Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 82312 KI. 35b,23/62 MKP B66c 23/62 Twórcywynalazku: Stanislaw Piasecki, Robert Królak Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Mechanizacji Budownictwa „ZREMB" w Warszawie, Warszawa (Polska) Czop centralny,zwlaszcza zurawi samojezdnych Przedmiotem wynalazku jest czop centralny, zwlaszcza do zurawi samojezdnych, umieszczony w osi obrotu nadwozia i sluzacy do przekazania napedu oraz czynnika roboczego na przyklad oleju i sprezonego powietrza do podwozia lub odwrotnie.Znane czopy centralne z walkiem napedowym umieszczonym wewnatrz zlacza obrotowego, montowane sa na czopie korpusu skrzynki przekladniowej, przy czym srednica wewnetrzna tulei zlacza obrotowego pasowana jest na srednicy zewnetrznej czopa korpusu skrzynki przekladniowej. Na srednicy zewnetrznej tulei zlacze obrotowego umieszczone sa pierscienie uszczelniajace wbudowane w korpus zlacza obrotowego. Tuleja posiada kanaly którymi przeplywa olej i sprezone powietrze do odbiorników w podwoziu. Tuleja obraca sie lacznie z nadwoziem, natomiast korpus zlacza obrotowego zabezpieczony jest przed obrotem w podwoziu. Wewnatrz tulei zlacza obrotowego pracuje swobodnie osadzony pionowy walek napedowy, zakonczony sprzeglami zebatymi, który przenosi naped ze skrzynki przekladniowej umieszczonej w nadwoziu, do katowego reduktora jazdy wspólpracujacego z mostem napedowym podwozia zurawia. Skrzynka przekladniowa zakonczona jest podzespolem sprzeglowym wspólpracujacym z walkiem pionowym napedu jazdy czopa centralnego. Podzespól sprzeglowy sklada sie z walka posiadajacego w górnej czesci wieniec z uzebieniem wewnetrznym a w dolnej wielowypust i gwint, na którym przy uzyciu nakretki zamontowana jest tuleja sprzeglowa, posiadajaca w dolnej czesci wieniec z uzebieniem zewnetrznym. Walek z tuleja lozyskowany i uszczelniony jest w obudowie zespolu sprzeglowego wmontowanej na srednicy wewnetrznej korpusu skrzynki przekladniowej. Uzebienie wewnetrzne walka zespolu sprzeglowego wspólpracuje z kolem zebatym przesuwnym umieszczonym na walku skrzynki przekladniowej i stanowi element sprzegla rozlacznego napedu jazdy. Uzebienie zewnetrzne tulei wspólpracuje z uzebieniem wewnetrznym pionowego walka czopa centralnego i stanowi sprzegla zebate stale.Czop centralny o konstrukcji przedstawionej wyzej, posiada wiele wad z których podstawowa jest duza srednica uszczelnien. Duza srednica uszczelnien, która limitowana jest przez srednice zewnetrzna walka napedowego, stanowi powazna niedogodnosc eksploatacyjna ze wzgledu na stosunkowo szybkie zuzywanie sie pierscieni uszczelniajacych i trudnosci uszczelnienia zlacza obrotowego. Uniemozliwa to praktycznie zastosowa¬ nie wysokich cisnien wshydraulice podwozia. Luzy osiowe walka napedowego sa przyczyna ruchów osiowych walka, które powoduje przyspieszone zuzycie uzebien i lozyskowan oraz sa zródlem halasu.2 82 312 Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad, a zadaniem technicznym jest opracowanie takiej konstrukcji czopa, która umozliwi zastosowanie wysokich cisnien w hydraulice podwozia.Istota wynalazku polega na zastosowaniu w czopie centralnym walka napedowego o maksymalnej srednicy zewnetrznej wiekszej od srednicy wewnetrznej tulei zlacza obrotowego, osadzonego wahliwie w skrzynce przekladniowej. Jednoczesnie w celu ulatwienia wykonawstwa korpus zlacza obrotowego wykonany jest w formie wspólwymiennych segmentów ustalanych pierscieniami ustalajacymi.Czop centralny wedlug wynalazku posiada mala srednice uszczelnien zlacza obrotowego. Umozliwia to zastosowanie wysokich cisnien w hydraulice lap podporowych i ukladzie kierowniczym oraz innych urzadze- niach podwozia. Rozwiazanie takie umozliwia zastosowanie silowników hydraulicznych o malych wymiarach, pracujacych przy wysokich cisnieniach, oraz pozwala na optymalizacje kosztów wykonania. Zuzycie uszczelnien pomimo wiekszego cisnienia jest mniejsze. Uproszczona zostala równiez budowa czopa centralnego. Walek lozyskowany wahliwie bezposrednio w skrzynce przekladniowej zastapil podzespól sprzeglowy skrzynki przekladniowej i inne czesci konstrukcyjne niezbedne w tym ukladzie. Wahliwe lozyskowanie walka umozliwia jego prawidlowa prace przy niewspólosiowosci skrzyniki przekladniowej nadwozia z reduktorem podwozia, Wyeliminowanie natomiast oddzielnego walka napedowego zmniejsza zuzycie uzebien i lozyskowart oraz halasliwosc spowodowana luzamiosiowymi. , Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku przedstawiaja' cym czop centralny w przekroju podluznym. Walek 1 czopa centralnego lozyskowany jest w korpusie skrzynki przekladniowej 2 lozyskiem wahliwym 3. W otworze walka 1 osadzone jest jednoczesnie lozysko wahllwt wewnetrzne 4 lozyskowania walka 5 skrzynki przekladniowej. Na walku 5 osadzone jest przesuwne kolo zebata 6, które zazebia sie z uzebieniem 7 walka 1 w czasie przekazywania napedu do reduktora podwozia 8. Wahlfwe lozyskowanie walka 1 w skrzynce przekladniowej 2 oraz luzy na uzebieniu kola zebatego 6 i walka 1 umozliwiaja prawidlowa prace ukladu napedowego przy malej niewspólosiowosci skrzynki przekladniowej 2 i reduktora podwozia 8. Niewspólosiowosci wynikaja z tolerancji wykonawczych i montazowych podwozia oraz nadwozia.Tuleja 9 zlacza obrotowego bazowana jest na srednicy wewnetrznej czopa korpusu skrzynki przekladnio' wej 2 i mocowana jest polaczeniem srubowym 10 do powierzchni czolowej czopa. Miedzy tuleja 9 zlacza obrotowego i walkiem napedowym 1 jest luz wiekszy od wielkosci niewspólosiowosci który wyklucza mozliwosc ocierania walka o srednice wewnetrzna tulei. Na srednicy zewnetrznej tulei 9 umieszczone sa pierscienie uszczelniajace 11, wbudowane w segmenty 12 korpusu zlacza obrotowego. Segmenty 12 centrowane sa przez pierscienie ustalajace 13. Miedzy pierscieniami uszczalniajacymi znajduja sie pierscienie rozpierajace 14.Tuleja 9 posiada kanaly 15, którymi doprowadzany jest czynnik roboczy to znaczy powietrze i olej do przestrzeni miedzy pierscieniami uszczalniajacymi 11 i segmentami 12 korpusu zlacza, których polozenie ustalane jest pierscieniami 13. W czasie obrotu nadwozia tuleja 9 obraca sie lacznie ze skrzynka przekladniowa 2, a segmenty 12 korpusu zlacza obrotowego zabezpieczone sa przed obrotem w podwoziu. Czynnik roboczy doprowadzany jest z obrotowego podwozia do kanalów 15 w tulei 9 i odbierany w podwoziu z segmentów 12 przewodami 16 ze zlaczkami 17. PL