PL78921B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78921 KI. 8m, 1/01 MKP D06p 3/36 [)naóu Potentowego Twórcywynalazku: Tadeusz Zyzniewski, Marian Okoniewski, Krystyna Basinska Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Wlókiennictwa, Lódz (Polska) Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych, zwlasz¬ cza teksturowanych, i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi, przy zastosowaniu barwników zawiesinowych.Wyroby z wlókien poliestrowych i ich mieszanek na przyklad z welna barwi sie dotychczas barwnikami zawiesinowymi w temperaturze okolo 100°C tylko przy udziale przenosników, których ilosc w roztworze far- biarskim waha sie w granicach 3—10 g/l. Przenosniki zwiekszaja szybkosc dyfuzji barwnika zawiesinowego do wlókna poliestrowego, umozliwiajac wybarwienie o odpowiednio intensywnym odcieniu.Stosowanie do kapieli barwiacej w temperaturze okolo 100°C barwników zawiesinowych, charakteryzuja¬ cych sie dobra odpornoscia na sublimacje lecz niskim wspólczynnikiem dyfuzji do barwnika, wymaga uzycia przenosnika w wiekszej ilosci od 3 g/l w kapieli barwiacej, co z kolei powoduje zwiekszenie niebezpieczenstwa nierównomiernosci wybarwien wyrobu, szczególnie jesli wyprodukowany on jest z przedzy poliestrowej teksturo¬ wanej.Przy stosowaniu barwników zawiesinowych o wysokim wspólczynniku dyfuzji unika sie niebezpieczenstwa nierównomiernosci, lecz wyroby z wlókien poliestrowych barwione tymi barwnikami charakteryzuja sie stosun¬ kowo mala odpornoscia wybarwien na sublimacje.W cisnieniowym sposobie barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych teksturowanych i ich mieszanek z innymi wlóknami w temperaturze okolo 130°C, obecnosc niewielkich ilosci przenosników umozliwia, na skutek zwiekszenia szybkosci dyfuzji barwników zawiesinowych, skrócenie czasu barwienia i uzys¬ kanie równomiemiejszych wybarwien. Niebezpieczenstwo nierównomiernosci wybarwien w tych warunkach jest mniejsze, jednakze zastosowanie do barwienia barwników zawiesinowych o bardzo malym wspólczynniku dyfu¬ zji wymaga zwiekszonej dawki przenosnika, a wtedy zwieksza sie ilosc przypadków nierównomiernosci wybar¬ wien wyrobów wlókienniczych.Celem wynalazku jest uzyskanie równomiernych wybarwien wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestro¬ wych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi, barwionych przy mniejszym niz dotychczas udziale przenosników, a pomimo tego zwiekszonej szybkosci procesu barwienia barwnikami zawiesi¬ nowymi, takze tymi o malym wspólczynniku dyfuzji lecz dobrej odpornosci na sublimacje, zarówno w bezcisnie-2 78921 niowym sposobie kapielowym w temperaturze okolo 100°C, jak równiez w cisnieniowym procesie barwienia w temperaturze 130°C.W sposobie wedlug wynalazku przenosniki z grup chemicznych, takich jak aromatyczne weglowodory, aromatyczne eh loroweglowodory, aromatyczne kwasy karbonowe i ich estry oraz aromatyczne etery stosowane do barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami celulozowymi wzglednie welnianymi przy zastosowaniu barwników zawiesinowych lub ich kombi¬ nacji z innymi grupami barwników, dzialaja w sposób synergetyczny wspólnie z organicznymi rozpuszczalnikami z grupy alifatycznych chloroweglowodorów.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wyroby wlókiennicze z wlókien poliestrowych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi, po wstepnym utrwaleniu cieplnym lub bez poddaje sie dzialaniu, przez zanurzenie lub napawanie w tempraturze od 60—130°, roztworem rozpuszczalnika z grupy alifa¬ tycznych chloroweglowodorów z udzialem znanych przenosników, takich jak aromatyczne weglowodory, aro¬ matyczne chloroweglowodory, aromatyczne kwasy karbonowe i ich estry i aromatyczne etery, przy czym ilosc przenosników stanowi od 0,5 do 2,5% roztworu lub samym rozpuszczalnikiem bez udzialu przenosnika, przez okres 0,5-2 minut Temperatura wstepnego traktowania zalezy od rodzaju uzytego rozpuszczalnika i ilosci za¬ wartego w nim stabilizatora. Nastepnie wyrób wlókienniczy suszy sie, zmniejszajac zawartosc w nim rozpuszczal¬ nika i przenosnika lub samego rozpuszczalnika do 1—6% ilosci zaadsorbowanego roztworu w stosunku do masy wyrobu wlókienniczego.Tak przygotowany wyrób wlókienniczy barwi sie barwnikami zawiesinowymi znanym sposobem kapielo¬ wym w temperaturze 95—135°C przy czym w przypadku traktowania wstepnego wyrobu wlókienniczego samym rozpuszczalnikiem, w sklad kapieli barwiacej wchodzi dodatkowo przenosnik w ilosci od 0,5 do 2,5 g/l roztworu barwiacego. Przenosnik moze byc dodany do kapieli farbiarskiej przed rozpoczeciem procesu barwienia lub po czesciowym wyczerpaniu przez wyrób barwnika zawiesinowego.W przypadku barwienia wyrobów wlókienniczych z mieszanki wlókien poliestrowych z wlóknami celulo¬ zowymi, skladnik celulozowy dobarwia sie znanym sposobem barwnikami reaktywnymi, kadziowymi bezposred¬ nimi wzglednie leukoestrami barwników kadziowych.Po zakonczeniu procesu barwienia rozpuszczalnik wraz z przenosnikiem zostaje usuniety z wyrobu wlókienniczego przez odparowanie w czasie procesu suszenia lub zostaje usuniety z zuzytej kapieli barwiacej przez adsorpcje na przyklad na weglu aktywnym.Wyroby wlókiennicze z wlókien poliestrowych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi, barwione sposobem wedlug wynalazku charakteryzuja sie równomiernoscia wybarwien i dobra odpornoscia wybarwien na sublimacje. Sposób wedlug wynalazku pozwala na rozszerzenie zakresu stosowania barwników zawiesinowych, niezaleznie od wielkosci ich wspólczynników dyfuzji.Przyklad I. Wyroby wlókiennicze z wlókien poliestrowych, zmieszanych z welna w ilosci 70% po¬ liestru i 30% welny, po wstepnym utrwaleniu poddaje sie obróbce przez zanurzenie w czterochloroetytenie zawierajacym dodatek ortodwuchlorobenzenu w ilosci 1%, w temperaturze 121°C przez okres 1 minuty. Nastep¬ nie wyrób wlókienniczy poddaje sie kontrolowanemu suszeniu, tak by zawartosc czterochloroetylenu i ortodwu¬ chlorobenzenu w wyrobie po tej operacji wynosila 4% masy wyrobu. W tym stanie wyrób wlókienniczy zanurza sie dowodnej kapieli farbiarskiej zawierajacej w 1 litrze wody: 0,5 g barwnika antrachinonowego (Cl. Disperse Violet 11) 0,2 g barwnika metalokompleksowego 1 : 2 (Cl. Acid Brown 283) 2 g soli sodowej kwasu me ta nodwunaftalenodwusulfonowego 2 g kwasu octowego 80% Proces barwienia prowadzi sie przy krotnosci kapieli 1 : 15 w temperaturze 100°C znanym sposobem. Pd barwieniu wyrób plucze sie goraca woda, suszy i poddaje stabilizacji koncowej.Przyklad II. Wyrób wlókienniczy z wlókien poliestrowych teksturowanych, po wstepnym utrwal niu, napawa sie trójchloroetanem w temperaturze 81 C przez okres 2 minut. Nastepnie wyrób wlókienniczy poddaje sie kontrolowanemu suszeniu, tak by zawartosc rozpuszczalnika po tej operacji w wyrobie wynosila 3% masy wyrobu. Tak przygotowany wyrób wlókienniczy zanurza sie do wodnej kapieli farbiarskiej o nastepujacym skladzie na 1 litr wody: 0,3 g barwnika antrachinonowego (Cl. Disperse Red 4) 2 g soli sodowej kwasu metanodwunaftalenodwusulfonowego 1,5 kwasu mrówkowego 80% 1,5 g soli sodowej ortofenylofenolu78921 3 Proces barwienia prowadzi sie przy krotnosci kapieli 1 :30 w temperaturze 125°C przez okres 90 minut.Nastepnie wyrób plucze sie i suszy znanym sposobem.Przyklad III. Wyrób wlókienniczy z wlókien poliestrowych teksturowanych po wstepnym utrwale¬ niu traktuje jic wrzacym trójchloroetylenem w temperaturze 87°C w czasie 1,5 minuty. Nastepnie przez kontro¬ lowane suszenie wyrobu redukuje sie zawartosc rozpuszczalnika w wyrobie do 2% masy wyrobu. Proces barwie¬ nia prowadzi sie w temperaturze 125°C w kapieli farbiarskiej, zawierajacej w 1 litrze wody: 1 g barwnika dwuazowego (Cl. Disperse Orange 13) 1 g soli sodowej kwasu metanodwunaftalenodwusulfonowego - 2 g kwasu octowego 80% Po godzinie barwienia wyrobu przy krotnosci kapieli 1 : 20 do roztworu barwiacego dodaje sie chloro- benzen w ilosci 0,5 g/l roztworu i barwi jeszcze przez 30 minut. Po procesie barwienia wyrób wlókienniczy wykancza sie znanym sposobem.Przyklad IV. Wyrób wlókienniczy z wlókien poliestrowych pierze sie w sposób ciagly w temperatu¬ rze 123°C stabilizowanym czterochloroetylenem przez okres 30 sekund, nastepnie najpierw suszy sie do zawar¬ tosci 7% rozpuszczalnika masy wyrobu, z kolei wyrób poddaje sie wstepnemu utrwalaniu para nasycona przez okres 5 minut w temperaturze 125°C, po którym zawartosc rozpuszczalnika w wyrobie zmniejsza sie do 2% masy wyrobu. Nastepnie wyrób barwi sie przy krotnosci kapieli 1 : 25 w temperaturze 130°C w kapieli farbiar¬ skiej o nastepujacym skladzie na 1 litr wody: 0,1 g barwnika azowego (Cl. Disperse Blue 81) 3 g soli sodowej kwasu metanodwunaftalenodwusulfonowego 2 g kwasu octowego 80% przez okres 60 minut. Po tym czasie do roztworu barwiacego dodaje sie 2 g/l salicylanu etylowego, z udzialem którego barwienie prowadzi sie jeszcze przez 30 minut. Po procesie barwienia wyrób plucze sie, suszy i stabili¬ zuje przez 30 sekund w temperaturze 180°C Przyklad V. Wyrób wlókienniczy z mieszanki wlókien poliestrowych z bawelna w ilosci 67% polies¬ tru i 33% bawelny, po wstepnym utrwaleniu poddaje sie obróbce przez zanurzenie w czterochloroetylenie za¬ wierajacym dodatek ortodwuchlorobenzenu w ilosci 1% w temperaturze 121°C przez okres 1 minuty. Nastepnie wyrób wlókienniczy poddaje sie kontrolowanemu suszeniu, tak by zawartosc czterochloroetylenu i ortodwu¬ chlorobenzenu w wyrobie po tej operacji wynosila 4% masy wyrobu. W tym stanie wyrób wlókienniczy zanurza sie do wodnej kapieli farbiarskiej zawierajacej w 1 litrze wody: 0,5 g barwnika dwuazowego (Cl. Disperse Yellow 3) 0,25 g barwnika bezposredniego swiatlotrwalego (Cl. Direct Yellow 29) 2 g soli sodowej kwasu metanodwunaftalenodwusulfonowego 2 g siarczanu amonowego i soli glauberskiej krystalicznej Proces barwienia prowadzi sie przy krotnosci kapieli 1 :10 w temperaturze 100°C znanym sposobem metoda jednokapielowa. Nastepnie wyrób plucze sie i suszy wedlug zwyklych metod. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien poliestrowych, zwlaszcza teksturowanych i ich mieszanek z wlóknami naturalnymi, przy zastosowaniu barwników zawiesinowych, prowadzony zarówno w bezcisnieniowym sposobie kapielowym w temperaturze okolo 100°C, jak równiez w cisnieniowych procesach barwienia w tempraturze okolo 130°C, znamienny tym, ze wyroby wlókiennicze po wstepnym utrwaleniu lub bez poddaje sie dzialaniu, przez zanurzenie lub napawanie w temperaturze 60—130°C, roztworem rozpuszczal¬ nika z grupy alifatycznych chloroweglowodorów z udzialem znanych przenosników, takich jak aromatyczne weglowodory, aromatyczne chloroweglowodory, aromatyczne kwasy karbonowe i ich estry oraz aromatyczne etery, których ilosc w roztworze wynosi od 0,5 do 2,5% lub samym rozpuszczalnikiem, przez okres 0,5—2 minut, po czym redukuje sie zawartosc rozpuszczalnika lacznie z przenosnikiem lub samego rozpuszczalnika w wyrobie wlókienniczym od 1 do 6% w stosunku do masy wlókna, a nastepnie wyrób barwi sie znanym sposobem.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przenosnik dodaje sie do kapieli farbiarskiej przed roz¬ poczeciem barwienia lub po czesciowym wyczerpaniu przez wyrób barwnika zawiesinowego. PL PL