PL79783B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób zaslepiania nita rurowego za pomoca wzdluznego trzpienia z glówka przeciaganego przez otwór nita.Znane sa sposoby zaslepiania nitów rurkowych za pomoca trzpieni stosowanych przy nitowaniu.Przy znanych sposobach wielka ilosc nitów na¬ suwana jest na trzpien, przy czym glowica trzpie¬ nia naciagana jest przy stopniowym rozklepywa- niu nita w wyniku czego tworzy sie stopniowe przemieszczanie nitów przy szybkim ich rozklepy- waniu. Sposób ten jest niekorzystny dlatego, ze w czasie laczenia dwóch plaskowników za pomoca nitowania nastepuje rozklepywanie nita na jego zewnetrznej powierzchni, co przyczynia sie do wytwarzania pierscienia wchodzacego miedzy pla¬ skowniki i wzajemnego ich oddalania. W wyniku tego laczone powierzchnie plaskie czesto sa luzne, co pociaga za soba koniecznosc wymiany nitów lub tworzenia uzupelniajacych zlacz.Celem wynalazku jest unikniecie tych niedogo¬ dnosci i zastosowanie takiego sposobu nitowania, przy którym w czasie laczenia dwóch lub wiecej plaszczyzn nastepowaloby •jednoczesne ich wzaje¬ mne dociaganie bez tworzenia sie pierscienia z zewnetrznej powierzchni nita.Aby osiagnac ten cel, postanowiono zgodnie z wy¬ nalazkiem zastosowac nit posiadajacy otwór o je¬ dnolitej srednicy, przez który przeciagany jest wy¬ dluzony trzpien ze wzdluzna glowica, przy czym maksymalna srednica glowicy jest nieco wieksza 10 15 20 30 od srednicy otworu nita i jest uksztaltowana na swym zakonczeniu w formie stozka o wierzchol¬ ku posiadajacym kat nie mniejszy niz 45°. Kon¬ cowy odcinek nita wedlug wynalazku, który od¬ dalony jest od glowicy, moze byc zwiekszony na zewnetrznej swej srednicy. Powiekszona zewne¬ trzna srednica nita posiada stozkowe zakonczenie.Zgodnie z zalecona konisitirulkcja czesc koncowa nit skladajacy sie ze wzdluznego trzonu i okraglej wydluzonej glówki umieszczonej na jednym z kon¬ ców trzonu.Zgodnie z zalecona konstrukcja czesc koncowa nita i odcinek trzonowy oddalone sa od glówki o powiekszonej na zewnatrz srednicy. Zgodnie z wynalazkiem przewidziano równiez stozkowy trzpien, który przeciagany jest przez wydluzony otiwór trzonu i wydluzona glówke nita.Zgodnie z wynalazkiem przewidziano tez odmia¬ ne rurowego nita skladajacego sie z wydluzonego trzonu i wydluzonej promieniowej glówki umie¬ szczonej na jednym koncu trzonu, przez które przeciagany jest stozkowy trzpien skladajacy sie z trzonu i wydluzonej glówki, przy czym trzpien ten jest przystosowany do przemieszczania nita na skutek przeciagania glówki trzpienia stozkowego przez otwór tegoz nita w kierunku glówki, co po¬ woduje promieniowe jego rozszerzanie.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — 9 przedstawia poszczególne etapy ustawiania ruro- 79 78379 783 wego nita, za pomoca przeciagania stozkowego trzpienia przy laczeniu dwu plaskowników i jedno¬ czesnym ich dociskaniu, fig. 11—18 przedstawia poszczególne etapy nitowania przez podobne nity, przy zastosowaniu trzpienia przeznaczonego do 5 ksztaltowania nita przy stosunkowo malym zacis¬ ku i fig. 10 przeldsltawia odmienny ksztalt nita.KonstiroifcOja niita wedlug fig. 1—<1;1 sklada sie z trzonu 21 zakonczonego promieniowo wydlu¬ zona glówka 22 umieszczona na jednym koncu nita, przez którego dlugosc przechodzi otwór 23. Odci¬ nek 24 wydluzonego otworu tworzy stozek i przy- l$ga~~do glówki^td -strony zewnetrznej. Stozkowy odcinek •£* posiada wydluzona stozkowa powierz¬ chnie zewnetrzna 2^ oraz powierzchnie stozkowa 15 wewnetrzna 26. . I^at wewnetrzny i zewne- trzriy^zawarty* miedz^ stozkowymi powierzchniami 25 i 2© jest jednakowy i wynosi okolo 40°, na sku- , tek czego grulbosc scianki odcinka stozkowego 24 trzonu nita jest stala i jest przy tym równa gru- 20 bosci scianki 33. Powierzchnia wewnetrzna stozka 26 jest przedluzona i przechodzi przez zgrubienie glówki nita do styku z powierzchnia zewnetrzna glówki nita, wzdluz krawedzi obwodowej 27. Dol¬ ne zakonczenie glówki nita to jest powierzchnia 25 skierowana w kierunku dolnym trzonu 21, uksztal¬ towana jest w formie pierscieniowego wglebienia 28 otoczonego przez pierscieniowa plaska powierzchnie 29. Zewnetrzna stozkowa powierzchnia 25 trzpienia laczy sie z wglebieniem 28 wzdluz obwodu 31, któ- 30 ry w tym przykladzie jest nieco wiekszy w sto¬ sunku do krawedzi obwodowej 27, wzdluz której wewnetrzna powierzchnia stozka styka sie z kran- cowai powierzchnia 30 glówki nita. Niezaleznie od wewnetrznej stozkowej powierzchni 26 pozostala 35 czelsc obrotu 23 sklada sie z czesci 32 o jednolitej srednicy wydluzonej od zwiazanego konca we¬ wnetrznego stozka 26 do najdalej wydluzonego zakonczenia nita. Wieksza dlugosc trzonu nita 21 niezaleznie od odcinka stozkowego 24, w poblizu 40 glówki, sklada sie z odcinka 33 o jednolitej grubo¬ sci scianki. Odcinek koncowy 34 trzonu nita po¬ siada wieksza zewnetrzna srednice, na skutek wy¬ konania na tym odcinku scianki o powiekszonej srednicy. Ten koncowy odcinek 34 posiada zewne- 45 trzna powierzchnie 35 utworzona w jednolitej cy¬ lindrycznej formie, która laczy sie z czescia konco¬ wa i powierzchnia plaska 36 trzonu nita prostopa¬ dla do osi trzonowej nita.Odcinek o jednolitej srednicy 35 jest polaczony 50 z zewnetrzna powierzchnia scianki posredniej 33 za pomoca powierzchni stozkowej 37. Kat wytwo¬ rzony przez powierzchnie stozkowa 37 wynosi oko¬ lo 75°. Dlugosc osiowa odcinka koncowego 34 rów¬ na sie w przyblizeniu dwukrotnej grubosci posred- 55 niego odcinka scianki 33. W przykladzie niniej¬ szym srednica odcinka grubszego to jest cylindry¬ cznej koncówki 35 jest w przyblizeniu równa sredni- - cy, krawedzi objwodowej 27, wzdluz'której wewne¬ trzny stozek 26 od(powialda krancowej powierzchni 60 glówki nita 39. Na fig. 1—9 i 11—18 przedstawiono, zgodnie z wynalazkiem, sposób przeciagania trzpie¬ nia. Stozkowy trzpien sklada sie z wydluzonego trzonu 41 posiadajacego srednice stosowna do przelotu wewnatrz otworu nita 32. W sposób nieroz- 65 dzielony z trzpieniem utworzona jest glówka 42,któ¬ ra sklada sie zaddinka stozkowelgo 43 i zwezonego zakonczenia, które stykaja sie z zewnetrzna po¬ wierzchnia wzdluznego trzonu 41. W przykladzie wedlug wynalazku glówka trzpienia stozkowego tworzy wydluzony odcinek 44 o jednolitej srednicy polaczony z poszerzonym zakonczeniem stozkowe¬ go odcinka 43. Zakonczenie glówki oddalone od trzpienia posiada plaska powierzchnie 45, która jest prostopadla w stosunku do dlugosci trzpienia, przy czym wedlug niniejszego przykladu przewi¬ dziano równiez nastepny odcinek stozkowy 46 po¬ laczony z powierzchnia plaska 45 na koncu cylin¬ drycznego odcinka 44, który jest oddalony od trzpienia.W danym przykladzie jednolita srednica odcinka 44 jest w przyblizeniu równa na calej dlu¬ gosci. Srednica odcinka 44 jest w kazdym przypadku wieksza niz wewnetrzna srednica otwonu nita 32. W tym przykladzie kat wydluzonego odcinka stozkowego 43 glowicy stozkowego trzpienia wynosi okolo 60°, a kat za¬ warty powierzchni stozkowej 46 od strony grzbie¬ towej glówki trzpienia stozkowego wynosi 45°.Trzpien stozkowy i nit stosowane sa przy wy¬ konywaniu polaczen nitowych powszechnie znanej broni szczególnie polaczen nitowych które stoso¬ wane sa przez zaklady zbrojeniowe. Tego rodzaju bron i sposób jej wykonywania sa powszechnie znane i dlatego w niniejszym opisie nie beda oma¬ wiane.Wedlug fig. 1—& i 11—18 wykonane sa poszerzo¬ ne i wydrazone elementy 51 i 52, które przezna¬ czone sa do nitowania broni i które posiadaja wglebienia 53 tworzace uksztaltowanie glówki nita i uformowania wystepu oporowego. Na fig. 1—9 przedstawiono przyklady zastosowania nita i stoz¬ kowego trzpienia, które zgodnie z wynalazkiem lacza dwa metalowe plaskowniki 61 i 62 posiada¬ jace przelotowe okragle otwory 63 i 64. Srednica otworów przelotowych 63 i 64 jest dobrana stoso¬ wnie do srednicy odcinka koncowego 34 nita, w celu jego wprowadzenia do otworu.W uwidocznionym przykladzie plaskowniki 61 i 62 sa od siebie oddzielone za pomoca nieznacznej szczeliny 65, która zwykle powstaje przy wykona¬ niu praktycznym. Tak jak to uwidoczniono na fig. 1 dokladnie dobrany nit przeznaczony jest do po¬ laczenia plaskowników w sposób taki, ze osiowa odleglosc od pierscieniowej powierzchni plaskiej 29 od strony dolnej glówki nita do powierzchni stozkowej 37 zgrubionego konca nita jest nie mniejsza niz calkowita grubosc miedzy powierz¬ chnia zewnetirzna 66 plaskownika 61 i przeciw¬ legla zewnetrzna powierzchnia 67, plaskownika 62.Uwidoczniona na fig. 1 czesc koncowa nita z wystajaca glówka trzpienia stozkowego jest usta¬ wiona do otworów 63 i 64 w sposób taki, ze pier¬ scieniowa plaska powierzchnia 29 glówki nita laczy sie z zewnetrzna powierzchnia 66 plasko¬ wnika. Mozna przy tym zauwazyc na fig. 1, ze w tyim polozeniu zakonczenie 68 otworu 63 na po¬ wierzchni zewnetrznej 66 plaskownika 61 dotyka dookola calego obwodu zewnetrzna stozkowa po¬ wierzchnie 25 na trzonie nita. Zewnetrzna stoz-79 W 5 kawa powterzctoSa <25 powoduje eentiryczne usta¬ wienie glówki nita przy jego ustawieniu do otworu przelotowego $3 poniewaz powierzchnia stozkowa dotyka krawedzia 68 otworu 63. Nitowane elemen¬ ty laczone sa w sposób zawarty w polozeniu utrzy- 5 mujacyni plaska pierscieniowa powierzchnie 29 pod glówka nita i polaczeniu z powierzchnia zew¬ netrzna plaskownika 66 przesuwana za pomoca sily sprezonego powietrza dzialajacego na stoz¬ kowy trzpien ii w sposób taki, ze glówka wydlu- io zonego trapienia jest calkowicie przeciagana przez otw^r nita od jego konca ku glówce przy oporze glówki nita o wglebienie 53. Fig. 2 do 9 przedsta¬ wila postep kolejnego odksztalcania nita podczas procesu nitowania. 15 Na fig. 2 prowadzenie odcinka stozkowego 43 glówki trzpienia stozkowego zapoczatkowuje wej¬ scie do zgrufoionego odcinka 34 koncówki nita. Od¬ cinek stozkowy 43, na glówce trzpienia tworzy uksztaltowanie stozkowej powierzchni 71 we- 20 wnatrz koncówki nita. Pierscieniowa plaska po¬ wierzchnia 36 koncówki nita odchyla sie na zew¬ natrz, a cylindryczna powierzchnia 35 koncówki nita odksztalca sie tworzac mala stozkowa zbie¬ znosc. Powierzchnia stozfcowa niita 37 koncowego 25 odcdnka 34 jest równiez odksztalcana za pomoca stozka (trzpienia.Wedlug fig. 3 glówka trzpienia przesuwa sie da¬ lej do koncówki nita przy czym mozna zauwazyc, ze powierzchnia stozkowa 71 wewnatrz zakoncze- 30 nia otworu nitowego uformowana za pomoca stoz¬ kowego Odcinka 43 glówki trzpienia tworzy szero¬ kie zakonczenie stozkowego odcinka 43 dookola wydluzonego odcinka 44 glówki trzpienia. Naj¬ szersza czesc powierzchni stozkowej 71 w (koncowym 35 otworze nita posiada wieksza srednice, niz najszer¬ szy odcinek stozkowy 43 glówki trzpienia.Wynika z tego, ze czesc koncowa nita od zewne¬ trznej tylnej plaszczyzny nie jest podparta w spo¬ sób promieniowy lecz jest ona usztywniona w spo- 40 sób taki, ze odcinek stozkowy 43 przesuwa we¬ wnetrzna czesc nita poza strefe trzpienia tak, ze strefa ta oddala sie od wydluzonej powierzchni 44 i pozostaje czesciowo prosta na wewnetrznym wy¬ chyleniu w kierunku nadanym przez 'odcinek stoz- « kowy 43 i dazy dalej do rozszerzenia promieniowe¬ go na pozostala odleglosc w wyniku tego, ze odci¬ nek stozkowy 43 przesuwa sie ku dolowi. Polozenie prowadzenia krawedzi odksztalcenia na zewnatrz trzonu niita jesit oznaczone liczba 72, które przesuwa- 50 ne jest w kierunku glówki nita przy dalszym prze¬ suwaniu .sie prowadzenia glówki trzpienia.Wedlug fig. 3 krawedz zewnetrzna nita znajduje sie w przyblizeniu na poziomie z tylna powierz¬ chnia 67 plaskownika 62. Wedlug fig. 4 glówka 55 trzpienia przechodzi dalej do trzonu nita, przy czym wprowadzany stozkowy odcinek 43 glówki trzpienia znajduje sie w polozeniu powierzchni stozkowej 37 zakonczenia nita. Poszerzona w spo¬ sób promieniowy scianka nita dotyka otwór 64, 60 od strony górnej plaskownika 62 na powierzchni plaskownika 67 tworzac obwodowe polaczenie 73 fig. 4. Najdalej wysuniete zakonczenie trzonu nita posiada czesciowy zwrot w kierunku pierwotnego uksztaltowania róznefio od ksztaltu uwidocznione- 66 6 go na fig. 3. Powierzchnia stozkowa 71 uksztalto¬ wana wewnatrz najdalej wysunietego otworu nita odwraca sie w kierunku cylindrycznej lub rów¬ noleglej powierzchni tworzac kat o umniejszonej zbieznosci. Krancowa plaska powierzchnia ?6 trzo-j nu ni/ta tworzy plaszczyzne i jest prostopadla do osi nita. Odwrotny przesuw najdalej wysunietego odcinka koncowego 34 trzonu nitowego wytwarza pomyslny kierunkowy przesuw trzonu nitowego do¬ okola obwodu polaczenia 73 dla okreslonego wy¬ miaru oraz nacisk wprowadzanego stozkowego od¬ cinka 43 glówki trzpienia w przedziale scianki otworu nita, który oddalony jest od obwodu pola¬ czenia 73. Mozna przy tym zauwazyc z fig. 4, ze w porównaniu z fig. 2 i 3 dlugosc nita od gló¬ wki do zakonczenia jest bardzo malo zmieniona w stosunku do jego poczaltikow-ej dlugosci. Po¬ mniejszenie dlugosci niita podczas procesu jego prze¬ mieszczania moze byc spowodowane przez dwa rózne mechaniczne czynniki. a) Przez przenoszenie materialu nita od jego za¬ konczenia do glówki przenoszonego za pomoca trzpienia, który przechodzi przez nit. b) Przez osiowe przeciwdzialanie trzonu nita rurowego spowodowane naprezeniem materialu nita w kierunku promieniowym w czasie jego roz¬ szerzania.Wedlug fig. 5 dalsze przesuwanie sie ku dolowi glówki trzpienia do trzonu nita powoduje rozsze¬ rzenie tegoz trzonu na skutek czego metalowy pla¬ skownik 62 zblizy sie do plaszczyzny metalowego piaskownika 61 i w ten sposób zlikwiduje szczeline 65. Odleglosc przy tym wzdluz zewnetrznej strony trzonu nitu miedzy koncowa czescia i powierzchnia plaska 36 nita oraz obwodowym polaczeniem 73 nie ulegnie zmianie. W ten sposób powstaje zmniejszenie odleglosci miedzy tylna powierzchnia plaskownika 67 i przednia powierzchnia plasko¬ wnika 66 wynikajace ze zmniejszenia osiowej dlugosci trzpienia nitowego miedzy dwoma po¬ wierzchniami. Prowadzaca krawedz 72 doznaje przy tym odksztalcenia na zewnatrz trzonu ni¬ towego i przesuwa sie w kierunku przedniego pla¬ skownika 61. Trzpien nita posiada w tym polozeniu lekkie wyidlpzemie 74 fig. 5 i posiada goidny uwagi wzrost grubosci. Szerokosc zakonczenia odcinka stozkowego 43 na glówce trzpienia nie dosiega je¬ szcze plaszczyzny tylnej powierzchna 67 plaskownika metalowego 62 chociaz powierzchnia stozkowa 43 jest juz czesciowo wprowadzona do zrubienia pla¬ skownika 62. W polozeniu oznaczonym przez odnosna liczbe 75 fig. 5 material czesci trzpienia nitowego przeciwlegly stozkowemu odcinkowi powierzchni 43, glówki trzpienia jest juz polaczony ze scianka otworu 64 w plaskowniku 62 lecz nie laczy sie z materialem nita posiadajacym przejscie szczelino¬ we 65 miedzy plaskownikami. Odksztalcenie w zewnetrznej czesci trzpienia nitowego nie posia¬ da jeszcze osiagnietej powierzchni wewnetrznej plaskownika 62 która graniczy z jedna strona szczeliny 65 w sposób taki jak to jest uwidocznio¬ ne na fig 5. Na fig. 6 przedstawiono polozenie, w którym plaskownik 62 zostal przesuniety do po¬ laczenia z plaskownikiem 61 za pomoca stopnio¬ wego odksztalcania trzpienia nita. Odcinek zewne-79783 trzny sciany trzpienia nita, który jest polaczony ze sciana otworu przelotowego 64 w plaskowniku 62 osiagnal wewnetrzna powierzchnie miedzy plaskownikami 61 i 62. W ten sposób material trzpienia nita nie wchodzi w szczeline 65 miedzy plaskownikami poniewaz juz przed tym plaskowni¬ ki te zostaly scisniete przez nit.W polozeniu przedstawionym na fig. 6 poszerzo¬ ny koniec odcinka stozkowego 43 glówki trzpienia jest na poziomie tylnej powierzchni 67 plaskowni¬ ka 62. Polozenie krawedzi prowadzacej 72 zewne¬ trznej strony trzpienia nitowego jest zblizone do zawezonego konca zewnetrznego stozka 25 na trzpieniu nita. Zgodnie z fig. 7, glówka trzpienia przesunieta dalej przez otwór nita dopunktu w któ¬ rym prowadzenie stozkowej powierzchni 43 glówki trzpienia weszlo do czesci stozkowej 24 trzonu ni¬ ta, a .prowadzaca krawedz 72 zostaje odksztalcona po zewnetrznej stronie trzonu nita' i zostaje cze¬ sciowo przesunieta wzdluz drogi na zewnatrz stoz¬ kowej powierzchni 25. Material stozkowej powierz¬ chni zostal odksztalcony na zewnatrz powierzchni glówki trzpienia i obecnie znajduje sie w polacze¬ niu ze scianka otworów 63 i 64 dzieki czemu stoz¬ kowy otwór przelotowy 64 zostanie zamkniety na tylnej powierzchni 67 plaskownika 62. W tym sta¬ nie pozostaje jeszcze mala obwodowa szczelina 76 o nierównomiernym przekroju trójkata znajdujaca sie miedzy zewnetrzna stozkowa powierzchnia 25 na trzonie nita a przylegajaca plaszczyzna do . glówki nita. Prowadzenie zwezonej czesci odcinka stozkowego 43 glówki trzpienia zaczyna sie w tym czasie wynurzac do rozszerzonej rury, okreslonej przez wewnetrzna stozkowa powierzchnie 26 trzo¬ nu nita podczas gdy szersza czesc odcinka stoz¬ kowego 43 glówki trzpienia jest jeszcze w pola¬ czeniu z trzonem nita. Odksztalcony material wnetrza trzonu nita jest obecnie polaczony z cy¬ lindryczna powierzchnia 44 glówki trzpienia, po¬ niewaz polozenie powierzchni tylnej 67 plaskowni¬ ka 62 jest zamkniete rozszerzona powierzchnia stozkowa 71, która zostala odksztalcona od swego normalnego uksztaltowania.Wedlug fig. 8 szerszy koniec odcinka stozkowego 43 trzpienia glówki i zakonczenie prowadzace wydluzonego odcinka 44 wynurza sie do wewne¬ trznego stozka 26. Mozna przy tym zauwazyc, ze po wynurzeniu wewnetrzny stozek jest znacznie krótszy niz byl na fig. 7.Wedlug fig. 8. pierscieniowe wglebienie 28 znaj¬ dujace sie pod powierzchnia glówki nita jest zmniejszone na skutek czesciowego przesuwu ma¬ terialu trzonu nita w kierunku zakonczenia jego glówki a czesciowo na skutek nacisku w kierunku zewnetrznym na glówke nita przez dzialajacy trzpien: W wyniku tego, ze odcinek scianki trzonu nita tworzy ijedna calosc z glówka nita to miedzy najkrótsza wewnetrzna stozkowa powierzchnia 26 i* pierscieniowym wglebieniem 28 pozostaje cze-' sciowe wglebienie w zgrubieniu tworzace elasty¬ czne usztywnienie. Powierzchnia zewnetrzna trzo¬ nu nita jest trwale polaczona ze sciankami otwo¬ rów 6$ i 64 powierzchni czolowej plaskownika 66 do powierzchni tylnej plaskownika 67.Wedlug fig. 9 przedstawiono trzpien po calkowi¬ tym jego wyjsciu z otworu nita i po odprowadze¬ niu wydrazonego elementu z glówki nita. Otrzy¬ mane w ten sposób uksztaltowanie nita przedsta¬ wione na fig. 9 tworzy polaczenie dwu-plaskowni¬ ków. 5 Na fig. 11—19 przedstawiono poszczególne etapy polozen nita laczacego za pomoca podobnych na¬ rzedzi i trapieni, plaskowndiki, które maja calko¬ wite grubosci znacznie mniejsze od ujetych w przykladach z fig 1—0. Sposób stosowania 10 trapieni i nitowania nita jest identyczny do tego, który byl omówiony w nawiazaniu do fig. 1—9 z tym wyjatkiem, ze miedzy dwoma przykladami grubosc stosowanych plaskowników jest rózna i stad wy¬ nika róznica sposobu postepowania podczas od- 15 ksztalcenia nita.Na fig. 11 przedstawiono nit w jego nieodksztal- conym stanie, przy czym poczatek odksztalcenia nita przedstawiony jest na fig 12, 13 i 14, który podobny jest do tego jaki przedstawiono przy od- 20 ksztalceniu nita wedlug fig. 2, 3 i 4. Z tego wyni¬ ka, ze ksztalt nita uwidoczniony na fig. 14 jest identyczny do ksztaltu nita uwidocznionego na fig. 4.Na fig. 15 glówka trzpienia przeszla znacznie 25 dalej do wnetrzna nita lecz przesuw trzpienia po¬ wodujacy odksztalcenie trzonu nita nie osiagnal jeszcze tylnej powierzchni 167 plaskownika 162.Mozna przy tym zauwazyc z fig. 15, ze w tym cza¬ sie gdy we wczesniejszym stadium przesuwa 20 trzpienia uwidocznionego na fig. 13 koncowy odci¬ nek 34 trzonu nita zostal odksztalcony w sposób taki, ze nastapilo odksztalcenie stozkowe w tym samym kierunku jak przechodzil odcinek stozko¬ wy 43 glówki trzpienia przy czym w dalszym 35 stadium odJkszJtalcenia, przedstawiony na fig. 15 nastepuje zwrot koncowego odcinka trzonu nita ku srodkowi. Powierzchnia plaska zakonczenia trzonu nita jest w tytm ukladzie wklesla i jego wewnetrzne obrzeze jest polaczone z cylin- 40 dryczna powierzchnia 44 glówki trzpienia. Miedzy cylindryczna powierzchnia 44 a prowadzacym od¬ cinkiem stozkowym 43 glówki trzpienia, scianka 32 otworu nita na swej srednicy powieksza sie w sposób taki, ze powstaje pierscieniowa szczelina przekroju 81 fig. 15. Wzdluz przyblizenia w polo¬ wie dlugosci powierzchni odcinka stozkowego 43 scianka otworu nita jest polaczona z powierzchnia stozkowa. [Krawedz prowadzaca 72 .podczas odksztal¬ cania na zewnatrz fttrzoniu nita osiajga polozenie we- wmajtrz tylnego plasikowhifca 162, podczas, gdy zwezony koniec powierzichni stozkowej odcinka 43 przechodzi jeszcze dailej z tylnej powierzchni 167 tylnego plaskownika przy zachowaniu odleglosci w przylblizeniu równej w stosunku do grubosci tegoz plaskownika.Wedlug fig. 16 glówka trzpienia przesunieta jest do punktu, w którym zewnetrzna czesc trzonu nita laczy sie z plaskownikiem tylnym 162 i wywiera nieznaczny naciag plaskownika tylnego w kierun¬ ku plaskownika przedniego w sposób taki, ze 60 szczelina 65 fig. 16 staje sie nieco wezsza w sto¬ sunku do szczeliny 65 fig. 15. Wedlug fig. 16 tylny koniec wydluzonego cylindrycznego odcinka 44 glówki trzpienia na skutek wkleslego ksztaltu jest bezposrednio zamkniety z zewnetrzna tylna po- 65 wierzchnia 36 trzonu nita. Wewnetrzny obwód tyl- 45 50 55£ 79 783 9 10 nej powierzchni plaskiej 36 jest równiez polaczony z wydluzona cylindryczna powierzchnia 44 glówki trapieni i wydluzona obwodowa szczeOdna 81, któ¬ ra jest wieksza niz na fig. 15. Prowadzenie odcin¬ ka stozkowego 48 glówki trzpienia przesuniete jest przez otwór nita w sposób taki, ze jest zblizo¬ ne nieznacznie w koncu wewnetrznej powierzchni stozkowej 26 wewnatrz nita. Poszerzone zakoncze¬ nie glówki trzpienia odcinka stozkowego 43 znaj¬ duje sie jeszcze poza plaszczyzna powierzchni tyl¬ nej 167 plaskownika 162.Na fig. 17 uwidoczniono glówke trzpienia, która przeszla jeszcze dalej przez otwór nita, w takie polozenie gdzie szczelina 65 jest mniejsza w sto¬ sunku do uwidocznionej na fig 16, lecz jeszcze po¬ siadajacej pewien wymiar, który dowodzi, ze pla¬ skowniki w tym ukladzie jeszcze nie przylegaja calkowicie do siebie. Wedlug fig. 17 koncowy od¬ cinek 34 trzonu nita jest obwodowo poszerzony w sposób taki, ze wewnetrzna srednica^ otworu nita w tym polozeniu a w rzeczywistosci we wszystkich polozeniach poza plaszczyzna powierz¬ chni tylnej 167 plaskownika 162 jest wieksza od zewnetrznej srednicy glówki trzpienia odcinka cy¬ lindrycznego 44. Zmiana ta zaistniala dlatego, ze czesc zewnetrznej koncówki nita od strony tylnego plaskownika nie jest podtrzymywana obwodowo i dlatego nie jest dostatecznie usztywniona w spo¬ sób taki, ze gdy wydluzony odcinek 43 przejdzie poza wzdluzna strefe która nie sciagnie sie na po¬ wierzchni wydluzonej glówki trzpienia 44 lecz po¬ zostaje prosta w zewnetrznym wychyleniu, który nadany jest przez odcinek stozkowy 43. W wyniku tego koncówka nita posiada wewnetrzna srednice odcinka stozkowego trapienia 43, która jest ustalona po przejsciu sfflozkioiwej glówki trzpienia. Na fig, 17 podobnie jak na fig. 7 z pierwszego przykladu znajduje sie obwodowa przestrzen 76 o przekroju trójkatnym utworzona miedzy zewnetrzna stozko¬ wa powierzchnia 25 trzonu nita w sposób taki, ze odcinek scianki otworu 1*3 znajduje sie w poblizu przedniej powierzchni 166 plaskownika przedniego 161. Na fig. 18 glówka trzpienia przeprowadzona dalej przez otwór nita powoduje to, ze plaskowni¬ ki docisniete sa do siebie w sposób taki, ze miedzy nimi zanika istniejaca dotychczas szczelina. Roz¬ szerzenie wewnetrzne powierzchni wewnetrznej stozka 26 nita zostalo w tym ukladzie osiagniete i na skutek dalszego przechodzenia odcinka stoz¬ kowego 43 glówki trzpienia tworzy mala pier¬ scieniowa wypuklosc 82 na wysunietym zakoncze¬ niu otworu nita, tworzac nadmiar materialu z nita, który zostal przesunietyku przodowi jego glówki podczas przesuwania trzpienia. Wedlug fig. 17 zew¬ netrzna strona trzonu nita doszla do obrzeza szcze¬ liny 65 znajdujacej sie miedzy plaskownikami przy czym przesuw glówki trzpienia przez nit powoduje dalszy wzajemny docisk plaskowników.Na fig. 19 uwidocznione jest kóScowe uksztalto¬ wanie nita w którym trzpien przeprowadzony jest calkowicie przez otwór nita i znitowane elementy sa wysuniete z glówki trzpienia. Rozmieszczenie w górnym otworze nita jest okreslone przez we¬ wnetrzna stozkowa powierzchnie 26 i poszerzone przez wypelniony material przesuwajacy sie wzdluz trzonu nita za pomoca przechodzacej przez niego glówki trzpienia. Pierscieniowe wglebienie 28 pod powierzchnia glówki nita posiada zmniejszony wymiar podobnie jak jest to omówione przy odno- 5 snych fig. 1—9. Odcinek scianki trzonu nita, zbli¬ zony do glówki znajdujacy sie miedzy najkrótsza wcwnejtrzna powierzchnia stozkowa^i pierscieniom wym wglebieniem 2p posiada czesctioweggriubftenie wiLiriacmajace konstrukcje nita. Odklsaltalcona zewne \ io trznie powierzchnia trzonu nita jest usztywniona za pomoca polaczenia ze scianka otworu na prze¬ strzeni jego dlugosci od powierzchni przedniej do powierzchni tylnej obu plaskowników. Obwodowa, wydluzona, zaslepiona glówka polaczona jest z po- 15 wierzchnia 167 tylnego plaskownika. Trzon nita, który poszerzony jest w kierunku glówki i przy¬ stosowany do polaczenia z obydwoma plaskowni¬ kami wedlug fig. 1—9 i 11—19 przewiduje sie z ta¬ kiego materialu by jakakolwiek czesc trzonu nita 20 nie byla odlaczona i przesunieta w stosunku do sasiedniej obudowy nita. Gdy nastapi taki moment ze trzpien zblizony zostanie do otworu 32 i sto¬ pniowo bedzie przesuwany przez trzon nita w kie¬ runku jego glówki to trzon i glówka beda nadal 25 tworzyly jedna calosc obudowy metalowej mimo procesu ich odksztalcania. Nity stosowane w omówionych przykladach wykonane sa ze stopu aluminiowego z dodatkiem 2*/« magnezu. Moga one byc równiez wykonane ze stali weglowej i ócyn- 30 kowane lub z jakiegokolwiek materialu odpowie¬ dnio plastycznego praystosowanego do zmian wymiairow i proporcji zgodnie z fizyczna wlasciwo¬ scia danego materialu. Trzpien przeznaczony do roztlaczania nita wykonywany je&t zwy- » kle z odpowiednio twardej stali. Odpowiednio wy- konczone '' nitowanie laczace elementy zgodnie z omówionymi wyzej przykladami jest takie, ze posiada ono wysoka wytrzymalosc, która moze byc okolo 45 kG lub wiecej. Zaleznosc miedzy grubo- w scia scianki trzonu nita 21, srednica glówki trapie¬ nia 42, katem stozka glówki trzpienia 43 i srednica otworu w plaskownikach do których nit jest wpro¬ wadzony w celu umocowania go za pomoca trzpie¬ nia i otrzymania najbardziej korzystnych warun- 45 ków, jest taka, ze gdy nit jest wprowadzony do otworu i glówka trzpienia jest przeciagnieta przez trzon nita, to powstaje odpowiednie osiowe skró¬ cenie jego trzonu wewnatrz otworu i odpowiedni przesuw strukturalny w umieszczonym nicie, który w polaczy plaskowniki, podczas gdy w tym samym czasie trzon nita zostanie promieniowo poszerzony w sposób wystarczajacy dla dojscia w polozenie zamykajace ze scianka otworu na przestrzeni jego dlugosci lecz tylko tyle by wszedl miedzy plasko- 55 wniki i nie wywolal nadmiernego nacisku na po¬ wierzchnie wewnetrzna stoika 26. Mozna przy tym zauwazyc, ze calkowita grubosc plaskowników znitowanych ze soba wedlug fig. 1—g wynosi okolo 2,5 calkowitych grubosci plaskowników znitowa- 6o nych wedlug fig. 11—19 przy zastosowaniu jedna¬ kowych warunków nitowania dla obu przypadków.Sposób tego rodzaju nitowania charakteryzuje sie znana wytrzymaloscia zaciskowa. Najwiekszy za¬ cisk nita nastepuje przez zastosowanie rozszerze- 65 nia i powiekszenie wzdluz osi miedzystopniowej 15 20 25 30 35 40 45 50 5511 79 783 12 scianki 33 czesci trzonowej, to jest przez powie¬ kszenie wymiaru miedzy pierscieniowa plaska po¬ wierzchnia 29 i powierzchnia stozkowa nita ST.Tego rodzaju nity moga byc równiez stosoware do laezenia cienkich plaskowników o ograniczonych grubosciach ustalonych przy obróbce mechanicz¬ nej.W przypadku gdy na przyklad nit umieszczony jest w grubych plaskownikach w sposób taki jak to uwidoczniono na fig. 1-^9, to zgrubiony konco¬ wy odcinek nita 34 wykonany jest z ulepszonego materialu, który gdy zostaje odksztalcony na zewnatrz za pomoca wprowadzonej glówki trzpie¬ nia do koncowego trzonu nita to nastepuje pola¬ czenie tylnej powierzchni tylnego plaskownika sto¬ sunkowo szybko i nasitepuje silny obopólny za¬ cisk plaskowników. Gdy przykladowo nit umiesz¬ czony jest w stosunkowo cienkich plaskownikach, na przyklad takich jakie przedstawiono na fig. 11—19 w których zgrubienie odcinka koncowego nita jest takie, ze nie laczy sie ono z tym plasko¬ wnikiem. Zamiast tego polaczenie z tylnym pla¬ skownikiem nastepuje w czesci trzpienia nita przy bardzo silnym zawezeniu glówki nita. Zgodnie z tym mozna zastosowac odmiane nita w stosunku do wyzej omówionych przykladów przez obnize¬ nie czesci koncowego zgrubienia mozliwe przy wyrównanym zwiekszeniu dlugosci trzonu nita w kierunku koncowym. Jednakze nie ma pewnosci aby tego rodzaju nit mógl. funkcjonowac w sposób taki jak nity omówione w powyzszych przykla¬ dach, poniewaz moze zaistniec to, ze zgrubione czesci koncowe trzonu nita maja wplyw na odle¬ glosci, w których nit odksztalca sie szczególnie na wydluzeniu glówki wykonanej w omawianym nicie. Glówka trzpienia posiada stozek na wydlu¬ zonej powierzchni 43, który jest bardziej wydluzo¬ ny w stosunku do któregokolwiek ze znanych zastosowan. Wzieto przy tym pod uwage przy da¬ nym zakresie nachylenia stozka który przechodzi od minimalnej srednicy odnosnej krótkiej osiowej odleglosciposiadal czesciowo przystosowane rozsze¬ rzenie glówki na koncu trzonu nita przed zwezonym koncem stozka tworzac rozszerzony element trzonu nita. Przy bardzo skróconym stozku stosowanym w poprzednich sposobach nitowania trzpieniowego, czesciowa ilosc materialu z trzonu nita jest wci¬ skana do szczeliny miedzy plaskownikami. Wzdluz¬ ny cylindryczny odcinek 44 glówki trzpienia prze¬ znaczony jest do tego by powodowal odsadzenie materialu trzonu nita przez odcinek zgrubienia plaskownika az do momentu gdy przechodzacy sto¬ zek 43 wykona calkowite odksztalcenie trzonu nita, co moze byc spowodowane w przypadku gdy polozenie miedzystopniowe znajduje sie w ukladzie przedstawionym na fig. 7 i 8. W wyniku tego uzy¬ skuje sie korzysci wynikajace z silnego polaczenia nitowania. Zmodyfikowany ksztalt nita uwido¬ czniony jest na fig. 10, £dzie przedstawiono cze¬ sciowy przekrój nita wzdluz osi i Czesciowy widok zewnetrzny. Mozna przy tym zauwazyc, ze udo¬ skonalony nit posiada nieznaczna róznice ksztaltu w stosunku do przykladów nita omówionych wy¬ zej. Kat zawarty na stozkowej powierzchni 25 i zewnetrznej 26 wynosi 50°, a^ kat zawarty na po¬ wierzchni stozkowej 37 wynosi 90°. Na koncowym odcinku nita 34 przewidziane jest czesciowe zgru¬ bienie, przy czym na jego zakonczeniu, na malym obwodzie stozkowej powierzchni 91 utworzony jest przez powierzchnie plaska 36 kat 90°. Ksztalt 5 wglebienia 28 oddolnej powierzchni glówki nita w tym przykladzie jest równiez nieco odmienny cd ksztaltu prze!dstawiioinego na fig. 1 i 11. Wewne¬ trzna stozkowa powierzchnia 26 moze byc polaczo¬ na z zakonczeniem powierzchni glówki 30 nita za io pomoca zukosowania w sposób taki jak to przed¬ stawiono na fig. 10—92, lub tez zukosowanie to moze byc ominiete tak jak to uwidoczniono przez odmociniik 93. Stosowanie do wyboru zukosowanie moze byc umieszczone po przeciwleglej stronie 15 scianki. Trzpien stosowany dla tego rodzaju zmienionego nita moze miec równolegly odcinek glówki o odleglosci mniejszej niz jego srednica, to jest okolo 2/3 srednicy. Przedstawiono nizej dwa przyklady udoskonalonych nitów i odpowiednich 20 trzpieni o nastepujacych wymiarach: Wymiar Przyklad 1 Przyklad 2 Srednica otwo¬ ru nita 1,45 — 1,55 mm 2,40 — 2,50 mm Srednica trzpienia nita 2,57 — 2,65 mm 3,85 — 3,92 mm Srednica zakonczenia nita 3,03 — 3,10 mm 4,62 — 4,70 mm Srednica trzpienia 1,35 — 1,42 mm 2,22 — 2,32 mm Srednica glówki trzpienia 240 — 2,45 mm 3,47 — 3,52 mm 35 Kat stozka glówki trzpie¬ nia 59° — 61° 44° — 46° Dlugosc jedno¬ litej srednicy czesci glówki nita 1,50 — 2,00 mm 2,50 — 3,75 mm Zalecana srednica oWoru w plaskowni- 30 45 50 ku 3,21 — 3,29 mm 4,02 — 4,10 mm W obu przykladach nit wykonany jest ze sta¬ li niskowe/glowej, który po wykonaniu jest ocyn¬ kowany, trzpien natomiast wykonany jest ze stopu stalowego. We wszystkich omówionych przykla¬ dach otwór nita jest zawsze o jednolitej srednicy na przestrzeni calej dlugosci. Umozliwia to ograni¬ czenie poszczególnych procesów wykonywania ni¬ tów i zmniejsza nieregularnosc powierzchni otwo- 55 ru. Nity podobne do uwidocznionych na fig. 10 wykonane sa z malym pierscieniowym zwieksze¬ niem dookola otworu w polozeniu polowy drogi wzdluz zgrubienia koncówki nita. 60 PL PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zaslepiania nita rurowego podczas ni¬ towania przedziurkowanych elementów zawieraja¬ cego wzdluzny trzpien i promieniowo powiekszony 65 leb utworzony z jednego konca trzpienia, gdzie79783 1S dziurkowane elementy sa ze soba polaczone razem przez ich wydluzone otwory, a trzpien nita jest przesuwany przez wzdluzne otwoTy w sposób taki, ze leb nita opiera sie jedna powierzchnia swego zestawu a trzpien nita zostaje nastepnie odksztalcony w celu mocujacego polaczenia prze- dziurkowanych elementów, znamienny tym, ze trzpien (21) nita odksztalca sie przez zastosowanie pierwszego promieniowego rozprezania wystajacego na zewnatrz odcinka (34) trzpienia w celu utwo¬ rzenia zaslepionego lba na przeciwleglej powierz¬ chni (67) zestawu a nastepnie przeciwdziala sie na odcinek (33) trzpienia miedzy slepym lbem i lbem (22) nita przystosowanego do polaczenia przedziurkowanych elementów (61, 62) i umiesz¬ czenia czesci miedzy lbem (22) i zaslepionym lbem bedacym w stanie naprezenia.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze trzpien (21) nita osiowo zmniejsza sie na skutek promieniowego rozprezania nita na zewnatrz.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze nit odksztalca sie za pomoca rozciagania trzpie¬ nia majacego trzon który jest przystosowany do luznego pasowania w otworze nita i wzdluznego lba, którego stozek w kierunku trzpienia zawiera kat nie mniejszy niz 44° i który jest poddawany sile rozprezajacej na calej dlugosci otworu utwo¬ rzonego wewnatrz nita w kierunku lba (22) w celu promieniowego rozprezania trzpienia (21) i utwo¬ rzenia slepego lba i osiowego zmniejszenia trzpie¬ nia (21).

4. Nit rurowy przeznaczony do nitowania wedlug sposobu omówionego w zastrz. 1 do 3, znamienny 30 14 tym, ze trzpien (21) zawiera stozkowy odcinek (34)l utworzony w poblizu lba przez czesc stozkowa a koncowa czesc trzpienia jest oddalona od lba (22) podczas gdy otwór (23) przechodzacy przez srodko¬ wa i koncowa czesc ma jednakowa srednice, przy czym odcinek (24) zweza sie w kierunku obu lbów, wewneltnznego i zewnetrznego (25) zawierajac gru¬ bosc scianek w przyblizeniu takich jakie sa w cy¬ lindrycznej posredniej czesci (33) a koncowa czesc (34) zawiera wieksza zewnetrzna srednice w sto¬ sunku do czesci posredniej.

5. Nit wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze kat stozka (25, 26) wynosi 40° do 50°.

6. Nit wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze we¬ wnetrzny stozek (26) odcinka (24) jest przedluzony przez leb (22) nita.

7. Nit wedlug zastrz. 4, 5 lub 6, znamienny tym, ze koncowa czesc (34) jest stozkowa w swym kon¬ cu (37), który jest skierowany w kierunku lba w sposób taki, ze styka sie z zewnetrzna srednica odcinka (24).

8. Nit wedlug zastrz. 4, 5 lub 6, znamienny tym, ze przy jego polaczeniu podczas rozciagania trzpie¬ nia skladajacego sie z trzpienia (41) i wydluzonego lba (42) trzpien jest przystosowany do zaslepiaja¬ cego splaszczania nita przez rozciaganie lba za¬ konczonego otworem (32) utworzonym w nicie skierowanym w kierunku lba (22) poddawanego promieniowemu rozwalcowaniu trzpienia (21) tak aby wydluzony leb (42), w kierunku trzpienia (41) utworzony byl w postaci stozka (43) zawierajacego kat nie mniejszy ód 44°. ERRATA Pat. nr 79 783 Lam: 2, wiersz 8 Jest: Zigodnie z zalecona konstrukcja czesc koncowa Powinno byc: Zgodnie z wynalazkiem przewidziano rurkowy79 783 45 46 36 23 J4 ,2/64 67 62 63 BgJ, 64 67 62 63i : -65 -±BgA, F/g. /O. BgJL zzzzz. Nvwvvy ZZ? 72 767 /62 EigJL f€7 16279 783 GgJl BgUL BgJL Cena 10 zl RZG — 2287/76 115 egz. A4. PL PL