Pierwszenstwo: 13.12.1971 (P. 152140) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.03.1975 CZYTELNIA | urzedu P'iientcw.f*qo Polskiej Imlvj ¦¦ "\ l -l'i2 - 76 600 pomocniczych mechanizmów zasobnikowych o dzialaniu migowym, wyposazonym w sprezyny zwrotne, powo¬ dujace skokowe przestawianie laczników pomocniczych, przy osiaganiu polozen krancowych.Podobne rozwiazania bywaja stosowane równiez w napedach zasobnikowych i maszynowych, w których korpus i wal sa zazwyczaj glównymi elementami zasobnika energii — na przyklad sprezynowego, badz silow¬ nika—na przyklad pneumatycznego lub elektrycznego, wyposazonego zazwyczaj w przekladnie obnizajaca predkosc katowa silnika.Znane jest równiez rozwiazanie napedu maszynowego obudowie kostkowej wyposazonego w silownik pneumatyczny o postaci dodatkowego zespolu konstrukcyjnego posiadajacego wlasny korpus, który jest rozlacz¬ nie przymocowany do korpusu glównego zawierajacego laczniki pomocnicze i elementy rozrzadowe sprezonego powietrza, przy czym obrotowo ulozyskowany w tym korpusie wal glówny jest zespolony z tuleja sprzeglowa wspólpracujaca jako wielowpust z zakonczeniem walu silnika.Znane rozwiazania napedów nie zapewniaja nalezytej pewnosci dzialania, poniewaz liczne przypadkowe czynniki eksploatacyjne w rodzaju oblodzenia wspólpracujacego lacznika wysokonapieciowego, lub zmiennych parametrów czynnika roboczego zasilajacego silownik, istotnie wplywaja na szybkosc przestawiania sprzezonych zwalem napedu laczników pomocniczych, ograniczajac ich zdolnosc laczeniowa w obwodach pradu stalego, a zatem mozliwosc stosowania w nowoczesnych rozleglych systemach kompleskowego sterowania i blokad wa¬ runkujacych bezawaryjna prace systemu energpelektrycznego.Tak na przyklad, pomimo istnienia mozliwosci uzyskania teeoretycznie dowolnie zmiennego przelozenia mechanizmów sprzegajacych laczniki pomocnicze zwalem, proste napedy nie gwarantuja niezawodnego wielo¬ krotnego wylaczania obwodów pomocniczych pradu stalego o stalej czasu siegajacej kilkudziesieciu milisekund i poborze mocy siegajacy kilkuset watów przy napieciu zasilajacym rzedu kilkuset woltów.Bardziej zlozone napedy wyposazone w mechanizmy o dzialaniu migowym, wymagajace zazwyczaj bardzo dokladnego wykonania czesci przy zastosowaniu kosztownych materialów i procesów podwyzszajacych wytrzymalosc, nie zapewniaja jednoznacznego sygnalizowania stanów otwarcia i zamkniecia wspólpracujacego lacznika wysokonapieciowego, poniewaz podczas przemieszczania walu z jednego polozenia krancowego w dru¬ gie lacznik pomocniczy tak dlugo pozostaje w bezruchu w swoim polozeniu poczatkowym, dopóki nie zostana naciagniete sprezyny zwrotne powodujace jego skokowe przestawienie.Napedy, w których korpus mieszczacy laczniki pomocnicze jest elementem silownika lub zasobnika ener$i sa niewygodne w uzytkowaniu, poniewaz dokonywanie napraw lub wymienianie zuzytych elementów wymaga zazwyczaj okresowego unieruchomienia wspólpracujacego lacznika wysokonapieciowego, natomiast naped o bu^ dowie kostkowej, który po oddzieleniu silownika staje sie równowazny napedowi recznemu, wymaga wysokiej dokladnosci wykonania elementów dla zapewnienia dokladnie wspólosiowego usytuowania walów, poniewaz sprzeglo o postaci wielowpustu nadmiernie zwieksza tarcie oraz naciski walów na lozyska, jezeli warunek ten nie jest spelniony.W odróznieniu od przytoczonych powyzej rozwiazan znanych, naped wedlug wynalazku jest wyposazony w mechanizm pomocniczy, zawierajacy czworobok przegubowy utworzony przez dzwignie posredniczace i prze¬ gubowo polaczona z nimi trawerse, przy czym dzwignie posredniczace sa ulozyskowane obrotowo, w jego nieruchomym korpusie i sprzezone z lacznikami pomocniczymi lub elementami rozrzadowymi, najkorzystniej poprzez swoje jarzmowe wyciecia badz sworznie umozliwiajace napedzanie laczników pomocniczych i elemen¬ tów rozrzadowych za posrednictwem dzwigni sprzeglowych osadzonych przesuwnie na ich walach, zas trawersa za posrednictwem zwiazanej z nia rolki, najkorzystniej o postaci elementu tocznego lub grubosciennej tulejki, wspólpracuje z krzywka zwiazana lub sprzezona z walem.W jednej z odmian rozwiazania naped posiada -dodatkowa dzwignie posredniczaca ulozyskowana w kor¬ pusie, sprzezona z lacznikiem pomocniczym lub elementem rozrzadowym, polaczona przegubowo z dodatko¬ wym cieglem doczepionym przegubowo do trawersy lub jednej z wspólpracujacych z nia dzwigni posrednicza¬ cych.W innej odmianie rozwiazania dodatkowe dzwignie posredniczace sa sprzezone ze soba za pomoca przegu¬ bowo polaczonych z nimi dodatkowych ciegiel, tworzac uklad dzwigniowo-przegubowy napedzany za posred¬ nictwem ciegla doczepionego do trawersy lub dzwigni posredniczacej polaczonej z trawersa. Istnieje równiez mozliwosc umieszczenia laczników pomocniczych lub elementów rozrzadowych w korpusie dodatkowym przymocowanym do korpusu glównego. Sasiadujace ze soba scianki posiadaja wówczas otwory, przez które jest przewleczone cieglo doczepione przegubowo do tr^crsy lub jednej z dzwigni posredniczacych znajdujacych sie w korpusie glównym, polaczone przegubowo zjedna z dzwigni posredniczacych umieszczonych w korpusie dodatkowym.Takie rozwiazania mechanizmu pomocniczego moga byc stosowane nie tylko w napedach recznych bezpo¬ srednich, zaopatrzonych w dzwignie do manewrowania recznego, zwiazana z walem ulózyskowanym w korpusie76600 3 mieszczacym laczniki pomocnicze, oraz w napedach maszynowych i zasobnikowych posiadajacych wspólny kor¬ pus dla laczników pomocniczych i silownika lub zasobnika energii, lecz równiez w bardziej zlozonych napedach, w których silowniki lub zasobniki energii posiadaja wlasne korpusy, odrebne wzgledem korpusu mieszczacego laczniki pomocnicze.W szczególnosci istnieje mozliwosc bezposredniego zlaczenia korpusu silownika lub zasobnika energii z korpusem mieszczacym laczniki pomocnicze i mechanizm pomocniczy tak, ze zakonczenie walu silownika lub zasobnika energii przenika przez odpowiedni otwór do wnetrza tego drugiego korpusu stanowiac os obrotu krzywki wspólpracujacej z trawersa przekladni pomocniczej.Istnieje równiez mozliwosc dolaczenia do napedu recznego odrebnego silownika lub zasobnika energii przy zastosowaniu sprzegla posredniczacego przegubowego, zwlaszcza o postaci przegubu krzyzowego, naj¬ korzystniej przy równoczesnym zastosowaniu dodatkowegp wspornika, stanowiacego element laczacy ze soba korpusy.Rozwiazanie napedu wedlug wynalazku pozwala na praktycznie dowolne zwiekszanie liczby biegunów zespolu niskonapieciowych laczników pomocniczych i umozliwia wymienianie poszczególnych laczników lub elementów rozrzadowych czynnika napedowego bez regulowania przekladni pomocniczej, oraz instalowanie dodatkowych zespolów podczas eksploatacji, zapewniajac zarazem dokladne sygnalizowanie stanów zamkniecia i otwarcia napedzanego lacznika wysokonapieciowego. Dzieki istnieniu mozliwosci praktycznie dowolnego zwiekszania liczby biegunów laczników pomocniczych naped wedlug wynalazku zapewnia niezawodne laczenie obwodów pomocniczych pradu stalego nawet o stalej czasu siegajacej dziesiatej czesci sekundy i napieciu siega¬ jacym kilkuset woltów, poniewaz przez szeregowe wlaczenie kilku biegunów lacznika pomocniczego do jednego obwodu mozna zwiekszyc przydektrodowe spadki napiecia w stopniu uniezalezniajacym proces wylaczania od szybkosci wydluzania luku elektrycznego. Sprzeglo posredniczace przegubowe wydatnie ulatwia wymienianie silowników i zasobników energii podczas eksploatacji umozliwiajac zarazem przeksztalcanie napedów recznych bezposrednich w zdalnie sterowane napedy maszynowe poprzez dolaczanie dodatkowych silowników lub zasob¬ ników energii.Rozwiazanie wedlug wynalazku moze byc stosowane zarówno w napedach posiadajacych jeden wal, jak równiez w napedach o wiekszej liczbie walów, na przyklad w napedach z dwoma blokujacymi sie wzajemnie walami napedzajacymi odlacznik i zwiazany z nim uziemnik.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach rozwiazania na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 2 przedstawiaja w dwu wzajemnie prostopadlych przekrojach naped z dzwignia do manewrowania recznego, wypo¬ sazony w mechanizm pomocniczy czworobokowy z dodatkowymi dzwigniami posredniczacymi i cieglami 1 (przyklad I), przy czym fig. 2 stanowi przekrój poprzeczny wzdluz zaznaczonej na fig. 1 osi A—A, przedsta¬ wiajacy mechanizm pomocniczy w jednym z polozen krancowych w widoku prostopadlym do plaszczyzny ru¬ chu dzwigni posredniczacych; fig. fig. 3-6 przedstawiaja schematycznie wspólpracujace ze soba elementy w ko¬ lejnych polozeniach zajmowanych podczas przemieszczania sie walu zjednego polozenia krancowego w drugie w kierunku przeciwnym ruchowi wskazówek zegara, obrazujac wspóldzialanie krzywki z rolka trawersy podsta¬ wowego czworoboku przegubowego; fig. 7 —naped z dodatkowymi dzwigniami posredniczacymi, umieszczo¬ nymi w dodatkowym korpusie przymocowanym do korpusu zawierajacego podstawowy czworobok przegubowy (przyklad II); fig. 8 - naped zespolony z silownikiem lub zasobnikiem energii, którego wal przenika do wnetrza korpusu zawierajacego mechanizm pomocniczy (przyklad III); zas fig. 9 — naped wyposazony w silownik lub zasobnik energii przylaczony za pomoca sprzegla posredniczacego przegubowego.Przyklad I. W nieruchomym korpusie 1 znajduje sie czworobok przegubowy utworzony przez dzwig¬ nie posredniczace 2, osadzone obrotowo na sworzniach 3 zwiazanych z wymienionym korpusem 1, oraz trawerse 4 polaczona przegubowo z dzwigniami posredniczacymi 2 za pomoca sworzni 5 (fig. 1 i fig. 2).W korpusie 1 sa równiez ulozyskowane nie uwidocznione na rysunku dodatkowe dzwignie posredniczace, polaczone przegubowo z cieglami 16, doczepionymi przegubowo do trawersy 4 i dzwigni posredniczacych 2 za pomoca wspomnianych sworzni 5. Wymienione dzwignie posredniczace 2 oraz dodatkowe dzwignie posrednicza¬ ce sa kinematycznie równe i równolegle do siebie, tworzac wraz z trawersa 4 i cieglami 16 mechanizm równde- globoczny.W korpusie 1 znajduja sie tez laczniki pomocnicze 17, a w przypadku koniecznym równiez nie uwidocznio¬ ne na rysunku elementy rozrzadowe czynnika napedowego, przy czym ich waly 19 sa wyposazone w dzwignie sprzeglowe 20, zaopatrzone w sworznie 21 wspólpracujace zjarzmowymi wycieciami 22 dzwigni posrednicza¬ cych 2 lub dodatkowych dzwigni posredniczacych. Dzieki przesuwnemu osadzeniu wymienionych dzwigni sprzeglowych 20 na walach 19 laczników pomocniczyen i7 : cementu rozrzadowego istnieje mozliwosc rozla¬ czania ich droga wysuwania sworzni 21 z jarzmowych wyciec 22, oraz latwosc wymieniania ich podczas eksplo-4 76 600 atacji, poniewaz dzwignie sprzeglowe 20 i wspomniane dzwignie posredniczace nie wymagaja scislego pokrywa¬ nia sie ze soba swych osi obrotu.Trawersa 4 wchodzaca w sklad podstawowego czworoboku przegubowego jest zaopatrzona w rolke 6 o postaci grubosciennej tulejki obrotowo zwiazanej z nia za pomoca sworznia 7, która wspólpracuje z krzywka 8 przymocowana do walu 9 ulozyskowanego w korpusie 1, sasiadujacego z dzwigniami posredniczacymi 2. Wspo¬ mniana krzywka 8 posiada kolowa bieznie 10, której srodek krzywizny pokrywa sie z osia walu 9, stanowiaca os obrotu tej krzywki, oraz promieniowe szczeliny wodzace 11, stanowiace zakonczenia jej kolowej biezni 10, przy czym szerokosc 12 tych szczelin wodzacych, jest nieco wieksza od srednicy rolki 6. Wymienione szczeliny wodzace sa zakonczone rozszerzajacymi je wglebieniami 13 zwróconymi poza kolowa bieznie 10.W jednym z krancowych polozen walu 9 (fig. 2 i fig, 3), rolka 6 trawersy 4 znajduje sie we wglebieniu 13 jednej ze szczelin wodzacych 11 krzywki 8. W poczatkowej fazie ruchu walu 9, trawersa 4 i przegubowo pola¬ czone z nia dzwignie posredniczace 2 nie przemieszczaja sie, poniewaz w granicach kata okreslonego wymiarami wglebienia 13, krzywka 8 nie wywiera nacisku na rolke 6.W dalszej fazie ruchu walu krzywka 8 naciska rolke 6 promieniowa krawedzia swej szczeliny wodzacej 11 (fig. 4), powodujac przemieszczanie sie trawersy 4 i dzwigni posredniczacych 2. Nastepnie w granicach kata odpowiadajacego przetaczaniu sie rolki 6 po kolowej biezni 10 krzywki 8, trawersa 4 i dzwignie posredniczace 2 pozostaja w spoczynku przy czym w dalszej fazie ruchu walu znowu przemieszczaja sie w tym samynj co po¬ przednio kierunku pod wplywem nacisku na rolke 6 promieniowej krawedzi drugiej szczeliny wodzacej 11 (fig. 5).W koncowej fazie ruchu walu czesci te znowu przestaja przemieszczac sie poniewaz rolka 6 zostaje wpro¬ wadzona w drugie wglebienia 13, odpowiadajace drugiegmu polozeniu krancowemu walu 9 (fig. 6). Przy po¬ wrocie walu 9 w poczatkowe polozenie krancowe, dzwignie posredniczace przemieszczaja sie w kierunku prze¬ ciwnym.Jak uwidoczniono na rysunku (fig. 1), na jednym z zakonczen walu 9 ulozyskowanego przelotowo w kor¬ pusie 1 jest osadzona dzwignia 25 do manewrowania recznego, zaopatrzona w zawiasowo przymocowana do niej rekojesc 26, zas drugie zakonczenie walu 9 jest zwiazane z walem posredniczacym 27, dolaczonym do lacznika wysokonapieciowego lub innego urzadzenia wspólpracujacego z napedem.Przyklad II. Do korpusu 1 jest przymocowany dodatkowy korpus 30 (fig. 7), w którym za pomoca sworzni 3 sa obrotowo ulozyskowane dodatkowe dzwignie posredniczace 14 sprzezone z lacznikami pomocni¬ czymi 17 lub elementami rozrzadowymi. Wspomniane dodatkowe dzwignie posredniczace 14 sa przegubowo polaczone z dodatkowym cieglem 31 za pomoca sworzni 15, tworzac równoleglobok przegubowy, przy czym jedna z nich za pomoca jednego z wymienionych sworzni 15 jest polaczona równiez z cieglem 16, które jest przewleczone przez otwory znajdujace sie w sasiadujacych ze soba sciankach korpusów 1 oraz 30 i doczepione przegubowo do jednej z dzwigni posredniczacych, znajdujacych sie w koprusie 1. Pozostale elementy nie róznia sie istotnie od wymienionych w przykladzie I.Przyklad III. Korpus 1 jest sztywno zlaczony z korpusem 38 silownika lub zasobnika energii (fig. 8), którego wal 39 jest wyposazony w dzwignie 31 zaopatrzona w sworzen 33, umozliwiajacy doczepienie do niej ciegla posredniczacego 34, dolaczonego do lacznika wysokonapieciowego lub innego urzadzenia wspólpracu¬ jacego. Wspomniany wal 39 przenika do wnetrza wymienionego korpusu 1, przy czym na jego zakonczeniu jest osadzona krzywka 8 wspólpracujaca z mechanizmem pomocniczym, którego elementy nie róznia sie istotnie od wymienionych w przykladzie I.Przyklad IV. Do korpusu 1 za posrednictwem wspornika 40 (fig. 9) jest przymocowany korpus 38 silownika lub zasobnika energii. Wspomniany wspornik 40 obejmuje zakonczenia walów 9 i 39, na których sa osadzone widelki 41 zaopatrzone w tulejki 42, lozyskujace krzyzak 43. Odleglosc pomiedzy plaszczyznami oporowymi tulejek 42 jest nico wieksza od odleglosci pomiedzy plaszczyznami oporowymi krzyzaka 43 tak, ze moze on przemieszczac sie suwliwie wzdluz obydwu swych osi obrotu, eliminujac koniecznosc scislego pokrywania sie lub przecinania sie ze soba osi obrotu wspomnianych walów 9 i 39. Pozostale elementy nie róznia sie istotnie od wymienionych w przykladach I i II. PL PL