Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 02.05.1974 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 79561 KI. 35a, 17/34 MKP B66b 17/34 Twórcywynalazku: Jerzy Antoniak, Stanislaw Dramski, Andrzej Latka, Alfred Carbogno Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. W. Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Urzadzenie do uruchamiania chwytaczy kabiny dzwigu w przypadku zaistnienia stanu awaryjnego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do uruchamiania chwytaczy kabiny dzwigu w przypadku zaistnienia stanu awaryjnego. Poprawnie dzialajace urzadzenie chwytakowe kabiny dzwigu umozliwia jej zatrzymanie w dowolnym miejscu szybu w przypadku nadmiernego wydluzenia lub zerwania liny nosnej nie dopuszczajac do zniszczenia elementów dzwigu lub zagrozenia zyciu przewozonych ludzi.Znane sa sposoby uruchamiania chwytaczy kabin dzwigów polegajace na dzialaniu calego ukladu dzwigni, sprezyn i ciegien polaczonych z chwytaczami ciernymi zaciskajacymi sie na prowadnicach szybu. Uklady dzwigniowe sluzace do uruchamiania chwytaczy cechuje duza róznorodnosc, poszczególne rozwiazania róznia sie miedzy soba czasami jedynie szczególami konstrukcyjnymi. Dzialanie wszystkich chwytaczy polega na zatrzymaniu opadajacej kabiny silami rozwijanymi przez nacisk na prowadnice. Zaleznie od uksztaltowania powierzchni szczek chwytaczy stykajacej sie z prowadnicami sily hamujace moga powstawac wskutek tarcia badz wskutek skrawania materialu prowadnic. Typowymi dla wspólczesnych dzwigów sa chwytacze cierne.Zaleznie od sposobu wywolania sil przyciskajacych, rozróznia sie chwytacze cierne samozakleszczajace sie i chwytacze sterowane. Zaciskanie samozakleszczajacych sie chwytaczy na prowadnicach jest wywolane wystepujacymi silami tarcia. Chwytacze zas sterowane zaciskaja sie wskutek dzialania specjalnego ukladu lino¬ wego. Rozrózniamy chwytacze cierne samozakleszczajace sie ó dzialaniu natychmiastowym stosowane czesto z dzwigów towarowych i chwytacze slizgowe charakteryzujace sie dluzsza droga hamowania ale mniejszym opóz¬ nieniem hamowania, stosowane w dzwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Konstrukcja dotychczas znanych chwytaczy nie zapewnia bezpiecznej pracy dzwigów o czym swiadcza zdarzajace sie wypadki podczas ich eksploatacji, pociagajace za soba ofiary w ludziach. Stosowane uklady dzwigniowe uruchamiajace chwytacze posiadaja duza liczbe elementów wspólpracujacych takich jak: dzwignie, ciegna, sprezyny, i inne, stanowiace urzadzenie o duzej bezwladnosci stosunkowo malej sprawnosci mechanicz¬ nej, dajace znaczne zwloki czasowe od chwili pojawienia sie impulsu awaryjnego do czasu zacisniecia szczek chwytacza na prowadnicach szybu, czyli zatrzymania kabiny. Stosowane luzy miedzy szczekami klinowymi chwytaczy a prowadnicami szybu na przyklad rurowymi, dla stosowanych rozwiazan sa za male, ze wzgledu na tolerancje wykonania zlacz prowadnic. Konstrukcja ukladu wyzwalania chwytaczy nie pozwala na stosowanie wiekszych luzów, utrzymanie których stanowi powazny problem eksploatacyjny, stad czeste niezamierzone2 . 79 561 zawieszanie sie kabin w szybie i unieruchomienie dzwigu. Obsluga dzwigów reaguje na istniejacy stan rzeczy w ten sposób, ze samowolnie zwieksza wielkosc luzów powyzej dopuszczalnych wartosci, uniemozliwiajac poprawne oczekiwane zadzialanie chwytaczy. Nie stosuje sie uruchamiania chwytaczy bezposrednio przez ludzi jadacych kabina dzwigu ze wzgledu na brak odpowiednio prostego i niezawodnego urzadzenia do tego celu.Celem wynalazku jest zwiekszenie pewnosci dzialania chwytaczy ciernych dzwigów w sytuacjach awaryjnych. Dla osiagniecia tego celu postawiono zadanie skonstruowania takiego urzadzenia uruchamiajacego chwytacze, które by skladalo sie z minimalnej liczby elementów wspólpracujacych z malymi oporami dzialajace w bardzo krótkim czasie, powodujace zakleszczenie sie chwytaczy na prowadnicach szybu w razie zaistnienia awarii i mozliwoscia uruchomienia go z kabina przez jadace w niej osoby.W urzadzeniu wedlug wynalazku zastosowano beben linowy napedzany spiralna sprezyna umocowana jednym koncem do nieruchomej osi a drugim do plaszcza bebna, na którym wykonane sa cztery rowki oddziela¬ jace poszczególne linki stalowe polaczone z jednej strony na stale na bebnie a z drugiej za klinowymi szczekami dwóch chwytaczy syrpetrycznie rozstawionych w dolnej czesci kabiny. Beben w stanie wyjsciowym zablokowany jest od góry pionowym sworzniem, zakonczonym pólkolista czasza, wchodzacym w ruchome polaczenie z krótszym ramieniem dzwigni. Dluzsze ramie dzwigni polaczone jest za pomoca rozciaganej sprezyny srubowej poprzez uchwyt z lina nosna, natomiast krótsze ramie zakonczone krzywoliniowo tworzy z czasza kulista sworznia pare kinematyczna z punktowym lub liniowym stykiem.Sworzen utrzymywany jest w kontakcie z dzwignia za pomoca pionowej sprezyny srubowej. Opisany stan równowagi zostaje zaburzony z chwila zaistnienia awarii na przyklad zerwania sie liny nosnej. Zluzowana zostaje wtedy sprezyna laczaca dluzsze ramie dzwigni z lina nosna, dajac mniejsza reakcje, po uwzglednieniu przelozenia dzwigni, niz jej krótsza czesc odciskana sprezyna pionowa. Dzwignia zostaje przechylona dluzszym ramieniem w dól co jest równoznaczne z wysunieciem sie sworznia blokujacego z otworu ustalajacego bebna.Zwolniony w ten sposób beben za pomoca rozwijajacej sie wewnatrz sprezyny spiralnej wykonuje pólobrót powodujac równoczesne skrócenie dlugosci wszystkich linek, które z kolei podciagaja w góre kliny chwytaczy wprowadzajac je w stan tarcia z prowadnicami szybu, czego rezultatem jest zatrzymanie kabiny na okreslonej drodze hamowania. Analogiczny efekt hamowania kabiny osiagnie sie przez pociagniecie raczki bezpieczenstwa w dól przez osobe jadaca w kabinie w razie zaistnienia awarii.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie bardzo krótkim czasem uruchomienia chwytaczy kabiny; mozliwoscia indywidualnego ich uruchomienia, duza pewnoscia dzialania, nieznaczna liczba wspólpracujacych elementów, brakiem przegubów, duza sprawnoscia mechaniczna, niewielkim ciezarem oraz mozliwoscia zastoso¬ wania wiekszych luzów miedzy szczekami chwytaczy a prowadnicami szybu. Wykonanie i eksploatacja urza¬ dzenia wedlug wynalazku nie sa skomplikowane. Naprezanie sprezyny spiralnej bebna, czyli wprowadzanie go do stanu wyjsciowego a nastepnie zablokowanie sworzniem pionowym, moze odbywac sie recznie lub za pomoca znanych mechanizmów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w ujeciu schematycznym.Beben 1 osadzony jest ruchomo poprzez dwa lozyska toczne 2 na nieruchomej osi 3 na której zamocowana jest sprezyna spiralna 4, która drugim koncem polaczona jest z bebnem 1 posiadajacym na zewnetrznej stronie cztery rowki w których prowadzone sa linki stalowe 5. Linki 5 przytwierdzone sa z jednej strony do bebna 1 a z drugiej do klinów chwytaczy 6 i prowadzone indywidualnie w odpowiednio uksztaltowanych rurkach stalowych 7* Caly uklad elementów 1, 2, 3 i 4 usytuowany jest w górnej czesci kabiny 8, zawieszonej na linie nosnej 9 i zabudowany jest miedzy plytkami stalowymi 10 z kabina za pomoca srub 11.Beben 1 w polozeniu wyjsciowym z napieta sprezyna spiralna 4, zablokowany jest sworzen 12, zakonczony powierzchnia uksztaltowana w postaci czaszy kulistej 13, na która wywiera nacisk krótsze ramie dzwigni 14, osadzonej przegubowo w lozysku 15. Dluzsze natomiast ramie dzwigni 14 polaczone jest sprezyna srubowa 16 poprzez uchwyt 17 z lina nosna 9 oraz od dolu z raczka 18 sluzaca do indywidualnego uruchamiania chwytaczy przez osoby jadace kabina. Uklad dzwigni 14 wstanie równowagi utrzymuje sprezyna srubowa 19 usytuowana miedzy górna powierzchnia kabiny 8 a kulista czasza 13 sworznia 12.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku w razie zaistnienia awarii rozpoczyna sie od zluzowania sprezyny 16, przez co uzyska sie mniejsza reakcje na koncu, dluzszego ramienia dzwigni 14 od reakcji otrzymanej w wyniku dzialania sprezyny 19 na krótszym ramieniu dzwigni 14 wzgledem przegubu 15, co spowoduje jej przechylenie i równoczesne podniesienie sworznia 12 z czasza kulista 13 w góre, odchylajac beben 1. Sprezyna spiralna 4 rozwijajac sie spowoduje pólobrót bebna 1 w którym zamocowane sa konce linek stalowych 5. W ten sposób skrócone linki 5 podciagaja kliny chwytaczy 6 w górne polozenie, gwarantujace pelne sprzezenie cierne z prowadnicami szybu. Podobnie zachowuja sie elementy rozpatrywanego ukladu gdy w dól pociagnieta zostanie raczka 18 z sila wieksza od skladowej pionowej dzialania sily sprezystosci sprezyny 16.79 561 3 PL PL