Przedmiotem niniejszego wynalazku jest równiez urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wyna¬ lazku — zawierajace srodki do magnesowania pól¬ wyrobu i umieszczone pomiedzy elektrodami zespolu magnesujacego dysze rozpylajace do równomier¬ nego nanoszenia proszku ferrytycznego na po¬ wierzchnie przedmiotu badanego, charakteryzujace sie tym, ze posiada srodki do natryskiwania farba, umieszczone wewnatrz odcinka magnesowania, przy czym pomiedzy srodkami do rozpylania prosz¬ ku (4) i, srodkami do natryskiwania farba (6) znaj¬ duje sie zespól sterujacy oznaczeniem miejsc wadli¬ wych (5) reagujacy na miejsca wadliwe i steru¬ jacy dzialaniem srodków do natryskiwania far¬ ba (6).Wynalazek jest objasniony w dalszej czesci opisu w przykladowym wykonaniu przedstawionym na ry¬ sunku na którym fig. 1 przedstawia schematycznie sposób wykrywania wad wedlug wynalazku, fig 2 — przedstawia drugi przyklad sposobu postepowania przy wykrywaniu wad równiez w ujeciu schema¬ tycznym, fig. 3 — przedstawia urzadzenie do Sto¬ sowania sposobu wedlug wynalazku — w zestawie¬ niu schematycznym, fig. 4 — przedstawia schema¬ tycznie komory do odmuchiwania i odcinek drogi 5 magnesowania.Rozwiazanie wedlug wynalazku opiera sie na rozwazaniach, ze nie jest wystarczajace uwidocz¬ nienie miejsca wady przez nagromadzenia czastek proszku ferrytycznego na rozproszonych liniach sil pola magnetycznego, mniej lub bardziej dokladnie obrysowujac miejsce z wada celem wykorzystania tego obrysu do usuniecia tych wadliwych miejsc, lecz dopiero wtedy mozliwe jest racjonalne usunie¬ cie wadliwych miejsc, gdy powstale na nich na¬ gromadzenia czastek proszku, dajace dokladny obraz, bedzie moglo byc podstawa do przeprowa¬ dzania operacji oczyszczania. Poniewaz przedmiot badany w tym okresie czasu nie jest juz podda¬ wany namagnesowaniu, zatem konieczne jest za¬ stosowanie srodków, przy pomocy których nagro¬ madzenie proszku, wzglednie jego dokladny obraz zostanie utrwalony. To utrwalenie, rzecz jasna, musi byc dokonane w tym czasie gdy przedmiot badany jest poddany operacji wykrywania wad przy pomocy pradu elektrycznego.Na fig. 1 przedstawiono przedmiot badany 1 w postaci preta, najczesciej o przekroju kwadra¬ towym, elektrody 2 i 3 przeznaczone do doprowa¬ dzania stalego pradu elektrycznego, umieszczone na koncach odcinka magnesowania na którym na¬ stepuje uwidocznienie miejsc wadliwych, ich ozna¬ czenie i utrwalenie oznaczenia.Przedmiot badany 1 jest przesuwany z pewna okreslona predkoscia przez magnesujace go urza¬ dzenie stacjonarne. Zrozumialym jest samo przez sie, ze przedmiot badany moze byc tez nieruchomy, a urzadzenie do magnesowania przemieszcza sie wzdluz niego. Sposób wykrywania wad przebiega jednak w obu tych przypadkach dokladnie jedna¬ kowo. Najpierw przedmiot badany równomiernie obsypuje sie proszkiem ferromagnetycznym za po¬ moca srodków rozpylajacych proszek 4 na przyklad strumieniem powietrza prowadzonego po po¬ wierzchni przedmiotu badanego. Na tych miejscach, gdzie pekniecia powierzchni lub luski powoduja rozproszenie linii sil pola elektromagnetycznego, zbiera "sie proszek ferromagnetyczny i oznacza przebieg rozproszonego pola a przez to tez miejsce wystepowania wady. W wyniku dalszego prze¬ mieszczenia przedmiotu badanego, miejsce z na¬ gromadzonym proszkiem dochodzi do stanowiska wyposazonego w srodki do oznaczania miejsc wad¬ liwych przy czym srodki te reagujac na nagroma¬ dzenie proszku ferromagnetycznego, nadaja sygnal uruchamiajacy srodki do natryskiwania farba 6 w ten sposób, ze gdy miejsce wadliwe przy dal¬ szym przesuwaniu sie przedmiotu badanego 1, osiaga wlasciwe polozenie pod dysza natryskowa wówczas wytryskuje farba na miejsce Wadliwe.W nastepstwie dalszego przesuwania przedmiotu odcinek magnesowania ograniczony przez elektrody 2, 3, opuszczony zostaje przez miejsce wady a tym samym znika stan magnesowania w wyniku czego nagromadzony proszek na miejscu wady odpada 15 20 25 30 .15 40 45 50 55 605 80328 6 calkowicie lub czesciowo. Tym samym odpada rówr- niez natryskana, farba, a tym samym pozostaje dokladny obraz nagromadzenia proszku, który w stosunku do pawderzchni,badanego przedmiotu po¬ krytego trwale farba tworzy wyraznie widoczna kontrastowa plame obejmujaca miejsce wadliwe.W dalszym przebiegu przesuwania sie przedmiotu badanego, moze byc on poddany dzialaniu strumie¬ nia powietrza, który wysusza farbe I usuwa takze ewentualne resztki, proszku. Najlepszy obraz miej¬ sca wadliwego, uzyskuje sie przy lekkim bardzo cienko naniesionym pokryciu farba.Sposób wedlug wynalazku jest bardziej uprosz¬ czony, przez to, ze rezygnuje sie z zespolu steruja¬ cego oznaczeniem miejsc wadliwych a powierzch¬ nie przedmiotu 1 badanego calkowicie natryskuje sie farba. Zrzucenie po przebyciu odcinka magne¬ sowania nagromadzonego proszku i ewentualne nastepne dzialanie strumieniem powietrza naste¬ puje w taki sam sposób. Takie rozwiazanie pociaga za soba wieksze zuzycie farby, w zamian za nie¬ stosowanie zespolu 5 sterujacego oznaczaniem miejsc wadliwych i mechanizmów kontrolujacych.Przedstawiony sposób jest tez nazwany sposobem „negatywnym", poniewaz oznaczenie wady nie na¬ stepuje przez utrwalenie nagromadzonego proszku lecz przez pozostawienie po odpadnieciu nagroma¬ dzonego proszkuv powierzchni nie pokrytej farba.Na fig. 2, w przeciwienstwie do fig. 1 jest przed¬ stawiony odmienny znany sposób zwany „pozy¬ tywnym".Przedmiot badany, przesuwany przez stacjonarne urzadzenie do wykrywania wad oznaczono przez 1 natomiast elektrody ograniczajace odcinek magne¬ sowania oznaczono przez 2 i 3. Na poczatku od¬ cinka magnesowania nastepuje najpierw rozpyle¬ nie na powierzchnie przedmiotu badanego proszku ferromagnetycznego na przyklad za pomoca stru¬ mienia powietrza, przy czym do proszku dodaje sie skladnik, nadajacy wlasciwosci przyczepne nagro¬ madzeniom proszku po opuszczeniu przez przed¬ miot odcinka magnesowania. Przedmiot badany 1 po minieciu stanowiska do rozpylania proszku 4 przechodzi przez komore reakcyjna 7, w której na¬ stepuje utrwalenie nagromadzen proszku na miej¬ scach wadliwych przedmiotu badanego 1, co na przyklad moze byc dokonane za pomoca oddzialy¬ wania ciepla. Oznaczenie miejsc wadliwych za po¬ moca utrwalania nagromadzen proszku pozostaje utrzymane takze po opuszczenia odcinka magneso¬ wania to jest po zniknieciu stanu namagnesowania przedmiotu przez elektrody 2, 3 pozwala to pra¬ cownikowi oczyszczajacemu przedmiot badany zi¬ dentyfikowac miejsce wadliwe, które musi byc usuniete.Tak sposób negatywny jak i pozytywny moga byc stosowane urzadzeniem o ruchu ciaglym.Przedmiot badany przechodzacy przez urzadzenie do wykrywania wad jest w tym przypadku obsy¬ pywany proszkiem nie z jednego lecz z wiekszej ilosci stanowisk rozpylajacych proszek, tak ze wszystkie jego powierzchnie w jednym przejsciu zostaja poddane procesowi wykrywania wad po¬ wierzchniowych. Tak samo oznaczanie miejsc wad¬ liwych i utrwalanie, tych.Qznacze6; zostaje :przepro- wadzone. na. wszystkich.,powierzchniach. Jezeli. z&- stosowany jes$ zespól sterujacy miejscowym ozna¬ czeniem miej§Qiwa$tUwjrch, to musi to nastepowac na calym obwodzie przedmiotu badanego i musi przekazywac sygnaly; do.uruchamiania srp.dków do naiarysikiwania farba irówniez dzialajacych z wszyst¬ kich stron.,.,. .... _\ ¦, Do sygnalizowania miejsc wadliwych stosuje; sie rózne znane sposoby, przykladowo, przy sygnaldzaT eji optycznej, fotokomórka reaguje na nagromadze¬ nia proszku, który przez dodanie do prosziku fer¬ romagnetycznego na przyklad bieli tytanowej i barwników jest w stosunku do powierzchni przedmiotu badanego mocno kontrastowy i spowo¬ dowana tym reakcja fotokomórki wlacza srodki do natryskiwaniafarba, , Sygnalizowanie wad za pomoca promieniowania podczerwonego w tym przypadku nastepuje przez reakcje na promieniowanie przez skladniki prosz¬ ku podgrzanego do temperatury emisji promienio¬ wania podczerwonego.Przy sygnalizacji radioaktywnej dodaje sie do prosztku ferrytycznego domieszke z materialu ra¬ dioaktywnego przy czym nagromadzenie proszku na miejscach wadliwych jest sygnalizowane przez zadzialanie urzadzenia wlaczajacego. Mozna tez proszek naswietlac promieniami rentgenowskimi, przy czym reakcja na nagromadzenia proszku w miejscach wadliwych powodowana jest wysylaniem promieniowania wtórnego wzbudzonego tym na¬ swietlaniem.Zespól sterujacy oznaczeniem miejsc wadliwych nie w kazdym przypadku dokladnie obejmuje miejsce wadliwe to znaczy w dokladnym jego prze¬ biegu, jednak jest to w zupelnosci wystarczajace, gdyz ogólne zasygnalizowanie polozenia miejsca wadliwego pozwala . na skierowanie srodków do natryskiwania farba na wlasciwe miejsce.Sposób wykrywania i oznaczania miejsc wadli¬ wych, nie wymaga w zasadzie, jak to juz zostalo wspomniane, zadnego zespolu sterujacego ozna¬ czeniem wad. Zespól ten stosowany jest jedynie ze wzgledów ekonomicznych, z powodu dosc wysokie¬ go zuzycia farby, oraz w celu lepszego i szybszego okreslenia obszaru z miejscami wadliwymi. Azeby okreslenie miejsca wadliwego bylo mozliwe, zasto¬ sowany proszek musi posiadac scisle okreslone wlasnosci. W znanych sposobach wykrywania pek¬ niec, w których stosuje sie zasade magnesowania przedmiotu badanego, stosuje sie ogólnie biorac proszki o nieokreslonym blizej ksztalcie i wielkosci, ziarna. Dzieki temu moze sie zdarzyc, ze jednako¬ we miejsca wadliwe, przy takim samym namagne¬ sowaniu, daja rózny obraz, poniewaz w danym przypadku sklad ziarna to znaczy udzial okreslo¬ nych frakcji ziarna moze byc rózny. Na przyklad, jezeli przy okreslaniu wady udzial malych czastek jest wiekszy to zostana odtworzone najdrobniejsze pekniecia, ale w rózny sposób, odpowiednio do tego, jaki jest udzial drobnych czasteczek. W na¬ stepstwie tego, mimo uzyskania bezposredniego obrazu miejsca z wada moga byc wyciagniete bledne wnioski o rodzaju wady, a przez to i bledne 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 I80 328 ustalenie jaka nalezy zastosowac obróbke wykan¬ czajaca na badanym przedmiocie. Stwdardzoao, ze unika sie wspomnianych trudnosci w odtworzeniu obrazu wady, jezeli stosuje sie proszek o jedna¬ kowej wielkosci i ksztalcie ziarna, to znaczy pro¬ szek, którego czastki w przewazajacej czesci miesz¬ cza sie w stosunkowo waskim zakresie wielkosci.Przy tym nie jest konieczne, lecz bardzo korzystne, stosowanie proszku którego czastki maja podobny ksztalt. Pomyslne wyniki osiaga sie przy wielko¬ sciach czastek proszku od 0,1 do 0,4 mm. Przy tym czastki te nie musza sie skladac z jednej jedynej czesci; .Bardzo dobre wyniki osiaga sie, gdy bardzo male czastki ferrytyczne otoczone sa materialem mine¬ ralnym i wiele takich czastek zlepia sie razem ze soba. Udzial materialów mineralnych nie powinien byc: zbyt duzy, gdyz ulegaja zmniejszeniu wtedy wlasnosci magnetyczne. Przy okolo 10% udziale mineralnych materialów dodatkowych osiaga sie korzystna do tego, celu redukcje ciezaru przy praktycznie nde zmniejszonych wlasnosciach mag¬ netycznych, takich jakie maja czastki czystego ze¬ laza. Proszek zlozony z takich aglomerowanych czastek ma ciezar nasypowy mniejszy niz 3 kg na litr. Dalsza zaleta tak przygotowanego proszku jest to, ze dodatek mineralny moze byc barwiony, co umozliwia, przy sposobie „pozytywnym", albo przy czesciowym natryskiwaniu farba uzyskanie bar¬ dziej kontrastowego obrazu miejsca z wada w sto¬ sunku do powierzchni badanego przedmiotu.Inna cecha jest, aby proszki sporzadzane wedlug wyzej wspominanych zasad dajace wprawdzie na¬ gromadzenia proszku na miejscach wadliwych zmiennej wielkosci przy zmianach pradu magnesu¬ jacego, ale przy dobranym pradzie magnesujacym dla okreslonego kesa, nagromadzenia te dla takich samych wad, sa zawsze jednakowe, dzieki czemu przy róznej szerokosci nagromadzen na peknie¬ ciach i na luskach mozliwe jest wyciaganie wnios¬ ków o wielkosci i rodzaju wad. Ptzez zastosowanie proszku o równomiernym skladzie i przez dobór odpowiedniego pradu magnesujacego moze byc osiagnieta dolna granica wskazywania wad, poni¬ zej której równiez przy wystepowaniu odpowiednio malych wad nie sa one wykrywane nagromadze¬ niem proszku, dzieki temu te miejsca wadliwe, które i tak przy oczyszczaniu nie bylyby widoczne, z góry sa zakwalifikowane jako niepodlegajace czyszczeniu a wiec nie ma potrzeby ich uwidacz¬ niania. Ta dolna granica w praktyce lezy przy glebokosci pekniec 0,2—0,3 mm.Przy bezposrednim utworzeniu nagromadzen proszku w wadliwych miejscach przedmiotu bada¬ nego, jak równiez przez uzycie proszku ferrytycz- nego, fetory daje moznosc wnioskowania o ro¬ dzaju i wielkosci miejsc wadliwych, sa stworzone zalozenia w oparciu o które, moze byc zbudowane: pelnowydajne urzadzenie badawcze na przyklad do wykrywania wad kesów walcowanych.Na fig. 3 przedstawiono schematycznie urzadze¬ nie do ciaglego badania kesów walcowanych.W urzadzeniu tego typu okreslonym jako urzadze¬ nie o przesuwie wzdluznym, przedmiot badany 1 10 15 25 30 40 45 50 55 zostaje doprowadzony przez regulowany samotok wejsciowy 8 do stanowiska wejsciowego 9, w któ¬ rym predkosc przechodzenia przedmiotu badanego 1 zostaje nieco zmniejszona, tak ze powierzchnie czo¬ lowe kolejnych przedmiotów badanych dolegaja do siebie. Stanowisko badania 10 zawiera urzadzenie do magnesowania, srodki do rozpylania proszku, ewentualnie zespól sterujacy oznaczeniem miejsc wadliwych oraz srodki do natryskiwania farba.Stanowisko badania moze byc jeszcze wyposazone dodatkowo, za odcinkiem magnesowania, koniecznie w sposobie „negatywnym" w zespól do odmuchi- wania* przy pomocy którego natryskiwana farba wstaje osuszona i usuniete zostaja resztki nagro¬ madzonego proszku. Samotok wyjsciowy 11 dopro¬ wadza kes do kolejnego urzadzenia transporto¬ wego, które go przesuwa do stanowiska oczysz¬ czania.Zamiast urzadzenia o przesuwie wtadluznym moze byc zastosowane do badania urzadzenie z przesu¬ wem poprzecznym. W tym przypadku kes zostaje doprowadzony do stanowiska badania za posred¬ nictwem transportera poprzecznego. Kontakt z elektrodami dokonuje sie przez powierzchnie czo¬ lowe. Stanowisko do badania jest wtedy stanowis¬ kiem przewoznym i przemieszczanym wzdluz przed¬ miotu badanego. Stanowisko badania pracuje do¬ kladnie tak samo jak urzadzenie stacjonarne i za¬ wiera takie same elementy, z tym, ze przez zasto¬ sowanie odpowiednich urzadzen moga byc poddane równoczesnemu badaniu wszystkie strony kesa.Do urzadzen do badania pojedynczych kesów, jak równiez na stanowiskach do dodatkowego badania, stosuje sie celowo reczne rozpylacze lub pistolety do natryskiwania farba, do nanoszenia proszku lub farby na przedmiot badany.Na fig. 4 przedstawiono schematycznie, w rzucie poziomym stanowisko do wykrywania wad w spo¬ sób ciagly. Przez 11 oznaczono komore rozpylania wyposazona w pare rolek 12, 13, z których jedna jest równoczesnie elektroda odcinka magnesowania.Od strony wyjsciowej z komory rozpylania 11 znaj¬ duja sie dysze rozpylajace 14, 15 do nanoszenia proszku na boczne powierzchnie przedmiotu bada¬ nego 1 oraz dysze rozpylajace na powierzchnie gór¬ na i dolna przedmiotu badanego 1. Dysze rozpyla¬ jace 14, 15 sa polaczone z pneumatycznie dociska¬ nym ulozyskowamiem rolek kontaktowych 12, 13 i przesuwaja sie z nim zachowujac staly odstep dyszy od przedmiotu badanego.Mechanizmy kontaktowe wyjsciowe 16, 17 two¬ rzace druga elektrode odcinka magnesowania, sa tak wykonane, ze najwyzej wystepuje nieznaczny zarys obrazu kontrolnego. Kontakt uzyskuje sie za pomoca szczek kontaktowych 18, umocowanych na lancuchu 19 napedzanym przez silnik nie przed¬ stawiony na rysunku w sposób zsynchronizowany z samotokiem wyjsciowym.Pomiedzy wejsciowym mechanizmem kontakto¬ wym 12, 13 i wyjsciowym mechanizmem kontakto¬ wym 16, 17, przy stosowaniu sposobu „negatywne¬ go" sa zamontowane srodki do natryskiwania farba nie przedstawione na rysunku.80 328 10 Przedmiot badany 1 po opuszczeniu odcinka magnesowania przechodzi przez urzadzenie do od- muchiwania 20, które najczesciej stanowi zamk¬ nieta komore, w której na wewnetrznej stronie- scian jest umieszczona pewna ilosc dysz do spre¬ zonego powietrza, które osuszaja dokladnie na¬ tryskana farbe i zdmuchuja ewentualne pozosta¬ losci proszku, które zbierajac sle w" komorze sa nastepnie przesylane do powtórnego uzycia. Rów¬ niez resztki proszku, które spadaja pomiedzy od¬ cinkiem magnesowania a urzadzeniem do odmu- chiwania sa przesylane do powtórnego uzycia.Sposób wykrywania wad powierzchniowych wed¬ lug wynalazku przyczynia sie do polepszenia ja¬ kosci wyrobów walcowanych. Dokonywane dotych¬ czas, najczesciej recznie przez robotników, oznacza¬ nie miejsc wadliwych na pólwyrobach, stanowiace prace uciazliwa i meczaca, zostaje dzieki wynalaz¬ kowi zautomatyzowane, przy czym osiaga sie naj¬ wyzsza mozliwa precyzje wykrywania i oznaczania miejsc wadliwych. PL PL