzadzen* znanych, ze z chwila rozpoczynania obrotu podnoszacego palete 2 wraz z wozem 1 zaladowanym, moment obrotu wywolany dzialaniem glównego silownika sumuje sie z momentem wspomagajacym wywolanym dzialaniem sily grawitacji na przeciwciezar 11 opuszczany pionowo. Po dokonaniu obrotu o z góry zalozony kat w kierunku zgodnym ze strzalka, moment obrotowy wymagany do dalszego obracania jest tak maly, ze wspomaganie jest zbedne.Wówczas nastepuje odlaczenie zaczepów 13 w zetknieciu ze zderzakiem 15. Przy obrocie w kierunku przeciw¬ nym wynikajacym z wprowadzenia sprezonego powietrza do komory nadtlokowej, paleta 2 z pustym wozem 1 powraca do polozenia poziomego. Przy tym obrocie niezbedne jest podniesienie przeciwciezaru 11, aby mógl on sluzyc w nastepnym cyklu pracy. W tym celu w pewnym okreslonym polozeniu katowym zaczepy 13 zahaczaja sie o sworznie 14. Gdy paleta 2 osiagnie polozenie poziome, a przeciwciezar 11 znajdzie sie w polozeniu33813 3 najwyzszym, paleta 2 sama zatrzaskuje sie w tym polozeniu zatrzaskiem 16, 17. Ciezar palety z pustym wozem pomaga podnoszeniu przeciwciezaru 11, co pozwla na pewna oszczednosc powietrza sprezonego. Jednakze ciezar pustej palety nie wystarcza do jej unieruchomienia w polozeniu poziomym i dlatego zastosowano wymieniony zatrzask. Po wytoczeniu pustego wozu z palety i wprowadzeniu na nia nastepnego pelnego wozu, poderwanie palety dzialaniem przeciwciezaru 11 juz nie grozi. Wówczas dokonuje sie blokady tego wozu na palecie zespolem blokujacym 6, 7 a polaczony z tym zespolem uklad dzwigniowy 17 odryglowuje zatrzask, aby paleta mogla byc podnoszona wraz ze znajdujacym sie na niej pelnym wozem.Na podstawie rysunku sobie mozna wyobrazic równiez polozenie wozu podczas oprózniania. Przeciwciezar 11 znajdujacy sie tuz przy cylindrze 8 nie.przeszkadza wysypywaniu zawartosci wozu 1 gdyz zawartosc ta poprzez krawedz pochylonej sciany wozu przesypuje sie nieco dalej. Rysunek wykazuje równiez, ze przeciwcie¬ zar 11 w najwyzszym nawet polozeniu nie moze sie zetknac z wozem 1. PL