PL78691B1 - - Google Patents

Description

Lozysko toczne Przedmiotem wynalazku jest lozysko toczne, zwlaszcza lozysko toczne takiego typu, w którym olej smarujacy lub smar jest zamkniety w lozys¬ ku za pomoca sprezystej pierscieniowej uszczelki posiadajacej na swym wewnetrznym kolowym o- brzezu pare stozkowatych warg przytrzymujacych.Znane sa lozyska toczne zaopatrzone w pierscie¬ niowe uszczelki, w których z jednej strony pier¬ scieniowej uszczelki jest przymocowana metalowa podkladka wzmacniajaca, przy czym srednica ze¬ wnetrzna jest mniejsza od zewnetrznej srednicy uszczelki sprezystej, a jej srednica wewnetrzna jest wieksza od wewnetrznej srednicy sprezystej uszczelki. Zamontowana w lozysku tocznym usz¬ czelka jest osadzona w gniezdzie o postaci obwo¬ dowego zlobka lub rowka wykonanego w wewne¬ trznej powierzchni cylindrycznej zewnetrznego pierscienia lozyska, w poblizu jednego z czól pier¬ scienia. Zlobek lub rowek dzieli wewnetrzna po¬ wierzchni cylindryczna zewnetrznego pierscienia lozyska na dwie czesci, z których jedna, pomie¬ dzy zlobkiem lub rowkiem i najblizszym czolem bocznym pierscienia, ma wieksza srednice niz dru¬ ga czesc, dla ulatwienia zamontowania uszczelki w jej wlasciwe polozenie. Po zamontowaniu w jej wlasciwe polozenie, stozkowate wargi przytrzymu¬ jace sprezystej uszczelki pierscieniowej docisniete sa do zewnetrznej powierzchni cylindrycznej we¬ wnetrznego pierscienia lozyska tocznego.W lozyskach, opisanego typu, jeden z najwiek- 10 25 30 szych problemów powstaje na skutek trudnosci skonstruowania odpowiedniego zakotwiczenia usz¬ czelki w zlobkach lub rowkach wykonanych w ze¬ wnetrznym pierscieniu lozyska. Wiadomo jest, ze ze wzrostem szybkosci i temperatury, przy któ¬ rych pracuja lozyska, wystepuje wzrost naprezen w uszczelce. Tarcie, które wystepuje w sposób nie¬ unikniony w strefie styku slizgajacych sie warg z pierscieniem wewnetrznym lozyska, powoduje obracanie sie uszczelki w stosunku do drugiego pierscienia lozyska, w którym uszczelka jest za¬ montowana. Ponadto cisnienie dzialajace na we¬ wnetrzna powierzchnie uszczelki, które rosnie ze wzrostem temperatury i jest wywolane cieplem spowodowanym tarciem, stwarza parcie na ze¬ wnatrz dazace do obluzowania zewnetrznej kra¬ wedzi uszczelki w gniezdzie, w którym jest osa- dzona^ i wypchniecia uszczelki z lozyska.Ze wzgledów bezpieczenstwa konstrukcja usz¬ czelek i ich gniazd w pierscieniu musi byc ta¬ ka, zeby nawet przy najciezszych warunkach pra¬ cy zabezpieczyc szczelne dopasowanie uszczelki w jej gniezdzie, azeby uszczelka nie mogla byc wy¬ pchnieta z lozyska na skutek róznicy cisnien mie¬ dzy wnetrzem lozyska i jego otoczeniem.Wymagane jest jednak takie uksztaltowanie u- szczelki, zeby mozna bylo latwo przez sprezyste odksztalcenie zamontowac ja w zlobku lub row¬ ku tworzacym gniazdo, a ksztalt gniazda musi byc taki, zeby montaz byl latwy i niekosztowny. Wy- 78 69178 691 4 magania montazu sprezynujacego — zatrzaskowego -stwarzaja jednak trudnosci unikniecia wypchnie¬ cia uszczelki na skutek podobnego dzialania, gdy wzrosnie róznica cisnien po obu stronach uszczel¬ ki wskutek wzrostu temperatury przy pracy.W znanych lozyskach typu opisanego zakotwi¬ czenie uszczelki w lozysku nie jest calkowicie za¬ dowalajace. Srednica zewnetrzna metalowej pod¬ kladki wzmacniajacej jest mniejsza do przylega¬ jacych czesci wewnetrznej srednicy zewnetrznego pierscienia lozyska, a zewnetrzne obrzeze uszczel¬ ki, które jest dopasowane do zlobka lub do row¬ ka na wewnetrznej powierzchni cylindrycznej pier¬ scienia zewnetrznego, stanowi tylko zewnetrzna krawedz pierscienia wykonanego z materialu spre¬ zystego. W celu uzyskania szczelnego dopasowa¬ nia, pierscieniowa czesc sprezysta jest wykonana w nadwymiarze, ale umieszczenie nadmiaru ma¬ terialu w rowku wywoluje problemy zwiazane z wstepnym zgnieceniem materialu zanim obrzeze uszczelki umieszczone zostanie calkowicie w row¬ ku, trudno to przeprowadzic w praktyce, a jeze¬ li nawet to sie uda, nie zabezpiecza to odpowied¬ niego zakotwiczenia uszczelki w lozysku.Z tego powodu, podejmowane byly próby obej¬ scia wyzej wspomnianych cech ujemnych przez wykonanie rowka o szczególnym ksztalcie, jednak te próby nie zakonczyly sie powodzeniem.Inne znane rozwiazanie polega na nadaniu spe¬ cjalnego ksztaltu obrzezu zewnetrznemu pierscie¬ niowej czesci sprezystej w celu ustalenia styku ze sciana zlobka za pomoca wiekszej ilosci kól lub pierscieni. Jednak takie rozwiazanie ma te ujem¬ na ceche, ze te kola albo pierscienie stanowia podpory, dokola których moze sie wywinac ze¬ wnetrzne obrzeze uszczelki, co powoduje wypchnie¬ cie jej z zlobka lub rowka pierscienia lozyska na skutek róznicy cisnien pomiedzy wewnetrzna cze¬ scia lozyska i jego zewnetrznym otoczeniem.Celem wynalazku jest unikniecie tych niedo¬ godnosci. Opracowanie lozyska opisanego typu, spelniajacego wyzej podane wymagania i chara¬ kteryzujacego sie prostota i latwoscia montazu.Zadanie to osiagniete zostalo w lozysku tocznym typu posiadajacego pierscieniowa uszczelke pomie¬ dzy wewnetrznym i zewnetrznym pierscieniem lo¬ zyska, przy czym uszczelka sklada sie z czesci pier¬ scieniowej/ sprezystej, której wewnetrzne obrzeze ma ksztalt stozkowatych warg, które stykaja sie z zewnetrzna cylindryczna powierzchnia wewnetrzne¬ go pierscienia lozyska, oraz z podkladki wzmacnia¬ jacej przytwierdzonej do jednej z powierzchni pier¬ scieniowej sprezystej czesci. Zewnetrzna srednica podkladki wzmacniajacej jest mniejsza od zewne¬ trznej srednicy pierscieniowej czesci sprezystej, a zewnetrzne obrzeze pierscieniowej czesci sprezy stej, które wystaje poza podkladke wzmacniajaca, jest umieszczone w pierscieniowym rowku wyko¬ nanym w wewnetrznej cylindrycznej powierzchni zewnetrznego pierscienia lozyska, przy czym ro¬ wek ten dzieli powierzchnie cylindryczna na dwie czesci, z których jedna jest skierowana ku srod¬ kowi lozyska, w kierunku biezni elementów tocz¬ nych, a druga czesc rozciaga sie pomiedzy rowkiem i przylegajacym czolem pierscienia zewnetrznego lo- 3 zyska, zas druga czesc tej wewnetrznej powierzchni cylindrycznej ma wieksza srednice niz pierwsza czesc, a scianka boczna rowka pierscieniowego, która przecina druga czesc wewnetrznej powierz- 5 chni cylindrycznej zewnetrznego pierscienia lozy¬ ska jest nachylona w stosunku do osi lozyska.Istota wynalazku jest to, ze srednica podkladki wzmacniajacej jest wieksza od srednicy drugiej czesci wewnetrznej powierzchni cylindrycznej ze- io wnetrznego pierscienia lozyska, zas zewnetrzne o- brzeze pierscieniowej czesci sprezystej ma asyme¬ tryczny przekrój w ksztalcie litery V, przy czym jedno czolo obrzeza o ksztalcie litery V tworzy z osia czesci pierscieniowej sprezystej wiekszy kat 15 niz drugie czolo, a wierzcholek przekroju o ksztal¬ cie litery V znajduje sie blizej zewnerznego czo¬ la pierscieniowej czesci sprezystej niz wewne¬ trznego czola, do którego przymocowana jest pod¬ kladka wzmacniajaca. 20 Stwierdzono, ze dla uzyskania zadowalajacego latwego zamontowania uszczelki w lozysku a rów¬ noczesnie dla upewnienia sie, ze niebezpieczen¬ stwo wypchniecia uszczelki z gniazda w czasie pracy lozyska jest bardzo zmniejszone, zewnetrzna 25 srednica podkladki metalowej musi byc wieksza od wewnetrznej srednicy pierscienia zewnetrznego lozyska o 0,3 do 0,5 mm, w zaleznosci od wy¬ miarów lozyska.W korzystnym rozwiazaniu srednica podkladki 30 wzmacniajacej jest taka sama, jak srednica plas¬ kiego czola pierscieniowej czesci sprezystej, tak, ze zewnetrzny obwód podkladki wzmacniajacej naklada sie na miejsce styku wewnetrznego na¬ chylonego czola obrzeza w ksztalcie litery V i we- 35 wnetrznego plaskiego czola pierscieniowej czesci sprezystej. W takim rozwiazaniu jest pozadanym, zeby kat pomiedzy zewnetrznym nachylonym czo¬ lem obrzeza w ksztalcie litery V pierscieniowej czesci sprezystej a osia lozyska byl wiekszy od 40 kata miedzy osia lozyska i odpowiednia nachylo¬ na scianka pierscieniowego rowka w wewnetrznej cylindrycznej powierzchni zewnetrznego pierscienia lozyska.Jest dobrze wiadomym, ze lozyska, w których 45 znajduja sie metalowe podkladki wzmacniajace polaczone z krazkiem pierscieniowym z materialu sprezystego i posiadajace zewnetrzna srednice wieksza od srednicy drugiej czesci wewnetrznej cylindrycznej powierzchni zewnetrznego pierscie- 50 nia lozyska sa znane. Jednak w takich lozyskach podkladka jest zamontowana z tej strony uszczel¬ ki, która jest skierowana na zewnatrz zmontowa¬ nego lozyska i jednym zabezpieczeniem dla zwie¬ kszenia szczelnosci jest osiowe zebro wykonane w 55 sprezystej czesci pierscieniowej w pewnej odle¬ glosci od jej zewnetrznego obrzeza. Tego rodzaju rozwiazanie nie gwarantuje dobrego uszczelnienia, poniewaz zebro osiowe jest wystawione bezposre¬ dnio na dzialanie cisnienia panujacego wewnatrz 60 lozyska, a przede wszystkim nie daje zadowalaja¬ cego zabezpieczenia przeciw wypchnieciu uszczel¬ ki na skutek powaznego luzu osiowego, z jakim jest zamontowane zewnetrzne obrzeze w rowku.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy- G5 kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 178091 5 przedstawia lozysko toczne wedlug wynalazku w czesciowym przekroju osiowym, fig. 2 zewnetrzny pierscien lozyska pokazanego na fig. 1 w prze¬ kroju, w powiekszonej skali i fig. 3 — uszczelke przed jej zamontowaniem w czesciowym przekro¬ ju.Powolujac sie obecnie na rysunki, — wewnetrz¬ ny i zewnetrzny, pierscienie lozyska tocznego sa oznaczone odpowiednio odnosnikami 2 11. Pomie¬ dzy pierscieniami 1 i 2 znajduja sie elementy to¬ czne 3, w pokazanym przykladzie kulki, które sa utrzymywane w polozeniu rozstawionym dokola biezni lozyska za pomoca koszyka 4.Przestrzen wewnatrz lozyska, oznaczona 5, jest zamknieta z boku, z kazdej strony uszczelkami oz¬ naczonymi ogólnie przez 6, z których tylko jedna jest pokazana na rysunku. Uszczelka 6 sklada sie ze sprezystego pierscienia 7, korzystnie wykona¬ nego z tworzywa sztucznego, która jest polaczona przez wulkanizacje albo za pomoca innych odpo¬ wiednich klejów z metalowa podkladka wzmacnia¬ jaca 8. Wewnetrzne obrzeze 7a sprezystej czesci pierscieniowej 7 ma mniejsza srednice niz wewne¬ trzne obrzeze podkladki 8 i jest wykonane w ksztalcie dwóch stozkowatych warg 7b i 7c, któ¬ re po umieszczeniu uszczelki 6 w lozysku, jak po¬ kazano na fig. 1, sa sprezyscie odksztalcone i sty¬ kaja sie z zewnetrzna powierzchnia cylindryczna 2a wewnetrznego pierscienia 2 lozyska. Zewne¬ trzne obrzeze uszczelki 6 jest zamontowane w pier¬ scieniowym rowku 9 wykonanym w wewnetrznej powierzchni cylindrycznej zewnetrznego pierscienia 1, który dzieli wewnetrzna powierzchnie cylindry¬ czna na dwie czesci: pierwsza czesc 10, która roz¬ ciaga sie od rowka 9 w kierunku do biezni elemen¬ tów tocznych i druga czesc 11, która rozciaga sie od rowka 9 do przyleglego czola bocznego zewne¬ trznego pierscienia 1 lozyska tocznego.Rowek 9 jest tak uksztaltowany, ze posiada scianke nachylona do osi lozyska, odchodzaca od dna 13 rowka 9 w kierunku do drugiej czesci 11 wewnetrznej powierzchni cylindrycznej zewnetrz¬ nego pierscienia 1.Dno 13 rowka 9 jest w przekroju poprzecznym zaokraglone i posiada staly promien zaokraglenia.Drugie czolo 14 rowka 9 jest styczne do zaokra¬ glenia dna 13 i plaskie czolo 14 rozciaga sie pio¬ nowo w kierunku do srodka lozyska.Zewnetrzna czesc 11 wewnetrznej powierzchni cylindrycznej zewnetrznego pierscienia lozyska ma srednice wieksza niz pierwsza czesc 10 tej powie¬ rzchni, tak ze promieniowe czolo 14 tworzy opar¬ cie, o które opiera sie metalowa wzmacniajaca podkladka 8, której srednica zewnetrzna jest wie¬ ksza od srednicy pierwszej czesci 10 wewnetrznej powierzchni cylindrycznej o wielkosc pomiedzy 0,3 i 0,5 mm.Zewnetrzne obrzeze uszczelki 6 jest tak wyko¬ nane, ze pierscieniowa czesc sprezysta wystaje po¬ za obwód zewnetrzny wzmacniajacej podkladki 8 i ma niesymetryczny przekrój poprzeczny w ksztal¬ cie litery V, tak, ze wierzcholek przekroju w ksztalcie litery V pochylony jest ku jednej ze stron uszczelki. Srednice pierscienia 7 i podkladki 8 sa tak dobrane, ze zewnetrzna krawedz podkladki 8 6 przylega do miejsca przejscia plaskiej powierzchni pierscienia 7 w czolo nachylone 7d, które tworzy jedna z powierzchni obrzeza w ksztalcie litery V.Druga nachylona powierzchnia 7e obrzeza w ksztal- .5 cie litery V liworzy z osia lozyska kat nieco wie¬ kszy od kata, który tworzy powierzchnia 12 row¬ ka 9 z ta sama osia. Wymiar powierzchni 7e jest w przyblizeniu ten sam co powierzchni 12 rowka 9, tak ze styk wystepuje na calej dostepnej po- io wierzchni* PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Lozysko toczne posiadajace pierscieniowa u- szczelke umieszczona pomiedzy zewnetrznym i we- 15 wnetrznym pierscieniem lozyska, skladajaca sie ze sprezystego pierscienia, którego obrzeze wewnetrz¬ ne posiada ksztalt dwóch stozkowatych warg, któ¬ re stykaja sie z zewnetrzna powierzchnia cylin¬ dryczna wewnetrznego pierscienia lozyska, oraz z 20 podkladki wzmacniajacej przymocowanej do jed¬ nego z czól pierscienia sprezystego, przy czym ze¬ wnetrzna srednica podkladki wzmacniajacej jest mniejsza od zewnetrznej srednicy pierscienia spre¬ zystego i zewnetrznego obrzeza pierscienia spre- 25 zystego, które wystaje poza podkladke wzmacnia¬ jaca i które jest umieszczone w rowku wykona¬ nym w wewnetrznej powierzchni cylindrycznej zewnetrznego pierscienia lozyska, zas rowek ten dzieli wewnetrzna powierzchnie cylindryczna na 30 dwie czesci, pierwsza czesc rozciagajaca sie od rowka do srodka lozyska ku biezniom elementów tocznych i druga czesc rozciagajaca sie pomiedzy rowkiem i przylegajacym czolem bocznym zewne¬ trznego pierscienia lozyska, przy czym druga czesc 35 wewnetrznej powierzchni cylindrycznej posiada wieksza srednice niz pierwsza jej czesc, a scian¬ ka boczna rowka pierscieniowego, która przecina druga czesc wewnetrznej powierzchni cylindrycz¬ nej zewnetrznego pierscienia lozyska jest nachy- 40 lona w stosunku do osi lozyska, znamienne tym, ze zewnetrzna srednica podkladki wzmacniajacej (8) jest wieksza od srednicy drugiej czesci (11) wewnetrznej powierzchni cylindrycznej zewnetrz¬ nego pierscienia (1) lozyska, zas obrzeze zewnetrz- 45 ne pierscienia sprezystego (7) ma w przekroju o- siowym ksztalt asymetrycznej litery V, przy czym kat pomiedzy jedna powierzchnia (7e) obrzeza w ksztalcie litery IV i osia pierscienia sprezystego jest wiekszy niz kat utworzony przez druga po- 50 wierzchnie (7d) a wierzcholek w ksztalcie litery 2. V znajduje sie blizej zewnetrznej powierzchni pierscienia sprezystego niz jego wewnetrznej po¬ wierzchni, do której jest przymocowana podklad¬ ka wzmacniajaca (8). 55
2. 2. Lozysko wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zewnetrzna srednica podkladki wzmacniajacej (8) jest wieksza od srednicy drugiej czesci (11) we¬ wnetrznej cylindrycznej powierzchni zewnetrznego pierscienia lozyska (1) o wielkosc rzedu 0,3 do 60 0,5 mm.
3. 3. Lozysko wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, ze srednica podkladki wzmacniajacej (8) jest zasadniczo taka sama jak srednica wewnetrznej plaskiej powierzchni pierscienia sprezystego (7), 65 tak, ze zewnetrzny obwód podkladki wzmacniaja-78 691 cej (8) pokrywa sie z linia przeciecia wewnetrz¬ nej nachylonej powierzchni (7d) obrzeza w ksztal¬ cie litery V wewnetrznej plaska powierzchnia pierscienia sprezystego (7).
4. 4. Lozysko wedlug zastrz. 1 do 3, znamienne tym, ze kat pomiedzy zewnetrzna nachylona po- 8 wierzchnia (7e) obrzeza o ksztalcie litery V pier¬ scienia sprezystego (7) i osia lozyska jest wiekszy od kata pomiedzy ta sama osia lozyska i odpo¬ wiednia nachylona powierzchnia (12) i pierscie¬ niowego rowka (9) wewnetrznej powierzchni cy¬ lindrycznej zewnetrznego pierscienia (1) lozyska. Fig. 2 Fig. 1 Typo Lódz, zam. 298/75 — 125 egz. Cena 10 zt PL