PL79933B1 - - Google Patents

Description

Srodek szkodnikobójczy Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodniko¬ bójczy, zawierajacy jako substancje czynna nowe oksymy karbaminianów o ogólnym wzorze CN— —(CH2)n — S — CCRt) = N—O—CO—NHR2, w którym Ri oznacza grupe metylowa, R2 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, n oznacza war¬ tosc liczbowa 2, 3 lub 4 przy czym jezeli n = 3 a B2 oznacza grupe metylowa Ri oznacza równiez grupe izopropylowa.Stwierdzono, ze srodki szkodnikobójcze wedlug wynalazku charakteryzuja sie duza aktywnoscia szczególnie jako srodki roztoczobójcze.Jak wiadomo, oksymy moga wystepowac w dwóch odmianach przestrzennych, syn i anti. Ten sam rodzaj stereoizomerii wystepuje równiez w przypadku oksymów pochodnych kwasu karbami- nowego i obie te formy przestrzenne wystepuja równiez w substancjach czynnych srodka wedlug wynalazku.Szczególnie wybitnymi wlasciwosciami owadobój¬ czymi i roztoczobójczymi wyrózniaja sie w tej gru¬ pie zwiazków l-(2-cyjanoetylotio)-acetaldoksym N- metylokarbaminianu i l-(3-cyjanopropylotio)-acetal- doksym N-metylokarbaminianu.Oksymy cyjanoalkilatiokarbaminianów zostaly bardzo szeroko omówione we francuskim opisie pa¬ tentowym nr 1403 899, który szczególnie dotyczy 1-cyjanometylotioacetaldoksymu N-metylokarbami- nianu. 2 Stwierdzono jednak, ze zwiazki stanowiace sub¬ stancje czynna srodka wedlug wynalazku, mimo ze objete sa tym samym wzorem ogólnym co zwiazek wystepujacy we francuskim opisie patentowym, 5 posiadaja nieoczekiwanie duza zdolnosc roztoczo- bójcza przy niewielkim tylko dzialaniu owadobój¬ czym w przeciwienstwie do cytowanego francuskie¬ go opisu patentowego, wedlug któregozwiazki tego typu posiadaja wysokie wlasnosci toksyczne prze- 10 ciwko owadom.Nizej podana tablica 1 jest tablica porównujaca wskazniki toksycznosci zwiazków wystepujacych jako substancja czynna w srodku wedlug wynalaz¬ ku oraz zwiazków omawianych we francuskim opi- 15 sie patentowym nr 1498899. Z tablicy tej wynika, ze zwiazki omawiane we francuskim opisie paten¬ towym (pozycja 1—11) wykazuja silne dzialanie owadobójcze, natomiast zwiazki stanowiace sub¬ stancje czynna srodka wedlug wynalazku (pozycje ao 12—17) wykazuja parokrotnie wyzsze wlasnosci roztoczobójcze (ostatnia rubryka) niz zwiazki we¬ dlug opisu francuskiego. Ponadto z tablicy wynika, ze nawet bardzo zblizone chemicznie zwiazki róz¬ nia sie stopniem dzialania roztoczobójczego, co po- 25 twierdza nieprzewidywany i nieoczekiwany efekt uzyskiwany przy pomocy zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku.Srodki szkodnikobójcze wedlug wynalazku za¬ wieraja dodatkowo nosnik i/lub srodek powierz- 30 chniowo czynny, 7093379 93$ Tablica 1 Lp.Ri- X- C (Ra) = N - O- CO- NHR8 Ri R.Wskazniki toksycznosci Musca domestica Aedea aegypti Phaedon cochleariae Plutella niaculi- penais Pieris brassicae Megoura Tieiae Tetrany- chas telarins 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 O O O O S S S S S S S S S S S S S CH3 OjHs i—C3H7 CH2 ^= CH—CH2 CH3 CH3 C2H5 i—C3H7 CH3 CH3 CN—CH2— CN—(CH2)2 CN—(CH2)2 CN—(CH2)3 CN^(CH2)3 CN^(CH2)3 CN—(CH2)4 1 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH2 CH3 C2H5 O^Hs CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 i-C3H7 1 CH3 | 1 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H CH2 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H CH3 CH3 CH3 | 50 120 70 60 12 25 1 30 6 8 8 60 1 3 B B B 1 c B 1 7 1 B C 1 3 2 10 1 1 B C C 1 1 2 2 2 1,5 B B 1,5 5 B 2 B 4 C C C C c 1 1,3 1 B 2,7 2 2,7 B B B 1,3 B C B C C C C 6,5 8 8 R 100 20 33 50 50 50 7 4 1 B 1 B 1 40 70 10 40 9 20 6,5 4,5 6,5 18 10 20 15 B 4 12 4 40 15 35 11 45 45 40 40 20 23 80 250 150 150 200 150 150 pozycje 1—11 — dotycza zwiazków z francuskiego opisu patentowego nr 1 498 899 pozycje 12—17 — dotycza zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku A, B, C — oznaczenia jak w przykladzie V Pod okresleniem „nosnik" nalezy rozumiec pro¬ dukt nieorganiczny lub organiczny, pochodzenia syntetycznego lub naturalnego, z którym miesza sie substancje czynna w celu otrzymania srodka la¬ twego w zastosowaniu* Nosnik moze byc produktem stalym albo ciecza.Praktycznie, kazdy ze znanych, stosowanych przy wytwarzaniu srodków szkodnikobójczych nosników moze byc zastosowany.Przykladami odpowiednich stalych nosników sa krzemiany i glinki, na przyklad kaolin, syntetyczne uwodnione tlenki krzemu, syntetyczne krzemiany wapnia, wegiel, siarka elementarna, naturalne i syntetyczne zywice, takie jak np. zywice kuma¬ ronowe, kalafonia, kopal, szelak, damar, polimery chlorku winylu i styrenu oraz ich kopolimery, stale polichlorofenole, bitumy, asfalty, woski, takie jak np. wosk pszczeli, parafinowy, montana i chlorowa¬ ne woski mineralne oraz stale nawozy sztuczne np. superfosfaty.Przykladami odpowiednich nosników cieklych sa: woda, alkohole takie jak np. izopropanol, ketony takie jak np. aceton, metyloetyloketon, metyloizo- butyloketon i cykloheksanon, etery, anomatyczne weglowodory, takie jak np. benzen i toluen, frakcje ropy naftowej, takie jak np. nafta, chlorowane we¬ glowodory, takie jak np. czterochlorek wegla oraz skroplone zwiazki gazowe. Czesto korzystne jest stosowanie mieszanin róznych nosników.Jako srodki powierzchniowo czynne stosuje sie srodki zwilzajace, emulgatory, srodki dyspergujace, które moga miec charakter niejonowy lub jonowy.Moze byc stosowany kazdy ze znanych srodków 10 15 20 30 powierzchniowo czynnych stanowiacych typowy skladnik dla srodków owadobójczych i chwastobój¬ czych. Przykladami odpowiednich srodków powierz¬ chniowo czynnych sa sole sodowe lub wapniowe polikwasów akrylowych, produkty kondensacji kwasów tluszczowych lub amin alifatycznych albo amidów, zawierajacych co najmniej 12 atomów wegla w czasteczce, z tlenkiem etylenu i/lub tlen¬ kiem propylenu, produkty kondensacji alkilofenoli, np. p-oktylofenolu lub p-oktylokrezolu z tlenkiem etylenu i/albo tlenkiem propylenu, siarczany lub sulfoniany tych produktów kondensacji, sole metali alkalicznych, korzystnie sole sodowe estrów kwasu siarkowego lub sulfonowego, zawierajacych co naj¬ mniej 10 atomów wegla w czasteczce, np. siarczan sodowo-laurylowy, siarczany sodowo-II-rzed. alkilo¬ we, sole sodowe sulfonowanego oleju rycynowego i sulfoniany sodowo-alkiloarylowe, takie jak dode- cylobenzenosulfonian sodu.Srodki wedlug wynalazku moga byc wytwarzane w postaci proszków do nawilzania, pylów, granu¬ lek, roztworów koncentratów emulsyjnych, emul¬ sji lub past. Srodki przygotowywane w postaci proszków do nawilzania zawieraja zazwyczaj 25,50 albo 75% skladnika aktywnego w stosunku do sta¬ lego nosnika, 3—10% substancji dyspergujacej i ewentualnie 0—10% stabilizatora i/albo innych dodatków, takich jak substancje ulatwiajace prze¬ nikanie srodka lub jego przyczepnosc.Srodki w postaci pylu przygotowuje sie zazwy¬ czaj w postaci koncentratów o podobnym skladzie jak proszki do nawilzania, albo bez srodka dysper¬ gujacego i sa przeznaczone do pózniejszego rozcien-79933 Czenia dodatkowa iloscia stalego nosnika, celem otrzymania mieszanki zawierajacej zazwyczaj 0,5— 10% skladnika aktywnego. Granulki wytwarza sie zazwyczaj metoda aglomeracji lub impregnacji. Sa one wielkosci rzedu 0,152—1,67 (mm).Granulki zawieraja na ogól 0,5—25% skladnika aktywnego i 0—25% srodków pomocniczych, takich jak stabilizatory, powoli odszczepiajace sie modyfi¬ katory, srodki wiazace i inne. Koncentraty emul¬ syjne zawierajace zazwyczaj obok rozpuszczalnika lub, jesli potrzeba, rozpuszczalnika uzupelniajace¬ go, 10—50% wag7obj. skladnika aktywnego, 2—20% wagyobj. emulgatorów i 0—20% odpowiednich do¬ datków, takich jak stabilizatory, srodki ulatwiajace przenikanie i srodki zapobiegajace korozji. Pasty sporzadza sie w taki sposób, azeby otrzymany pro¬ dukt byl stabilny, o konsystencji pólplynnej. Za¬ wieraja one zazwyczaj 10—60% skladnika aktywne¬ go, 2—20% odpowiednich dodatków i, jako nosnik, wode lub ciekly zwiazek organiczny, w którym skladnik aktywny w zasadzie sie nie rozpuszcza.Srodki szkodnikobójcze wedlug wynalazku moga równiez zawierac inne skladniki, na przyklad ko¬ loidy ochronne, takie jak zelatyna, klej, kazeina, zywice rozpuszczalne w wodzie i polialkohol winy¬ lowy; polifosforany sodu, etery celulozy, stabiliza¬ tory, takie jak czterooctan etylenodwuaminy, inne srodki aktywne, np. chwastobójcze lub szkodniko¬ bójcze i srodki zwiekszajace przyczepnosc, np. nie¬ lotne oleje.Srodki wedlug wynalazku mozna przygotowac w postaci dyspersji i emulsji wodnych otrzymanych przez rozcienczenie proszku do nawilzania, albo przez zemulgowanie koncentratów emulsyjnych w wodzie. Omawiane emulsje sa emulsjami typu wo¬ da w oleju albo olej w wodzie i moga posiadac konsystencje gestego majonezu.Badanie aktywnosci dzialania owadobójczego i roztoczobójczego substancji czynnej srodka wedlug wynalazku prowadzono w nizej podany sposób.I. Przygotowany 1,0% (wagowo) roztwór w ace¬ tonie zwiazku przeznaczonego do badania pobiera¬ ne do strzykawki z podzialka mikrometryczna.Dwu- lub trzydniowe dorosle muchy domowe plci zenskiej (Musca domestica) poddawano uspieniu dwutlenkiem wegla i nakladano im po stronie brzusznej pi przygotowanego badanego roztworu, poddajac testowaniu 20 much. Tak traktowane mu¬ chy przetrzymywano w ciagu 24 godzin w szkla- 10 15 25 30 35 40 45 nych probówkach zawierajacych jako pozywienie troche cukru, po czym notowano procentowa ilosc osobników zdychajacych lub martwych.II. 0,1% roztwór w acetonie badanego zwiazku w ilosci 0,1 ml wymieszano w zlewce z 100 ml wody. Dov zlewki wprowadzono 20 piecio- lub sze¬ sciodniowych larw komarów (Aedes aegypti) i po¬ zostawiono w ciagu 24 godzin. Zanotowano procen¬ towa ilosc martwych lub zdychajacych larw.III. Badane zwiazki przygotowano w postaci roztworów lub zawiesin wodnych zawierajacych 20% wagowo acetonu i 0,5% wagowo TritonuX 100 jako srodka zwilzajacego. Przygotowane preparaty zawieraly 0,7% wagowo badanego zwiazku. Sadzon¬ ki brukwi i fasoli, posiadajace kazda po jednym li¬ sciu, spryskano badanym preparatem pod powierz¬ chnia liscia. Natryskiwanie przeprowadzono przy uzyciu rozpylacza dostarczajacego okolo 12 1/100 m2 powierzchni uprawy, przy czym sadzonki przesuwa¬ no przed rozpylaczem na tasmie transporterowej. 10 osmiodniowych larw ostudy o rombowym grzbie¬ cie (Plufrella maculipennis), 10 bezskrzydlowych (szesciodniowych) mszyc wyki (Megoura viciae) i 10 doroslych jedno do dwutygodniowych chrzaszczy gorczycznych (Phaedon cochleariae) rozmieszczono odpowiednio na spryskanych lisciach, a nastepnie kazda rosline zamknieto w szklanym kloszu, za¬ mknietym z jednej strony nakryciem z muslinu.Obliczenie smiertelnosci przeprowadzono po uply¬ wie 24 godzin.IV. W badaniach efektywnosci zwalczania szklar- nianych czerwonych pajeczaków (Tetranychue te- larius) krazki wyciete z lisci sadzonek fasoli fran¬ cuskiej spryskano w sposób opisany w punkcie III.Po uplywie 1 godziny od momentu opryskania kraz¬ ki zaszczepiono 10 doroslymi pajeczakami. Oceny smiertelnosci dokonano po 24 godzinach.V. W badaniach efektywnosci zwalczania duzych larw motyli (Prieris brassicae), liscie kapusty spry¬ skano w sposób opisany w punkcie III, 10 osmio- do dziesieciodniowych larw umieszczono na kraz¬ kach wycietych ze spryskanych lisci w przykrytych wieczkami szalkach Petriego. Smiertelnosc ocenia¬ no po 24 godzinach.Wyniki powyzszych badan zestawiono w zalaczo¬ nej tablicy 2, w której oznaczono: A 100% smier¬ telnosci, B — smiertelnosc czesciowa, C — nie stwierdzono smiertelnosci wsród badanych insek¬ tów, na których przeprowadzono próby. W próbach, Tablica 2 |CN-(CHa)n- S-C(Ri)-N—O-CO-NHR, n 2 3 2 3 3 4 4 Ri CH3 CH3 CH3 i—C3H7 CH3 CH3 i—C3H7 Ra CH3 CH3 H CH3 H CH3 CH3 Dzialanie owadobójcze Musca domestica MD B A(3) B B C C Aedes aegypti MD C B AU) C A<1) c Phaedon cochleariae A(4) C c c c c c Plutel la macu¬ lipennis c c B c c c a Pleris brassicae A(4) A(l) A(l) B B MD A(l) Mogou ra yioiae A(20) A(4) A(15) A(12) B A(4) C Roztoczobójcze Tetrany chustelarius A(250) A(200) A<150) A(150) A(150) A(150) A(30) |79933 7 8 w których uzyskano 100% smiertelnosci, obliczono wskaznik toksycznosci dla badanego zwiazku wyni¬ kajacy ze stosunku wskaznika LD50 tego zwiazku do wskaznika parathion (dwumetylo-4-nitrometylofos- forotionian) jako standartu, wyrazajac wynik we¬ dlug równania: LD50 peration wskaznik toksycznosci= X100 LD50 badanego zwiazku PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek szkodnikobójczy, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna oksymkarbaminia- nu o wzorze CN— —NHR2, w którym n oznacza 2, 3 lub 4, R2 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Ri oznacza gru¬ pe metylowa lub, jesli n = 3 a Rj oznacza grupe 5 metylowa, Ri oznacza równiez grupe izopropylowa z dodatkiem nosnika i/lub substancji powierzchnio¬ wo czynnej.

2. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze ja- 0 ko substancje czynna zawiera l-(cyjanoetylotio)- acetaldoksym-N-metylokarbaminianu.

3. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze ja¬ ko substancje czynna zawiera Mcyjanopropylotio)- acetaldoksym-N-metylokarbaminianu. PZG Bydg., zam. 2496/75, nakl. 100+20 Cena 10 zl PL PL