Optyczny czujnik watkowy do krosien Przedmiotem wynalazku jest optyczny czujnik watkowy do krosien, wyposazony w zródlo promie¬ niowania, którego wiazka promieni skierowana jest w kierunku watku oraz w odbiornik tego promie¬ niowania, z którym to odbiornikiem sprzezone sa wylaczniki, które kazdorazowo, po zabiegu wpro¬ wadzania watku do przesmyku, sa gotowe do za¬ dzialania w celu kontroli obecnosci watku.Znane tego typu czujniki watkowe skierowuja promien w poprzek linii watku do fotokomórki, za¬ instalowanej za linia watku i w razie napotkania watku, przerwany promien nie dociera do fotoko¬ mórki, a tym samym nie wyzwala elementu wy- lacznikowego, powodujacego zatrzymanie krosna.W przypadku nie napotkania watku (zrywu), pro¬ mien wyslany z nadajnika osiaga fotokomórke, któ¬ ra poprzez uruchomienie elementu wylacznikowego powoduje zatrzymanie krosna.Powaznym problemem jest zabrudzenie optyczne¬ go czujnika watkowego. Unoszacy sie bowiem kurz i pyl wlóknisty osiada na optycznych czesciach na¬ dajnika i odbiornika na przyklad na elementach i soczewkach swiatloczulych. Równiez na czesciach optycznych osadza sie odpadajacy z czólenka smar plynny, w postaci mgly, zmieszany z kurzem. Otóz, intensywnosc promienia która zgodnie z doswiad¬ czeniem powinna byc stosunkowo nieznaczna, pod¬ lega regulacji wtedy oczywiscie, gdy czesci optycz¬ ne sa czyste. Okreslony stopien zanieczyszczenia nadajnika i/lub odbiornika powoduje, ze robocza 10 25 intensywnosc promienia, jaka dociera do odbiornika jest tak slaba, iz ten ostatni reaguje caly czas jed¬ nakowo, niezaleznie od tego czy promien jest prze¬ ciety przez watek, czy tez nie.Przy przerobie przedzy, z bedacego w ruchu czó¬ lenka oddzielaja sie odcinki wlókien, które w na¬ stepstwie moga znalezc sie w polu dzialania pro¬ mieni czujnika watkowego, i upodobniac do zlu¬ dzenia obecnosc watku w przesmyku.Wskutek powyzszego ustaje niezawodnosc nadzo¬ ru czujnika watkowego nad watkiem, a tym samym krosno moze niezauwazalnie wytwarzac tkanine z bledami.Celem wynalazku jest stworzenie takiego czujni¬ ka watkowego, który by nadzorowal niezawodnie watek wprowadzony do przemyslu, niezaleznie od wytwarzajacego sie kurzu, mgly smaru plynnego i lotnych wlókien.Zadanie wynalazku polega wiec na skonstruowa¬ niu takiego ukladu optyczno-sygnalizacyjnego, któ¬ ry by powodowal zatrzymanie napedu krosna nie tylko w przypadku naglego, calkowitego odslonie¬ cia promienia czujnika, jak to ma miejsce gdy wa¬ tek zostanie zerwany, ale takze wtedy, gdy zanie¬ czyszczenie elementów optycznych przekroczy pew¬ na z góry okreslona wartosc.W mysl wynalazku zadanie powyzsze zostalo roz¬ wiazane w ten sposób, ze znajdujace sie w odbior¬ niku, wspomniane na wstepie wylaczniki, które sa gotowe do zatrzymania krosna w przypadku nie 8051580515 wprowadzenia do przesmyku watku, wykazuja dal¬ sza nastepujaca po wymienionej, gotowosc do za¬ dzialania, w celu kontroli intensywnosci oddzialy¬ wania wiazki promieniowania na odbiornik i uru¬ chomienie odpowiednich wylaczników, w przypadku spadku intensywnosci dzialania wiazki promienio¬ wania na odbiornik, ponizej okreslonej wartosci.Zaleta tego czujnika polega na tym, ze skoro tylko zostanie przekroczony stopien zanieczyszcze¬ nia czesci optycznych tak dalece, ze czujnik watko¬ wy straci niezawodnosc dzialania, to krosno zosta¬ nie-zatrzymane.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia krosno od stro¬ ny nawoju tkaniny, a fig. 2 — schemat polaczen elektrycznego wylacznika czujnika watkowego.Przedstawione na fig. 1 krosno posiada dwie sciany boczne 1, 2, miedzy, którymi znajduje sie niewidocz¬ ny wal osnowy, walek odbiorczy 3, nie przedstawio¬ ne urzadzenie prowadnicze i naprezajace osnowe i tkanine oraz wzdJuznik srodkowy 4, laczacy oby¬ dwie sciany boczne 1, 2 i glówny wal napedowy 5 krosna. Krosno jest wyposazone w nicielnice 6, sta¬ nowiaca mechanizm tworzacy przesmyk oraz w plo¬ che 7, umozliwiajaca tkanie.Na scianie bocznej 1 jest osadzony zamykajacy czólenko mechanizm przerzutowy 8, a po prawej stronie krosna zainstalowany jest chwytak 9, do którego wchodzi czólenko po zakonczeniu przerzutu watku 10. Watek 10 przechodzi z zapasowej cew¬ ki 11 z reguly stacjonarnej i znajdujacej sie poza przesmykiem, przez oslone 12 oraz poprzez porusza¬ jacy sie w dól i w góre naprezacz 13 przedzy, do przesmyku.Czólenko zostaje po wprowadzeniu do chwytaka 9 troche cofniete, tak, aby przy kazdym przerzucie znajdowalo sie dokladnie w takim samym poloze¬ niu. Naprezacz 13 przedzy zostaje przy tym wpro¬ wadzony w górne polozenie tak, aby watek podczas ruchu powrotnego czólenka byl caly czas naprezo¬ ny. Nie przedstawione na rysunku hamulce prze¬ dzy, zapewniaja kompensacje odcinka nitki, zabra¬ nego przez jej zboczenie dookola naprezacza 13 przedzy, droga naciagniecia do tylu calego wpro¬ wadzonego watku; w razie potrzeby, zostaje sciag¬ niety kawalek przedzy z cewki 11.Po wykonaniu ruchu powrotnego przez czólenko i watek, nastepuje odciecie watku nie uwidocznio¬ nymi na rysunku nozyczkami, a po uderzeniu plo¬ chy i zmianie przesmyku, wystajace koncówki wat¬ ku sa wkladane po obu stronach krosna do nastep¬ nego przesmyku za pomoca mechanizmu do uklada¬ nia krajki, tkanina zas jest nawijana na walek od¬ biorczy 3.Do chwytaka 9 zamocowany jest ponizej linii watku, to znaczy ponizej teoretycznego toru czó¬ lenka, korpus 20, który zawiera nadajnik lub zródlo swiatla 21, przedstawione na fig. 2. Równiez do chwytaka 9 zamocowany jest drugi korpus 22 za¬ wierajacy swiatloczuly element elektryczny lub fo¬ tokomórke 23. Promienie 24 wychodzace w postaci wiazki ze zródla swiatla sa sKierowane do fotoko¬ mórki, poprzecznie do linii watku. Korpus 22 za¬ wiera skrzynke 25, w której zainstalowana jest elektryczna czesc czujnika watkowego.Fig. 2 przedstawia fotokomórke 23 polaczona z wejsciem wzmacniacza 27 poprzez opornik 26.Wzmacniacz 27 jest polaczony z przerzutnikiem 28 Schmitta, który przemienia sygnal napieciowy foto- 5 komórki 23 w sygnal prostokatny. Przerzutnik 28 Schmitta ma 2 wyjscia, 28a i 28b, przechodzace dwa napiecia, przesuniete w fazie o 180°. Kazdorazowo, po otrzymaniu impulsu napieciowego z fotokomórki 23 gdy takowa zostaje w pelni"oswietlona, nastepuje io przerzut przerzutnika 28 Schmitta i impulsy napie¬ ciowe na wyjsciach zmieniaja fazy. Wyjscie 28a przerzutnika 28 Schmitta prowadzi do wejscia 29a bramki NAND 29, a wyjscie 28b do wejscia 30a dru¬ giej bramki NAND 30. Drugie wejscie 29b bramki 15 29 jest polaczone z czlonem czasowym 31. Wyjscia 28c i 30c bramek 29 wzglednie 30 prowadza do mo- nostabilnego multiwibratora 32, którego wyjscie 32c jest polaczone poprzez nieuwidocznione na rysunku elementy wzmacniajace z równiez nieuwidocznio- 20 nym na rysunku glównym wylacznikiem krosna.Ponadto przewidziany jest jeszcze jeden wylacznik 33, sterowany walem glównym 5 krosna. Za pomo¬ ca wylacznika 33, który normalnie jest otwarty, drugie wejscie 3(flb bramki 30 moze byc polaczone 25 z ziemia lub poprzez opornik 34 z napieciem dodat¬ nim.Dzialanie wylaczników jest nastepujace: Bezpo¬ srednio po wlocie czólenka do chwytaka 9 naste¬ puje otwarcie wylacznika 33 przez wal glówny 5 30 krosna, wskutek czego wejscie 30b bramki 30 zo¬ staje polaczone poprzez opornik 34 z napieciem do¬ datnim. Polozenie fazy napiecia wyjsciowego prze¬ rzutnika 28 Schmitta jest takie, ze obecne napiecie na wejsciu 30a jest niewystarczajace, aby wspólnie 35 z napieciem panujacym przy wlocie 30b doprowa¬ dzic bramke do przepuszczenia impulsu. Jezeli wa¬ tek nie zostal przez czólenko doprowadzony, to i nie znajduje sie on na drodze promienia miedzy zród¬ lem swiatla 21 a fotokomórka 23. Fotokomórka 23 40 zostaje tym samym w pelni oswietlona i wytwarza impuls napieciowy, wzmocniony we wzmacniaczu 27. Wskutek tego sygnal ten 'powoduje przerzut przerzutnika 28 Schmitta, a co za tym idzie równiez i zmiane fazy sygnalu na wejsciu 30a bramki 30 *5 tak, ze teraz impuls ten wystarcza, aby wspólnie z napieciem panujacym przy wlocie 30b, spowodo¬ wac by brarhka 30 przekazala sygnal do monosta- bilnego. multiwibratora. Dzieki takiemu dzialaniu nastepuje przekrecenie monostabilnego multiwibra- 50 tora 32 i zatrzymanie sie krosna. Takie same pro¬ cesy nastepuja w przypadku zrywu watku, co wy¬ stepuje najczesciej tuz za czólenkiem. Watek two¬ rzy nastepnie w poblizu promienia swiatla, omija¬ jaca .ten promien petle, co ma ten sam skutek, jaki 55 wykazuje brak wprowadzonego w przesmyk watku.W przypadku wprowadzenia watku 10 z czólenka do przesmyku, co jest normalnym zjawiskiem przy pracy krosna, watek znajduje sie w polu promie¬ nia 24 swiatla. Promien nie przedostaje sie wiec 60 do fotokomórki 23, która w wyniku tego nie wy¬ twarza sygnalu napieciowego. Nie nastepuje tu równiez przerzut przerzutnika 28 Schmitta i napie¬ cie na wejsciu 30a do bramki 30 nie zmienia fazy.Bramka nie przepuszcza tym samym zadnego sy- 65 gnalu, na skutek czego multiwibrator 32 nie obraca5 6 sie i nie doprowadza do zatrzymania krosna przez element przelacznikowy. Krosno pracuje w dalszym ciagu, a czólenko po cofnieciu sie zostaje wypchnie¬ te z chwytaka i odrzucone z powrotem do mecha¬ nizmu przerzutowego. Watek zostaje wówczas ob¬ ciety i nastepuje uderzenie plochy, zmiana przes¬ myku i ulozenie krajki w nastepnym przesmyku.Istnieje wiec tym samym pewnosc ze w polu pro¬ mieni swietlnych miedzy nadajnikiem i odbiorni¬ kiem niema juz watku. W tej sam«j chwili odby¬ wa sie sprawdzenie czesci optycznych czujnika wat¬ kowego pod wzgladem ich zanieczyszczenia, w spa- sób opisany nizej.Kazdorazowo, gdy zostaje otwarty wylacznik 33, uruchamiany jest równoczesnie czlon czasowy 31 z dodatnim napieciem. Czas biegu, na przyklad r20 ms czlonu czasowego jest dluzszy od czasu otwarcia wylacznika 33, który zamyka sie z po¬ wrotem po zabiegu kontroli wprowadzania watku.Czas biegu, uzalezniony od szybkosci roboczej kros¬ na, jest na tyle dlugi, ze pozwala uzyskac wyzej wymieniony moment na sprawdzenie optycznych czesci. W tym momencie czlon czasowy nadaje na¬ piecie do wejscia 29b bramki 29. W przypadku, gdy czesci optyczne sa tak zabrudzone, ze intensywnosc dzialania promienia na fotokomórke jest zbyt mala by mógl byc przekazany sygnal napieciowy o do¬ statecznej amplitudzie, wówczas przerzutnlk 28 Schmitta nie zmienia swego polozenia. W takiej sytuacji uboczne napiecie na wyjsciu 28a przerzut¬ nika 28 Schmitta i na wejsciu 29a do bramki 29 jest wystarczajace, aby wspólnie z istniejacym na¬ pieciem na wejsciu 29b spowodowac, ze bramka przepusci sygnal do multiwibratora 32. Ten ostatni wówczas przekreca sie i powoduje tyni samym za¬ trzymanie krosna. Zamiast jednak dopuscic do tak znacznego zanieczyszczenia czesci optycznych, ze musi ono spowodowac zatrzymanie krosna, mozna spowodowac, aby multiwibrator 32, juz po stwier¬ dzeniu malego stopnia zanieczyszczenia, wydal sy¬ gnal ostrzegawczy, w celu przedsiewziecia srodków potrzebnych do oczyszczenia czesci optycznych. Je¬ zeli czesci optyczne sa w wyzej wymienionym mo¬ mencie dostatecznie czyste, to wtedy fotokomórka wydaje sygnal napieciowy do przerzutnika 28 Schmitta, który natychmiast sie przekreca. Napie¬ cie przy wejsciu 29a bramki 29 jest teraz niewy¬ starczajace, aby wspólnie z istniejacym napieciem na wejsciu 29b bramka przekazala sygnal. Multi¬ wibrator 32 nie przekreci sie wiec i krosno bedzie w dalszym ciagu w ruchu.Czujnik watkowy umozliwia ponadto sprawowa¬ nie nadzoru' nad zerwanymi watkami, które pozo¬ staje w ksztalcie klebka, z uwagi na dosc dluga koncówke przy zrywie. Po zrywie watku, zaklesz¬ czona w czólenku jego czesc porusza sie bowiem w dalszym ciagu w kierunku chwytaka i groma¬ dzi sie w polu dzialania promieni swiatla w postaci klebka. Klebek ten znajduje sie jeszcze w zasiegu dzialania promieni swiatla, gdy nastepuje mspraw¬ dzenie czystosci czesci optycznych. Srodki wylacz- nikowe tiaaguja na te okolicznosc w taki sposób, jak gdyby czesci optyczne byly niedosc czyste, w zwiazku z czym zatrzymuja one krosno.Zamiast zastosowania mechanicznego wylaczni¬ ka 83 napedzanego przez wal glówny, mozna wy¬ tworzyc napiecie potrzebne do uruchomienia dzia¬ lania czujnika watkowego za pomoca czólenka, na przyklad wykorzystujac przerwanie promienia swia¬ tla po przelocie czólenka do wytworzenia impulsu lub przez wytworzenie impulsu sposobem induk¬ cyjnym. . PL PL