Pierwszenstwo: , Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78752 KI. 47h, 7/02 MKP F16H7/02 aiSUOTtKA Twórcy wynalazku: Marian Dudziak, Boleslaw Partyka Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Poznanska, Poznan (Polska) Przekladnia bezstopniowa na pas klinowy Przedmiotem wynalazku jest przekladnia bezstopniowa na pas klinowy sluzaca do zmiany przelozenia w ruchu.Znane sa przekladnie bezstopniowe na pas klinowy z kolami pasowymi z dwoma tarczami przesuwanymi, przy czym sila przesuwu wywierana jest przez elementy sprezyste. Znana jest równiez przekladnia bezstopniowa z przesuwanymi tarczami za pomoca mechanizmu srubowego stosowana zwlaszcza w wariatorach.Przesuw tarcz w tych przekladniach dokonuje sie przez obrót sruby z gwintem lewozwojnym i osadzony w srubie tulei z zewnetrznym gwintem prawozwojnym. Sruba i tuleje wspólpracuja z nakretkami, które poprzez lozyska kulkowe polaczone sa z tulejami tarcz przesuwnych. Sruba u lozyskowana jest w obudowie i ustalona przed przesuwem wzdluznym przy pomocy dodatkowej konstrukcji umieszczonej na zewnatrz przekladni. Kon¬ strukcja ta ustalajaca obudowe lozyska sruby przymocowana jest do korpusu przekladni a w przypadku prze¬ kladni bez korpusu zamocowana jest do obudowy lozyska walu napedowego. W innej znanej przekladni bez- stopniowej zmiane polozenia otrzymano przy pomocy dwóch naprzemian przesuwajacych sie tarcz osadzonych suwliwie na piascie. Tarcza lewa o stalym profilu schodkowym posiada we wglebieniu nieruchomy pierscien, który osadzony na piascie zwiazany jest przez palce prowadzace i elementy sprezyste z tarcza prawa. Tarcza lewa ' zwiazana jest poprzez pierscien nieruchomy, prowadnice i elementy sprezyste z piasta. Zmiana polozenia od¬ bywa sie poprzez ugiecie elementów sprezystych.W tej znanej przekladni zastosowanie sruby regulacyjnej wydluza calosc konstrukcji wzdluz osi walu napedowego, co zwieksza gabaryt i ciezar konstrukcji oraz ze wzgledu na drgania ogranicza zakres predkosci przekladni, ponadto zakres zmiany srednic toru wynikajacy z wartosci kata pasa jest ograniczony dla niektórych typów pasków klinowych. Znane sa przekladnie, w których mozna zwiekszyc zakres srednic tarcz przez promie¬ niowe wyciecia umieszczone naprzeciw w tarczach kól, co powoduje jednak zmniejszenie powierzchni styku pasa z kolem, co ogranicza zakres przenoszonego obciazenia. W omówionych przekladniach bezstopniowych z pasem klinowym ze wzgledu na specyfike napedu brak jest wymaganej stabilnosci konstrukcji przy szybkosci pasa 30 do 60 m/sek, brak mozliwosci stalej regulacji zakresu przelozenia w ruchu z zachowaniem stalej osi pasa oraz niemoznosc stosowania szeregu pasów o róznych rozmiarach poprzecznych.2 78752 Celem wynalazku jest uproszczenie konstrukcji przekladni bezstopniowej przez wyeliminowanie kons¬ trukcji ustalajacych srube regulacyjna, ponadto celem jest zwiekszenie zakresu przelozenia uzyskiwanego z róznych rozmiarów pasa bez zmniejszenia powierzchni styku z kolem z zachowaniem stalej osi pasa.Cel ten osiagnieto rozwiazaniem wedlug wynalazku w którym wykorzystano przesuw toru przy pomocy mechanizmu srubowego. Sruba regulacyjna ulozyskowana jest w tulei, na której osadzona jest przekladnia.Zablokowanie mechanizmu srubowego przed obrotem stanowi element pretowy umozliwiajacy przesuw wzdluzny tego mechanizmu. Na tulei osadzona jest suwliwie tarcza przesuwna zwiazana ze sruba regulacyjna poprzez nakretke. Dzielona przesuwna tarcza osadzona jest suwliwie na tarczy przesuwnej i równiez zwiazana jest z sruba regualcyjna poprzez nakretke. Dzielona przesuwna tarcza sklada sie z co najmniej dwóch pierscieni przesuwajacych sie wzgledem siebie, sterowanych elementami sztywnymi lub sprezystymi.Przekladnia bezstopniowa wedlug wynalazku pozwala na zwiekszenie srednicy roboczej pasa przy zacho¬ waniu stalej osi pracy pasa i utrzymanie stalej liczby obrotów niezaleznie od wielkosci momentu obrotowego oraz umozliwia plynna regulacje przelozenia przekladni w ustalonym zakresie srednic.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia w przekroju wzdluznym przekladnie bezstopniowa, w której przesuwne pierscienie sterowane aa elementami sztywnymi (krzywka i kolki), fig. 2 równiez przekladnie bezstopniowa w przekroju wzdluznym lecz z przesuw¬ nymi pierscieniami dociskanymi sprezynami. Na wale osadzona jest tuleja 1 mocowana przyciskami 2, które dociskane sa przez kolki 3 i 4 nakretka 5 z otworem stozkowym. Nakretka 5 zabezpieczona jest przeciwnakretka 6.W tulei 1 ulozyskowana jest sruba 7 z gwintem prawo i lewozwojnym. Na tulei 1 osadzona jest suwliwie tarcza przesuwna 8, która poprzez lozysko i nakretke 9 z gwintem prawozwojnym, polaczona jest z sruba 7.Dzielona przesuwna tarcza 10 z przesuwnymi pierscieniami 11, 12 poprzez lozysko i nakretke 13 z gwintem lewozwojnym polaczona jest z sruba 7. Po zluzowaniu przeciwnakretki 14, dokonanie zmiany srednicy prze¬ kladni bezstopniowej nastepuje poprzez pokrecanie kolem 15. Stale polozenie elementów sterujacych w czasie ruchu przekladni utrzymywane jest przez element pretowy 16, który przesuwa sie w wycieciu podluznym obudowy przekladni. Zwiekszenie zakresu przelozenia uzyskuje sie poprzez przesuw pierscieni 11 i 12 do wneki dzielonej przesuwnej tarczy 10, umozliwia to prace pasa na pozostalej czesci tarcz przesuwnych. Pierscien 11 przesuwany jest krzywkami na tu lej i 17, która poprzez kolki 18 wysuwa lub pozwala na wsuniecie pierscienia 11.Pierscien 12 przesuwany jest krzywkami 19 poprzez kolki 20. Krzywki 19 przykrecone sa do nagwintowanej tuleji 21.Zasada dzialania przekladni bezstopniowej ze zmiana srednic w calym zakresie przelozenia, bez zatrzymy¬ wania przekladni fig. 2 jest identyczna do opisanej wyzej z tym, ze sterowanie pierscieni 11 i 12 odbywa sie za pomoca elementów sprezystych 22 i 23, osadzonych w obudowie dzielonej przesuwnej tarczy 10, przesuwnymi pierscieniami 11 i 12 a tarcza przesuwna 8. Elementy sprezyste 22 i 23 poprzez lozyska i nakretki 9 i 13 stero¬ wane sa sruba 7. Przy sterowaniu pierscieni elementami sztywnymi jak na przyklad krzywkami i kolkami usta¬ lajacymi, przejscie z zakresu jednego pierscienia na drugi, wymaga zatrzymania przekladni dla przekladni przed¬ stawionej na fig. 1. Niedogodnosc ta moze byc usunieta, jezeli kolki zostana zastapione elementem sprezystym o tak dobranej charakterystyce, ze sila ugiecia elementu sprezystego jest wieksza od skladowej osiowej sily dzialania pasa klinowego na tarcze co przedstawia fig. 2. PL PL