PL83237B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: National Research DeYelopment Corporation, Londyn (Wielka Brytania) Srodek owadobójczy Przedmiotem wymalazku jest srodek owadobójczy, zawierajacy jako substancje czynna co najmniej jedna pochodna kwasu dwumetylocyklopropano- karboksylowego o ogólnym wzorze 1, w którym Rv i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, rodniki alkilowe, alkenylowe lub alkadie- nylowe, Z oznacza rodnik arylowy, alkenylowy lub karboalkoksyalkenylowy, a Y oznacza rodnik ary¬ lowy, taki jak fenylowy, podstawiony grupami al- koksylowymi lub atomami chlorowca.Znany, wystepujacy w przyrodzie srodek owado¬ bójczy pyretrum, otrzymywany z kwiatostanów Chrysanthemum cinerariaefolium i gatunków po¬ krewnych, jest szeroko stosowany ze wzgledu na jego pozadane wlasciwosci biologiczne, a mianowicie silne i szybkie dzialanie owadobójcze przy niskiej toksycznosci dla ssaków. Dzieki kombinacji ko¬ rzystnych cech, pyretrum przewyzsza wiele zna¬ nych, syntetycznych srodków owadobójczych.Jednakze naturalne pyretrum jest dosc nietrwale w stosowanych zestawach na wielu materialach i powierzchniach, na których sie je stosuje, nie tworzy dostatecznie trwalej powloki owadobójczej.Poza tym jest ono kosztowne.Znane syntetyczne srodki owadobójcze, sta¬ nowiace estry kwasu chryzantemowego i kwasu pyretrowego oraz ich pochodnych, zwlaszcza al- letryna, sa dosc kosztowne, a ich dzialanie prze¬ ciwko wielu owadom, na przyklad takim, jak zacz¬ ka chrzanówka (Phaedon amoraciae) i zaczka wa- 10 20 25 rzuehówka (Phaedon cochiaeiniaie), jest slabsize od dzialania naturalnego pyretrum Stwierdzono, ze szybkie i skuteczne dzialanie * owadobójcze przy równoczesnej nieszkodliwosci dla ssaków oraz duzej odpornosci na dzialanie czynników atmosferycznych ma srodek owadobój¬ czy, kftóry jiako sutolatiancije ctzynina zawiera co naj¬ mniej jeden zwiazek o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym Z, Y, Rj i R2 maja wyzej podane znaczenie.Zwiazki o wzorze 1 moga byc uwazane za pocho¬ dne kwasów cyklopropanokarboksylowych o ogólnym wzorze 2, pirzy czyim szcizególniie silne wlasioiwoaci owadobójcze maja te zwiazki o wzorze 1, w któ¬ rym Z oznacza rodnik izobutenylenowy lub 2-karbo- metoksypropenylowy-1, czyli pochodne kwasu chryzantemowego lub kwasu pyretrowego. Kwasy o wzorze 2 wystepuja jako izomery optyczne i izo¬ mery geometryczne, przy czym rózne izomery daja zwiazki o wzorze 1 o róznych wlasciwosciach owa¬ dobójczych. W przypadku kwasu chryzantemowego i kwasu pyretrowego stwierdzono, ze kwasy (+) trans, otrzymane z naturalnego pyretrum, daja zwiazki aktywniejsze niz odpowiadajace im synte¬ tyczne izomery <±) cis-trans, aczkolwiek i te osta¬ tnie maja silne wlasciwosci owadobójcze..Jako czynne skladniki srodków owadobójczych wedlug wynalazku stosuje sie równiez zwiazki owizotfzeljiWypirowaldaorle od kfwasu 2,2-/d,wumetylo- cyklopropanokarboksylowego podstawionego w po- 83 23783 3 zycji 3 innymi grupami alkenylowymi lub arylo- wymi, na przyklad grupe fenylowa Zwiazki o wzorze 1 sa zasadniczo podstawionymi estrami furylometylowymi, zawierajacymi 1—3 dalszych podstawników w pierscieniu furanowym, przy czym stwierdzono, ze ogólnie biorac te zwiaz¬ ki, w których pierscien furanowy jest polaczony z grupa estrowa w pozycji 3, to znaczy zwiazki 3-fu- rylometylowe, maja silniejsze wlasciwosci owado¬ bójcze niz odpowiadajace Am izwiaizfci, w których pierscien jest polaczony w pozycji 2, czyli zwiazki furfurylowe. Poza tym ,w zwiazkach tych silne wlasciwosci owadobójcze wiaza sie czesto z obec¬ noscia podstawnika w pozycji 5 pierscienia furano- wego. Niekiedy zas grupa alkilowa, na przyklad metylowa, znajdujaca sie w pozycji 2, wzmaga aktywnosc estrów 3-furylometylowych. Korzystne jest, jezeli grupa o wzorze CH2Y, w klórym Y ma wyzej podane znaczenie, znajduje sie w zwiazkach 3-furylornetyIowach w pozycji 5.Wlasciwosci owadobójcze estrów o wzorze m 1 zmniejszaja sie niekiedy w miare wzrostu liczby podstawników w pierscieniu furanowym polaczo¬ nym z grupa estrowa. Zjawisko to nie wystepuje wówczas, gdy podstawnikiem jest rodnik metylowy.Poza 'tym wyjaitkieim jedinopoidstaiwione elstry fur¬ furylowe maja wlasciwosci owadobójcze silniejsze niz odpowiadajace im estry wielopodstawione, albo tez zmniejszanie wlasciwosci owadobójczych jest niewielkie, ale równoczesnie zwiazki takie maja niekiedy korzystniejsze inne wlasciwosci fizyczne.Dotyczy to podstawników zawierajacych 1—4 ato¬ mów wegla.Szczególne cenne sa te srodki wedlug wynalazku, które jako skladnik czynny zawieraja estry kwasu dwumetylocyklopropanokarboksylowego i alkoholi takich jak alkohol 5-p-chlorobenzylo-3-furylome- tylowy, i 5-p-metoksybenzylo-3-furylometylowy, a zwlaszcza te estry o wzorze 1, w którym Rt i R2 oznaczaja atomy wodoru, a Z i Y maja wyzej po¬ dane znaczenie.) Srodki wedlug wynalazku moga oprócz substan¬ cji czynnej o wzorze 1 zawierac inne znane sub¬ stancje owadobójcze; ¦ Badania wykazaly, ze srodki wedlug wynalazku sa wielokrotnie skuteczniejsze od naturalnych po¬ chodnych pyretrum i znanych syntetycznych srod¬ ków owadobójczych pokrewnych estrom kwasu dwumetylocyklopropanokarboksylowego. W tablicy podano porównanie owadobójczych wlasciwosci nie¬ których zwiazków o wzorze 1 z odpowiednimi wlasciwosciami znanych zwiazków owadobójczych, przyijmuljajc jaifeo podstawe dla porównania zdolnos_ci owadobójcze alletryny jako 100.¦'"¦¦ Tablica Badany zwiazek Ester 5-p-Chlorobenzylo-3- furylometyliciwy kfwasu l(±) cis-trans-chryzantemowego Wskaznik toksycznosci Zaczka chrza- nówka 1500 Mucha domowa 860 | 237 1 Badany zwiazek Ester 5-p-metoksyberizylo-3- furylcimeitylowy kwasu (±) cis-trans-chryzantemowego Znane zwiazki owadobójcze: Alletryna Naturalne piretryny Piretryna I Piretryna II Diazynon-tiofosforan 0,0- -idwumetylo-0-/2-izopr o-pylo- -4-metylo-6-pirymidynylu/ Paration-tiofosforan 0,0- -dwuimetylo-O-p-riltirofenylu Ester N-ftaloimidometylowy kwasu ¦(+)¦ icdis-trans-chry¬ zantemowego Ester N-/3,4,5,6-czterowodo- roftalimido/-metylowy kwasu (±) cts^trans-iohryzantemo- 1" wego " | Wskaizntilk toksycznosoi Zaczka chrza- nówka, 110 ,100 1600 39001 1300 120 680 120 200 Mucha domowa 380 100 92 92 140 840 1700 72 96 1 30 Wytwarzanie zwiazków o wzorze ogólnym 1 jest zmahe z opisu patentowego nr G1416. Zwiazki te otrzymuje sie przez poddanie reakcji zwiazków o wzorach 3 i 4, w których ugrupowania CO.P oraz Q oznaczaja grupy funkcjonalne, które reagujac 35 ze soba tworza wiazanie estrowe. Korzystnie pod¬ daje sie reakcji alkohol furfurylowy z Jcwasem • cyklopropanokarboksylowym lub jego bezwodni¬ kiem, zwlaszcza halogenkiem, ewentualnie w sro¬ dowisku rozpuszczalnika i w obecnosci srodka po- 40 chlaniajacego chlorowcowodór, na przyklad piry¬ dyny. Mozna równiez halogenek furfurylowy trak¬ towac, sola srebrowa kwasu cyklopropanokarboksy- lowego lub sola tego kwasu z trójetyloamina.W wyniku tych reakcji otrzymuje sie produkt bar- 45 dzo czysty.Estry o wzorze 1 wytwarza sie równiez droga transestryfikacji, a mianowicie stosujac na przyklad nizszy ester alkilowy kwasu cyklopropanokarbo- ksylowego o ,1^4 atomach wegla w grupie alkilo- 50 wej i alkohol furylometylowy. Proces ten moze byc prowadzony w obecnosci metalu alkalicznego, na przyklad sodu, aOJbo alkoholanu metalu alkali¬ cznego, na przyklad etanolu sodowego.Oprócz co najmniej jednego zwiazku o wzorze 55 i srodki owadobójcze wedlug wynalazku zawieraja obojetny nosnik lub rozcienczalnik. Srodki te maja postac pylów, ziaren, granulek, proszków dajacych sie zwilzac, emulsji, cieczy do opryskiwa¬ ni i aerozoli, zawierajacych odpowiednie rozpusz- 60 czalniki, rozcienczalniki i ewentualnie srodki po¬ wierzchniowo czynne.Srodki wedlug wynalazku moga zawierac dodat¬ kowe substancje dzialajace synergicznie, na przy¬ klad butoksypiperonyl lub inne. Srodki te stosuje ** sie do zwalczania owadów w gospodarstwach do-83 237 6 mowych i w rolnictwie, po wystapieniu owadów lub zapobiegawczo, to jest przed pojawieniem sie owaldów.Wynalazek jest blizej wyjasniony w nizej poda¬ nych przykladach. W przykladach tych, o ile nie zaznaczono inaczej, procenty oznaczaja ilosc gra¬ mów skladnika w 100 ml mieszaniny.Przyklad I. W celu otrzymania srodka w po¬ staci preparatu olejowego do rozpylania, stosuje sie nastepujace skladniki: ester 5-p-chlorobenzylo-3-furylometylowy kwasu (±) clils-itairns-chryzanitemowego 0,05% wyciag pyretrum o zawartosci 25% czynnego skladnika 0,25% butoksypiperonyl 0,5% 2-4-dwumetylo-6-III-rzed. butylofenol 0,1% ksylen do 100% objetosciowych Przed rozpylaniem koncentrat ten rozciencza sie woda w stosunku 1:80.Przyklad II. W celu otrzymania srodka w po¬ staci aerozolu miesza sie nastepujace skladniki w stosunku wagowym: ester 5-p-metoksybenzylo-3-furylometylowy kwasu (±) cis-trans-chryzantemowego „0,02% wyciag pyretrum o zawartosci 25% czynnego skladnika 0,8% butoksypiperonyl 1,5% bezwonny destylat naftowy o temperaturze wrzenia 200—265°C 17,38% rozcienczalnik, stanowiacy mieszanine jednakowych ilosci trójchloromonofluo- rometanu i dwuchlorodwufluorometanu 80,0% olejek zapachowy 0,2% 2,4-dwumetylo-6-III-rzed-butylofenol 0,1% 'Przyklad III. W celu otrzymania srodka w postaci krazków przeciw komarom, miesza sie na- 5 stepujace skladniki w stosunku wagowym: ester 5-p^bromobenzylo-3-furylometylowy kwasu (±) cis-trans-chryzantemowego 0,25% sproszkowana guma arabska 30,0% maczka drzewna 68,75% 10 zielen brylantowa 0,5% p-nitrofenol 0,5% Przyklad IV. W celu otrzymania koncentratu dajacego sie emulgowac, miesza sie w stosunku wagowym nastepujace skladniki: 15 ester 5-p-etoksybenzylo-3-furylometylowy kwasu (±) cis-trans-chryzantemowego 1,5% emulgator niejonowy 25,0% ksylen 73,4% 2,4-dwumetylo-6-III-rzed. butylofenol 0,1% 20 Przed uzyciem koncentrat ten rozciencza sie woda w stosunku objetosciowym 1:150. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, znamienny tym, ze jako 25 substancje czynna zawiera co najmniej jedna po¬ chodna kwasu dwumetylocyklopropanokarboksylo- wego o ogólnym wzorze 1, w którym Rx i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, rodniki alkilowe, alkenylowe lub alkadienylowe, Z 30 oznacza rodnik arylowy, alkenylowy lub karboalko- ksyalkenylowy, a Y oznacza rodnik arylowy, taki jak fenyIowy, podstawiony grupami alkoksylowymi lub atomami chlorowca. %+2 Z -CH -CH-C00CH2-t J- CH2Y Y v / \ Wzór 1 Z-CH-CH-COOH x tUzor Z Z-CH-CH-CO.P x CH3 CH3 Nzor 3 R, R2 acH24MhcH2-y Nzór 4 PL PL