PL80183B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania nowych reaktywnych barwników i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych barwników reaktywnych o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym jeden z symboli X oznacza resz¬ te 2-chloro (lub bromo)-4-alkoksy- lub 4-alkilo- alkoksy-l,3,5-triazyny-6 zwiazana za pomoca mo¬ stka o wzorze 2, w którym n oznacza liczbe cal¬ kowita o wartosci nie wyzszej od 4, a drugi z symboli X oznacza atom wodoru, natomiast R o- znacza reszte aminowa pochodnej benzenu pod¬ stawionego co najmniej jedna grupa sulfonowa umiejscowiona w pozycji orto do grupy amino¬ wej.Sposób wytwarzania nowych barwników pole¬ ga na tym, ze poddaje sie sprzeganiu zdwuazo- wana amine z szeregu benzenu, zawierajaca co najmniej jedna grupe sulfonowa umiejscowiona w polozeniu orto do grupy aminowej, ze skladni¬ kiem biernym o ogólnym wzorze 3, w którym je¬ den z symboli X oznacza atom wodoru, a drugi z tych symboli oznacza ugrupowanie o wzorze 4, w którym n ma wyzej podane znaczenie, po czym otrzymany barwnik azowy poddaje sie reakcji z pochodna 2,6-dwuchloro(lub dwubromo)-l,3,5-tria- zyny, jak zwlaszcza 4-alkoksy- lub 4-alkiloalko- ksy-2,6-dwuchloro-l,3,5-triazyna do uzyskania od¬ powiedniej pochodnej monohalogenotriazyny, z tym, ze reakcje z pochodna 2,6-dwuchlorowco- triazyny prowadzi sie ewentualnie przed reakcja sprzegania. 10 15 20 25 30 W sposobie wedlug wynalazku jako odpowied¬ nie aminy z szeregu benzenu wymienia sie na przyklad kwas l-aminobenzeno-2-sulfonowy oraz kwas l-aminobenzeno-2,5-dwusulfonowy, przy czym nalezy zaznaczyc, ze stosowane kwasy o- -sulfonowe mozna bardzo latwo zarówno dwu- azowac jak i sprzegac, przy czym sprzeganie przebiega szczególnie latwo w srodowisku wod¬ nym, zwlaszcza alkalicznym.Jako dwuchlorowcoalkoksytriazyny wedlug wy¬ nalazku mozna stosowac nastepujace: 2,6-dwuchloro-(lub bromo)-4-metoksy-, -4-etoksy, -4-propyloksy-, -4-butyloksy-, -4-(2-metylopropy- loksy)-, -2-pentyloksy-, -4-(3-metylobutyloksy)-, -4-(2-metylobutyloksy)-, -4-heksyloksy-, -4-(2- -dwumetylopentyloksy)-, -4-(2-chloroetoksy), -4- -(3-chloropropyloksy)-, -4-(2-metoksyetoksy)-, -4- -(2-etoksyetoksy)-, -4-(2-butyloksyetoksy)-, -4-(3- -metoksybutyloksy)-, -4-(2-(2-metoksyetoksy)-eto- ksy-, -4-(2-etoksyetoksymetoksy)-, -4-(2-etylomer- kaptoetoksy-2-(2-fenoksyetoksy)-, -4-cykloheksylo- metoksy-, -4-(2-acetyloksyetoksy)-, -4-furfurylok- sy-, -4-czterohydrofurfuryloksy-, -4-(2-butano-l- -oksy)-, -4-karboksymetoksy-, -4-(l-metyloetoksy)-, -4-(l-metylopropyloksy)-, -4-(l-metylopentyloksy)-, -4-(l-etoksymetylo-2-etoksyetoksy)-, -4-(l,2-dwu- metylopropyloksy)-, -4-cyklopentyloksy-, -4-cyklo- heksylooksy-, -4-(2-metylocykloheksylooksy)-, -4- czterohydrofurfurylo-(3)-oksy, -4-benzyloksy-, -4- -(2-hydroksybenzyloksy)-, -2-(4-metoksybenzylok- 8018380183 3 sy)- lub -4-(3-fenyloallilooksy)-l,3,5-triazyny.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku alkb- ksylowe pochodne triazyny mozna wytworzyc przez poddanie reakcji chlorku lub bromku cyjanuru z odpowiednimi alkoholami. Otrzymane alkoksydwu- chlorowcotriazyny kondensuje sie w sposobie we¬ dlug wynalazku ze skladnikiem biernym o wzorze 3, przy czym kondensacje prowadzi sie wedlug znanych metod, na przyklad w srodowisku wod¬ nym w obecnosci srodka wiazacego kwas, jak we¬ glan sodu lub potasu lub wodorotlenki metali al¬ kalicznych i tym podobne inne ogólnie stosowane zwiazki; vi wytworzonych sposobem wedlug wynalazku nowych reaktywnych barwnikach mozna latwo wy|aiem£ labilny atom chlorowca z reaktywnej wobec wlókna reszty triazynowej, na przyklad za pomoca reakcji z Hl-rzed.-amina lub hydrazyna, jak dwumetylohydrazyna i otrzymac w ten sposób reaktywne barwniki, w których odszczepialny pod¬ stawnik stanowi grupe zwiazana z atomem wegla, korzystnie czwartorzedowa grupe amoniowa lub hydrazynowa zwiazana z heterocykliczna reszta, jak na przyklad grupa o wzorze 5, w którym Z2 oznacza zeteryfikowana grupe hydroksylowa.Wytworzone sposobem wedlug wynalazku nowe barwniki sa wartosciowymi barwnikami do bar¬ wienia i drukowania najróznorodniejszych mate¬ rialów, zwlaszcza poliwodofotlenowych o struktu¬ rze wlóknistej, jak materialy zawierajace celuloze, wlókna syntetyczne, na przyklad z regenerowanej celulozy lub naturalnych materialów celulozowych, na przyklad blonnika lnu lub przede wszystkim bawelny. Barwniki te nadaja sie do tak zwanego barwienia bezposredniego z obfitej alkalicznej, e- wentualnie zawierajacej duzo soli wodnej kapieli farbiarskiej, a zwlaszcza do drukowania w którym to sposobie barwnik nanosi sie na materialy przez zadrukowanie lub napawanie i utrwala sie za po¬ moca srodka wiazacego kwas, ewentualnie pod wplywem ciepla.W celu poprawienia trwalosci wybarwien na mo¬ kro tak otrzymanych wybarwien i druków wybar- wione materialy splukuje sie dokladnie zimna i goraca woda, ewentualnie przy dodaniu srodków dzialajacych dyspergujaco i umozliwiajacych usu¬ niecie nieutrwalonych czesci barwnika w wyniku dyfuzji.Barwniki wedlug wynalazku charakteryzuja sie przede wszystkim wysokim stopniem utrwalania, zwiekszona reaktywnoscia i latwa wypieralnoscia nieutrwalonego barwnika, a otrzymane wybarwie- nia odznaczaja sie bardzo dobra odpornoscia na pranie.W porównaniu do znanych nastepnie porówny¬ wanych barwników, które zawieraja reszte 2-ami- no-4,6-dwuchloro-(lub -dwubromo)-triazyny, pro¬ dukty otrzymane wedlug wynalazku wykazuja zna¬ czne zalety i tak na przyklad nadaja sie zwlaszcza do dwufazowych metod drukowania; Sposród nowych barwników szczególnie cennym jest barwnik o wzorze 6, w którym tl oznacza re¬ szte benzenu podstawiona grupa sulfonowa w po¬ zycji orto do mostka azowego, a X oznacza reszte 4-(l-metyloetoksy)-2-chloro-l,3,5-triazyny otrzy- 4 mywany sposobem wedlug wynalazku przez sprze¬ ganie zdwuazowanego kwasu l-aminobenzeno-2- -sulfonowego, z kwasem 2-N-metyloamino-8-hy- droksynaftaleno-6-sulfonbwym i nastepna konden¬ sacje otrzymanego zwiazku dwuazowego z 4-(l- metyloetoksy)-2,6-dwuchlorotriazyny, jak i barw¬ nik o wzorze 6, w którym R ma wyzej podane znaczenie, a X oznacza 'reszte 4-metoksy-2-chloro- -1,3,5-triazyny, który wytwarza sie w analogiczny sposób z tym, ze jako triazyne stosuje sie 2,6-dwu- chloro-4-metoksytriazyne jak i barwniki o wzorze 6, w którym R oznacza reszte benzenu podstawio¬ na w polozeniu 2 i 5 grupami sulfonowymi, nato¬ miast X oznacza odpowiednio reszte 4-(l-metylo- etoksy)-2-chloro-l,3,5-triazyny lub 4-metoksy-2- -chloro-l,3,5-triazyny, przy czym wytwarza sie je przez prowadzenie w dowolnej kolejnosci takich reakcji, jak sprzeganie zdwuazowanego kwasu 1- -aminobenzeno-2,5-dwusulfonowego z kwasem 2-N- -metyloamino-8-hydroksynaftaleno-6-sulfonowym i kondensacje otrzymanego zwiazku dwuazowego od¬ powiednio z 4-(l-metyloetoksy)-2,6-dwuchlorotria- zyna lub z 2,6-dwuchloro-4-metoksytriazyna. Uzy¬ te powyzej okreslenie „w dowolnej kolejnosci" oz¬ nacza, ze mozna zarówno kondensowac z triazyna wytworzony uprzednio barwnik dwuazowy, jak tez najpierw poddac kondensacji z triazyna skladnik bierny a nastepnie sprzegac wytworzony zwiazek ze zdwuazowana amina.Sposób wedlug wynalazku ilustruja nizej podane przyklady, w których o ile nie podano inaczej, czesci oznaczaja czesci wagowe, procenty oznacza¬ ja procenty wagowe, a temperatury podane sa w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 25,3 czesci kwasu 2-N-metylo- amino-5-hydroksynaftaleno-7-sulfonowego zawiesza sie w 300 czesciach wody i za pomoca weglanu so¬ du przeprowadza barwnik do roztworu. Do obojet¬ nego roztworu dodaje sie 18 czesci 2,6-dwuchloro- -4-metoksy-triazyny i miesza mieszanine w ciagu 2-godzin w temperaturze 20° przy czym utrzymuje sie slabo kwasne srodowisko reakcji przez wkra- planie rozcienczonego roztworu wodorotlenku sodu.Otrzymany roztwór zadaje sie 20 czesciami wegla¬ nu sodu i dodaje dwuazozwiazek otrzymany z 17,3 czesci kwasu aminobenzeno-2-sulfonowego w tem¬ peraturze 0—5°. Otrzymany barwnik wysala sie przez dodanie chlorku sodu, odfiltrowuje i suszy pod próznia w temperaturze 50°. Barwnik barwi bawelne w pomaranczowych odcieniach.Otrzymuje sie taki sam barwnik, poddajac bar¬ wnik aminoazowy otrzymany ze zdwuazowanego kwasu aminobenzeno-2-sulfonowego i kwasu 2-me- tylo - amino-5-hydroksynaftaleno-7-sulfononowego kondensacji z 2,6-dwuchloro-4-metoksytriazyna w temperaturze 30° i przy wartosci pH od 5 do 7.Wedlug powyzszego przykladu otrzymuje sie z wymienionych w nastepujacej tabeli skladników dwuazowych, skladników sprzegania i pochodnych triazynowych dalsze barwniki, które barwia ba¬ welne w odcieniach podanych w ostatniej kolum¬ nie.W analogiczny sposób mozna wytworzyc nastep¬ ne wymienione w tablicy barwniki o wzorze 1, jesli stosuje sie skladniki wymienione w poszcze- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60$" 80183 gólnych kolumnach tej tablicy. Barwniki te umo¬ zliwiaja uzyskanie wybarwien w odcieniach poda¬ nych w ostatniej kolumnie tablicy. czesci wody, 20 czesci mocznika, 1 czesc kwasnego n-riitfobenzenosulfonianu sodu oraz 2 czesci we¬ glanu sodu.Tablica Skladnik dwuazowy Skladniki sprzegania Pochodne triazynowe Odcienie 1 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 2 kwas 1-aminobenzeno- -2,5-dwusulfonowy 3 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 4 kwas 1-aminobenzeno- -2,5-dwusulfonowy 6 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 7 kwas 1-aminobenzeno- -2,5-dwusulfonowy 8 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 9 kwas l-aminobenzerro- -2-sulfonowy 10 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 11 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 12 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 13 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 14 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy 15 kwas 1-aminobenzeno- -2-sulfonowy kwas 2-N-metyloamino- -8-hydroksynaftaleno-6- -sulfonowy kwas 2-(2-hydroksyetylo- amino)-5-hydroksynafta- leno-7-sulfonowy kwas 2-(2-hydroksyetylo- amino)-5-hydroksynafta- lenosulfonowy kwas 2-N-etyloamino-5- oksynaftaleno-7-sulfono- wy kwas 2-N-etyloaminb- -5-hydroksynaftaleno-7- -sulfonowy kwas 2-N-metyloamino- -5-hydroksynaftaleno-7- -sulfonowy 2,6-dwuchloro-4-metoksy- triazyna 4-(2-etoksyetoksy)-2,6- dwuchlorotriazyna 2,6-dwuchloro-4-etoksy- triazyna 2,6-dwuchloro-4-metoksy- triazyna 4-(2-metyloetoksy)-2,6- -dwuchlorotriazyna 4-(2-etoksyetoksy)-2,6- -dwuchlorotriazyna 4-metoksy-2,6-dwuchloro- triazyna 4-(l-metyloetoksy)-2,6- - dwuchlorotriazyna 4-benzyloksy-2,6-dwu- chlorotriazyna 4-(l-metylo-2-metoksy- etoksy)-2,6-dwuchloro- triazyna 4-(2-metoksypropyloksy)- -2,6-dwuchlorotriazyna 4-etoksy-2,6-dwuchloro- triazyna pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy szkarlatny pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy Barwienie bawelny. 2 czesci barwnika otrzyma¬ nego wedlug przykladu I rozpuszcza sie w 100 cze¬ sciach wody z dodatkiem 0,5 czesci kwasnego m- -nitrobenzenosulfonianu sodu. Otrzymanym roz¬ tworem napawa sie tkanine bawelniana tak, ze przybiera ona 75°/o swojej wagi i nastepnie suszy.Nastepnie tkanine napawa sie roztworem o tempe¬ raturze 20°, który zawiera w litrze 5 g wodoro¬ tlenku sodu i 300 g chlorku sodu, wyzyma sie do 75°/o przyrostu wagi, paruje w ciagu 20—30 sekund w temperaturze 100—101°, plucze, gotuje w ciagu 15 minut w 0,3°/o roztworze niejonowego srodka pioracego, plucze i suszy.Drukowanie bawelny: 2 czesci barwnika otrzy¬ manego wedlug przykladu rozprasza sie podczas szybkiego mieszania w podstawowym zageszczalni- ku zawierajacym 45 czesci 5% alginianu sodu, 32 50 60 65 Tak otrzymana pasta do druku drukuje sie tka¬ niny bawelniane na maszynie do drukowania Rouleaux i paruje otrzymany zadrukowany mate¬ rial w ciagu 1—2 minut w temperaturze 100° w parze nasyconej. Zadrukowana tkanine nastepnie dokladnie plucze sie w zimnej i goracej wodzie, przez co czesci chemiczne nieutrwalone pozwalaja sie latwo usunac z wlókna, a nastepnie suszy sie. PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania reaktywnych barwników o ogólnym wzorze 1, w którym jeden z symboli X oznacza reszte 2-chloro(lub bromo)-4-alkoksy- lub -4-alkiloalkoksy-l,3,5-triazyny-6 zwiazana za po¬ moca mostka o wzorze 2, w którym n oznacza li¬ czbe calkowita o wartosci nie wyzszej od 4, a dru-80183 gi z symboli X oznacza atom wodoru, natomiast R oznacza reszte aminowa pochodnej benzenu pod¬ stawionego co najmniej jedna grupa sulfonowa u- miejscowiona w pozycji orto do mostka azowego, znamienny tym, ze poddaje sie sprzeganiu zdwu- azowana amine z szeregu benzenu podstawionego co najmniej jedna grupa sulfonowa umiejscowio¬ na w pozycji orto do grupy aminowej, ze skladni¬ kiem biernym o ogólnym wzorze 3, w którym je¬ den z symboli X oznacza atom wodoru, a drugi z tych symboli oznacza ugrupowanie o wzorze 4, w którym n ma wyzej podane znaczenie i otrzy¬ many barwnik azowy poddaje sie reakcji z po¬ chodna 2,6-dwuchloro(lub dwubromo)-l,3,5-triazyny, jak zwlaszcza 4-alkoksy- lub 4-alkiloalkoksy-,2,6- -dwuchloro-l,3,5-triazyna do uzyskania odpowied¬ niej pochodnej monohalogenotriazyny, z tym, ze reakcje z 2,6-dwuchlorowcotriazyna prowadzi sie ewentualnie przed reakcja sprzegania.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji sprzegania zdwuazowany kwas l-aminobenzeno-2-sulfonowy, z kwasem 2-N-mety- loamino-8-hydroksynaftaleno-6-sulfonowym, po czym otrzymany zwiazek dwuazowy kondensuje sie z 4-(l-metyloetoksy)-2,6-dwuchlorotriazyna i o- 15 20 25 8 trzymuje zwiazek o wzorze 6, w którym 6 oznacza reszte benzenu podstawiona grupa sulfonowa w pozycji orto do mostka azowego, a X oznacza re¬ szte 4-(l-metyloetoksyh2-chloro-l,3,5-triazyny.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji sprzegania zdwuazowany kwas l-aminobenzeno-2-sulfonowy z kwasem 2-N-mety- loamino-8-hydroksynaftaleno-6-sulfonowym, po czym otrzymany zwiazek dwuazowy kondensuje sie z 4-metoksy-2,6-dwuchlorotriazyna i otrzymuje zwiazek o wzorze 6, w którym R ma znaczenie ta¬ kie jak w 2 zastrz., a X oznacza reszte 4-metoksy- -2-chloro-l,3,5-triazyny.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji sprzegania zdwuazowany kwas l-aminobenzeno-2,5-dwusulfonowy, z kwasem 2-N- -metyloamino-8-hydroksynaftaleno-6-sulfonowym, po czym otrzymany zwiazek dwuazowy kondensu¬ je sie z 4-(l-metyloetoksy)-2,6-dwuchlorotriazyna.

5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji sprzegania zdwuazowany kwas l-amino-2,5-dwusulfonowy, z kwasem 2-N-metylo- amino-8-hydroksynaftaleno-6-sulfonowym, po czym otrzymany zwiazek dwuazowy kondensuje sie z 2,6-dwuchloro-4-metoksytriazyna. HH x H03S^V* 3 n Wzór 1 Cn H2n+1 H0,SKI. 22a,62/08 80 183 MKP C09b 62/08 I NH I CnH2n+l Wzór 4 Z, N N + -HN-Cx .C-N(CH3)2NH2 N N er Wzór 5 HO r-n=nVwn-x JXJlr M03X CH. Wzór 6 CZi H-1 Urz«du pgtenlowegoKI. 22a,62/08 80 183 MKP C09b 62/08 HO-S S03H SO3H Wzór 7 3" HO 3 H03S H0oSy V V N—X CH, Wzór 8 SO3H HO NzrNnVi Wzór 9 N—X CH0 C -YTF.LNIA Urzedy Patentowego F i Bj Pwn* ' *| l?lll| PZG W Pab- zam- "04-75, naklad 115+20 egz. Cena 10 zl PL PL