. Nowoczesne prowadzenie wojny stawia bardzo wysokie wymagania co do ruchliwo¬ sci i szybkosci przewozenia ciezkich dzial tak, ze dotychczas stosowany pociag zwie¬ rzecy sprostac im nie moze. To tez stopnio¬ wo przeszlo sie do tego, ze zamiast przod¬ ka, ciagnionego przez konie, do dziala za¬ przega sie samochód. Jezeli loze, obciazo¬ ne lufa, jest zbyt ciezkie, aby dopuszczal¬ no cisnienie na kolo moglo byc zachowane, to dla przewozu lufy potrzebny jest od¬ dzielny wózek, który musi byc równiez za¬ opatrzony w pociag mechaniczny, aby móc poruszac sie z taka sama szybkoscia co i loze.Wynalazek czyni zastosowanie takiego oddzielnego wózka dla lufy zbednem, w mysl bowiem jego, samochód, ciagnacy lo¬ ze, wiezie na sobie lufe dzialowa, jako wóz dc lufy. Samochód ten jest zaopatrzony w dzwigar do przesuwania lufy z kolyski lo¬ za na ciagnik i zpowrotem oraz do umie¬ szczenia lufy; dzwigar ten jest umieszczo¬ ny na ciagniku w sposób ruchomy i moze byc sprzegany z lozem.Celem ulatwienia obracania sie dzwi¬ gara do lufy, umieszcza sie ja na ciagniku w ten sposób, ze srodek jej ciezkosci lezy o ile mozna najblizej do lozyska, sprzega¬ jacego dzwigar lufy z ciagnikiem.Dzwigar ten moze byc podzielony, je¬ zeli potrzeba, na kilka czesci, które mozna zlozyc na ciagniku i zapomoca rozciagania, rozkladania, przystawiania do siebie lub w inny podobny sposób ustawic w polozenie robocze. Równiez mozna zaopatrzyc dzwi-gar ten w kola i przyczepiac podlug wybo¬ ru do loza lub do ciagnika, aby umiescic na nim na utworzonym w ten sposób zespole lufe. Przesuwanie lufy na dzwigar odbywa sie zapomoca windy linowej, poruszanej przez silnik ciagnika.Rysunek przedstawia trzy postacie wy¬ konania.Fig. 1 i 2 przedstawia armate wraz z ciagnikiem, fig. zas 3 i 4 — haubice z cia¬ gnikiem samochodowym. Na fig. 6 i 5 przedstawione jest urzadzenie dla dzial najwiekszego kalibru. Jednakowe czesci sa oznaczone na rysunkach j ednakowemi zna¬ kami. Zgodnie z postacia wykonania po¬ dlug fig. 1 do 2 armata jest ciagniona przez znany ciagnik gasienicowy. Na fig. 1 caly uklad jest przedstawiony w chwili gdy dzwigar c jest sprzezony z lozem b i lufa d ma byc przesunieta z ciagnika a na koly¬ ske e. Dzwigar c jest sprzezony z ciagni¬ kiem a zapomoca przegubu kulistego /, dzieki czemu jest zapewnione prawidlowe polozenie dzwigara w stosunku do kolyski nawet przy terenie nierównym. Przycze¬ piony do loza b jednoosiowy zestaw kól g sluzy do podtrzymania ogona loza, gdy sie loze przyciaga zapomoca dzwigarki lino¬ wej przez ustawiony w pewnej odleglosci ciagnik samochodowy. Fig. 2 przedstawia uklad wedlug fig. 1 w normalnem poloze¬ niu do jazdy. Dzwigar c jest zlozony na ciagniku a, do którego jest przyczepione loze a. W polozeniu wedlug fig. 1 mozna równiez dzialo przewozic, gdyz dzwigar do lufy sluzy wtedy jako dyszel dla przycze¬ pionego do niego loza. Przy postaci wyko¬ nania wedlug fig. 3 i 4 samochód ciagnie haubice. Fig. 3 przedstawia caly uklad w chwili, gdy dzwigar lufy c jest sprzezony z lozem 6, lufa zas d ma byc przesunie¬ ta na loze 6. Fig. 4 przedstawia ten sam u- klad w polozeniu do jazdy. Jedna czesc dwudzielnego dzwigara c jest naladowana na ciagnik, druga zas na loze, przyczem lo¬ ze b jest przyczepione do ciagnika a. Dzwi¬ gar lufy jest sprzezony z ciagnikiem zapo¬ moca przegubu kulistego f i podczas jazdy jest z nim zaworowany. Lufa jest tak u- mieszczona na ciagniku, ze jej srodek ciez¬ kosci lezy nad przegubem kulistym /. Prze¬ suwanie lufy odbywa sie zapomoca dzwi¬ garki linowej h poruszanej przez silnik cia¬ gnika i umieszczonej na tylnym koncu tego ostatniego. Fig. 4 przedstawia najbardziej uzywane polozenie do przewozu. Przy ukla- dzie przedstawionym na fig. 3 mozna rów¬ niez przewozic dzialo; w tym wypadku dzwigar lufy sluzy jednoczesnie dyszlem dla loza.Uklad wedlug fig. 5 i 6 nadaje sie zwla¬ szcza dla dzial wiekszego kalibru, jak tez dla niekorzystnych warunków terenowych i dla gór.Dzwigar lufy jest osadzony na kolach i moze przyjac lufe w polaczeniu podlug wy¬ boru albo z ciagnikiem albo z lozem. Przy wykonaniu podlug tego przykladu, zestaw kolowy jest umieszczony pod tylna polowa rozkladanego dzwigara lufy. Na fig, 5 ta tylna polowa jest sczepiona z lozem, przednia polowa spoczywa bez ciezaru na ciagniku. W'razie potrzeby dzwigar i loze przyciaga sie zapomoca ciagnika z winda.Jezeli nie uzywa sie ciagnika mechaniczne¬ go, co moze miec miejsce w górzystej1 miej¬ scowosci, to mozna zaprzac konie, przy¬ czem dzwigar lufy na kolach sluzy wtedy zarazem jako przodek. Przy urzadzeniu podlug fig, 6 mozna rozlozyc ciezar lufy na oba przednie wozy, przesuwajac odpo¬ wiednio lufe na dzwigarze. Uksztaltowanie ciagnika, jako pojazdu dla lufy, czyni zbednem zabieranie osobnego pojazdu dla lufy. Przeniesienie lufy na ciagnik odciaza loze i zwieksza obciazenie ciagnika moto¬ rowego, a tern samem i jego sile pociago¬ wa. Nie trzeba wiec zwiekszac ciezaru wla¬ snego ciagnika celem osiagniecia potrzeb¬ nej sily pociagowej, jak to sie zwykle robi, zapomoca ladowania na niego ciezarów dodatkowych np, amunicji, lecz przeciw- — 2 —nic mozna go odpowiednio uczynic lzej¬ szym tak, ze caly pojazd dzialowy staje sie przy ukladzie w mysl wynalazku lzejszym, Stosunek ciezaru wozu do przyczepionego ciezaru polepsza sie znacznie przez przelo¬ zenie wagi lufy na ciagnik. PL