Uprawniony z patentu: Hans Hench, Aschaffenburg (Republika Federal¬ na Niemiec) Urzadzenie do wytwarzania granulatu z tworzyw sztucznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ twarzania granulatu z tworzyw sztucznych, przez ciagnienie cieklej masy, zwlaszcza substancji orga¬ nicznych lub pasemek badz wlókien, za pomoca plynnych i/lub gazpwych materialów, które z jednej strony sluza jako czynnik chlodzacy, a z drugiej strony przez wystepujace zjawisko ssania, przys¬ pieszaja odplyw substancji przy czym predkosc lub/i ilosc plynnego lub gazowego materialu sa regulowane. Roztopiona substancja z urzadzenia wytapiajacego przeplywa blisko i równolegle do strumienia chlodziwa, które przez oddzialywanie osrodka ssacego, na przyklad sluzacego jako do¬ datkowy element chlodzenia, prowadza do stward¬ nienia substancji i zostaja odprowadzone razem z chlodziwem i osrodkiem ssacym. W wyniku chlo¬ dzenia nastepuje stwardnienie przeplywajacej sub¬ stancji i produkt procesu zostaje odprowadzony wspólnie z chlodziwem i substancja wywolujaca zjawisko ssania.Znane urzadzenia do granulacji tworzyw sztucz¬ nych sa konstrukcyjnie bardzo skomplikowane i zawsze stwarzaja trudnosci w uzyskiwaniu dos¬ tatecznie równomiernych granulek, bez ostrych kra¬ wedzi oraz znacznego odpadu w postaci pylu.Przeróbka termoplastycznych tworzyw sztucznych przysparza, jak wiadomo, powaznych trudnosci, gdy maja byc wytwarzane ksztaltowe pasmaa profi¬ lowe. Przeznaczony do przeróbki material nalezy dostarczac do urzadzenia formujacego w sposób 2 ciagly lub przerywane, a wytworzone pasmo ksztal¬ towe odprowadzac równoczesnie za pomoca walców.Przy ochlodzeniu cieklej masy stopionej material zestala sie miedzy walcami, wskutek czego czesto 5 jest zaklócana praca.Dalsze przetwórstwo termoplastycznych tworzyw sztucznych w wytlaczarkach lub urzadzeniach po¬ dobnych nastepuje glównie w postaci granulek.Granulki te sa otrzymywane bezposrednio ze sto- 10 pionej masy, otrzymywanej w urzadzeniach poli¬ meryzacyjnych lub kondensacyjnych, z których sa odprowadzane pierwotnie w postaci tasm, które po ochlodzeniu sa dzielone, wzdluz i w poprzek do kierunku przesuwu tasmy, ma ksztalt zblizony 16 do kostki.Równiez powszechnie stosuje sie rozdrabnianie zestalonej masy w mlynach mlotkowych otrzymu¬ jac kawalki o ostrych krawedziach.Ze wzgledu na duza wydajnosc stosuje sie glów- 20 nie powyzsze sposoby, które jednak odznaczaja sie taka wada, ze wskutek niejednorodnosci lub nie- regularnosci ksztaltu granulek, granulat ma zmien¬ ny ciezar nasypowy i odznacza sie duza zawartoscia pylu, wskutek czego ma bardzo niekorzystne wlas- ^5 ciwosci przy dalszej przeróbce. Dla unikniecia po¬ wyzszych niedogodnosci dotychczas jeszcze stopiona mase przetlacza sie przez dysze o kilkumilimetro- wej srednicy i pasma ciagle masy wprowadza sie do kapieli wodnej; aby taim ulegly zestaleniu i póz- 30 niejszemu skierowaniu do krajarki, w której nas- 809623 80962 4 tapi podzielenie na krótsze kawalki. Uzyskuje sie przy tym jednorodne granulki o srednicy nieznacz¬ nie mniejszej od srednicy dysz.Wada tego sposobu jest jednak mala wydajnosc, która ma niekorzystne skutki, zwlaszcza wtedy, gdy dla znacznego zapobiezenia depolimeryzacji ograniczonej czasem ma sie opróznic nowoczesne zbiorniki polimeryzacyjne mieszczace kilka ton sto¬ pionej masy.Okazalo sie, ze szczególnie przydatnym ksztaltem granulek dla tworzyw sztucznych sa granulki wal¬ cowe. Zwykle dlugosc walca powinna byc równa jego srednicy, przy czym kazda granulka powinna elkosc. Zaleznie od przezna- MjMHfrniigft Sidaby takie granulki mialy sred- ce równa 1—3 mmi jtach meorganicznych, jak na przy- pijzlajj^juj ^miterialach budowlanych, przez olwoT"HpU!»luw.y piuAi topnego wypuszcza sie sto¬ piona mase do kapieli wodnej, przy czym powstaja granulki o róznorodnej wielkosci. W znany sposób rozdrabnia sie taka stopiona mase za pomoca czyn¬ ników cieklych lub stalych stosowanych pod cis¬ nieniem, przy czym czynniki te z róznych stron z zewnatrz oddzialuja na swobodnie opadajaca sto¬ piona struge, w postaci plaszcza stozkowego i roz¬ drabniaja te struge. Poniewaz grubosc i predkosc opadajacej stopionej strugi ulegaja wahaniom rów¬ niez i w tyim sposobie nie uzyskuje sie jednorod¬ nego granulatu.Jedno ze znanych urzadzen zawiera wirujace noze, rozcinajace plastyczne tworzywo sztuczne na granulki, umieszczone bezposrednio nad plyta prasy slimakowej majacej otwory dla usuwania plastycz¬ nego tworzywa sztucznego. Tworzywo wychodzace z otworów plyty wytlaczarki ma jeszcze znaczna plastycznosc, rozcinanie wiec wychodzacych pasm, zwlaszcza tworzyw sztucznych wolno schladzajacych sie o duzej lepkosci,* latwo doprowadza do zama¬ zania noza i wzajemnego sklejania sie poszczegól¬ nych, jeszcze plastycznych ziaren granulatu.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia, które wyeliminuje wyzej wymienione wady zna¬ nych urzadzen, umozliwi schladzanie tworzywa sztucznego do postaci pasma za pomoca otacza¬ jacego czynnika chlodzacego, tak aby pasmo moglo ochlodzic sie wystarczajaco, aby ulec pocieciu na przyklad na granulat, zapewni wyisoka równomier¬ nosc i czystosc produktu, bedzie mialo jednolita budowe z wlasciwie zsynchronizowanymi zespolami, bedzie wzglednie tanie, a jego obsluga bedzie prosta i nie bedzie wymagala specjalnie wykwalifikowanej obslugi.Cel wynalaziku zostal osiagniety dzieki temu, ze na autoklawie lub wytlaczarce slimakowej jest umieszczony rozdzielacz masy stopionej, do którego jetst dolaczony przyrzad do wyciagania, dokola osi którego sa umieszczone dysze, sluzace do dopro¬ wadzania czynnika chlodzacego, przy czym kazda dysza ma ujscie w wezu lub rurze, która prowadzi do krajarki.Urzadzenie bez szkody dla swej sprawnosci moze pracowac w ukladzie pioriowym lub poziomym.Dzialanie urzadzenia jest niezalezne od tego czy 10 15 20 30 36 40 50 56 do jego ukladu wlaczono autoklaw, czy tez eks- truder.Tworzace jedna calosc, zespól odlewania i roz¬ dzielacz sa ogrzewane i izolowane cieplnie, przy czym zapewniony jest doplyw azotu. Zespól odle¬ wania posiada osiowe otwory wylotowe z zawo¬ rami, które moga byc obslugiwane pojedynczo i zbiorowo. Rozwiazanie wedlug wynalazku prze¬ widuje zawór glówny przed rozdzielaczem, przez który doprowadza sie caly material do zespolu odlewania, podczas gdy poszczególne zawory umoz¬ liwiaja wylaczenie okreslonych lub wszystteiich pasm, w przypadku kiedy wystapia uszkodzenia urzadzenia.Obrotowy pierscien zewnejtrzny na zespole odle¬ wania posiada zamontowane promieniowo pary rolek, sluzace do sterowania wzajemnie sprzezo¬ nymi zaworami. Kazdy zawór posiada takze reko¬ jesc obslugi. Rolki i pierscien obrotowy w polacze¬ niu z przedstawianymi rekojesciami obslugi pozwa¬ laja na dowolne uruchamianie poszczególnych zaworów, lub wspólne uruchamianie zaworowi dla¬ tego przy pomocy malej ilosci rekojesci mozna zapewnic wymagania wlasciwej eksploatacji.Konstrukcja glowicy odlewania rozwiazana we¬ dlug wynalazku jest taka, ze stanowi ona rów¬ noczesnie dno autoklawu. Glowica odlewana jest z autoklawem polaczona przy pomocy kolnierzy, co stwarza mozliwosc dobrego oczyszczania auto¬ klawu i glowicy odlewania. Osie poszczególnych kanalów wylotowych leza na okregu, lub okregach wspólsrodkowych w stosunku do osi autoklawu, co jest szczególnie korzystnym rozwiazaniem.Oznaczajac przez R wewnetrzny promien auto¬ klawu, przez r promien okregów, na których leza srodki przekrojów kanalów (przekroje wlotów), a utworzone przez R i r powierzchnie pierscieni w stosunku do kól o promieniu r odpowiadaja tolerancji ca ± 10%. Te zaleznosc przedstawia wzór: 0,9 < R2 — r* 05 W przypadku, gdy kanaly odprowadzajace sa ulo¬ kowane na kilku wspólsrodkowych okregach, to otrzymujemy r jako srednia wartosc promieni kól podzialowych.Osie kanalów odprowadzajacych moga znajdowac sie na plaszczu cylindrycznym, lub na rozszerzaja¬ cym sie ku dolowi plaszczu stozkowym. W drugim wypadku wartosc r odnosi sie do kola, lezacego w plaszczyznie wylotów kanalów odprowadzajacych na plaszczu wewnetrznym autoklawu.Nastepnym elementem rozwiazanym korzystnie jest to, ze czesc glowicy odlewania, na której leza okregi srodków kanalów odprowadzajacych, maja ksztalt stozkowy o rosnacych przekrojach w kie¬ runku wnetrza autoklawu, przy czym kat otwar¬ cia a utworzonego stozka spelnia warunek: 60° < a < 120° Odpowiednio to tego sciana wewnetrzna autokla¬ wu do kola srodków otworu na zewnatrz równiez wzrasta wedlug kata (3 w stosunku do poziomej i spelnia warunek: 30° 6 Korzystne uksztaltowanie kanalów odprowadza¬ jacych musi spelniac taki wymóg, ze powinny one byc mozliwie jak najkrótsze, przy czym ich dlugosc w znacznej mierze zalezy od wymaganej wytrzy¬ malosci grubosci kolnierzy. Moga one miec ksztalt 5 cylindryczny, lub ksztalt stozka scietego otwartego do góry, przy czym najbardziej odpowiednia war¬ tosc d wynosi: d = 20 mm + 10 mm —5 mm 10 przy czym w przypadku otworów o ksztalcie stozka scietego, wartosc d odnosi sie do srednicy mniej¬ szej otworu stozkowego. Odpowiednie ogrzewanie urzadzenia do odlewania jest rozwiazane dzieki ls zastosowaniu poziomych kieszeni ogrzewczych w kolnierzu, które moga byc wykonane w formie wyfrezowanych wglebien w kolnierzu.Wynalazek przewiduje, ze przyrzad wyciagowy sklada sie z dwuczesciowej obudowy z dwoma 20 wzajemnie oddzielonymi komorami na wode, który spoczywa na prowadnicy slupowej podwozia, a wciagnik hydrauliczny pozwala na opuszczenie i przesuniecie przyrzadu odprowadzajacego na od¬ powiednio mala odleglosc w stosunku do dolnej * czesci zespolu odlewania, tak ze dysze zespolu od¬ lewania lacza sie z iniektorami przyrzadu wycia¬ gowego, co zapewnia wytwarzanie pasm odpowied¬ niej jakosci". Ulokowanie przyrzadu wyciagowego na wózku pozwala na przesuwanie go z jednego na 30 drugie stanowisko produkcyjne, przy czym do roz¬ dzielania nie potrzebna jest duza sila.Glówna komora wodna jest utworzona przez splaszczona powloke zasilana od dolu, w której z dolnej czesci wystaja iniektory tak wysoko, ze 35 ustalaja wielkosc zapasu wody. Woda nieustannie doplywa od dolu i posiada lustro na poziomie górnym iniektorów. Przed wlotem wody do komory jest zainstalowane sito denne o duzej powierzchni, itetóre sluzy jako filtr, a równoczesnie wplywa na 4o zmniejszenie burzliwosci wody. Duze zaburzenia w strumieniu doprowadzanej wody moga doprowa¬ dzic do deformacji pasm tworzywa sztucznego, a w slad za tym nierównomiernego granulatu.Druga komora wodna jest plaska komora piers- *& cieniowa, która jest podlaczona do przewodu cis¬ nieniowego. Przez komore pierscieniowa przepro¬ wadzono iniektory. Wszystkie iniektory otrzymuja wode pod Cisnieniem poprzez sito pierscieniowe.Sito pierscieniowe dziala filtrujaco, a takze uspa- 50 kaja wode.Kazdy iniektor posiada trzy podstawowe, wza¬ jemnie miedzy soba uszczelnione przez O — piers¬ cienie, elementy jak rura kolektora, obudowa, lejkowaty wlot doprowadzajacy, z promieniowymi 95 zebrami prowadzacymi.Dzieki zastosowaniu zamka bagnetowego obudowe latwo demontuje sie, co ulatwia oczyszczanie i sprawdzanie szczeliny iniektora. Poszczególne iniektory sa polaczone z urzadzeniem tnacym za m pomoca przewodu gietkiego lub rury.W celu uproszczenia polaczenia przewodu giet¬ kiego lub rury, na dolnym koncu rury wylotowej iniektora zastosowano zlaczke, która znanym spo¬ sobem laczy sie z posiadajaca uszczelnienie kon- 05 cówka przewodu gietkiego. Ta sama metoda sa polaczone przewody giejtkie i/lub rury równiez z urzadzeniem tnacym.Urzadzenie do granulacji sklada sie z obudowy, która jest polaczona przewodem gietkim z piers¬ cieniem nosnym. Na tym pierscieniu jest centralnie usytuowana pokrywa, która sluzy do oczyszczania wienca nozy, na przyklad mozna za pomoca kilku rekojesci ustawiac i kontrolowac wielkosci szcze¬ liny miedzy tuleja tnaca i nozami tnacymi. Na dolnej czesci pierscienia na przylaczach przewodów gietkich sa zamocowane tuleje tnace wykonane z weglików spiekanych lub innego odpowiedniego materialu. Tuleje tnace maja wspólnie przeszlifo- wane czola, co zapewnia równomiernosc szczeliny tnacej. Obudowa jest wyposazona w wyloty pro¬ mieniowy i styczny, a wewnetrzna powierzchnia jest poniklowana. Obydwa wyloty zapewniaja swo¬ bodny odplyw granulatu i wody chlodzacej, a po¬ krycie scian zabezpiecza przed nadmiernym scie- randem scian obudowy, które jak wskazuje prak¬ tyka, moze byc dosc znaczne. Jak wiadomo noze tnace, a takze tnacy nóz pierscieniowy sa zamoco¬ wane na korpusie wirnika, co umozliwia szybka wymiane noza pierscieniowego.Nastepnie, zgodnie z rozwiazaniem wynalazku, korpus wirnika jest osadzony na przesuwnym wale, co pozwala na poosiowe ustalenie korpusu, przy czyim przestawiania sluzy zakontrowany pierscien z gwintem drobnozwojowym, który na obwodzie posiada uzebienie, które wspóldziala ze sworzniem ustalajacym ze sprezyna i rekojescia gwiazdzista.Takie rozwiazainie umozliwia regulacje ii ustawianie odleglosci miedzy tuleja tnaca i nozami tnacymi.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku, a fig. 2 — to samo urzadzenie obrócone o kat 90° w stosunku do widoku jak na fig. 1, fig. 3 — widok z boku odmiany urzadzenia w stosunku do rozwiazania przedstawionego na fig. 1 i 2, fig. 4 — przekrój zespolu odlewania, widok z boku i czesciowy prze¬ krój, fig. 5 — widok z góry zespolu odlewania jak na fig. 4, z czesciowym przekrojem, fig. 6 — rozdzielacz urzadzenia w odmiennym rozwiazaniu z zespolem odlewania w widoku z boku i czes¬ ciowo w przekroju, fig. 7 — przekrój przyrzadu wyciagowego z wyciagnikiem hydraulicznym i pod¬ woziem, fig. 8 — powiejkszony, wybrany szczegól z fig. 7, fig. 9 — zespól odlewania z fig. 4, w wi¬ doku, obrócony o kat 90°, fig. 10 — przekrój przez urzadzenie tnace, lecz bez napedu, fig. 11 — to samo urzadzenie, w widoku z drugiej strony, fig. 12 — widok z góry urzadzenia do granulacji, przy czym lewa polowa urzadzentia jest bez czesci górnej, fig. 13 — rozwiazanie alternatywne urzadzenia tna¬ cego, fig. 14 — przekrój przez zawór specjalny dla zespolu odlewania z fig. 4 i 5, wzdluz lini I—I z fig. 15 — wyjecie zespolu odlewania w widoku z dolu, fig. 16 — przekrój przez zawór specjalny dla zespolu odlewania z fig. 6, fig. 17 — przekrój wzdluz Mnii II—II z fig. 16, fig. 18 — widok od dolu rozwiazania z fig. 17, fig. 19 — przekrój przez inny zawór zespolu odlewania z fig. 6, fig, 20 — przekrój poprzeczny przez przyrzad wyciagowy,80962 8 30 ciagowy, fig. 21 — wykrój z przyrzadu wyciago¬ wego w widoku z góry.Urzadzenie 1 (fig. 1—3) do wytwarzania granulek sklada sie z zespolu odlewania z rozdzielaczem 3 zainstalowanym na autoklawie lub ekstruderze 2, 5 przyrzadu wyciagowego 4 i krajarki 5. Miedzy autoklawem lub ekstruderem 2 i zespolem odle¬ wania 3 znajduje sie zawór glówny 6 oraz za¬ instalowane podwozie 7 dla przyrzadu wyciago¬ wego. Do urzadzenia tnacego 5 wchodzi ponadto Jo naped 8 z silnikiem 9. Miedzy przyrzadem wycia¬ gowym 4 a urzadzeniem tnacym 5 zastosowano zwielokrotnione polaczenia za pomoca przewodów gietkich lub rur 10, przy czym urzadzenie tnace moze byc usytuowane poziomo lub pionowo. w Fig. 4 pokazuje, ze u góry zaworu glównego wy¬ chodzi kolnierz 11, laczacy zawór z autoklawem lub etastriuderem 2, podczas gdy z drugiej strony jest on polaczony z glowica odlewnicza 3. Glowica od¬ lewnicza 3 w górnej czesci posiada przykryty od ^ góry stozek rozdzielacza 13, z którego rozgaleziaja sie pojedyncze rury 14. Rury 14 posiadaja za¬ wory 15, które odcinaja, lub otwieraja droge do dysz 16. Kolnierz przylaczeniowy 11, zawór glówny 6 i pojedyncze rury 14 sa latwe do rozpoznania 25' na fig. 5. Zawory 15 posiadaja promieniowo skie¬ rowane drazM 17, na których sa zamocowane reko¬ jesci 18 (fig. 9) do uruchamiania. Stozek rozdzie¬ lacza 13, rura 14 i pokrycie rozdzielacza oplywa ciecz ogrzewajaca i dlatego sa one otoczone przez pokrycia 26 i 26'.Na fig. 4, 5 i 9 jest widoczne, ze rekojesci 18 sa odchylane (podnoszone) za pomoca zawiasów za¬ mocowanych na wysiegniku walu 17. Fig. 9 poka- M zuje dodatkowo, ze rekojesci 18 leza miedzy rolkami 20, które sa osadzone na promieniowo skierowanych sworzniach 21 pierscienia obrotowego 22. Ten obro¬ towy pierscien 22 znajduje sie pod wlotem stero¬ wanego cylindra pneumatycznego 23, który jest 40 przymocowany na stale w punkcie 24, a jego tlo- czysko 25 naciska stycznie na pierscien 22.Ponadto, na zespole odlewania 3 jest usytuowany wspornik z lozyskiem 27, na którym jest ulozysko- wana dzwignia 28, która napiera na wkladke 29 45 pierscienia 22. Dzwignia 28 przechodzi przez krótki króciec 30, na którym jest nasadzona rura prze¬ dluzacza, tak, ze przy przeciwstawieniu krócca 30 zostaje obrócony pierscien 22. Ten naped reczny jest przewidziany dla przypadków, gdy z okres- 50 lonych powodów ustaje naped od cylindra pneu¬ matycznego 23, który moze pracowac takze jako silownik hydrauliczny. Przylacza 31 i 32 sluza do doprowadzania azotu i/lub do ogrzewania.Na fig. 9 pokazano jakie dzialanie wywoluje obrót 55 pierscienia 22, a wiec rekojesci uruchamiania 18 przechodza z polozenia oznaczonego pelna linia, w polozenie oznaczone linia kreska-kropka. W przy¬ padku, gdy powinno nastapic uruchomienie poje¬ dynczego zaworu, nalezy wyciagnac rekojesc 18 60 z rólek 20 i obrócic o kat 90°.Na fig. 6 przedstawiono rozwiazanie zespolu od¬ lewania, w którym glowica odlewnicza 3 sluzy rów¬ noczesnie jako dno autoklawu 2. Do tego celu au¬ toklaw 2 posiada na dolnej czesci przyspawany kol- 65 nierz 12', z którym jest polaczony przy pomocy srub — 'kolnierz 12 glowicy odlewniczej 3.Srodkowa czesc zespolu odlewania zajmuje stozek rozdzielacza 33, w którym przyspawany pierscien 12 sluzy jako kolnierz mocujacy i równoczesnie posiada na swojej powierzchni otwory wylotowe 34. Otwory wylotowe, lub inaczej kanaly wyciago¬ we 34 sa w ten sposób skierowane w stosunku do osi autoklawu, ze ich osie leza na powierzchni plaszcza cylindra, lub na dól opadajacym stozku i tak sa polozone, ze wloty otworów wewnatrz autoklawu 35 leza w plaszczyznie pionowej do osi autoklawu. Otwory wylotowe 34 lacza sie z dyszami 15 i sa zamykane przez zawory 15. Znajdujace sie ponizej stozka rozdzielacza komora ogrzewana 36 jest zasilana ciecza ogrzewajaca przez przewody 31.Sposób uruchamiania zaworów 15 zostal opisany powyzej. Kolo, na którym sa rozmieszczone otwory wylotowe 34, powinno miec taka srednice, ze prze- polawia ona plaszczyzne przekroju wewnetrznego cylindra autoklawu 2, ze wielkosc powierzchni pierscienia, którego promien zewnetrzny równy jest promieniowi wewnetrznemu komory autoklawu, a promien wewnetrzny równy odleglosci otworów wylotowych od osi autoklawu, powina byc doklad¬ nie tak duza jak powierzchnia kola o promieniu równym odleglosci otworów wylotowych od osi autoklawu. Odchylenia od tej wartosci nie powin¬ ny przekraczac wartosci ±10%, z czego otrzymu¬ jemy prosta zaleznosc: 0,9 < R2 — r2 gdzie R — oznacza promien autoklawu w przekro¬ ju, a r — odleglosc otworów wylotowych od osi autoklawu.W przypadku, gdy otwory wlotowe lub inaczej, kanaly wylotowe 34 sa rozmieszczone na kilku wspólsrodkowych okregach to r ma wartosc sred¬ niej geometrycznej odleglosci otworów wylotowych od osi autoklawu.Nalezy podkreslic, ze stozek rozdzielacza 33 po¬ winien miec kat wierzcholkowy, to jest kat roz¬ warcia stozka nie mniejszy jak 60°. Nastepnie nalezy podkreslic, ze najbardziej korzystna sred¬ nica otworów wylotowych powinna miec wielkosc 20 mm, przy czym wielkosc jej mozna podwyzszyc do 30 mm, lecz nie powinna byc mniejsza od 15 mm.Jezeli otwory wylotowe 34 nie sa cylindryczne, a maja równiez ksztalt stozkowy, a wiec poszcze¬ gólne otwory od wnetrza autoklawu do zaworów 15 zwezaja sie, to powinno podawac sie wartosc mniej¬ szej srednicy otworu. Podlaczony do zespolu odle¬ wania przyrzad odciagania 4 jest jak widac na fig. 1—3, zmontowany na wózku 7, który opiera sie rolkami tocznymi 37 na mostku lub pokrywie 38, które sa wzmocnione belka 39. Przyrzad odciaga- gania 4 nie jest osadzony bezposrednio na wózku 7, lecz spoczywa na posrednich prowadnicach teles¬ kopowych 40. Ponadto jest przewidziany podnosnik 41, który jest napedzany pneumatycznie lub hy¬ draulicznie. Zastosowanie prowadnic 40 i podnos¬ nika hydraulicznego 41 pozwala na wygodne pod¬ noszenie i opuszczenie przyrzadu odciagania 4. tak ze mozna swobodnie przyblizac i oddalac go9 80962 10 od zespolu odlewania 3. Przyrzad odciagania 4 sklada sie z górnej czesci obudowy 42 i dolnej czesci obudowy 43. Czesc 42 ma ksztalt plaskiej powloki i sluzy jako komora 44 stalej lub górnej wody, która jest zasilana przewodem 45. Woda zasilajaca nie doplywa jednak bezposrednio do ko¬ mory 44, lecz uprzednio wielokrotnie przechodzi przez sito 46, co mia istotne znaczenie. Nalezy zwró¬ cic uwage, ze sito 46 dziala nie tyilko na uspoko¬ jenie wody, lecz takze oczyszcza przeplywajaca wode i dlatego po pewnym okresie uzytkowania musi byc oczyszczona.Jak wynika z fig. 7, komora górnej wody 44 nie jest utworzona jedynie przez sama górna czesc obudowy 42, lecz takze przez dolna czesc obudowy 43. W podobny sposób czesci 42 i 43 tworza ko¬ more cisnieniowa 47 o ksztalcie pierscieniowym, która posiada sito pierscieniowe 48. Komora piers¬ cieniowa 47 jest wyposazona w duza liczbe iniek- torów 49, które sa zsynchronizowane z otworami wylotowymi 34, które rozwiazane sa jako trzy¬ czesciowe, to znaczy skladaja islie z kolektora pio¬ nowego 50, obudowy 51 i górnej czesci iniektora 52.Górna czesc 52 jest polaczona z obudowa 51 za pomoca zamka bagnetowego 53, a wiec elementy te mozna latwo rozmontowac, co pozwala na latwe oczyszczanie i umozliwia kontrole szczeliny iniek¬ tora. Nalezy zaznaczyc, ze komora pierscieniowa 47 jest zasilana woda przez krociec 54.Nastepne szczególy budowy iniektora 49 pokazuje fig. 8. Kolektory pionowe 50 za pomoca kolnierzy 55 sa przymocowane srubami do dolnej czesci obu¬ dowy 43. Podobne kolnierze posiadaja obudowy 51, które sa polaczone z górna czescia obudowy. Na fig. 8 pokazano, ze górna czesc iniektora 52 posiada lejkowaty wlot 57 i promieniowo skierowane ze¬ berka prowadzace 58. Równiez widac, ze woda wchodzi do iniektorów 49 przez komore pierscie¬ niowa 59 i wywoluje zjawisko ciagnienia pasma itp. tworzywa sztucznego w kierunku zgodnym ze strzalka 60. W dolnej czesoi komory przechodza poszczególne kolektory pionowe 50 przez laczniki 61, które z kolei sa przymocowane do obudowy przy pomocy kolnierza 62. Do kazdego lacznika 61 sa wpasowane tuleje 63, które przez aniazdo stoz¬ kowe 64 i w danym wypadku przy pomocy O — pierscieni sa uszczelnione w stosunku do lacznika 61. Do odpowiedniego ustalenia, tuleje 63 posiadaja rowek 65, do 'którego wchodza kolki ustalajace 66 z rekojescia 67. Na wolnym koncu tulei 63 sa osadzone weze lub rury 10.Z fig. 10 wynika, ze urzadzenie do granulacji 5 posiada podobne tuleje 63, które sa jednak wmon¬ towane jako odbicie lustrzane poprzedniego roz¬ wiazania. Sa one polaczone na stale z czescia górna 68 urzadzenia tnacego, które jest zamkniete przez obudowe 69. Górna czesc 68 tworzy pierscien i po¬ siada centralna pokrywe 70, która jest wyposazona w odpowietrznik 71. Przez 72 oznaczono rekojesci (patrz takze fig. 12). Na dolnej czesci znajduje sie pierscien 68 wyposazony w tuleje tnace 73, które sa wykonane z odpowiednio twardego ma¬ terialu. Z tulejami tnacymi 73 wspólpracuje wiele pojedynczych nozy 74, które zmontowane na piers¬ cieniu 75 sa wzglednie latwo wymienialne.Pierscien ten jest osadzony wymiennie ha kor¬ pusie wirnika 76, który pierscieniem 77 opiera sie na stozkowej czesci 78 obudowy 69. Korpus wir¬ nika 76 jest polaczony na stale z walem 79, który jest napedzany za pomoca mechanizmu nie poka¬ zanego na rysunku, W celu umozliwienia zmiany odleglosci miedzy tulejami tnacymi 73 i nozami 74, wal 79 jest tak ulozyskowany, ze moze byc prze¬ suwany poosiowe. Rozwiazano to w ten sposób, ze pierscien 80 z gwintem drobnozwojowym wspól¬ pracuje z pokrywa lozyska 81, która przez obrót pozwala na ustawianie walu na odpowiedniej wy¬ sokosci. Jako zabezpieczenie przed samoczynnym przestawieniem, wprowadzono nakretke kontaigaca 82. Pokrywa lozyska, która moze byc przedstawiona jako pierscien ma na obwodzie zewnetrznym naciete uzebienie 83, z którym wspólpracuje kolek ustala¬ jacy 84 ze sprezyna 85 i rekojescia gwiazdzista 86.Obudowa 69 (fig. 10, 11, 12) jest wyposazona w ozebrowanie chlodzace 87 i dwa krócce wylotowe 88 i 89, przy czym jedno jest skierowane promie¬ niowo, a drugie • stycznie. W stosunku do urzadzenia tnacego 5 (fig. 12), w którym zastosowano duzy pierscien 75 w formie kola z nakladanymi nozami 74, na fig. 13 przedstawiono odmienne rozwiazanie urzadzenia tnacego 5, w którym zastosowano male noze pierscieniowe 75' w formie przekladni obiego¬ wej oraz tuleje tnace 61 zmontowane grupowo w formie kola. Dzieki temu uzyskujemy korzystne momenty w stosunku do ilosci obrotów i sily od¬ srodkowej. Ustawienie nozy 74 jest mozliwe dzieki rozwiazaniu wspólnej pokrywy pierscieniowej i w podobny sposób jak przedstawiono na fig. 10 i 11 oraz opisano wyzej.Jak wynika jasno z rysunku, wszystkie szczególy rozwiazania wedlug wynalazku odznaczaja sie pros¬ tota konstrukcji, co zapewnia, ze urzadzenie za¬ pewnia nie tylko jego zalety funkcjonalne, lecz takze to, ze jego czesoi ulegaja niewielkiemu zu¬ zyciu, a wytworzony granulat bedzie równomierny, jak to zalozono na wstepie, co ma decydujace zna¬ czenie dla jakosci wyrobów z tworzyw sztucznych.Przedstawiony na fig. 4 i 5 zespól odlewniczy jest polaczony z poszczególnymi rurami rozdzielacza, które sa przeprowadzone przez komore drazona napelniona ciecza ogrzewajaca. Tylko przy takim rozwiazaniu zespolu odlewniczego moze byc zapew¬ niona odpowiednia przelotowosc surowca, przez utrzymanie wystarczajacej lepkosci we wszystkich fazach obróbki, oraz ze ma wlaczone do rur roz¬ dzielacza zawory, a zawory posiadaja drazki wy¬ prowadzone przez komore drazona. Dzieki temu uzyskuje sie to, ze nie tylko rury rozdzielacza, lecz takze korpusy zaworów sa oplufciwane przez sub¬ stancje ogrzewajaca i dlatego zostaja ogrzane, a przez to wlasciwa lepkosc cieczy zostaje utrzymana w zaworach tak samo jak w rurach rozdzielacza.Korzystne w rozwiazaniu jest to, ze kazda rura rozdzielacza na wyjsciu z zaworu dzieli sie na kilka wylotów, które prowadza do dysz rozloko¬ wanych na wspólsrodkowych kolach. Dzieki temu uzyskuje sie zwiekszenie ilosci dysz, bez powiek¬ szania ilosci zaworów. Dzieki podzialowi wyjscia z zaworu na wieksza ilosc wylotów, jest zapewnione dobre ogrzewanie wylotów i przylaczonych do nich 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6080962 11 12 dysz, a przez to w calym systemie rozdzielania jest zapewniona równomierna wydajnosc cieczy, przy jednakowej lepkosci substancji.Na fig. 14 przedstawiono czesciowo widoczny stozek rozdzielacza 101. W drazonej komorze 102 5 znajduja sie rury rozdzielacza 103 nachylone zgod¬ nie ze stozkiem rozdzielacza i usytuowane promie¬ niowo w stosunku do stozka rozdzielacza 101, któ¬ rych konce sa wygiete w stosunku do osi rozdzie¬ lacza 104 i lacza sie z promieniowo usytuowanymi 10 zaworami pojedynczo lub grupowo. Przy czyni dra¬ zek zaworu 106 wychodzi na zewnatrz przez komore drazona 102, a dzieki temu zapewnione jest dobre oplukiwanie zaworów przez ciecz ogrzewajaca, a zarazem zawór moze byc uruchamiany z zewnatrz. n Komora drazona powstala przez polaczenie we¬ wnetrznej dennicy 107, plaszcza zewnetrznego 108 i pierscienia dysz 109. Pod kazdym zaworem 105 na przedluzeniu pojedynczej nury rozdzielacza 103 znajduja sie dwa wyloty, tworzace rozwidlenie 20 rurowe 110, których konce prowadza do dysz 111, rozmieszczonych na koncentrycznych kolach na pierscieniu dysz 109.Koncentrycznie rozmieszczone dysze 111 oraz nas¬ tepne polozenie zaworu 105 umieszczonego wzdluz 2$ osi symetrii 112 przedstawiono na fig. 14, 15 z wys¬ tajaca ponad plaszcz zewnetrzny 108, dzwignie ob¬ slugi 113.Gdy wymagany jest dobry dostep do zaworów zespolu odlewania oraz potrzeba zapewnic przelo- 3a tówosc zaworów przez utrzymanie wlasciwej lep¬ kosci substancji we wszystkich fazach prefabry- kacji, pozadane jest ulokowanie wszystkich zawo¬ rów w bloku przymocowanym do zespolu odlewania, który otacza komora z ciecza ogrzewajaca, a drazki 35 zaworów sa wyprowadzone na zewnatrz. Dzieki temu osiaga sie to, ze Wszelkie przypadkowe na¬ prawy, oczyszczania zaworów z zanieczyszczen moz¬ na przeprowadzic szybko za pomoca prostych narze¬ dzi wymieniajac blok uszkodzony na nowy. W da- 4Q nym przypadku mozna takze wymontowany blok, po dokonaniu naprawy i oczyszczeniu, ponownie wsta¬ wic do urzadzenia. Ulokowanie zaworów w jednym bloku nie przeszkadza w zapewnieniu wlasciwego ogrzewania, gdyz blok otoczony jest ciecza ogrze- 45 wajaca w komorze. Takze w przypadku zaistnienia koniecznosci wymiany dysz wytwarzajacych pasma lub wlókna, mozna po wyjeciu bloku swobodnie wkrecic nowe, przy czym nie jest istotne czy do¬ konuje sie wymiany jednej czy tez wielu dysz. so Korzystne jest zmontowanie dysz na jednym, lub kilku koncentrycznych kolach.Na fig. 16 pokazano fragment stozkowego zespolu odlewania 203. Tworzy on równoczesnie dno auto¬ klawu 201, a na zewnetrznej krawedzi tworzy piers- 66 cien rozdzielacza 202, przez który równolegle do osi autoklawu 201 sa wywiercone kanaly wylotowe 204. Kazdy z kanalów 204 wpada do zwezajacego sie otworu 205 bloku 206, który jest osadzony na elemencie wsporczym 207, polaczonym z pierscie- 6& niem rozdzielacza 202. Element wsporczy 207 jest utworzony przez rure 215 przyspawana do piers¬ cienia rozdzielacza 202. Dla utworzenia komry dra¬ zonej 210 wokól bloku 206 i drazków zaworu 209 dla cieczy ogrzewajacej, sciana zewnetrzna 212 & zostala przyspawana do pierscienia rozdzielacza 202.Komora 210 drazona od wewnatrz jest ograniczona przez sciane dennicy 211. Dennica 211 i sciana zewnetrzna 212 sa polaczone miedzy soba przez pierscien 213. Wylot otworu 208 pojedynczego bloku 206 wchodzi przynajmniej do jednej dyszy 214, która jest wkrecona do bloku 206 i jest latwa do wymiany.Blok 206 osadzony ma rurze 215 jest ustalony w górnej czesci za pomoca kolków ustalajacych 216.Na dolnym koncu, blok 206 jest zabezpieczony na¬ kretka okragla 219, wkrecana do pierscienia 213.Po odkreceniu nakretki 219 mozna blok wyjac o- puszczajac go ku dolowi, przy czym uprzednio nalezy wyciagnac drazek zaworu 209, wysuwajac ga w kierunku na prawo. Przez dociagniecie na¬ kretki 219 osiagamy taki skutek, ze blok 206 scisle przylega do pierscienia rozdzielacza 202, przez co uzyskuje sie szczelne przejscia z pierscienia roz¬ dzielacza 202 do bloku 206.Fig. 17 i 18 przedstawiaja podzial otworu wylo¬ towego 208 ma dwa kanaly wylotowe, które wpa¬ daja do blisko polozonych dysz 214, lezacych na jednym lub kilku kolach wspólsrodkowych. W przy¬ padku, gdy konieczne jest by przenoszona ciecz byla oczyszczona z zanieczyszczen przez filtr u- mieszczony przed dysza wylotowa, filtr musi byc latwo dostepny, a jego przelotowosc winna byc nie zmieniona. Uzyskuje sie to przez to, ze za za¬ worem znajduje sie komora ze szczelnie osadzonym, latwo wymiennym filtrem, przy czym zawór i ko¬ mora sa osadzone, kazda z osobna, w komorach drazonych, które sa oplukiwane przez ciecz ogrze¬ wajaca. Przez osadzenie filtru w oddzielnej komorze uzyskuje sie mozliwosc, ze mozna bez przeszkód dokonywac wymiany filtrów, co ulatwia oczyszcza¬ nie. Ponadto, takie rozwiazanie pozwala uzyskiwac wymagana lepkosc substancji, poprzez to, ze ustala sie odpowiednia przelotowosc filtru dzieki regulo¬ waniu temperatury cieczy ogrzewajacej w obydwu komorach. W wyniku rozdzielania obydwu komór drazonych, praktycznie jest mozliwe kazde dowolne ustalenie temperatury zaworu jak i filtru. W szcze¬ gólnosci osiaga sie to, ze filtr w stosunku do za¬ woru ma nizsza temperature, a wiec substancja przechodzi przez filtr z taka lepkoscia, która lezy scisle powyzej punktu topnienia substancji, a dzieki temu entalpia substancji na wyjsciu z dyszy jest wzglednie niska i w wyniku tego ma krótki okres studzenia. Dzieki stosunkowo wysokiej temperatu¬ rze cieczy ogrzewajacej w komorze drazonej, ota¬ czajacej zawór, osiaga sie to, ze substancja w za¬ worze ma odpowiednio wysoka lepkosc, przez co unika sie spietrzen w obrebie zaworu.To rozwiazanie zostalo przedstawione na fig. 19, na której pokazany jest fragment glowicy odlew¬ niczej 303. Glowica odlewnicza równoczesnie spel¬ nia role dennicy autoklawu 301 i na krawedzi zew¬ netrznej tworzy pierscien rozdzielacza 302, w któ¬ rym równolegle do osi autoklawu 301 sa wywiercone kanaly wylotowe 304. Kazdy kanal wpada do zwe¬ zajacego sie otworu wlotowego 305 korpusu 306, który jest przyspawany do uchwytu 307 na piers¬ cieniu rozdzielacza 402. Przez korpus zaworu prze¬ chodzi otwór wylotowy 308, który wpada do otworu80962 13 14 wlotowego 318 filtru pakietowego 315, którego otwór wylotowy 316 laczy sie z dysza 314. Filtr pakietowy 315 jest w komorze 317 szczelnie zakrecony, który jest otoczony przez komore 321 rprzy&pawana do korpusu zaworu 306. Komora drazona 321 jest za- 6 silana ciecza ogrzewajaca, a jest utworzona z ele¬ mentów blaszanych 322, 313 i 323 przyspawanych do pierscienia rozdzielacza.Korpus zaworu 306 jest równiez otoczony ciecza ogrzewajaca w komorze drazonej 310. Komory dra¬ zone 310 i 321 sa wzajemnie oddzielone i w za¬ leznosci od potrzeby moga utrzymywac rózne tem¬ peratury. Komora drazona 310 zostala utworzona przez dennice 311 i element blaszany 312. Przecho¬ dzi przez nia drazek zaworu 309, a dzieki temu zawór ze wszystkich stron ma zapewnione równo¬ mierne ogrzewanie. Obydwie komory drazone 310 i 321 sa rozdzielone przez dwa kolnierze 319 i 320.Z przedstawionego w widoku z góry na fig. 21 fragmentu przyrzadu odciagania, widac jak prze¬ chodzace przez sito dysze sa otoczone wokól ele¬ mentami sita, a dzieki temu woda chlodzaca pod¬ nosi sie na wzglednie duzym przekroju przez sito 406, miedzy dyszami wylotowymi 402. Strzalki na fig. 20 pokazuja kierunek doplywu górnej wody. PL PL