Sposób prania welny potnej Przedmiotem wynalazku jest sposób prania wel¬ ny potnej za pomoca anionoczynnych i/lufo nie- jonotwórczych srodków pioracych w obecnosci en¬ zymu. . ' , Wiadomo, ze surowa welna luzem, w zaleznosci od rodzaju zwierzat i warunków hodowli, zawie¬ ra 16—8 kal itp. Wiadomo równiez, ze z silnie zanieczysz¬ czonej surowej welny za pomoca znanych techno¬ logii prania lub urzadzen pralniczych nie mozna otrzymac uipranej bez uszkodzen welny o opty¬ malnej jakosci, nadajacej sie do dalszej przeróbki technologicznej (Roch M.: Text. Prax. 23, 37 (1908); Wbol, H. F. J. Text. Inst. 5B, 49 (1»68); Karsch, F.: Z. ges. Textildnd. 70, 64 (1967); Zahn, H. i Gerth- sen, T.: Nature 200, 785 (1063); Anon: De Tex. 26, 201 (19i67); Fries, W. Z. ges. Textilind. 69, 546 (1067).W przypadku stosowanych dotychczas najczes¬ ciej , pralnic rzedowych nie mozna uniknac sfil¬ cowania welny, wskutek silnych poruszen stoso¬ wanych w celu dokladniejszego usuwania zanie¬ czyszczen mechanicznych, co wplywa bardzo nie¬ korzystnie na dalsza przeróbke welny. Sfilcowana welna utrudnia po pierwsze dalsza przeróbke przy gremplowaniu lub czesaniu wskutek lamania i zry¬ wania wlókien, a po drugie powoduje wzrost ilosci odpadów.Znane sa wprawdzie pracujace bardziej oszczed¬ nie nowoczesne urzadzenia pralnicze, na przyklad 10 15 20 25 30 2 konstrukcja Fleissnera z bebnem perforowanym lub urzadzenie pralnicze ,,Exprima"' Charpentiera, jednak wskutek wysokich kosztów inwestycyjnych urzadzenia te moga miec tylko niewielkie zasto¬ sowanie.Oprócz maszyn pralniczych równiez niekorzystny wplyw maja silnie alkaliczne odczyny kajpieli pio¬ racych (o wartosci pH = 9—ilO, a przy praniu grubych gatunków welny ewentualnie nawet o wartosci pH = 10,5t-^ll), oraz dzialajace w alka¬ licznych kapielach uszkadzajaco na welne substan¬ cje powierzchniowo czynne, powodujace uszkodze¬ nia chemiczne, które mozna wykazac metodami analitycznymi lub fizycznymi. Uszkodzenia te sa niekorzystne zarówno dla dalszej przeróbki wel¬ ny, jak i z punktu widizenia produktu koncowego [Miro P. i Sanchez, J.: Dzialanie substancji po¬ wierzchniowo czynnych na reaktywnosc w roztwo¬ rach alkalicznych — referat w Budapeszcie,. wrze¬ sien 1970; Miro P. i Dominiguez, G.: «T. Sqc. Dyers, Col. 83, 91 (1967); Zahn. H.: Kolloid Z. XOT, 14-^26 (Wk); Ebert. G. i Stein, W.: Angew. Makromol.Chem. 7, 57^66 (1969)].W uszkadzajaco dzialajacych na welne reakcjach chemicznych bierze udzial zwlaszcza warstwa epi- dermy, to jest tej czesci wlókna welnianego, któ¬ ra sklada sie z naturalnych protein i za pomoca kwasów moze zostac zhydrolizowana do róznych aminokwasów. Ta warstwa epidermy zawiera rów¬ niez cystyne posiadajaca grupy dwusiarczkowe^ 828953 82895 4 Naprzemienne ugrupowanie aminokwasów i cy¬ styny tworzy tzw. lancuchy peptydowe, znane w literaturze jako 1-keratyna. Lancuchy glówne sa powiazane poprzecznie lancuchami bocznymi w po¬ staci mostków.Wiazania mostkowe moga byc dwojakiego ro¬ dzaju: mostki cystymowe, w których czasteczka cystyny sama tworzy mostek, lub mostki tylpu soli, w których lancuch boczny z zasadowa grupa kon¬ cowa tworzy mostek z innym lancuchem bocznym z grupa koncowa kwasowa, tak jak w przypadku mostku glutaimina-arginina. Mostki te rozszczepia¬ ja sie wskutek okreslonych reakcji chemicznych lub fizycznych, takich jak dzialanie alkaliczne, kwasne lub utleniajace, wplyw silnego swiatla lub silne dzialanie mechaniczne. Zmieniaja sie amino¬ kwasy tworzace keratyne i zmienia sie caly uklad komórek welny. Rozmiary uszkodzen w struktu¬ rze welny mozna ustalic za pomoca metod anali¬ tycznych, na przyklad rozpuszczalnosc w alkaliach, lub fizycznych, na przeklad sila potrzebna do ro¬ zerwania wlókna. Bezposrednim nastepstwem tych chemicznych zmian w strukturze jest wystepowa¬ nie calego szeregu niekorzystnych wlasciwosci che¬ micznych i fizycznych, istotnych w przypadku przemyslowego zastosowania welny, takich jak wy¬ przedzanie, zdolnosc do zabarwienia itd.Trwalosc struktury proteinowej w welnie oprócz 10 15 20 25 mostków soli i mostków cystynowych, zabezpie¬ czaja równiez tzw. wiazania hydroforowe lub apo- larne. Sily wiazan apolarnych determinuja w du¬ zym stopniu konfiguracje protein w roztworze. Si¬ ly te nadaja proteinom taka postac lub taka kon¬ figuracje, w których reszty aminokwasów sa mak¬ symalnie oddalone od czasteczek wo.dy. Wydzielo¬ ne czesci protein zapobiegaja dzialaniu poszcze¬ gólnych reagentów w srodowisku wodnym na blo¬ kowanie reszty aminokwasów lub maskowane gru¬ py cystynowe.Doswiadczenia licznych autorów oraz analityczne badania welny potwierdzaja (na przyklad Zahn: Kolloid Z. 197, 14^h26 (H964) Miro P. i Garcia D.J. J.: J. Soc. Dyers, Col. 83, 91 (1967)), ze w silnie alkalicznych kapielach (pH = 10^11) substancje ariionoczynne, na przyklad dodecylosiairczan sodo¬ wy, rozbijaja w pierwszym rzedzie wiazania apo- larne miedzy bocznymi resztami aminokwasów w wlóknie i wskutek tego alkalia osiagaja takie re¬ giony, które normalnie w srodowisku wodnym po¬ zostaja nienaruszone.W podanej nizej tablicy 1 zestawiono chemicz¬ na i fizyczna charakterystyke róznych gatunków welny luzem przed praniem znanymi metodami i po praniu w pralnicy rzedowej z 5 jednostkami pioracymi w kapieli niejonotwórczej. W dalszym ciagu podane *a parametry prania.Tablica 1 Rodzaj welny potnej P"~ __1 " Wegierska przedza welniana zgrzebna, tlusta A/B, kosmata Wegierska przedza welniana zgrzebna, tlusta A/B Wegierska przedza 1 welniana zgrzebna, tlusta, zólta A-A/B Wegierska przedza welniana czesankowa, tlusta, A/B 1 Wegierska welna za¬ nieczyszczona pasza, tlusta, A Brazylijska welna, tlusta, zólta Welna nowozelandz¬ ka Zawartosc tlu¬ szczu przed i po praniu w % E 10,4 1,6 9,i9 1,4 114 2,4 10,3 1,1 6,7 2,1 6,6 0,7 6,7 0,8 Rozpuszczalnosc w alkaliach przed i po pra¬ niu w °/o 3 16,2 112,1 18,3 ' 14,3 15,4 13,1 18,0 12,8 17,3 13,1 19,0 1/2,9 19,2 12,0 Ubytek roz¬ puszczalnosci w alkaliach w °/o , 4 26 22 15 29 25 33 38 Sila rozrywania przed i po pra¬ niu w °/o 5 7,41 6,61 6,90 5,61 7,32 5,80 8,70 8,44 7,71 7,11 11,88 11,30 21,88 21,2 Ubytek sily rozrywania w % • 6 "¦' ." ¦11 19 21 3 8 5 3,1 Badania prowadzono w nastepujacy sposób: Roz¬ puszczalnosc w alkaliach: wegierska norma 3227/11 S.67 Oznaczenie tluszczu: Agister, A.: Far- berei und Textilchemische Untersuchungen, wyd. 10, S.400—401. 65 Oznaczenie sily rozrywania: wymogi normy RWG, na aparacie Schoppera.Stosowano nastepujace parametry prania: 1 kadz: Plukanie 6 minut w temperaturze 30° i 12 DH°;5 82895 t 2 kadz: Ozas prania 3 minuty, temperatura pra¬ nia 45°C, Na2 tosci pH = 11; , 3 kadz: Ozas prania 3 minuty, temperatura 5fl°C, 0,65 g/litr niejonotwórczego srodka pioracego, 3,7 g/litr NaOl technicznego; 4 kadz: Ozas prania 3 minuty, temlperatura 50°C, 0,4 g/litr niejonotwórczego srodka pioracego; 5 kadz: Plukanie 3 minuty w temJperaturze 20°C i 12 BH0. - ~ * Z tablicy 1 wynika, ze badane próbki ulegly nastepujacym zmianom: Ubytek rozpuszczalnosci w alkaliach: 15^33%; ubytek sily rozrywania: 3^-121%; zawartosc tlusz¬ czu po praniu welny: 1—\2%.Z danych tych wynika, ze jakosc welny luzem zmniejsza sie juz przed przedzeniem i ze wyste¬ pujace potem trudnosci w wiekszej czesci wynikaja z procesu prania welny potnej.Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu prania welny potnej, którym mozna by za pomoca ogólnie stosowanych srodków pioracych, nie eliminujacych a nawet wywolujacych uszka¬ dzanie welny, prac welne luzem bez jej uszko¬ dzenia, zachowujac optymalna jakosc upranej wel¬ ny i otrzymujac welne, nadajaca sie do dalszej przeróbki.Stwierdzono, ze welne zawierajaca pot, mocz, fekalia mozna za pomoca anidnoczynn^cfi i/lub niejonotwórczych srodków pioracych w obecnosci enzymu prac w przemysle wlókienniczym z wy¬ jatkowo dobrymi wynikami, jezeli przy zachowa¬ niu dotychczasowej technologii i urzadzen pral¬ niczych proces prania prowadzi sie w obecnosci 0,01—1,0% enzymów proteolitycznych, gdyz enzy¬ my te w podanej ilosci dzialaja wybiorczo tylko na zanieczyszczenia i nie uszkadzaja protein wel¬ ny, co jest zupelnie nieoczekiwane.Sposób prania welny potnej za pomoca aniono- czynnych i/lub niejonotwórczych srodków piora¬ cych w obecnosci enzymu polega wedlug wyna¬ lazku na tym, ze pranie welny prowadzi sie w obecnosci 0,01—il,0% proteolitycznego enzymu lub enzymów w przeliczeniu na ilosc anionoczynnych i/lub niejonotwórczego srodka pioracego, w srodo¬ wisku o odczynie odpowiadajacym wartosci pH = 2,0—11 i w temperaturze 35^36°C.Korzystnie pranie prowadzi sje w temperaturze 40—©0°C.Dodatek enzymu lub enzymów zapewnia efek¬ tywne, delikatne pranie, gdyz odpowiednio dobra¬ ne fermenty w Odpowiednich warunkach, takich jak odpowiednie srodki piorace, dodatki i steze¬ nia enzymu, a takze odpowiednie wartosci pH i temperatury, dzialaja specyficznie tylko na za¬ nieczyszczenia, które rozkladaja, wzglednie czynia rozpuszczalnymi w wodzie, natomiast bialko wel¬ ny pozostawiaja nienaruszone. (The Enzymes, A- cademie Press New York i Londyn; Hansruedi, J.: "Uber protoolytische Enzyme, deren Priifmetho- den unóf Einsaitzmdglichkeiten in der Waschmittel-' 5 industrie — dysertacja;. Berno (1068)).W sposobie wedlug wynalazku mozna stosowac enzymy proteolityczne zarówno mikroibiologicznego, zwierzecego jak i roslinnego pochodzenia. Posia¬ daja one bowiem bardzo dobre wlasciwosci ter-. io miczne — sa termostabilne w temperaturze 4fr— ,. 7Q°C — i mozna je stosowac w granicach pH 2—(11.Wedlug badan róznych autorów Cisami, D. i inrii: Agr. Biol. Ghem. Tokyo 30 (7) 664 ^858 iflfcfiB); Keag. L. i Moser, P. W.: Blochem. Biophys. Res. w Comimun. 34 (5) 600—604 (1969)) proteazy sa wraz-. liwe tylko na detergenty kationoezynne, natomiast stosowane wraz z detergentami anioncKaynnymi wykazuja niewielkie zmniejszenie trwalosci, a z niejonotwórczymi nie wykazuja 20 szenia trwalosci. Z tego wzgledu w przemysle wlókienniczym stosuje sie w srodkach pioracych; tylko anionoczynne i niejonotwórcze srodki po¬ wierzchniowo czynne, a ze wzgledu na swe ko¬ rzystne wlasciwosci coraz wieksze znaczenie uzy- 25 skuja srodki powierzchniowo czynne niejonotwór¬ cze.Sposobem wedlug wynalazku pierze sie na przy¬ klad rodzaje welny potnej podane w tablicy 1, sto¬ sujac nastepujace parametry: ' 30 1 kadz: plukanie 4 minuty w temperaturze 40°C za pomoca wody zawierajacej 0,08 g/litr produk¬ tu enzymatycznego proteazy o aktywnosci 1,5 we¬ dlug Ansona; 2 kadz: czas prania 3 minuty, temperatura pra- 35 nia 45°C, Na*Q03 techniczny do nastawiania war¬ tosci pH = 8y5 i 0,05% proteazowego produktu en¬ zymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Ansona w przeliczeniu na 1 g NaiCO*; 3 kadz: czas prania 3 minuty, temperatura ka- 40 pieli 50°C, 0,4 g/litr niejonotwórczego srodka pio¬ racego, 2fi g/litr NaO technicznego i w przeli¬ czeniu na ,1 g srodka pioracego 0,5% proteazowe-j go produktu enzymatycznego o aktywnosci r 1,5: wedlug Ansona; 45 4 kadz: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 0y3 g/litr niejonowego srodka piorace¬ go, 0,5% proteaizowego produktu enzymatycznego 0 aktywnosci 1,5 wedlug Ansona w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego; 50 5 kadz: plukanie 3 minuty w temperaturze, 20°C i 12 DH°.Pranie w przeciwienstwie do znanych sposobów, prowadzi sie przy minimalnym mechanicznym po¬ ruszaniu welny. 55 W tablicy 2 podaje sie fizyczne i chemiczne cha¬ rakterystyki welen potnych pranych sposobem we¬ dlug wynalazku.7 82895 Rodzaj welny potnej 1 1 Wegierska przedza welniana zgrzebna, tlusta A/B, kosmata Wegierska przedza welniana zgrzebna, tlusta A/B Wegierska przedza welniana zgrzebna, tlusta A-A/B Wegierska przedza welniana czesankowa, tlusta, A/B Wegierska welna za¬ nieczyszczona pasza, tlusta, A Brazylijska welna, tlusta, zólta Welna nowozelandz¬ ka Zawartosc tlu¬ szczu przed i po praniu w °/a 12 10,4 11,7 9,6 1,6 10,6 2,1 10,7 1,4 7,1 .2,0 6,6 0,9 6,7 0,7 Tablica i x Rozpuszczalnosc w alkaliach przed i po pra¬ niu w •/• 3 16,7 14,5 18,0 1(6,2 16,1 15,2 17,9 15,4 174 15,1 19,0 16,1 19,12 17,0 2 Ubytek roz¬ puszczalnosci w alkaliach w °/o 4 13 10 6 14 12 15 12 Sila rozrywania przed i po pra¬ niu w g 5 - 7,20 6,60 7,13 8,34 7,71 10,83 21,88 6,55 6,19 6,12 8,21 7,27 10,51 31,73 Ubytek sily rozrywania w */© 6 9 6 14 1,5 | 7 3 .0,7 Z danych zebranych w tablicach wynika, ze welny potne prane sposobem wedlug wynalazku wykazuja, w porównaniu z welnami pranymi zna¬ nymi sposobami, duze polepszenie w zakresie roz¬ puszczalnosci w alkaliach, jak i wartosci sily roz¬ rywania.W tablicy 3 podaje sie chemiczne i fizyczne uszkodzenia oraz ich procentowy ubytek w przy¬ padku welny pranej sposobem wedlug wynalazku i sposobami znanymi.Rodzaj welny potnej Wegierska przedza wel¬ niana zgrzeibna, tlusta A/B, kosmata Wegierska przedza wel¬ niana zgrzebna, tlusta A/B.Wegierska przedza wel¬ niana zgrzebna, tlusta zólta, A—A/B Wegierska przedza wel¬ niana, czesankowa, tlu¬ sta A/B Wegierska welna zanie¬ czyszczona pasza, tlusta, A Brazylijska nowozelan¬ dzka Tab] Ubytek rozpuszczalnosci w sposób znany •/o 26 22 15 29 25 38 sposób we¬ dlug wyna¬ lazku •/o 13 10 6 14 12 12 ica 3 alkaliach polepsze¬ nie •/• 50 54 60 53 52 68 Ubytek sily rozrywania znany sposób •/o 11 19 21 3 8 3,1 sposób we¬ dlug wyna¬ lazku •/•¦ 9 r 6 14 1,5 7 0,7 polepsze¬ nie ¦ 0/o 18 70 30 50 13 7782895 H Korzysci osiagane dzieki zastosowaniu sposo¬ bu wedlug wynalazku mozna zebrac nastepujaco w olpairciu o dane z tablicy 3: uszkodzenia che¬ miczne upranej welny sa o 50-^68°/« mniejsze, a uszkodzenia fizyczne o 131—il7*/# mniejsze w porów¬ naniu z welna uprana znanymi sjposobami. Oprócz wyzej opisanych korzysci oszczedza sie równiez dodatków i srodków pioracych. Przy jednakowym efekcie prania mozna - zmniejszyc ilosc srodka pio¬ racego lufo dodatków o 250/* lub 33*/©. Dzieki temu uzyskuje sie w przypadku prowadzenia prania me¬ toda ciagla oszczednosci w jednym tylko lewiata- nie o 5 kadziach wynoszace 70—'100 kg dziennie, a 25—(36 ton rocznie srodka pioracego i tylez do¬ datków. Oprócz tego oszczedza sie równiez wody do plukania, poza tym wskutek rozszczepienia lan¬ cucha polipeptydowego latwiej jest oczyszczac po¬ wstale scieki.Nie mniejsze znaczenie ma koniecznosc stosowa¬ nia minimalnego tylko poruszania mechanicznego, zaoszczedzona przy tym energia, wreszcie fakt, ze wskutek minimalnego poruszania welna ulega sfil¬ cowaniu tylko, w bardzo malym stopniu. Zmniej¬ szenie stopnia sfilcowania osiagniete wskutek mi¬ nimalnego mechanicznego poruszania nie moze byc co prawda wyrazone liczbowo, gdyz w praktyce nie ma metod do mierzenia filcowania. Zaskaku¬ jace jest jednak, ze welny prane enzymatycznie maja jasniejsze zabarwienie i sa bardziej puszyste, wskutek czego z welen potnych pranych sposobem wedlug wynalazku mozna otrzymac welny zgrzeb¬ ne lub czesankowe z mniejszymi stratami, to jed¬ nak bardziej ekonomicznie, z wieksza wydajno¬ scia w porównaniu z welnami pranymi w znany sposób.Sposób wedlug wynalazku blizej jest wyjasnio¬ ny w nastepujacych przykladach: Przyklad I. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania przedzy zgrzebnej w lewiatanie o 5 ka¬ dziach za pomoca niejonotwórczego srodka pio¬ racego i dodatku proteazowego produktu enzy¬ matycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 1: plukanie w ciagu 6 minut za pomoca wody biezacej w temperaturze 30°C.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temepratura ka¬ pieli 45°C, Naj3 do uzyskania wartosci pH = 8,5 i 0,03—0,06^/» w przeliczeniu na 1 g sody proteazowego produktu enzymatycznego o aktyw¬ nosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 50°C, ?5f/» niejonowego srodka pioracego i NaO technicznego w przeliczeniu na technolo¬ gie standardowa i 0,03—O^/o proteazowego pro¬ duktu enzymatycznego o aktywnosci 1,6 wedlug Anson'a w przeliczeniu na 1 g srodka piorace¬ go.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 75*/© niejonotwórczego srodka piorace¬ go i NaCl technicznego w przeliczeniu na techno¬ logie standardowa i 0,03—0/0% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego proteazowego produktu en¬ zymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 5: plukanie w ciagu 4 minut biezaca wo¬ da w temperaturze 20°C Przyklad II. Pranie grubej welny potnej w lewiatanie o 5 kadziach za pomoca niejonotwór¬ czego srodka pioracego, stosujac jako dodatek al¬ kaliczny proteazowy produkt enzymatyczny o ak¬ tywnosci 1,5 wedlug Anson'a. 5 Kadz 1: plukanie w ciagu 6 minut biezaca wo¬ da w temperaturze 30°C; Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, NaOOs techniczny do nastawiania war¬ tosci pH na 8,5 i 0^04-^0,-oa1/*' w przeliczeniu na **• 1 g sody proteazowego produktu enzymatyczne¬ go.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 55°C, 66ty» w przeliczeniu na metode stan¬ dardowa niejonotwórczego srodka pioracego i NaCl 15 technicznego oraz 0,04^-0,08^/t w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego proteazowego produktu enzy¬ matycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temjperatura kapieli 50°C, 66ty» w przeliczeniu na metode standardowa 20 niejonotwórczego srodka pioracego i NaO technicz¬ nego oraz 0,O4^0,'08*/t w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego proteazowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 5: plukanie w ciagu 4 minut biezaca woda 25 w temperaturze 20°C.Przyklad III. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania przedzy czesankowej w lewiatanie o 6 kadziach, za pomoca niejonotwórozego srodka pio¬ racego, stosujac jako dodatek proteazowy produkt 30 enzymatyczny o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 1: przemywanie w ciagu 4 minut w bie¬ zacej wodzie w temjperaturze 30^0.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temjperatura ka¬ pieli 45°C, Na2CO, techniczny do nastawiania war- 35 tosci pH = 8/5 i 0^)12—O^OT^A w przeliczeniu na 1 g sody proteazowego produktu enzymatycznego 0 aktywnosci 1,5 wedlug Anson^a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 55°C, 7fl*/» w przeliczeniu na metode stan- *° dardowa niejonotwórczego srodka pioracego i NaCl technicznego oraz 0,C2—OffP/% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego proteazowego produktu en¬ zymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Ansotfa.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka- 45 pieli 50°C, T0*/# w przeliczeniu na metode stan¬ dardowa niejonotwórczego srodka pioracego i 0,02— O,©?5/* w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego pro¬ teazowego produktu enzymatycznego o aktywno¬ sci 1;5 wedlug Ansotfa. 50 Kadz 5: plukanie w wodnym roztworze w tem¬ peraturze 45^50°C w ciagu polowy czasu stoso¬ wanego w metodzie standardowej i dodajac na 1 litr wody OyOll—0,06 g proteazy o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.M Kadz 6: plukanie woda w temperaturze 20°C w czasie o polowe krótszym niz w metodach stan¬ dardowych.Przyklad IV. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania przedny zgrzebnej w lewiatanie ó 5 ka- w dziach za pomoca anionowego srodka pioracego stosujac jako dodatek proteaze o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 1: plukanie w ciagu 6 minut biezaca wo¬ da w temperaturze 30^C * Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka-f XX pieli 45°C, Na*C03 techniczny do nastaiwjiania war¬ tosci pH — 8,5 oraz 0,04—0,07°/© w przeliczeniu na 1 g sody proteazowego produktu enzymatyczne¬ go o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka- 6 pieli 45°C, 80% w stosunku do- metody standardo¬ wej niejonotwórczego srodka pioracego luib 75% Na*003 technicznego oraz 0,04M),07% w przeli¬ czeniu na 1 g srodka pioracego proteazowego pro¬ duktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug 10.Ansonfc.Kadz. 4: ozas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 50°C, 80% w stosunku do metody standardo¬ wej anionowego srddka pioracego oraz 0,04—0,07% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego proteazo- 15 wego produktu enzylmatycznego o aktyfwnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 5:oplukanie biezaca woda w tempera/turze 30°Cw ciagu 4 minut. , .Przyklad V. Pranie welny grubej w lewia- 20 tanie o 5 kadziach za pomoca anionowego srodka pioracego, stosujac jako dodatek alkaliczny protea- zowy produkt enzymatyczny o aktywnosci 1,5 we¬ dlug Anson'a. - Kadz 1: plukanie w ciagu .6 minut w biezacej 25 wodzie w temperaturze 30^C.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, NatOOz techniczny do nastawiania war¬ tosci pH = 8,5, i 0,05^0,09% w przeliczeniu na 1 g sody proteazowego produktu enzymatyczne- 30 go.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli i5°C, 712% w stosunku do metody standar¬ dowej srodka pioracego lttb\Na2oOa technicznego oraz 0,06—0,00% w przeliczeniu na 1 g srodka pio- 35 racego proteazowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 4: "czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 712% w stosunku do metody standar¬ dowej srodka pioracego oraz 0,05^-^0,09% w prze- *Q liczeniu na 1 g srodka pioracego; proteazowego produktu enzymatycznego o aktywnosci; 1,5 we¬ dlug Anson^.Kadz .5: plukanie w ciagu 4 minut biezaca woda w temperaturze20^C 4* I? r z y k l a d VI. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania czesanki w lewiatanie o 6 kadziach za pomoca anionowego srodka pioracego, stosujac ja¬ ko dodatek proteazowy produkt enzymatyczny o aktywnsci 1,5 wedlug Anson'a. so Kadz 1: plukanie biezaca woda w temperaturze 30°C w ciagu 4 minut.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, Na2C03 techniczny do nastawiania war¬ tosci pH = 8,5 oraz 0,-03^-0,7% w przeliczeniu na 55 1 g sody proteazowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 75% w stosunku do metody standardo¬ wej anionowego srodka pioracego lub NazC03 tech- 60 nicznego oraz 0,03—0,07% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego produktu enzymatycznego o ak¬ tywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 50°C, 75% w stosunku do metody standar- » !2 dowej anionowego srodka pioracego proteazowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 we¬ dlug Anson'a.Kadz 5: plukanie woda w temperaturze 45— 5ó°C, stosujac czas o polowe krótszy, w porówna-, niu z metodami standardowymi oraz dodajac 0,00— 0,07% w przeliczeniu na 1 g sody proteazy o ak¬ tywnosci 1,5 wedlug Anson'a. .Kadz 6: plukanie woda o temperaturze 20°C, sto¬ sujac czas o polowe krótszy w porównaniu ze znanymi metodami.Przyklad VII. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania przedzy zgrzebnej w lewiatajnie o 5 ka¬ dziach za pomoca niejonowego srodka pioracego, stosujac jako dodatek obojetny papainowy produkt enzymatyczny o aktywnosci 1,5 wedlug Ans/on^a.Kadz 1: plukanie biezaca woda w temperatu¬ rze 35°€ w ciagu 6 minut.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 66% w stosunku do metody sjtandar do¬ wej niejonotwórczego srodka pioracego oraz 0,04— 0,C8% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego pa- painowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 55°C, 66% w stosunku do metod standardo¬ wych niejonotwórczego srodka pioracego oraz 0,04— 0,08% w przeliczeniu na Ig srodka pioracego pa- painowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 4: plukanie biezaca woda w temperaturze 20°C w ciagu 4 minut.Przyklad VIII. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania przedzy zgrzebnej w lewiatanie o 5 ka¬ dziach za pomoca niejonotwórczego srodka pio¬ racego, stosujac jako dodatek slaibo alkaliczny tryp- synowy produkt ettzyimatyczny o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 1: plukaaaiie biezaca woda w temperaturze S5°C w ciagu 6 minut.Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, Na2CO, techniczny do nastawiania war¬ tosci pH = &£ oraz 0,03^0,06% w ¦przeliczeniu na 1 g sody trypsynowego produktu enzymatycz¬ nego o akltywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty: temperatura ka¬ pieli 50°C, 75% w stosunku, dx metody fitandardo- wej niejonotwórczeigo srodka pioracego -lub NaCl technicznego oraz 0,03^,06% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego trypsynowego produktu en¬ zymatycznego o aktywnosci 1J5 wedlug Ansoj^a.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, Na*OC3 techniczny do nastawiania war¬ tosci pH = i8;5, oraz 0,03^0,06% w przeliczeniu na 1 g sody trypsynowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,6 wedlug Anson'a.Kadz 5: plukanie biezaca woda w temperaturze 20°C w ciagu 4 minut.Przyklad IX. Pranie welny potnej do otrzy¬ mywania czesanki w lewiatanie o 5 kadziach za pomoca niejonotwórczego srodka pioracego, sto¬ sujac jako dodatek kwasny proteazowy produkt enzymatyczny o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 1: plukanie biezaca woda w temperaturze 30°C w ciagu 4 minut.82895 13 14 Kadz 2: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, niejonotwórczy srodek pioracy lub Na2fC03 techniczny do nastawiania wartosci pH = 8,5 wedlug metody .standardowej.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 6i5°C, kwas octowy techniczny do nastawia¬ nia wartosci pH = 4,5, 70% w stosunku do meto¬ dy standardowej niejonotwórczego srodka piorace¬ go oraz w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego 0,02—0,07% kwasnego proteazowego produktu en¬ zymatycznego o aktywnosci" 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 5i5°C, kwas octowy techniczny do nastawia¬ nia wartosci pH = 4,5, W/o w stosunku do meto¬ dy standardowej iniejonotwórczego srodka piorace¬ go oraz 0,02-h0,O7% w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego kwasnego proteazowego produktu enzy¬ matycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 5: plukanie w biezacej wodzie w tempera¬ turze 20°C w ciagu 4 minut.Przyklad X. Pranie grubej welny potnej do otrzymywania przedzy zgrzebnej w ilewiatanie o 6 kadziach za pomoca niejonotwórczego srodka pio¬ racego, stosujac obojetny papainowy produkt enzy¬ matyczny oraz alkaliczny proteazowy produkt en¬ zymatyczny, obydwa o aktywnosci 1,5 wedlug An- son'a.Kadz 1: plukanie biezaca woda w temperaturze 3'0°C, w ciagu 6 minut.Kadz fi: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 70% w stosunku do metody standar¬ dowej niejonotwórczego srodka pioracego oraz w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego 0,02—0,07% obojetnego papainowego produktu enzymatycznego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 3: czas prania 3 minuty, temperatura ka- pieli 52°C, 70% w stosunku do metody standar¬ dowej niejonotwórczego srodka pioracego oraz w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego 0,G2—0,07% obojetnego papainowago produktu enzymatycznego o aktywnosci lfi wedlug Anson'a.Kadz 4: czas prania 3 minuty, temperatura ka¬ pieli 45°C, 65% w stosunku do metody (standardo¬ wej niejonotwórczego srodka pioracego i Na2O03 techniczny do nastawiania wartosci pH = 9 oraz w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego 0,02-^0,07% alkalicznego proteazowego produktu enzymatycz¬ nego o aktywnosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 5: czas prania 3 minuty, temperatura ka- 5 pieli 45°C, 65% w stosunku do metody standar¬ dowej srodka pioracego i Na*OC3 techniczny do nastawiania wartosci pH = 9 oraz w przeliczeniu na 1 g srodka pioracego 0,02—0,07% alkalicznego proteazowego produktu enzymatycznego o aktyw- . nosci 1,5 wedlug Anson'a.Kadz 6: plukanie w biezacej wodzie w tempe¬ raturze 20°C w ciagu 4 minut. PL