Uprawniony z patentu: Rohm and Haas Company, Filadelfia (Stany Zjednoczone Ameryki) Srodek do zwalczania szkodników Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza¬ nia szkodników, zawierajacy jako substancje czynna nowe pochodne 3-izotiamolonu o wzorze ogólnym 1, w którym Y oznacza grupe alkilowa, zawierajaca 1—18 atomów wegla, zwlaszcza 3— 18 atomów wegla grupe cykloalkilowa zawiera¬ jaca 3—6 atomów wegla, grupe fenyloalkilowa zawierajaca do 10 atomów wegla, ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, nizsza grupa alkilowa lub alkoksylowa, grupe fenylowa ewen¬ tualnie podstawiona atomem chlorowca, grupa nitrowa, nizsza grupa alkilowa, nizsza grupa alkiloacyloaminowa, nizsza grupa karboalkoksylo- wa lub grupa sulfamylowa, nizsza grupe hydro- ksyalkilowa, nizsza grupe chlorowcoalkilowa, niz¬ sza grupe dwualkiloaminoalkilowa lub grupe kar- bamylowa o wzorze 2.Jezeli symbol Y oznacza jeden z wymienionych powyzej podstawników, z wyjatkiem grupy kar- bamylowej, to symbole R i R1 moga oznaczac atom wodoru albo chlorowca lub nizsza grupe alkilowa, z tym, ze jezeli Y oznacza grupe me¬ tylowa lub etylowa, to R i R1 nie oznaczaja ato¬ mów wodoru. Jezeli Y oznacza grupe karbamylo- wa, wówczas R oznacza atom wodoru, nizsza gru¬ pe alkilowa, atom chlorowca lub grupe cyjanowa.R1 moze oznaczac atom wodoru, atom chlorow¬ ca, nizsza grupe alkilowa lub chlorowcoalkilowa, jezeli R oznacza atom wodoru, nizsza grupe alki¬ lowa lub atom chlorowca a Ri moze oznaczac 15 20 25 30 2 nizsza grupe alkilotiolowa, nizsza grupe alkilo- sulfinylowa lub nizsza grupe alkilosulfonyIowa, jezeli R oznacza grupe cyjanowa, Y moze ozna¬ czac atom tlenu lub siarki, Rn moze oznaczac grupe alkilowa zawierajaca ',1—18 atomów wegla, nizsza grupe alkilosulfonylowa grupe fenylosulfo- nylowa ewentualnie podstawiona atomem chlo¬ rowca, lub nizsza grupe alkilowa, grupe alkoksy- karbamyloalkilowa o wzorze ogólnym 3, w któ¬ rym R1*1 oznacza nizsza grupe alkilenowa, za¬ wierajaca 1—4 atomów wegla, badz tez Rn moze oznaczac grupe fenyloalkilowa lub fenylowa.Wyrazenie „nizsza" w odniesieniu do grup alki¬ lowej, chlorowcoalkilowej, alkilotiowej, alkilosul- finylowej, alkilosulfonylowej i innych oznacza w niniejszym opisie, ze grupa lub rodnik alkilowy zawiera 1—4 atomów wegla. I tak na przyklad odpowiednimi rodnikami alkilowymi sa rodniki metylowe, etylowe, n-propylowe, izopropylowe, butylowe, III-rzed. butylowe i podobne.Korzystnie w ogólnym wzorze 1 Y oznacza gru¬ pe metylowa, etylowa, propylowa, izopropylowa, butylowa, oktylowa, decylowa, pentadecylowa, ok- tadecylowa, cyklopropylowa, cykloheksylowa, ben¬ zylowa, 3,4-dwuchlorobenzylowa, 4-metoksybenzy- lowa, 3,4-dwuchlorofenylowa, hydroksymetylowa, chlorometylowa, chloropropylowa, dwuetyloamino- etylowa, karbamylowa, tiokarbamylowa, metylokar- bamylowa, propylokarbamylowa, III-rzed. oktylo- 79 29270 292 4 karbamylowa, fenylokarbamylowa, etoksyfenylo- karbamylowa, nitrofenylokarbamylowa, karboeto- ksymetylokarbamylowa, metylotiokarbamylowa i etylotiokarbamylowa, R oznacza atom wodoru, bro¬ mu, chloru, jodu oraz grupe cyjanowa, metylowa, etylowa, propylowa, izopropylowa, butylowa, III- rzed, butylowa, R1 oznacza atom wodoru, chloru, bromu, jodu oraz grupe metylowa, etylowa, propy¬ lowa, butylowa, chlorometylowa, chloropropylowa, bromoetylowa, toromometylowa, bromopropylowa, metylotiolowa, propylotiolowa, metylosulfinylowa, etylosulfinylowa, butylosulfinylowa, metylosulfiny- ' Iowa, etylosulfón^lowa, propylosulfonylowa, buty- losulforiylowa, R11 oznacza grupe metylowa, etylo- : wa, propylowa, izopropylowa, butylowa, III-rzed. butylowa* p ^ kloheksylowav toeptylowa, oktylowa, III-rzed, okty- lowa, nonylowa, decylowa, dodecylowa, oktadecy- lowa, fenylowa, 2-metylofenylowa, 4-metylofenylo- wa, 4-etylofenylowa, 2,4-dwumetylofenylowa, 2- -chlorofenylowa, 3-chlorofenylowa, 4-chlorofenylo- wa, 2,3-dwuchlorofenylowa, 3,4-dwuchlorofenylowa, 3,4-dwubromofenylowa, 2-bromofenylowa, 3,4,5-trój- chlorofenylowa, 4-nitrofenylowa, 2,4-dwunitrofeny- lowa, 4^metoksyfenyIowa, 2-etoksyfenylowa, 3,5- -dwumetpksyfenylowa, metylosulfonylowa, etylo- sulfonylowa, 4-chlorofenylosulfenylowa, 4^metylo- fenylosulfonylowa, 3,5-dwumetylosulfoinylowa, kar- boetoksymetylowa i karboetoksyetylowa.Srodek wedlug wynalazku zawiera korzystnie zwiazek o ogólnym wzorze 1, taki jak 2^propylo- -3-izotiazolon, 2-butylo-3-izotiazolon, 2-III-rzed.- -oktylo-3-izotiazolon, 2-decylo-3-izotiazolon, 2-okta- decylo - 3 - izotiazolon, 2-cykloheksylo-3-izotiazolon, 4-chloro-2-metylo-3-izotiazolon, 4-bromo-2-metylo- -3-izotiazolon, 5-chloro-2-metylo-3-izotiazolon, 5- chloro-2,4-dwumetylo-3-izotiazolon, 4-bromo-5-chlo- ro-2-metylo-3-izotiazolon, 4-bromo-2-cykloheksylo- -3-izotiazolon, 4,5-dwuchloro-2-etylo-3-izotiazolon, 4-metylo-2-oktylo-3-izotiazolon, 4,5- dwumetylo-2- oktylo-3-izotiazolon, 2-benzylo-3-izotiazolon, 2-ben- zylo-4,5-dwuchloro-3-izotiazolon, 2-benzylo-5-chlo- ro-3-izotiazolon, 2-(2',4'-dwuchlorobenzylo)-3-izotia- zolon, 2-(4'-metolksybenzylo)-3-izotiazolon, 2-(4'-ety- lobenzylo)-3-izotiazolon, 2-(3',4'-dwuchlorofenylo)-3'- -izotiazolon, 2-(3',4'^dwuchlorofenylo) - 4 - metylo-3- izotiazolon, 2-(4/-metylofenylo)-3-izotiazoloin, 2-hyd- roksymetylo-3-izotiazolon, 2-(3-dwuetyloaminoety- lo)-3-izotiazolon, 2-(N-metylokarbamylo)-3-izotiazo- lon, 2-(N-etylokarbamylo)-3-izotiazolon, 2-(Nnn-pro- pylokarbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-n-propylcfcarba- mylo)-3-izotiazolon, 2-(N - izopropylokarbamylo)-3- izotiazolon, 2-(N-butylo|karbamylo)-3-izotiazolon, 2- (N-heksylokarbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-III-rzed. oktylokarbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-decylokarba- mylo)-3-izotiazolo,n, 2-(N-dodecylokarbamylo)-3-izo- tiazolon, 5-metylo-2-(N-metylokarbomylo)-3-izotia- zolon, 5-metylo-2-(N-etylokarbamylo)-3-3-izotiazo- lon, 5-propylo-2-(NHnetylokarbamylo)-3-izotiiazolon, 5-butylo-2-(Njmetylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4- bromo-2-(N-metylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-bro- mo - 5 - metylo-2-(N-metylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-chloro-5^metylo-2-(N - metylokarbamylo)-3-izotia- zolon, 4-cyjarao-5-metylotio-2-(N-metylokarbamylo) -3-izotiazolon, 4-cyjano-5-metylosulfinylo-2-(N-me- tylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyjano-5-metylosul- fonylo-2-(N-metylokarbamylo)-3-izotiazolon, 5-me- tylo-2-(N-fenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyjano- 5-metylotio-2-(N-fenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4- 5 bromo-5-metylo-2-(N - 3'-chlorofenylokarbamylo)-3- izotiazolon, 5-bromometylo-2-(N-3'-chlorofenylokar- bamylo)-3-izotiazolon, 5-metylo-2^(N-3'-chlorofeny- lokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyjano-5-metylotio-2- (N-3'-chlorofenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyja- no-5-metylosulfinylo-2-(N - 3'-chlorofenylokarbamy- lo)-3-izotiazolon, 4-cyjano-5-butylosulfinylo-2-{N- 3'-chlorofenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N - 3'- chlorofenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 5-metylo-2- (N-2'-chlorofenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyja- no-5-propyletio-2^(N - 2'- chlorofenylokarbamylo)-3- izotiazolon, 5-bromometylo-2-(N-2'-chlorofenylokar- bamylo)-3-izotiazolon, 4-bromo-5-metylo-2-(N-3',4'- dwuchlorofenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4-cyjano- -5-metylotio-2-(N-3',4'-dwuchlorofenyloikiarbamylo)- -3-izotiazolon, 2-(N-3',4'-dwuchlorofeinylokarbamylo) -3-izotiazolon, 5-metylo-2-(N-3',4'-dwuchlorofenylo- karbamylo)-3-izotiazolon, 2(N-2',5'-dwuchlorofenylo- karbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-3'-metylofenylokar- bamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-3',4'-dwuchlorofenylo- karbamylo)-3-izotiazolon, 2-(N-2'-etylofenylokarba- mylo)-3-izotiazolon, 2-(N-3'-butylofenylokarbamylo) -3-izotiazolon, 2-(N-2'-etóJksyteriylókarbamyló1r^3-izT)- tiazolon, 2-(N-4'-nitrofenylokarbamylo)-3-izotiazo- lon, 2-(N-2',4'-dwunitrofenylokarbamylo)-3-izotiazo- lon, 5-metylo-2-(N-4'-metylofenylosulfonylokarba- mylo)-3-izotiazolon, 4-cyjano-5-metylotio-2-(N-4'- metylofenylosulfenylokarbamylo)-3-izotiazolon, 4- bromo-5-metylo-2-(N - 4'-metylofenylosulfonylokar- bomylo)-3-izotiazolon, 2-(N-metylotiokarbomylo)-3- izotiazolon, 5-metylo-2-(N-etylotiokarbomylo)-3-izo- tiazolon, 4-cyjano-5-etylosulfinoylo-2-(N-metylotio- karbamylo)-3-izotiazolon i 2-(N-karboetoksymetylo- karbamylo)-3-izotiazolon.Synteza 2-karbozylo- i tiokarbozylo- pochodnych izotiazolonu stanowiacego substancje czynna srod¬ ka wedlug wynalazku polega na reakcji 3-izotiazo- lonu z izocyjanianem lub tioizocyjaninanem stoso¬ wanych w ilosciach bliskich równomolowym. I tak karbozylo- lub tiokarbonylopochodne 3-izotiazolo- nu mozna otrzymywac w reakcji 3-izotiazolu o wzorze ogólnym 4, w którym R moze oznaczac atom wodoru, nizsza grupe alkilowa, atom chlorowca lub grupe cyjanowa, zas R' moze oznaczac atom wodo¬ ru lub chlorowca, nizsza grupe alkilowa lub nizsza grupe chlorowcoalkilowa jezeli R oznacza atom wodoru, nizsza grupe alkilowa lub atomem chlo¬ rowca, albo tez R' oznacza nizsza grupe alkilotiolo- wa, nizsza gru^e alkilosulfinylowa lub nizsza gru¬ pe alkosulfonylowa jezeli R oznacza grupe cyja¬ nowa, z izocyjanianem lub izotiocyjanianem o wzo¬ rze ogólnym R"N=C=X, w którym R" oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, grupe cykloalkilowa zawierajaca 3—6 atomów we¬ gla, grupe fenyloalkilowa, nizsza grupe alkilowa albo nizsza grupe alkoskylowa, grupe fenylowa ewentualnie podstawiona grupe nitrowa, nizsza gru¬ pa alkilowa, nizsza grupa alkiloacyloaminowa, niz¬ sza grupa karboalkoksylowa lub grupa sulfanylo- wa, nizsza grupe hydroksyalkilowa, nizsza grupe chlorowcoalkilowa, nizsza grupe dwualkiloaminoal- 15 20 25 30 35 40 45 50 15 6070 202 5 6 kilowa albo grupe karbamylowa o wzorze ogólnym 2, w którym X oznacza atom siarki lut tlenu.W wyniku tej reakcji powstaja pochodne izo- tiazelonu o wzorze ogólnym 5, w którym X, R, R' i R" maja wylej podane znaczenie.Podstawowa reakcje w syntezie 3-izotiazolonów podstawionych grupa karbamylowa, zachodzaca po¬ miedzy 3-hydroksyizotiazolami i izocyjanianami lub tioizocyjanianami przedstawiono na schemacie 1, przy czym w wystepujacych na tym schemacie wzorach, R, R1, Rn i X maja wyzej podane zna¬ czenie.Jakkolwiek najkorzystniej stosuje sie równomo- lowe ilosci reagentów, to synteze mozna równiez prowadzic stosujac nadmiar izocyjanianu lub izo- tiocyjanianu, az do 2 moli tego reagentu na 1 mol 3-hydroksyizotiazolu. W wielu przypadkach celowe jest stosowanie w syntezie obojetnego organicznego rozpuszczalnika.Zazwyczaj sa to rozpuszczalniki nalezace do gru¬ py weglowodorów aromatycznych, estrów, weglo¬ wodorów alifatycznych i eterów. Szczególnie przy¬ datnymi rozpuszczalnikami sa benzen, toluen, hep- tan, eter dwuetylowy i dioksan.Jezeli stosuje sie w reakcji proste izocyjaniany przebiega ona w sposób spontaniczny, natomiast przy uzyciu izocyjanianów mniej reaktywnych, o dlugich lancuchach lub aromatycznych, korzystnie stosuje sie substancje katalizujaca lub promotoru- jaca reakcje, na przyklad amine trzeciorzedowa.Jako odpowiednia amine stosuje sie pirydyne lub trójetyloamine. Temperatura reakcji nie jest tu pa¬ rametrem istotnym, jednak przewaznie synteze prowadzi sie w temperaturze od —20 do 80CC, lub w wyzszej temperaturze.Niektóre z opisanych wyzej izotiazolonów moga tworzyc nie znane dotychczas sole, które odzna¬ czaja sie takze aktywnoscia biologiczna. Zwiazkami tworzacymi sole sa substancje o budowie okres¬ lonej ogólnym wzorem 1, w którym Y oznacza gru¬ pe alkilowa, zawierajaca 1—18 atomów wegla, gru¬ pe cykloalkilowa zawierajaca 3—6 atomów wegla, grupe fenyloalkilowa zawierajaca do 10 atomów wegla, ewentualnie podstawiona atomem chlorow¬ ca, nizsza grupe alkilowa lub nizsza grupe alko- ksylowa, grupe fenylowa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, grupe nitrowa, nizsza grupa alkilowa, nizsza grupa alkiloacyloaminowa, nizsza grupa karboalkoksylowa, grupa sulfamylowa, niz¬ sza grupe hydroksyalkilowa, nizsza grupa chlorow- coalkilowa lub nizsza grupe dwualkiloaminoalkilo- wa, a R i R1 oznaczaja atomy wodoru, nizsze gru¬ py alkilowe albo atomy chlorowca.Synteze aktywnych biologicznie soli mozna latwo przeprowadzic dzialajac silnym kwasem na wy¬ mienione 3-izotiazolony.Odpowiednimi silnymi kwasami sa kwasy takie jak kwas solny, azotowy, siarkowy, bromowodoro¬ wy. Wytworzone sole wydziela sie z mieszaniny re¬ akcyjnej znanym sposobem.Izotiazolony i ich sole z wyjatkiem pochodnych hydroksyalkilowych, 2-tiokarbanylowych i niektó¬ rych pochodnych 2-karbonylowych, mozna otrzy¬ mac w reakcji podstawionych dwusiarczko-amidów z substancja powodujaca zamkniecie lancucha, ko¬ rzystnie z substancja o dzialaniu chlorowcujacym.I tak izotiazolony o wzorze ogólnym 1, w któ¬ rym Y oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1^18 5 atomów wegla, grupe cykloalkilowa zawierajaca 3—6 atomów wegla, grupe fenyloalkilowa zawiera¬ jaca do 10 atomów wegla, grupe fenylowa ewentu¬ alnie podstawiona atomem chlorowca lub nizsza grupa alkilowa, nizsza grupe dwualkiloaminoalkilo- wa, grupe alfciloacylowa zawierajaca 1—8 atomów wegla, grupe sulfonylowa, grupe cyjanowa lub gru¬ pe karbonylowa o wzorze ogólnym 6, w którym Rn oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, nizsza grupe alkilosulfonylowa lub nizsza grupe alkilowa, grupe alkoksykarbonyloalkilowa o wzorze ogólnym 3, w którym Rm oznacza nizsza grupe alkilowa, a RIV grupe alkilenowa zawiera¬ jaca 1—4 atomów wegla, albo grupe fenylowa, R i R1 oznaczaja atom wodoru, chlorowca badz niz¬ sza grupe alkilowa oraz sole addycyjne tych izo¬ tiazolonów z kwasami otrzymuje sie w reakcji co najmniej 3 równowazników molowych srodka chlo¬ rowcujacego z dwusiarczkoamidem o wzorze 7, w którym X i Z oznaczaja atomy wodoru lub nizsze grupy alkilowe, a Y ma wyzej podane znaczenie.Synteza izotiazolonów nastepuje w wyniku cyk- lizacji dwusiarczkoamidów o wzorze 7, w którym X i Z oznaczaja atom wodoru lub nizsza grupe al¬ kilowa, a Y ma znaczenie podane wyzej.Najkorzystniejsza metoda prowadzenia tej reak¬ cji polega na dzialaniu, na opisane dwusiarczko- amidy, srodkiem chlorowcujacym. Odpowiednimi srodkami chlorowcujacymi sa chlor, chlorek tsul- furylu, bromek sulfurylu, N-chloroamid kwasu bursztynowego, N-bromoamid kwasu bursztynowe¬ go i inne. Korzystnie stosuje sie chlor i chlorek sulfurylu.Cyklizacja dwusiarczkoamidu nastepuje w wy¬ niku dzialania 3 równowazników molowych srodka chlorowcujacego, na przyklad chlorowca. Przy uzy¬ ciu nadmiaru srodka chlorowcujacego nastapic mo¬ ze podstawienie izotiazolonu atomem chlorowca w pozycji 4 i ewentualnie 5. Uzycie 5 równowazni¬ ków molowych srodka chlorowcujacego prowadzi do powstania pochodnych jednechlorowcowych. U- zyskanie pochodnych dwuchlorowcowych wymaga uzycia 7 równowazników molowych srodka chlo¬ rowcujacego.Pochodne izotiazolonu podstawione w pozycjach 4 i 5 atomami róznych chlorowców otrzymuje sie przez chlorowcowanie jednochlorowcopochodnych podstawionych w jednej z tych pozycji. I tak na przyklad 4-bromo-5-chloro-3-izotiazolon wytwarza sie przez bromowanie 5-chloro-3-izotiazolonu lub chlorowanie 4-mono-3-izotiazolonu. Wyjsciowa po¬ chodna izotiazolonu otrzymuje sie przez cyklizacje dwusiarczkoamidu.Sposób i warianty prowadzenia procesu „drugie¬ go chlorowcowania" sa znane.Temperatura nie jest decydujacym parametrem procesu. Cyklizacja zachodzi w szerokim zakresie temperatur. Najkorzystniej cyklizacje prowadzi sie w temperaturze 0—100°C.Reakcje prowadzi sie w srodowisku obojetnego bezwodnego rozpuszczalnika, takiego jak benzen, 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6079 202 7 S toluen, ksylen, octan etylu, 1,2-dwuchloroetan i po¬ dobne.Sole izotiazoloniowe powstaja w procesie w mia¬ re tworzenia sie izotiazolonu podczas reakcji cy- klizacji, gdy X oznacza grupe alkilowa, zawiera¬ jaca 1—18 atomów wegla lub fenyloalkilowa za¬ wierajaca do 10 atomów wegla. Sole te maja bu¬ dowe okreslona wzorem 8, w którym Y ma wyzej podane znaczenie, a R i R1 maja znaczenie podane przy omówieniu wzoru. 1. Ewentualnie do srodo¬ wiska reakcji dodaje sie substancje wiazaca kwa¬ sy, co zapobiega tworzeniu sie soli izotiazolonio- wych. Jako substancje o dzialaniu wiazacym kwa¬ sy, stosuje sie III-rzed. aminy o charakterze zasa¬ dowym, na przyklad pirydyne lufo trójetyloamine.Sole izotiazoloniowe moga byc takze przeprowadza¬ ne lub neutralizowane do wolnych izotiazolonów za pomoca wody lub slabych kwasów organicznych.W celu wyodrebnienia zwiazków, stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku, sto¬ sowac mozna rózne znane metody. Z reguly zwiaz¬ ki te wydziela sie przez destylacje, krystalizacje, filtracje itp.Wyjsciowe dwusiarczkoamidy otrzymuje sie zna¬ nymi sposobami. Typowy sposób ich syntezy pole¬ ga na reakcji a- lub B- jedno- lub dwu- podsta¬ wionych estrów kwasu akrylowego z kwasem tio- looctowym. Otrzymany produkt hydrolizuje sie, uzyskujac kwas B-merkaptopropionowy, który na¬ stepnie utlenia sie do dwusiarczkokwasu. Ten ostat¬ ni przeprowadza sie w chlorek kwasowy, który nastepnie poddaje sie dzialaniu amoniaku lub jego pochodnych, takich jak alkiloaminy, anilina, ami¬ dy, cyjanamid, sulfonamidy, mocznik lub podobne.Rózne warianty syntezy dwusiarczkoamidów zaleza od rodzaju podstawników.Nowe pochodne 3-izotiazolonu o wzorze ogólnym 9, w którym Z oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa, Z' oznacza nizsza grupe alkilowa lub chlorowcoalkilowa, Y' oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, grupe cykloalki- lowa zawierajaca 3—6 atomów wegla, grupe feny¬ loalkilowa zawierajaca 7—10 atomów wegla, ewen¬ tualnie podstawiona atomem chlorowca, nizsza gru¬ pe alkilowa lub grupe fenylowa ewentualnie pod¬ stawiona atomem chlorowca, grupa nitrowa, nizsza grupa alkilowa, alkiloacyloaminowa, karboalkoksy- lowa lub grupa sulfamylowa, nizsza grupe chlo¬ rowcoalkilowa, nizsza grupe dwualkiloaminoalkilo- wa, grupe karbamylowa o wzorze 2, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, a Rn oznacza gru¬ pe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, niz¬ sza grupe alkilosulfonylowa, grupe arylosulfonylo- wa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca lub nizsza grupa alkilowa, grupe alkoksykarbonyloal- kilowa o wzorze 3, w którym Rm oznacza nizsza grupe alkilowa, a RIV oznacza grupe alkilenowa zawierajaca 1—4 atomów wytwarza sie z B-tioke- toamidów o wzorze ogólnym 10, w którym Z i Y' maja wyzej podane znaczenie, a Z" oznacza nizsza grupe alkilowa.W zwiazkach o wzorze ogólnym 9, Y' ma takie samo znaczenie jak symbol Y w ogólnym wzorze 1 z ta tylko róznica ze nie oznacza nizszej grupy hydroksyalkilowej. Ponadto w zwiazkach o wzorze ogólnym 9, Z oznacza tylko atom wodoru lub niz¬ sza grupe alkilowa, a Z' oznacza nizsza grupe al¬ kilowa lub chlorowcoalkilowa.W sposobie tym traktuje sie podstawione B-tio- ketoamideg srodkami o dzialaniu chlorowcujacym w srodowisku obojetnym rozpuszczalników orga¬ nicznych, takich jak octan etylu. Wyjsciowe B-tio- ketoamidy charakteryzuja sie budowa okreslona wzorem 10, w którym Z i Y' maja wyzej podane znaczenie, a Z" oznacza nizsza grupe alkilowa.W innym sposobie 3-izotiazolony o wzorze ogól¬ nym 11, w którym Z"' oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa, Y oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, grupe cykloalki- lowa zawierajaca 3—6 atomów wegla, grupe feny¬ loalkilowa ewentualnie podstawiona atomem chlo¬ rowca, nizsza grupe alkilowa, lub alkoksylowa, gru¬ pe fenylowa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, grupa nitrowa, nizsza grupa alkilowa, alkiloaminoacylowa, karboalksylowa lub grupa sul¬ famylowa, nizsza grupe hydroksyalkilowa, nizsza grupe chlorowcoalkiliowa, nizsza grupe dwualkilo- aminoalkilowa, grupe karbamylowa o wzorze 2, w którym R11 oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1—18 atomów wegla, nizsza grupe alkilosulfonylo¬ wa, grupe fenylosulfonylowa ewentualnie podsta¬ wiona atomem chlorowca lub nizsza grupa alkilo¬ wa, grupe alkoksykarbonyloalkilowa o wzorze 3, w którym R11* oznacza nizsza grupe alkilowa, a RIV grupe alkilenowa zawierajaca 1—4 atomów wegla otrzymuje sie z pochodnych akryloamidu o wzorze 12, w którym Z'" i Y maja znaczenie po¬ dane wyzej, a M oznacza grupe —SCN lub —S2O3, w reakcji przebiegajacej w obecnosci srodka po¬ wodujacego zamkniecie pierscienia.Reakcja ta przebiega wedlug schematu 2, przy czym we wzorach wystepujacych w tym schema¬ cie Y ma znaczenie podane przy omówieniu wzo¬ ru 1, Z'" oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa, a M oznacza grupe —SCN lub —S2O3.Z reguly korzystnym sposobem przeprowadzania w izotiazolony pochodnych cyjanowych i tiosiar- czanowych fenyloamidu jest dzialanie na nie kwa¬ sami, na przyklad kwasem siarkowym. W przypad¬ ku, gdy M oznacza grupe —SCN mozna takze sto¬ sowac w procesie sole metali o zmniennych war¬ tosciowosciach, takich jak siarczan niklowy, siar¬ czan zelazowy, siarczan miedziowy lub podobne sole. Gdy M oznacza grupe —S2O3 reakcja przebie¬ ga pod dzialaniem jodu.Wytwarzanie pochodnych 2-hydroksyalkilo-3-izo- tiazolonu wchodzacymi w sklad srodka wedlug wynalazku polega na reakcji formaldehydu lub tlenku alkilenowego, takiego jak tlenek etylenu, propylenu lub podobnych, a 3-hydroksyizotiazolom. 2-chlorowcoalkilo-3-izotiazolony wytwarza sie w reakcji 2-hydroksyalkilo-3-izotiazolonu ze srodkiem o dzialaniu chlorujacym, takim jak chlorek tio- nylu, trójforomek fosforu i trójchlorek fosforu.W tablicy 1 przedstawiono zwiazki o ogólnym wzorze 1, które moga wchodzic w sklad srodka wedlug wynalazku. Analize elementarna zwiazków o wzorze 1, przedstawiono w tablicy 1, a ich tem¬ peratury topnienia podano w tablicy 2. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6079 392 9 10 Tabela 1 zwiazek nr | 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 , 35 36 1 37 38 39 40 41 1 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 1 67 68 1 69 | R 2 H H H H H H H H Cl CH3 CH3 H Cl Br Br H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Cl Br H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H .H ¦ H H H H H H 1 R' 3 H H H H H H Cl Cl Cl H H H Cl Cl H H H H Cl H H H H H H H H H H H H Cl H H H H H H Cl H H H H H H H H H H H H H H H H H • H H H H H H H H H H H H H 1 Zwiazek o ogólnym Y 4 —C3H7-n —C4H9-III rzed.—C4H9-11 —C6Hn —CsHiT-IH-rzed.—CH2C6H4 —CH3 —CH2C6H4 —CH3 —CH3 —C6H3Cl2-3,4 —C6H3Cl2-3,4 —CH2C6H5 —CH3 —CH3 —CH2OH —CH2CH2N(CH2CH3)2 —C3H7.HC1 —CH3.HC1 —C1H5JIGI —CH3.HC1 —CH2C6H5.HC1 —Ci2H25-n —CuHM-n —CH2—C6H4—Cl-4 —CHjs—C6H4--Cl-2 —CH2—6H3—Cl2-2,4 —CH2—C6H3Cl2-3,4 —CH2C6H4—CH3-4 —CH2—CH—(C4H9)C2H5 —CH2CH2—CeH5 —CH2CH2—C6H5 ^CH(CH3)C6H5 —CioH2i-n —C8H17-11 —C8Hi7-III-rzed.—C8Hi7-III-rzed.—C9H19-11 —CaHn^n —CeH4N02-4 —C6H4COOC2H5-4 —CH2CH2Cn wzór 13 —CH2OCONHC6H5 —CH2OCONHC6H4—Cl-3 -^CH2OCONHC6H3—CL2-3,4 —CH2CH2CO2H ¦HC1 —CH2CH2C02C4H9-n —CH2CH2C1 —CH2CH2C1-HC1 —CH2CH2CH2CI wzór 14 —CH2CH2C6H5—Cl-4 —C6Hi3-n —C7Hi5-n wzór 15 —CeH4—Cl-4 —CeHs—Cl2-2,4 —CeHs—Cl2-2,3 —CeH:*—Cl2-2,5 —C6H4—Cl-3 —C6H5 —C6H4—Cl-2 —C5H11-11 —C3H7-iso —CH2CH2OH —CH2CH2Br-HBr —CHC1—CC13 —CH2C1 | wzorze 1 nazwa zwiazku 1 5 2-n-propylo-3-izotiazolon 2-III-rzed. butylo-3-izotiazolon 2^n-butylo-3-izotiazolon 1 2-cykloheksylo-3-izotiazolon 2-III-rzed. oktylo-3-izotiazolon 2-benzylo-3-izotiazolon 5-chlóro-2-metylo-3-izotiazolon 5-chloro-2-benzylo-3-izotiazolon , 4,5-dwuchloro-2-metylo-3-izotiazolon 2,4-dwumetylo-3-izotiazolon 4-metylo-2-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-izotiazolon I 2-<3,4-dwuchlorofenylo)-3-izotiazolon 1 4,5- dwuchloro-2-benzylo-3-izotiazolon 4^bromo-5-chloro-2-metylo-3-izotiazolon 4-bromo-2Hmetylo-3-izotiazolon 2-hydroksymetylo^3-izotiazolon 2-(B-dwuetyloaminoetylo)-3-izotiazolon chlorowodorek 2-n-propylo-3-izotiazolonu chlorowodorek 5-chloro-2-metylo-3-izotiazolon chlorowodorek 2-etylo-3-izotiazolon chlorowodorek 2-metylo-3-izotiazolon chlorowodorek 2-benzylo-3-izotiazoIon 2-n-dodecylo-3-izotiazolon 2-n-czterodecylo-3-izotiazolon 2-(4-chlorobenzylo)-3-izotiazolon 2-(2-chlorobenzylo)-3-izotiazolon 2-(2,4-dwuchlorobenzylo)-3-izotiazolon 2-(3,4-dwuchlorobenzylo)-3-izotiazolon 2-(4-metylobenzylo)-3-izotiazolon 2-<2-etylobutylo)-3-izotiazolon 2-(2-fenyloetylo)-3-izotiazolon 2-(2-fenyloetylo)-5-chloro-3-izotiazolon 2-(l-fenyloetylo)-3-izotiazolon 2-n-decylo-3-izotiazolon 2-n-oktylo-3-izotiazolon 2-III-rzed. oktylo-4-chloro-3-izotiazolon 2-III-rzed. oktylo-4-bromo-3-izotiazolon 2-n^nonylo-3-izotiazolon 2-n-oktylo-5-chloro-3-izotiazolon 2-(4-nitrofenylo)-3-izotiazólon 2-{4-karboetoksyfenylo)-3-izotiazolon 2-{2-cyjanoetylo)-3-izotiazolon 2-(3/,3/,5/-trójmetylocykloheksylo)-3-izotiazolon 2-fenylokarbaoksymetylo^3-izotiazolon 2-(3/-chlorofenylokarbaoksymetylo)-3-izo- tiazolon 1 2-(3',4/-dwuchlorofenylokarbaoksymetylo)-3- -izotiazolon chlorowodorek 2-(2-karboksyetylo)-3-izo- tiazolon 2-{2-lkarbo-n-butoksyetylo)-3-izotiazolon 2-<2-chloroetylo)-3-izotiazolon chlorowodorek 2-(2-chloroetylo-3-izotiazolon 2-(3-chloropropylo)-3-izotiazolon 2-cyklopropylo-3-izotiazolon 2-[2<4'-chlorofenylo)-etylo]-3-izotiazolon 2-n-heksylo-3-izotiazolon 2-n-heptylo-3-izotiazolon 2-cyklopentylo-3-izotiazolon 2-(4/-chlorofenylo)-3-izotiazolon 2-(2/,4/-dwuchlorofenylo)^3-izotiazolon 2-(2/,3'-dwuchlorofenylo)-3-izotiazolon 2-(2/,5/-dwuchlorofenylo)-3-izotiazolon 2-(3/-chlorofenylo)-3-izotiazolon 2-fenylo-3-izotiazolon 2-(2/-chlorofenylo)^3-izotiazolon 2-n-pentylo-3-izotiazolon 2-izopropylo-3-izotiazolon 2-(2-hydroksyetylo)-3-izotiazolon wodorobromek 2-(bromoetylo)-3-izotiazolon 2-(l,2,2,2-czterochloroetylo)-3-izotiazolon 2-chlorQmetylo-3-izotiazolon 179 292 11 12 c.d. tablicy 1 1 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 | 80 2 H Cl Cl Br Br Br H H H H CH3 3 H a H H H H H H H H H 4 —CH2N(CH3)2 —C8Hi7III rzed.—CsHn-n —CsHn-n —C6H4—Cl-4 —C4H9-III rzed.—CHOH—CCI3 —CHOH—CBr3 —CH2C6H2CI3 —C4H9-II rzed.—C3H7-izo ' 5 2-(2-dwumetyloaminoetylo)-3-izotiazolon 4,5-dwuchloro-2-III-rzed. oktylo-3-izotiazolon 4-chloro-2--n-oktylo-3-izotiazolon 4-bromo-2-n-oktylo-3-izotiazolon 4-bromo-2-(4'-chlorofenylo)-3-izotiazolan 4-bromo-2-III-rzed. butylo-3-izotiazolon 2-(2,2,2-trójchloro-l-hydroksyetylo)-3-izo- tiazolon 2-(2,2,2-trójbromo-l-hydroksyetylo)-3-izo- tiazolon 2-trójchlorobenzylo-3-izotiazolon 2-III-rzed. butylo-3-izotiazolon 4-metylo-2-izopropylo-3-izotiazolon Analiza elementarna*) Tablica 2 Zwia¬ zek Nr 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Temperatu¬ ra topnienia °C 2 13&—140 138—145 155—158 191—195 207-^-210 15&—160 146—150 substancja oleista substancja oleista 142—146 183—186 200—202 178—180 142—144 192—194 120—123 162—164 199—201 235—237 195—207 118—120 170—173 16a—168 19&—203 103—105 84—85 53—56 194—197 140—145 195—198 172—174 60—62 179—180 80—83 225—230 5&—56 73—103 53—55 65—68 75—79 99 109—111 97—100 78—80 44—47 57—59 114:—117 58—68 161—163 131—133 C 3 38.16(37.9) 41.35(44.8) 34.62(34.5) 28.74(28.7) 35.96(36.7) 34.10(34.3) 31.90(32.2) 47.91(47.8) 56.52(54.2) 49.00(49.5) 38.32(38.1) 38.02(38.1) 40.38(49.2) 43.29(44.3) 47.90(47.1) 49.78(49.3) 38.28(38.1) 34.42(34.6) 44.42(43.4) 39.96(40.0) 46.18(46.2) 39.50(42.2) 38.79(38.4) 41.91(41.8) 45.06(44.9) 44.86(44.9) 25.80(25.3) 52.16(52.8) 45.97(45.3) 41.51(41.6) 61.41(61.5) 41.41(41.0) 42.02(41.7) 45.59(45.3) 44.77(45.2) 41.44(41.7) 35.12(34.87) 50.28(50.3) 48.75(53.5) 52.10(53.5) 58.96(59.0) 61.91(62.0) 62.82(62.8) 32.80(32.1) 53.19(53.2) 27.31(26.1) 45.99(46.4) 45.92(45.8) 43.95(43.9) H 4 4.04(3.8) 4.63(4.7) 3.66(3.5) 2.98(2.8) 3.24(3.1) 2.95(2.9) 3.07(2.7) 6.01(6.0) 4.29(4.5) 3.18(3.1) 2.37(2.3) 2.56(2.3) 3.36(3.4) 2.57(2.5) 3.10(2.8) 3.58(3.4) 2.45(3.3) 1.84(1.9) 2.89(2.6) 2.10(2.0) 4.03(3.9) 3.46(3.0) 2.98(2.9) 4.71(4.7) 5.67(5.4) 5.45(5.4) 2.58(2.1) 4.40(4.1) 2.68(2.7) 2.10(2.1) 8.84(9.0) 2.27(2.1) 2.64(4.3) 2.79(2.7) 5.46(5.4) 4.86(5.0) 3.42(3.39) 6.17(6.33) 6.76(7.06) 7.11(7.06) 7.20(7.10) 9.03(9.0) 4.84(4.7) 2.64(2.7) 3.46(3.6) 1.43(1.6) 5.77(5.4) 2.88(2.7) 1.95(2.05) N 5 17.45(17.1) 15.60(16.3) 15.76(16.1) 10.90(11.2) 17.91(18.3) 16.95(17.1) 15.23(16.1) 13.92(14.0) 11.41(10.9) 12.10(12.6) 14.51(14.4) 7.86(8.1) 7.65(8.1) 10.11(10.4) 12.78(12.9) 10.98(11.0) 10.78(10.4) 8.19(8.1) 7.20(7.3) 8.56(9.2) 11.52(11.7) 9.01(9.0) 11.95(11.1) 6.95(7.5) 16.10(16.3) 14.66(15.0) 14.89(15.0) 11.60(11.9) 11.13(11.2) 15.79(15.9) 9.67(9.7) 8.90(9.0) 9.77(9.7) 11.41(12.2) 15.75(15.9) 14.41(15.1) 13.79(13.9) 13.47(13.56) 9.83(9.78) 8.42(8.92) 8.54(8.92) 7.59(7.65) 6.55(6.57) 7.22(7.3) 9.55(9.5) 6.18(6.2) 1 7.22(7.6) 11.38(10.8) 5.59(5.35) 5.66(5.69) S 6 20.24(20.2) 18.23(18.6) 35.52(36.7) 28.23(27.9) 23.38(26.1) 23.48(24.5) 16.03(16.0) 14.39(14.3) 9.59<9.2) 12.02(11.9) 19.94(19.7) 12.24(12.6) 11.72(11.9) 9.38(9.2) 10.87(10.6) 18.22(17.8) 20.92(20.5) 26.01(26.1) 16.66(17.1) 18.22(18.6) 16.90(17.1) 17.05(17.1) 12.75(13.6) 12.20(12,3) 11.87(12.1) 10.12(10.3) 10.69(11.1) 11.98(12.1) 16.50(17.2) 31.60(31.7) 15.33(15.50) 22.30(22.3) 16.43(20.4) 19.35(20.4) 17,41(17.5) 14.89(15.93) 16.97(18.75) 20.79(21.4) 13.80(14.2) 17.42(17.4) 24.39(24.8) 11.91(12.2) 13.09(13.0) ci 7 **) 31.68(31.8) 17.31(17.19) 23.48(23.7) 15.01(15.74) 37.89(38.6) 26.93(27.1)79 893 13 14 c.d. tablicy 2 1 1 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 2 62—64 86—87 94^-97 124r-126 substancja oleista 87—90 — 144—146 162—166 147—153 46—49 53—55 87—88 99—100 122—124 87—89 80—82 76—77 119—120 (0.005 mm)t 76—78 55—59 138—140 (0.003 nim)b 41—42 120 (0.01 mm)b 137—140 138—142 30—31 substancja oleista 170—175 z rozkla¬ dem 141—142 _3 47.10(46.1) 22.24(21.0) 25.68(24.7) 36.43(36.5) 52.70(54.1) 38.64(40.2) 25.78(25.8) 36.44(36.3) 30.76(31.8) 52.78(52.5) 66.98(66.9) 68.86(68.7) 52.78(53.2) 53.39(53.2) 46.18(46.2) 45.87(46.2) 59.74(59.7) 64.60(64.4) 60.81(62.0) 64.35(64.5) 55.22(55.2) 62.52(64.5) 64.80(64.7) 62.00(62.0) 52.38(53.5) 44.76(45.2) 63.34(63.45) 55.05(53.4) 48.62(48.7) 48.62(48.7) 58.12(57.8) | 4 2.86(2.7) 1.81(1.3) 1.75(2.0) 3.75(3.7) 6.35(8.06) 5.68(5.61) . 3.17(2.7) 4.80( .8) 4.27(4.0) 4.60(4,39) 9.90(10.0) 10.61(10.5) 3.54(3.6) 3.69(3.6) 2.60(2.7) 2.62(2.7) 4.96(5.0) 5.32(5.4) 8.88(8.9) 5.49(5.4) 3.95(4.2) 5.27(5.4) 9.31(19.6) 8.81(8.9) 7.81(7.3) 6.48(6.2) 9.40(9.29) 7.76(7.3) 2.78(2.72) 2 4.46(4.44) 5 1 5.35(6.4) 5.82(6.1) 7.22(7.2) 10.44(10.7) 14.17(14.0) 7.50(7.79) 7.07(7.5) 8.30(6.5) 8.89(9.3) 6.33(6.51) 5.25(5.2) 4.68(4.7) 6.02(6.3) 6.18(6.3) 5.25(5.4) 5.15(5.4) 6.25(6.3) 6.60(6.8) 6.46(6.6) 6.75(6.8) 5.62(5.9) 6.45(6.8) 5.46(5.8) 6.48(6.6) 5.62(6.7) 4.58(4.8) 6.06(6.17) 5.76(5.7) 12.77(12.60) 5.70(5.62) 6 12.48(12.3) 13.83(14.0) 24.30(24.4) 13.70(16.0) 16.85(17.83) 14.9(17.2) 19.20(19.3) 20.79(21.2) 14.21(14.1) 11.72(11.90) , 10.88(10.8) 14.59(14.2) 13.95(14.2) 12.46(12.3) 12.12(12.3) 14.58(14.5) 15.60(15.6) 14.70(15.0) 15.40(15.6) 13.16(13.4) 14.10(15.6) 13.49(13.2) 14.89(15.0) 10.82(11.0) 13.97(14.10) — 12.79(12.85) J 7_ 1 26.40(27.4) 15.63(15.5) ••) 32.78(34.9) **) 39.78(41.2) a) L.z, 216/200 17.85(19.7) 32.83(38.1) 207(21.5) 22.24(23.5) 15.64(15.6) 15.75(15.7) 15.96(15.7) 26.85(27.3) 27.33(27.3) 14.51(14.8) 12.19(14.5) **) 25.8(27.4) 11.13(14.35) *) Liczby w nawiasach oznaczaja wartosci obli¬ czone dla poszczególnych zwiazków 35 ?*) Wyniki dotycza zawartosci bromu a) Liczba zobojetnienia b) Temperatura wrzenia, °C Nowe izotiazolony oraz ich. sole sa zwiazkami odznaczajacymi sie wlasciwosciami szkodnikobój- *° czymi i moga byc stosowane jako substancje czynne w srodkach do zwalczania niektórych organizmów, a zwlaszcza mikroorganizmów. Moga byc one przydatne jako zwiazki bakteriobójcze, algicydy, fungicydy i pestycydy. Ponadto zwiazki 45 te odznaczaja sie nieoczekiwana wlasciwoscia, a mianowicie na ich aktywnosc nie wplywaja ujemnie zwykle stosowane dodatki lub zanie¬ czyszczenia, takie jak lecytyna, surowica konskiej krwi, sulfoniany alkilobenzenów, rozpuszczalna w w wodzie lanolina, chromian sodowy, amotyn sodo¬ wy, gliceryna, glikol propylenowy i podobne.Ocene dzialania fungicydowego izotiazolonów, wchodzacych w sklad srodka wedlug wynalazku przeprowadzono w oparciu o standartowy test $5 plytkowy na kielkowanie zarodników (Phyto- pathology 33, 627 (1943) stosujac zarodniki Alter- narin solami (Alt), Selerotinia frueticola (Sol.) i Stemphylium sarcinaeforme (Stern.) albo Bo- trytia cinerea (Bot.).Wartosci stezen wyrazone w czesciach na mi^ lion (ppm), które niszcza 50 procent zarodników (ED50) podano w tablicy 3.Dzialanie przeciwbakteryjne zwiazków wcho¬ dzacych w sklad srodka wedlug wynalazku oce¬ niono w oparciu o metody kolejnych rozcienczen (testem na miano bulionowe), w którym badano pozywki bulionowe zawierajace rózne stezenia badanych zwiazków i organizmów odpowiednio zmniejszajacej dawki, poczynajac od stosunku 1 :1000. Otrzymane rezultaty przedstawiono w ta¬ blicy 3, z zawartych w niej danych odczytac mozna najwieksze rozcienczenie, przy którym zwiazek skutecznie zwalcza badane organizmy.Badanymi szczepami bakteryjnymi byly Staphy- loccecue aureus (S. aureua) i Eschorichia coli (E. coli).W tablicy 4 przedstawiono dzialanie algicydowe w oparciu o test Fitzgeralda, przy czym jako algi stosowano Chlorella i Oscilatoria. Aktywnosc algicydpwa wyrazono w .ppm wagowych,79 298 15 1« Tablica 3 Aktywnosc biologiczna Zwiazek Nr 1 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 67 68 69 70 71 72 73 74 1 75 zwiazków wymienionych w tablicy Aktywnosc fungicydowa Alt. 2 <1 1—40 — <1 1—10 10—50 10—50 <1 10—50 10—50 50—200 10—50 50—200 10—50 200—1000 1—10 50—200 200—1000 1000 1000 1000 50—200 200—1000 200—1000 10—50 10—50 10—50 1—10 — — 1—10 1000 10—50 1 10—50 50—200 10—50 — <1 10—50 1 <1 — — — — — — <1 <1 — — — 1—10 — 10—50 <1 1—10 — — — — — — — — — — ScL S <1 <1 — <1 <1 10—50 10—50 <1 10—50 10—50 50—200 10—50 50—200 <1 1000 1—10 10—50 200—1000 1000 1000 1000 50—200 200—1000 50—200 10—50 10—50 50—200 <1 — — 50—200 1000 10—50 10—50 50—200 <1 50—200 — <1 1^10 10—50 <1 — — — — — — <1 <1 — — — 10—50 — 50—200 <1 1—10 — — — — — — — — — — Stern. (Bot.a) 4 <1 1—40 — <1 <1 10—50 10—50 1—10 30—2000 10—50 10—50 10—50 10—50 10—50 50—200 10—50 10—50 50—200 1000 1000 1000 50—200 200—1000 ^ 50—200 10—50 10—50 10—50 10—50 — — 10—50 1000 50—200 10—50* 10—50* 10—50* <1 — <1 1—10 10—50 <1 — — — — — — <1 <1 — — — 10—50 — 50—200 10—50 — — — — — — — — — — 1 w stosunku do mikroorganizmów Aktywnosc bakteriostatyczna S. aureus 1:64,000 1:64,000 1:32,000 < 1:2,000 1:1,000 1:2,000 1:1,000 1:32,000 1:32,000 1:1,000 — 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:8,000 1:1,000 1:4,000 < 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:256,000 1:64,000 1:64,000 1:4,000 1:8,000 1 1:8,000 1:512,000 1:2,000 1:8,000 1:8,000 1:4,000 1:8,000 1:32,000 1:16,000 1:8,000 1:4,000 1:8,000 1:32,000 1:8,000 1:32,000 1:128,000 1:64,000 1:32,000 1:2,000 1:256,000 1:512,000 1:128,000 1:128,000 1:8,000 1:8,000 1:32,000 1:256,000 1:16,000 1:32,000 1:32,000 1:256,000 1:256,000 | 1:16,000 1:32,000 1:64,000 1:16,000 1:64,000 1:32,000 1:2,000,000 1,128,000 E. coli 6 1:32,000 1:16,000 1:8,000 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:4,000 1:1,000 1:1,000 — 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:2,000 1:8,000 1:1,000 1:1,000 < 1:1,000 — — 1:1,000 1:1,000 1:4,000 1:16,000 1:8,000 1:4,000 1:2,000 1:8,000 1:8,000 1:8,000 1:1,000 1 1:2,000 1:2,000 1:2,000 1:16,000 1:4,000 1:32,000 1:32,000 1:8,000 1:32,000 1:8,000 1:1,000 1:64,000 1:256,000 1:64,000 1:64,000 1:4,000 1:1,000 1:2,000 1:84,000 1:64,000 1:32,000 1:4,000 1:8,000 1:128,000 1:8,000 1:32,000 1:32,000 1:4,000 1:8,000 1:8,000 1:8,000 1:2,000 1:8,000 1:64,000 1:3,000 1:16,000 1:8,000 1ntn 17 18 c.d. tablicy 3 1 1 70 . 77 78 79 80 2 _ __ — — l-metylo-2-izo- 1 tiazolpn < 1 l-etylo-3-izo- tiazolón < 1 3 ._ — — ;¦;• : — < 1 <1 4 _ __ -_ — — <1 TT 6 1:8,000 1:8,000 1:512,000 1:3,000 1 1:16,000 1:8,000 6 1 1:1,000 1:1,000 1:8,000 1:16,000 1:32,000 1:16,000 t Tablica 3a Zwiazek Nr 1 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 1 56 57 58 59 62 63 64 1 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 , 78 79 80 81 81 2-mety- lo-3-izo- tiazolon 2-etylo- -3-izo- tiazolon Aktywnosc fungistatyczna ; A. niger 2 1:64,000 1:8,000 1:250,000 1:125,000 1:4,000 1:4,000 1:125,000 1:64,000 — — 1:2,000 1:32,000 1:8,000 1:8,000 1:4,000 1:2,000 1:8,000 1:8,000 1:4,000 1:8,000 1:4,000 1:16,000 1:64,000 1:250,000 1:16,000 1:2,000 1:2,000 1:2,000 1:4,000 1:4,000 1:2,000 1:2,000 1:32,000 1:4,000 1:2,000 1:4,000 1:8,000 1:8,000 1:4,000 1:16,000 1:2,000 1:125,000 1:4,000 1:8,000 1:8,000 1:8,000 1:8,000 1:4,000 1:8,000 1:4,000 1:4,000 1 Rhiz. (Rhodo) \__ 3 1:250,000 1:32,000 1:500,000 , 1:250,000 1:16,000 1:8,000 1:500,000 1:500,000 — — 1:2,000 1:125,000 1:8,000 1:16,000 1:16,000 1:2,000 1:16,000 1:16,000 1:8,000 1:16,000 1:8,000 1:250,000 1:125,000 1:250,000 1:32,000 1:16,000 1:2,000 1:4,000 1:2,000 1:2,000 1:64,000 1:2,000 1:500,000 1:16,000 1:2,000 1:8,000 1:16,000 1:8,000 1:16,000 | — 1 1:2,000 1:64,000 1:4,000 1:32,000 1:16,000 1:16,000 1:32,000 1:16,009 1:16,000 1:8,000 1:16,000 Aktywnosc bakteriostatyczna | S. aureus _J 1:64,000 1:32,000 1:2,000,000 1:128,000 1:8,000 1:8,000 1:512,000 1:8,000 1:16,000 1:8,000 1:32,000 1:32,000 1:8,000 1:4,000 1:512,000 < 1:1,000 1:32,000 1:64,000 1:32,000 1:32,000 1:32,000 1:64,000 1:32,000 1:64,000 1:16,000 1:64,000 1:16,000 1:32,000 1:1,000 1;32,000 1:128,000 1:32,000 1:16,000 — 1:1,000 1:32,000 1:4,000 1:16,000 1:16,000 1:32,000 < 1:1,000 1:256,000 1:32,000 1:32,000 1:4,000 1:8,000 1:256,000 1:16,000 1:4,000 1:16,000 E. coli 5 1:64,000 1:8,000 1:16,000 1:8,000 1:1,000 1:1,000 1:8,000 1:16,000 1:32,000 1:16,000 1:32,000 1:1,000 1:8,000 1:2,000 1:1,000 1:1,000 1:8,000 1:64,000 1:32,000 1:16,000 1:32,000 1:1,000 1:8,000 1:8,000 1:32,000 1:8,000 1:1,000 1:1,000 1:1,000 1:16,000 1:16,000 1:1,000 1:16,000 — 1:1,000 1:64,00 1:8,000 1:8,000 1:32,000 1:8,000 1:1,000 1:16,000 1:2,000 1:8,000 1:16,000 1:16,000 < 1:1,000 1:4,000 1:8,000 1:32,000 1:8,000 1:16,000 17*2*3 It Tablica 4 20 Zwia¬ zek nr 1 1 3 4 5 -6 7 8 9 10 11 12 18 14 15 16 18 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 32 89 41 42 43 ** 46 47 48 50 38 34 85 37 38 39 42 43 44 45 46 48 49 50 51 52 54 55 56 57 52 53 54 55 56 57 64 68 69 70 71 72 73J "75"1 76 77 Aktywnosc .algicydowa Chlorella i 2 2 1 5 1 ¦ l 10 1 0,125 0.25 0.3 2 2 10 0.25 0.25 0.5 5 10 5 10 2 2 2 1 2 1 5 2 10 5 '¦ \ 1 2 5 1 2 10 5 2 5 1 — 1 1 1 1,5 1 1 1 0.5 2.5 2 2 10 5 10 — 1 1.5 1 1 1 2.5 2.5 5 2 5 5 2 — — 10 10 2 5 1 1 1 10 5 Oscilatoria 3 5 5 i 1 0,75 0,125 0.125 oaa ." — 1 — 1 0.125 0.125 < 0.125 5 10 — <0.5 10 <0.5 0.5 1 5 2 2 10 10 1 5 5 1 — 10 i — 5 2 . 1 ' 10 1 2,5 1 2 2 : ' 10 10 0.5 0.5 0.5 1 2 5 10 1 2.5 1 2 2 2.5 2.5 10 0.5 10 0.5 0.5 10 5 5 — 1 2 1 0.5 2 5 Lip.... 15 20 2* 30 15 40 45 50 55 60 65 Wybrane izotiazolony poddano badaniom z punk¬ tu widzenia ich wlasciwosci jako sfódków "dój walki z ^wodorostami za pomoca testu Fitzgeraldai (Applied Mierobiology I. 205—211, Nr. 4, 1959).1 Stwierdzono wyjatkowo wysoka "skutecznosc dzia¬ lania tych zwiazków.Wykazano takze dzialanie fungicydowe niektó¬ rych izotiazolonów stosujac je jako srodki do za¬ prawiania ziarna. Zaprawianie oznacza tu po¬ wierzchniowe traktowanie substancjami biologicz¬ nie aktywnymi ziaren narazonych na dzialanie mikroorganizmów, a zwlaszcza grzybów, przy sto¬ sowaniu takich ilosci tych substancji, 'które sku¬ tecznie obronia ziarna przed dzialaniem mikro- 15 organizmów, nie dzialajac przy tym szkodliwie na ziarna. Przewaznie substancje biologicznie czynne, w tymprzypadkul izotiazolony lub srodki zawierajace te substancje, stosuje sie, traktujac powierzchnie ziaren, powszechnie stosowanymi sposobami, takimi jak zarabianie, zanurzanie w kapieli, opylanie* spryskiwanie i podobne.Odpowiednie dawki izotiazolonów, potrzebne do skutecznego zaprawiania nasion zaleza od wielu czynników, takich jak rodzaj ziarna, metody sto¬ sowania, charakter gleby, warunki atmosferyczne i inne. Z reguly stosowanie substancji czynnej (izotiazolonu) w dawkach od okolo 16 do okolo 1250 g na 100 kg ziarna zabezpiecza przed szkod¬ liwym dzialaniem mikroorganizmów. Najkorzyst¬ niej stosuje sie dawki wynoszace od okolo 63 do 630 g na 100 kg ziarna.Efektywnosc dzialania zwiazków, których do¬ tyczy niniejszy wynalazek, wykazano ekspery¬ mentalnie, przez zaprawianie izotiazolonami 2 partii po 100 sztuk ziaren kukurydzy, stosujac dawke wynoszaca od okolo 0,5 do okolo 1,6 g/litr.Dla porównania przeprowadzono równiez do¬ swiadczenia kontrolne z ziarnami niezaprawiony- mi. Po wysuszeniu ziarna wprowadzono do gleby odznaczajacej sie duza zawartoscia wilgoci i za¬ kazonej organizmem Pythiu£. Ziarna utrzymywa¬ no w glebie w temperaturze okolo 10°C w ciagu tygodnia, aby moglo nastapic ich zakazenie. Po uplywie tego czasu podnoszono temperature do 21—27°C, co pozwala na kielkowanie niezainfeko- wanych ziaren.Liczbe kielkujacych ziaren obliczono po wzej- sciu roslin.Uzyskane wyniki zestawiono w tablicy 5.Tablica 5 Badany zwiazek Partia kontrolna 2-III-rzed. butylo-2-izotiazolon 2-n-oktylo-3-izotiazolon fr-ITI-rzed: óktylo"-3-izótiazolon 2-nonylo-3-izotiazolon 2-metylo-5-chloro-3-izotiazolon | 2-metylo-4,5-dwuchloro-3-izotiazolon Liczba 1 ziaren, które zakiel¬ kowaly (na 200 ziaren bada- nycfr) | io.: 100 144 184 164 150 140 |79 n c.d. tabeli 5 2-n-oktylo-5-chloro-3-izotiazolon 2-III-rzed. oktylo-4-cholro-3-izotia- zolon 2-III-rzed. oktylo-4-bromo-3-izotia- zolon 2-(2,4-dwuchlorobenzylo)-3-izotiazolon 2-<2-etyloheksylo)-3-izotiazolon 2-(l-fenyloetylo)-3-izotiazolon 2-(2-fenyloetylo)-3-izotiazolon 150 160 148 180 182 176 160 Ocena dzialania izotiazolonów jako substancji szkodnikobójczycb wskazuje na wyjatkowa sku¬ tecznosc w zwalczrjiiu licznych nicieni, roztoczy i owadów* takic\i jak chrzaszcze, mszyce i inne. 15 Aktywnosc zwiazków, których dotyczy niniej¬ szy wynalazek sprawdzono na typowych przed¬ stawicielach nicieni, owadów i roztoczy, takich jak: Meloidogyna hapla, Epilachna vawivesta, Attagenus piceus, Tribelium, confusum, Sitephilus 20 granarius, Totranychus urticea, Musca domestica, Frodenia oridania, Blattela germanica i Myzus persicae.W walce z wymienionymi szkodnikami stoso¬ wano izotiazolony w takich dawkach, które za- u pewnialy efektywnosc dzialania srodka w stosun¬ ku do zwalczanych organizmów. Zwiazki te moz¬ na stosowac poslugujac sie znanymi metodami zapewniajacymi osiagniecie najlepszego kontaktu preparatu ze szkodnikami. Typowymi zabiegami 30 stosowanymi w tym przypadku sa opryskiwanie i odymianie.Zwiazki, których dotyczy wynalazek moga byc stosowane jako srodki do zwalczania sluzu bakte¬ ryjnego lub grzybowego, wodorostów, bakterii fo i grzybów. Ich mieszaniny moga byc stosowane w jakimkolwiek srodowisku, a zwlaszcza w sro¬ dowiskach wodnych, takich jak wodne systemy chlodnicze, plywalnie, wytwórnie masy papierni¬ czej i temu podobne. Ponadto, zwiazki te lub ich 40 postacie uzytkowe moga byc stosowane jako do¬ datki spelniajace rózne funkcje, a zwlaszcza jako srodki konserwujace do tkanin, dodatki do my¬ del, srodki antyseptyczne, dodatki ochronne do srodków stosowanych w przemysle metalowym tó i inne.Obiekty, które moga byc atakowane przez mi¬ kroorganizmy mozna zabezpieczyc, stosujac srodek wedlug wynalazku w ilosciach odpowiadajacych ilosciom potrzebnym do zwalczania wystepuja- 50 cych mikroorganizmów. Potrzebne ilosci izotiazo¬ lonów zaleza oczywiscie od rodzaju chronionego obiektu, rodzaju zwalczanych mikroorganizmów, zastosowanego izotiazolonu, który wchodzi w sklad srodka i innych czynników. W typowym przy- 55 padku, w srodowisku wodnym uzyskuje sie do¬ skonale rezultaty, stosujac izotiazolony w ilos¬ ciach od 0,1 do 10 000 czesci na milion (ppm), w stosunku do masy srodowiska, najlepsze rezul¬ taty uzyskuje sie przy stezeniach wynoszacych M 1—2000 ppm.Pod pojeciem „zwalczanie" rozumie sie w ni¬ niejszym opisie dzialanie skierowane przeciw zy¬ ciu lub wzrostowi organizmów. Moze to byc dzia¬ lanie polegajace na totalnym zniszczeniu tych orga- 65 nizmów, zahamowaniu ich wzrostu, inhibitowaniu procesów zyciowych, ograniczeniu ich liczby lub na dzialaniu zlozonym.Najwyzsza aktywnosc jako fungicydy wykazuja izotiazolony zastosowane jako dodatki konserwu¬ jace i przeciwgrzybowe do farb. Dzialanie mikro¬ organizmów w emulsyjnych farbach akrylowych ulega zahamowaniu przy stosowaniu dodatku oma¬ wianych zwiazków w ilosciach od okolo 0,24 do okolo 2,4 kg na 100 litrów farby. Srodki zawie¬ rajace izotiazolony sa szczególnie przydatne jako fungicydy stosowane w rolnictwie.W sklad ich wchodza zazwyczaj dopuszczalne nosniki i zwiazki, których dotyczy niniejszy wy¬ nalazek, stanowiace skladnik lub skladniki czyn¬ ne. Jezeli jest to niezbedne albo pozadane stosuje sie dodatki srodków powierzchniowo czynnych lub innych, twbrzacych z nimi jednorodne mie¬ szaniny. Pod okresleniem „dopuszczalne nosniki" rozumie sie substancje dowolnego rodzaju, które moga sluzyc do rozcienczenia, zdyspergowania lub rozpylania substancji czynnej nie oslabiajac jej skutecznosci i które nie powoduja trwalych szkód w glebie, sprzecie i plonach.W zastosowaniu jako pestycydy, srodki wedlug wynalazku wystepuja w postaci form uzytkowych w srodowisku dopuszczalnych nosników, albo wy¬ stepuja w takiej formie uzytkowej, która umozli¬ wia ich rozprowadzenie. I tak na przyklad srodki zawierajace izotiazolony mozna stosowac w po¬ staci proszków zwilzanych (do sporzadzania za¬ wiesin), koncentratów emulsji, pylów, granulatów, aerozoli lub cieklych koncentratów saitioemulgu- jacych.W wymienionych formach uzytkowych izotiazo¬ lony sa rozcienczone cieklymi lub stalymi nosni¬ kami. W sklad tych preparatów moga takze wchodzic odpowiednie srodki powierzchniowo czynne.Srodki wedlug wynalazku moga byc rozpusz¬ czone w mieszajacych sie z woda cieczach, na przyklad w etanolu, izopropanolu, acetonie i in¬ nych. Takie roztwory mozna latwo rozcienczyc woda.Izotiazolony moga byc osadzone na drobno- sproszkowanym stalym nosniku lub zmieszane z nimi. Jako nosniki stosuje sie glinki mineralne, krzemiany, weglany i krzemionke. Mozna takze stosowac nosniki organiczne. Koncentraty o po¬ staci pylistej zawieraja przewaznie 20—80 procent izotiazolonów.Do bezposredniego stosowania koncentraty te rozciencza sie do stezenia 1—20 procent przez zmieszanie z dodatkowymi ilosciami stalych sub¬ stancji.Proszki zwilzane sporzadza sie przez zmiesza¬ nie substancji czynnych naniesionych na staly nosnik ze srodkami powierzchniowo czynnymi (jednym lub wieloma) o dzialaniu emulgujacym, zwilzajacym, dyspergujacym lub ulatwiajacymi rozprowdazenie. Zawartosc izotiazolonów w srod¬ ku wedlug wynalazku wynosi zazwyczaj 10—80 procent wagowych, a substancji powierzchniowo czynnych 0,5—10 procent wagowych.Stosowanymi najczesciej substancjami o dziala-792 23 niu emulgujacym i zwilzajacym sa zwiazki, takie jak polioksyetylenopochodne alkilofenoli, pochod¬ ne wyzszych alkoholi alifatycznych, kwasów tlusz¬ czowych i alkiloamin, alkiloarylosulfoniany i estry dwualkilowe kwasu sulfobursztynowego. Substan- 5 cjami ulatwiajacymi rozprowadzenie sa miedzy innymi laurynian mannitu i produkt kondensacji polialkoholi z kwasem olejowym modyfikowany bezwodnikiem kwasu ftalowego.Substancjami o dzialaniu dyspergujacym sa na 10 przyklad sole sodowe kwasu maleinowego i ole- finy, sole sodowe sulfonowych pochodnych ligni¬ ny i sole sodowe formaldehydonaftalenosulfonia- nów.Korzystny sposób wytwarzania stalych form 15 uzytkowych polega na impregnowaniu stalego nosnika roztworami izotiazolonów w lotnych roz¬ puszczalnikach, na przyklad w acetonie. Sposób ten umozliwia jednoczesnie dodawanie innych substancji, na przyklad aktywatorów, srodków 20 zwiekszajacych przyczepnosc, srodków odzywczych dla roslin, synergetyków i róznych srodków po¬ wierzchniowo czynnych.Srodki wedlug wynalazku w postaci koncentra¬ tów samoemulgujacych wytwarza sie przez roz- 25 puszczenie izotiazolonów w dopuszczalnym orga¬ nicznym rozpuszczalnikiem i dodanie rozpuszczal¬ nego w tym srodowisku srodka emulgujacego.Odpowiednimi sa w tym przypadku rozpuszczal¬ niki nie mieszajace sie z woda takie jak weglo- 30 wodory, chlorowane weglowodory, ketony, estry, alkohole i amidy. Zazwyczaj stosuje sie miesza¬ niny rozpuszczalników. Substancje powierzchnio¬ wo czynne stosowane jako srodki emulgujace mo¬ ga stanowic 0,5—10 procent wagowych koncen- 35 tratu. Jako substancje powierzchniowo czynne stosuje sie zwiazki o charakterze anionowym, ka¬ tionowym lub niejonowym.Do substancji powierzchniowo czynnych o cha¬ rakterze anionowym naleza estry alkoholi z kwa- 40 sem siarkowym, sulfonowane alkohole, alkiloarylo¬ sulfoniany i sulfobursztyniany, a do kationowych — sole alkiloaminowe kwasów tluszczowych i czwartorzedowe alkilopochodne kwasów tlusz¬ czowych. Niejonowymi srodkami emulgujacymi sa 15 addukty tlenku etylenu z alkilofenolami, wyz¬ szymi alkoholami alifatycznymi, merkaptanami i kwasami tluszczowymi. Stezenie substancji czyn¬ nych wynosi 10—80 procent, korzystnie 25—50 procent. 5q Srodki wedlug wynalazku do zwalczania chorób roslin nalezy stosowac w dawkach wystarczaja¬ cych do wywolania zamierzonego efektu. Mozna poslugiwac sie tu znanymi metodami. Zazwyczaj polegaja one na stosowaniu srodków wedlug wy- 55 nalazku w miejscach chroniacych, przy uzyciu efektywnych dawek tych substancji w odpowied¬ niej formie uzytkowej, w sklad której wchodzi dopuszczalny nosnik. Jednakze w niektórych przypadkach moze byc pozadane i korzystne sto- 60 sowanie omawianych substancji czynnych bezpo¬ srednio, bez nosnika. Ten sposób jest szczególnie 24 efektywny w przypadkach, kiedy wlasciwosci fi¬ zyczne izotiazolonów sa takie, ze zwiazek ma po¬ stac ciekla albo jest rozpuszczony w rozpuszczal¬ niku o wysokiej temperaturze wrzenia.Wielkosc dawki zalezy od obiektu i celu, jaki zamierza sie osiagnac, rodzaju stosowanego zwiaz¬ ku, czestotliwosci wykonywania zabiegu i innych.W zastosowaniu w rolnictwie w charakterze srod¬ ków bakteriobójczych i grzybobójczych, 100 1 cie¬ czy do opryskiwania powinno zawierac od okolo 0,06 do okolo 2,4 kg substancji czynnych (izotia¬ zolonów). Zazwyczaj stosuje sie stezenie wyno¬ szace od okolo 0,12 do okolo 1,2 kg na 100 1 cie¬ czy, na najlepiej 0,15—0,6 kg.W bardziej stezonych roztworach do opryskiwa¬ nia zawartosc skladnika czynnego jest 2—12 krot¬ nie wyzsza. W przypadku roztworów rozcienczo¬ nych stosuje sie opryskiwanie. Formy uzytkowe stezone korzystnie stosuje sie w postaci aerozoli.Srodki wedlug wynalazku moga zawierac tylko zwiazki o wzorze 1 jako jedyny skladnik biolo¬ gicznie czynny, albo równiez inne zwiazki o dzia¬ laniu grzybobójczym, owadobójczym, roztoczobój- czym oraz inne substancje pestycydowe.Na podstawie badan polowych stwierdzono, ze omawiane izotiazolony skutecznie zwalczaja grzy¬ by wywolujace macznika rzekomego brokulów (Feranospera perasitica), macznika prawdziwego fasoli (Erysipha polygani), macznika prawdziwego pszenicy (Erysiphe graminia), zaraze ryzowa (Piricularia orvzae), zaraze ziemniaczana pomido¬ rów (Phytophthora infestana) oraz mikroorganizm Alternaria solani. PL PL PL PL PL PL PL