PL80595B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: VEB Filmfabrik Wolfen, Wolfen (Niemiecka Republika Demokratyczna) Lakier fotopolimeryzujacy Przedmiotem wynalazku jest fotopolimeryzujacy lakier, zawierajacy w zasadzie -mieszane estry polialkoholu winylowego z kwasem cynamonowym i kwasem nitrobenzoesowym, do wytwarzania ma¬ terialów fotochemicznych, form drukarskich i in¬ nych, ze znacznie podwyzszona swiatloczulosicia.Lakiery fotopolimeryzujace, których podstawo¬ wym skladnikiem 'sa estry polialkoholu winylowe¬ go, które zawieraja w grupach acylowych nienasy¬ cone etylenowo wiazania podwójne —C=C- juz od dawna znane. Znajduja sie one w handlu [miedzy innymi w postaci lakieru Kodak-Photo- -Resists i daja sie uczulac szczególnie przez doda¬ nie aromatycznych zwiazków nitrowych, przez ni¬ trowanie grupy acylowej zawierajacej etylenowo nienasycone wiazanie podwójne, za pomoca licz¬ nych barwników z grupy icyjanin, pochodnych trój- tfenylometanu i antracenu, jak równiez chinonów, jak metyloantrachinon i dwuammodwufienyloketo- ny, jak keton Michler^a. Ostatnio okazalo sie takze, ze polimery wielkoczasteczkowe, które zawieraja w ugrupowaniach aromatycznych zwiazane grupy nitrowe, mozna sieciowac równiez wówczas, jesli nie zawieraja etylenowo nienasyconych wiazan podwójnych —C=C—. Takze te substancje imozna w wiekszym lub niniejszym stopniu uczulac za po¬ moca wyzej wymienionych sensytbiliziatorów.Lakiery fotopolimeryzujace, których podstawo¬ wym skladnikiem sa mieszane estry polialkoholu (winylowego albo kopolimery winylowe z kwasem sa io 15 20 30 cynamonowym i z nitrowanym kwasem aromatycz¬ nym, jak opisano w opisie patentowym NRD nr 59.237, zachowuja sie niespodziewanie inaczej niz Uklady, które zawieraja wylacznie etylenowo nienasycone wiazania podwójne albo tylko grupy nitrowe zwiazane z ugrupowaniami aromatycznymi.W szczególnosci nie wymagaja one dodatku stabi¬ lizatora i odznaczaja isie iszczególnie dobra trwalos¬ cia podczas magazynowania, wysoka zdolnoscia rozdzielcza i dobra odpornoscia na trawienie. Poza tym jednie z wyzej wymienionych isensybilizatorów okazuja sie calkowicie nieskuteczne, zas inne, jak szczególnie czesto stosowany w praktyce keton Michler'a, doprowadzaja nawet do znacznego prze¬ dluzenia iczasu ekspozycji z jednoczesnym podwyz¬ szeniem ostrosci konturów i zdolnosci rozdzielczej.Z tego wynika, ze lakiery wedlug opisu patento¬ wego NRD nr 59.237 dzialaja wedlug mechanizmu, który rózni sie zarówno od mechanizmu lakierów z polialkoholem winylowym i kwasem cynamono- wym lub lakierów z kwasem tnitrocynamonowym, jak równiez od polimerów wedlug opisu patento¬ wego NRD nr 64.656, zawierajacych grupy nitrowe.Jednoczesna obecnosc w iczasteczoe /kwasu cyna¬ monowego i rodników nitroacyLowych nie stanowi zatem oczywiscie kombinacji dwóch monomerów w postaci kopolimeru, lecz przedstawia zasadniczo odmienny uklad fotopolimeryzujacy.Zadaniem wynalazku jest znalezienie sensybili- zatorów, które umozliwiaja znaczne skrócenie cza- 80 5953 su ekspozycji i przesuniecie absorpcji do dlugo¬ falowego zakresu w ukladzie fotopolinieryzujacym, utworzonyim z mieszanych estrów polialkoholu wi¬ nylowego z kwasem cynanionow3^m i nitrowanych kwasów aromatycznych, bez pogorszenia charak¬ terystycznych dla tego ukladu pozytywnych wlas¬ ciwosci, zwlaszcza trwalosci podczas magazynowa¬ nia i zdolnosci rozdzielczej.Celem wynalazku jest osiagniecie podwyzszenia wydajnosci i obnizenia kasztów produkcji przy za¬ stosowaniu lakierów opisanych w opisie patento¬ wym NRD nr 59.237 przez skrócenie czasu ekspo¬ zycji. Wedlug wynalazku zadanie to rozwiazano przez dodanie do lakierów tia- luib selenomonome- tynocyjanin, w szczególnosci o ogólnym wzorze przedstawionym na zalaczonym rysunku, w którym Y i Y' oznaczaja S luib Se, X- oznacza anion nie¬ organiczny, np. halogenkowy, Ri R' oznaczaja nie podstawione rodniki alkilowe o 1—5 atomach C, oraz Ar lub Ar' oznaczaja mono- lub oligocyklicz- ne uklady aromatyczne, albo korzystnie wielopiers¬ cieniowych zwiazków nilroaromatycznych lub ni- troheterocyiklicznych, po 0,1—10% wagowych, ófoli- iczonych w stosunku do zawartosci substancji stalej w roztworze lakieru. Jako zwiazki nitroaromatycz- ne luib niitroheteroaromatyczne stosuje sie pochodne nitrowe antracenu, acenaftenu, chinoliny, fluorenu, antronu, karbazolu, naftalenu, chryzenu, dwufeny¬ lu, benzymidazolu i benzoselenazolu np. 2-nitrofluo- renu lub 5-niitroacenaftenu. Dodatek samych tylko zwiazków nitroaromatycznych powoduje wzglednie niewielki wzrost swiatloczulosci, jednak po (dodaniu zwiazków nitroaromatycznych do lakieru wedlug opisu patentowego NRD nr 59.237 zawierajacego juz tia- albo selenoHmonometynocyJaniny wystepu¬ je dodatkowe podwyzszanie swiatloczulosci. Wszyst¬ kie sensybilizatory przesuwaja poza tym w silnym stopniu maksimum absorpcji roztworów lakierów w kierunku zakresu dlugofalowego, wskutek czego przy stosowaniu weglowych lamp lukowych wy¬ stepuje znaczne zmniejszenie potrzebnego czasu na¬ swietlania.Przyklad. We wszystkich ponizszych bada¬ niach stosuje sie podstawowy skladnik lakieru we¬ dlug opisu patentowego NRD nr 59.237, zawierajacy mieszane estry polialkoholu winylowego z kwasem cynamonowym i kwasem nitrobenzoesowym, w po¬ staci roztworu 8 czesci wagowych substancji stalej w mieszaninie 2 czesci objetosciowych chloroben- zenu i jednej czesci objetosciowej n-butanolu jako rozpuszczalnika. Roztwory lakieru wylewa sie w znany sposób na kaszerowane imiedzia plytki z two¬ rzywa sztucznego, eksponowane pod maska meta¬ lowa za pomoca wysokopreznej lampy rteciowej HBO 50, 'której swiatlo jest kolimowane za pomo¬ ca szklanej soczewki, i wywoluje sie wyzej wymie¬ niona mieszanine chlorobenzenu z n-butanolem.Przez porównanie czasów naswietlania, potrzeb¬ nych do powstania pierwszego reliefu o ostrych konturach, z nieuczulonym lakierem jako substan¬ cja porównawcza uzyskuje sie nizej podane wskaz¬ niki swiatloczulosci wzglednej. Wszystkie badane isansyibilizatory dodaje sie w ilosciach wagowych po 3% w stosunku do zawartosci stalej substancji w roztworze lakieru. Wlasciwosci nie uczulonego 59$ 4 lakieru oraz dzialania dwóch szczególnie czesto sto¬ sowanych w praktyce sensibilizatorów przedstawia tabela 1.Tabela 1 Nr zwiazku 1 2 Sensybilizator Keton Michler'a Benzen Czulosc wzgledna 1 0,8 0,9 Tabela 2 przedstawia wlasciwosci kilku zbada¬ nych aromatycznych zwiazków nitrowych.Tabela 2 Nr zwiazku 3 4 5 6 7 8 9 10 Sensybilizator 2-nitrofluoiren 5-nrtroacenaften 1-nitronaftalen 2-nitronaftalen 6-nitro-2-'hydroksyace- tofenon 6-nitrochinolina 2,4,7-trójnitrofluorenon N-acetylo-1-benzoilo- -3,7-dwunitrafenazyna Czulosc wzgledna 3,5 3,8 2,8 2,8 1,2. 1,2 3,3 5,1 W tabeli 3 podano dzialanie kilku tia- albo se- lenomonometynocyjanin.Tabela 3 1 Nr zwiazku 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Sensybilizator Jodek bis-[3-etylobenzo- tiazolilo- (2) ]-imonomety- nocyjaniny Jodek 3,3'-dwuetylo-ben- zotiazolilo- (2) -benzosele- nozolilo- (2')Hmonomety- nocyjaniny Jodek bis-[3-etylo-benzo- selenozolilo- (2)]-monome- tynocyjaniny Bromek ibiiSn[3-etylonben- r zotiazolilo- (2) ]-monomety- nocyjaniny Etylosiarczan bis-[3-etylo- -5-metylobenzotiazolilo- -(2) ]-monometynocyjaniny Etylosiarczan bis-[3-etylo- -5-metoksybenzotiazoli:lo- -(2) ]-monometynocyjaniny Etylosiarczan bis-[3-etylo- -5,6-dwuimetylobenzotiazo- lilo- (2)]-:monometynoicyJa¬ niny Etylosiarczan bis-[3-etylo- -6,7-benzobenzotiazolilo- - (2) ]^monometynocyjaniny Etylosiarczan bis-[3-etylo- -benzotiazolilo- (2) ]-'mono¬ metynocyjaniny Czulosc wzgledna 3,0 2,8 2,0 3,1 2,4 2,0 1,9 1,5 3,4 |80 595 5 Tabela 4 pokazuje superproporcjonalny wzrost uczulenia w wyniku zastosowania kombinacji jed¬ nej tia- albo selenomonometynocyjaniny i jedne¬ go aromatycznego zwiazku nitrowego.Tabela 4 Kombinacja (Nr zwiazków) 16 i 3 17 i 3 11 i 4 19 i 3 12 i 3 19 i 4 12 i 4 Czulosc wzgledna 6,0 5,0 17,5 18,0 11,6 10,0 7,5 Jesli przez wlaczenie filtru NG 5 VEB Glasswerke Schott Jena stlumi sie w znacznym stopniu pro¬ mieniowanie (o wiekszej energii) wysokopreznej lampy rteciowej przy maksimum 365 nm, wówczas, jak wynika z tabeli 5, wzgledne swiatloczulosci w stosunku do nieuczulonego lakieru jeszcze bardziej Tabela 5 Kombinacja (Nr zwiazków) 12 i 3 19 i 4 11 i 4 Czulosc wzgledna 1 24 18 30 6 sie podwyzszaja. Ten fakt wskazuje na przesunie¬ cie maksimum absorpcji do zakresu dlugofalowe¬ go, spowodowane dodatkiem kombinacji sensybili- zaitorów. 5 W przypadku zastosowania weglowej lampy lu¬ kowej otrzymuje sie wzgledne czulosci rzedu 'kil¬ kuset ido 1000 jednostek. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Lakier fotopoliimeryzujacy, zawierajacy miesza¬ ne estry polialkoholu winylowego z kwasem cy¬ namonowym i kwasem nitrobenzoasowyni, zna¬ mienny tym, ze zawiera co najmniej jedna tia- albo selenomonometynocyjanine, w szczególnosci o ogól¬ nym wzorze przedstawionym na zalaczonym ry¬ sunku, w którym Y i Y' oznaczaja S lub Se, R i R' oznaczaja korzystnie niepodstawiony rodnik alki¬ lowy o 1—5 atomach wegla, Ar i Ar' — sprzezone mono- albo oligocykliczne, ewentualnie podstawio¬ ne uklady aromatyczne oraz X~ — oznacza ko¬ rzystnie nieorganiczny anion, w szczególnosci anion halogenkowy, i/alibo co najmniej jeden korzystnie wielordzeniowy aromatyczny lub heterocykliczny zwiazek nitrowy w ilosciach po 0,1—10% wago¬ wych, obliczonych w stosunku do zawartosci sub¬ stancji stalej w roztworze lakieru.
2. 2. Lakier fotopolimeryzujacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako wielordzeniowe aromatycz¬ ne albo heterocykliczne zwiazki nitrowe zawiera pochodne nitrowe antracenu, aoenaftenu, chinoliny, fluorenu, antronu, kanbazolu, naftalenu, chryzenu, dwufenylu, benzymidazolu i Ibenzoselenozolu. 15 20 2580 595 Y + ^J—o- N I R Y ! R ¦Ar' WZÓR PZG w Pab., zara. nr 1695-75, nakl. 110+20 egz. Cena 10 zl PL